Kelli Swazey
1,597,640 views • 13:54

Creo que é seguro dicir que todos os humanos intimarán coa morte polo menos unha vez nas súas vidas. Pero que pasa se esa relación íntima comeza moito antes de que te enfrontes á túa propia transción da vida á morte? Como sería a vida se os mortos viviran literalmente xunto a ti?

No país natal do meu marido nas terras altas da isla de Sulawesi no este de Indonesia. hai unha comunidade de xente que experimenta a morte non como un evento singular senón como un proceso social gradual. En Tana Toraja, os momentos sociais máis importantes nas vidas da xente, os puntos centrais de interacción social e cultural non son vodas, nacementos ou incluso cenas familiares, senón os funerais. Estes funereais están caracterizados por rituais elaborados que atan á xente nun sistema de deuda recíproca basada na cantidade de animais — porcos, galiñas e, máis importante aínda, búfalo de auga — que son sacrificados e distribuídos no nome do defunto. Polo tanto este complexo cultural que rodea á morte, o ritual de representación do fin da vida, fixo da morte o aspecto máis visible e extraordinario da paisaxe de Toraja. Durando dende varios días ata varias semanas dependendo do lugar, as ceremonias funerarias son un asunto escandaloso, onde conmemorar a alguén que está morto non é tanto unha tristeza privada senón unha transición compartida publicamente. E é unha transición tanto sobre a identidade dos vivos como sobre o recordo dos mortos.

Así que cada ano, milleiros de visitantes van a Tana Toraja para ver, como era, esta cultura sobre a morte, e para moita xente estas ceremonias grandiosas e a súa duración son dalgunha maneira inconmensurábeis para a forma en que nos enfrontamos á nosa propia mortalidade no Oeste. Polo que aínda que compartimos a morte como unha experiencia universal, non se sufre da mesma forma ó redor do mundo. E como antropóloga, vexo estas diferencias na experiencia que se arraigan nos mundos cultural e social, a través do que definimos os fenómenos que nos rodean. Polo tanto, onde vemos unha realidade incuestionable, a morte como unha condición biolóxica irrefutable, os torajanos ven a forma corporal finada como parte dunha xénesis social máis longa. De novo, o cesamento físico da vida non é o mesmo que a morte. De feito, un membro da sociedade só esta realmente morto cando a gran familia se pon de acordo e pon en marcha os recursos necesarios para levar a cabo o funeral que se considere apropiado en termos de recursos para a posición social do falecido. E esta ceremonia ten que ter lugar ante os ollos da comunidade enteira coa colaboración de todos.

Así, tras a morte física dunha persoa, o seu corpo ponse nunha habitación especial na residencia tradicional, chamada tongkonan. O tongkonan simboliza non só a identidade da familia senón tamén o ciclo da vida humana dende o nacemento ata a morte. Esencialmente, a forma do edificio no que naces ten a forma da estrutura que te leva ó teu lugar de descanso ancestral. Ata a ceremonia do funeral, que pode levarse a cabo anos despois da morte física da persoa, refírense ó falecido como "to makala", unha persoa enferma, ou "to mama", unha persoa que durme, e continúan sendo membros da unidade familiar. Eles son alimentados e coidados simbolicamente, e neste momento a familia comezará un número de requerimientos rituais, que comunican á amplia comunidade que os rodea que un dos seus membros está experimentando a transición de esta vida á vida de despois conocida como Puya.

Sei o que algún de vós debe estar pensando agora mesmo. ¿Está a dicir realmente que esa xente vive cós corpos dos seus familiares mortos? E isto é exactamente o que estou a dicir.

Pero en lugar de caer no tipo de reacción visceral que temos ante esta idea de proximidade ós corpos, proxiidade á morte, ou como esta noción simplemente non encaixa no soto tipo de definición de morte biolóxica ou médica, gústame pensar sobre o que a forma Torajana de ver a morte inclúe da experiencia humana que a definición médica deixa fóra. Creo que os Torajanos recoñecen socialmente e expresan culturalmente o que moitos de nós sentimos como verdadeiro a pesar da xeralizada aceptación da definición biomédica da morte, o que significa que as nosas relacións con outros humanos, o seu impacto na nosa realidade social, non cesan có fin dos procesos físicos do corpo, senón que hai un periodo de transición polo que a relación entre o vivo e o morto transfórmase pero non termina. Así, os Torajanos expresan esta idea de relación duradera prodigando amor e atención no símbolo máis visible de esa relación, o corpo humano. O meu marido recorda con cariño falar, xogar e, en xeral, estar arredor do seu avó falecido, e para el non hai nada antinatural nisto. Esta é unha parte natural do proceso xa que a familia chega a un acordo coa transición na súa relación có falecido, e esta é a transición dende a relación có falecido como unha persoa que vive á relación có falecido como unha persoa que é un antecesor. E aquí podes ver estas efixies de madeira dos antecesores, polo tanto son persoas que xa foron soterradas, xa tiveron o seu funeral. A estes chámaselles tau tau.

Polo tanto o propio funeral personifica esta perspectiva relacional da morte. ritualiza o impacto da morte nas familias e comuidades. E tamén é un momento de autoconciencia. É un momento no que a xente pensa sobre quen son, o seu lugar na sociedade, e o seu papel no ciclo da vida de acordo coa cosmoloxía Torajana.

Hai un dito en Toraja que dí que todo o mundo se convertirá en avó, e o que isto significa é que despois da morte, todos volvémonos parte da liña ancestral que nos ancora entre o pasado e o presente e definirá quen son os nosos seres queridos no futuro. Así que esencialmente, todos nos convertemos en avós para as xeracións de nenos que veñen tras de nós. E esta metáfora de ser membros dunha familia humana máis ampla é a forma na que os nenos tamén describen o diñeiro que investen nos búfalos que sacrifican xa que se cree que levan a alma da xente de aquí á outra vida, e os nenos explicarán que eles investirán o diñeiro nisto porque queren devolverlles ós seus pais a débeda por todos os anos que pasaron investindo neles and coidándoos

Pero o sacrificio dun búfalo e a exposición de riquezas tamén expoñen a posición social do finado, e, por extensión, da súa familia. Polo tanto nos funerais, reafírmanse as relacións pero tamén se transforman nun drama ritual que resalta o feito máis destacable sobre a morte neste sitio: o seu impacto na vida e nas relacións dos vivos.

Entón, que todo isto se centre na morte non significa que os Torajanos non aspiren ó ideal dunha vida longa. Eles involúcranse en moitas prácticas que creen que traen boa saúde e a supervivencia ata unha avanzada idade. Pero non poñen moito empeño en esforzarse por alongar a vida no caso de enfermidades debilitantes ou de moita idade. Díse en Toraja que todo o mundo ten com unha cantidade determinada de vida. Chámase "sunga". E como un fío, deberíamos deixar que se desenrede ata o seu final natural.

Polo tanto, tendo a morte como unha parte da fábirca cultural e social da vida, afecta ás decisións da xente do día a día sobre a súa saúde e sobre a asistencia médica. O patriarca do clan materno do meu marido, Nenet Katcha, está chegando ós 100 anos, polo que podemos decir. E cada vez hai máis sinais sobre que está a punto de partir no seu propio viaxe por Puya. A súa morte será enormemente lamentada. Pero sei que a familia do meu marido está desexando o momento no que poder dispoñer en forma de ritual o que a súa notable presenza significou nas súas vidas, cando poidan relatar ritualmente a historia da súa vida, convertindo a súá historia na historia da súa comunidade. A súa historia é a historia de todos. Unha das cancións do seu funeral será sobre eles. Esta é unha historia que non ten un principio discernible, nin un final predecible. É unha historia que segue moito despois de que o seu corpo non o faga.

A xente pregúntame se estou asustada ou asqueada por participar nunha cultura onde as manifestacións físicas da morte salúdannos a cada paso. Pero eu vexo algo profundamente transformador en experimentar a morte como un proceso social e non só un proceso biolóxico. En realidade, a relación entre os vivos e os mortos ten o seu propio drama no sistema de saúde de EE.UU., onde se toman decisións sobre cánto tempo alongar o fío da vida basadas nos nosos lazos emocionais e sociais coa xente que nos rodea, non só na habilidade da medicina para prolongar a vida. Nós, como os Torajanos, basamos as nosas decisións sobre a vida nos significados e nas definicións que nós atribuímos á morte.

Non estou suxerindo que ninguén do público saia correndo e adopte as tradicións dos Torajanos. Sería un pouco difícil poñelo en práctica nos Estados Unidos. Pero quero preguntar o que podemos gañar vendo a morte física non só como un proceso biolóxico senón como parte dunha historia humana máis ampla. Como sería ver a forma humana finada con amor porque é unha parte moi íntima do que todos nós somos? Se puideramos ampliar a nosa definición de morte para incluír a vida, poderiamos experimentar a morte como parte da vida e quizáis afrontar a morte con algo máis que medo. Quizáis unha das respostas ós retos que están afrontando no sistema sanitario dos Estados Unidos, particularmente nos coidados finais da vida, é tan simple como un cambio na perspectiva, e o cambio na perspectiva neste caso sería ver a vida social de cada morto. Debería axudarnos a recoñecer que na forma en que limitamos a nosa conversa sobre a morte a algo médico ou biolóxico reflexa unha cultura máis ampla que todos compartimos de evitar a morte, tendo medo de falar sobre iso. Se puideramos considerar e valorar outros tipos de coñecemento sobre a vida, incluíndo outras definicións de morte, teriamos o potencial para cambiar os debates que temos sobre o final da vida. Podería cambiar a forma na que morremos, pero máis importante, podería transformar a forma na que vivimos.

(Aplausos) Subtítulos: Laura Rodríguez.