Eleanor Longden
4,363,611 views • 14:17

Universitetə başladığım ilk gün ümid və optimizmlə dolu günəşli bir gün idi. Məktəbi yaxşı oxuduğumdan, gözləntilərim yüksək idi. Sevinc hissi ilə mühazirə, yığıncaq və yol konusu oğurluğu ilə dolu tələbə həyatına başladım.

Görünüş təbii ki, aldadıcı ola bilər. Bu iddialı, yüksək enerjili və yol konusu oğurlayan tələbə əslində əla hazırlanmış və inandırıcı bir görüntü idi. Daxilən isə, özümü çox bədbəxt, güvənsiz hiss edir, daxilən adamlardan, gələcəkdən uğursuzluq və içimdə hiss etdiyim boşluqdan qorxurdum. Amma bu qorxuları yaxşıca gizlətməyi öyrənmişdim. Zahirən böyük ümidləri olan və hər şeyə qadir biri kimi görünürdüm. Toxunulmazlıq illuziyası o qədər inandırıcı idi ki, hətta özümü də aldada bilmişdim. Mən ilk semestri bitirib, ikinciyə başlayanda da baş verənləri heç kəs təxmin edə bilməzdi.

Dərs başlanan kimi, əvvəllər etdiyim kimi mırıldanaraq, sumkamda eşələnə-eşələnə, otağı tərk edən zaman qəflətən sakit bir səs eşitdim: "O, otağı tərk edir." Ətrafa boylandım,

yan-yörəmdə heç kim yox idi. Eşitdiyim şərhin aydınlığı və dəqiqliyi isə şübhəsiz idi. Sarsılmış halda, kitabları pilləkənda qoyub evə tələsdim və yenidən "O, qapını açır." - eşitdim.

Bu bir başlanğıc idi. Səs gəlirdi və əvvəl günlərcə, sonra həftələrcə etdyim hər şeyi mənə israrla üçüncü şəxs qismində danışırdı.

"O, kitabxanaya gedir"

"O, mühazirəyə gedir" Səs neytral, sakit və hətta bir müddət sonra dostcasına və ümidverici səslənirdi. Həmçinin fikir verdim ki, bu sakit səs vaxt aşırı birüzə vermədiyim emosiyaları əks etdirir. Misal üçün, əsəbi olduğum hallarda adətən əsəbimi və həqiqi hisslərimi gizlətdyim vaxt səs məyus gəlirdi. Qalan vaxt məni heç cür narahat etmirdi, amma hisslərim, ələxsüs da uzaq və əlçatmaz olan emosiyalarım barədə mənə nəsə çatdırmağa və deməyə çalışıdığını hiss edirdim.

Elə bu vaxt ən böyük səhvə yol verdim: rəfiqəmə eşitdiklərim barədə danışdım və o, dəhşətə gəldi. Bununla məntiqə arxalanan rəylər ortaya çıxdı: normal insanlar səslər eşitmir və mənim eşitməyim ciddi bir pozuntu idi. Bu cür qorxu və güvənsizlik zərərli oldu. Qəflətən səs bir az qorxuducu gəlməyə başladı. Rəfiqəm təkid etdi ki, həkimə gedim. Razılaşdım və bununla da ikinci ən böyük səhvimə yol verdim.

Kollec həkiminə çəkdiyim əziyyət və keçirdiyim narahatlıq, özümə inamımın azlığı və gələcəkdən qorxu hissi barədə danışarkən darıxdırıcı laqeydliklə qulaq asdığını gördüm. Səs eşitməyimi deyən kimi isə, əlində tutduğu qələmi saldı, yerində dönüb mənə böyük maraqla müxtəlif suallar verməyə başladı. Düzü, bu maraq və köməyə ehtiyacım var idi və ona əcaib şərhçim barədə danışmağa başladım. Kaşki o anda səs mənə "O özü öz qəbrini qazır" deyərdi.

Psixiatra yönləndirildim, o da həmçinin səsin mövcudluğuna pis bir hal kimi baxıb, dediyim hər şeyi sonradan gizli dəlilik əlamətinə yozdu. Misal üçün, mən tələbə televiziyasında kampus xəbərlərinin aparıcısı kimi çalışırdım və gec qurtarmaq üzrə olan müayinə vaxtı həkimə "Üzr istəyirəm, getməliyəm, saat 6-da xəbərləri oxumalıyam." dedim. Nəticədə tibbi kitabçama "O, hallusinasiya görür, özünü xəbərlər aparıcısı bilir." qeydi edildi.

Bundan sonra vəziyyət sürətlə nəzarətimdən çıxmağa başladı. Xəstəxanaya yatızdırıldım, ardınca şizofreniya diaqnozu qoyuldu, daha sonra isə ən pisi: özüm və gələcəyimlə bağlı əzabverici bir ümidsizlik, zəlalət və çarəsizlik hissi gəldi.

Eşitdiyim səsin adi həyat təcrübəsi deyil, məhz simptom olduğuna inandırıldığım üçün qorxu və müqavimətim güclənməyə başladı. Bu ağlıma qarşı yönələn aqresiv mövqe, bir növ psixi döyüş idi, nəticədə səslərin sayı artmağa və daha düşməncəsinə və qəzəbli səslənməyə başladı. Çarəsiz və ümidsizliklə kabusa bənzər bir daxili dünyama qapandım. Bu dünyamda səslər həm ittihamçım həm də yeganə dostlarım oldu. Misal üçün, əgər onların köməyinə layiq olduğumu sübut etsəm, həyatımı dəyişəcəklərini hər şeyi geri qaytaracaqlırını deyirdilər, və beləcə qəribə, bir növ Heraklın igidliklərinə bənzər tapşırıqlar qoyulmağa başlandı. Əvvəl cüzi tapşırıqlar, misal üçün başımdan üç tük qopartmaq kimi, sonradan daha ekstremal, özümə zərər vura biləcəyim qədər və xüsusilə də dramatik tapşırıqlar verildi. Məsələn:

"Müəllimi görürsən? İçində su olan stakanı görürsən? Dur get tələbələrin qabağında o suyu müəllimin üstünə tök"

Mən də edirdim və bu da aydındır ki, müəllimlər bunu sevmirdilər.

Nəticədə, qorxu, qaçıb-qurtulmaq, inamsızlıq və anlaşılmazlıq dövrü yarandı. Özümü gücsüz hiss etdiyim bu döyüşdə sülh və barışıq yaratmaq iqtidarında deyildim.

İki il sonra halım pisləşməyə başladı. Artıq bütün qızğın cəhətlərə malik idim: dəhşətli səslər, əcaib görüntülər, qəribə, başa düşülməyən sayıqlamalar. Ruhi pozuntum ayrı-seçkilik, təhqirli sözlər, fiziki və seksual hücumlar üçün bir katalizator oldu və psixiatrım mənə: "Eleanor, kaş ki sən xərçəng xəstləyinə tutulardın, o şizofreniyadan daha rahat sağalır."dedi. Diaqnoz qoyuldu, dərmanlar yazıldı və üzərimdən bir xətt çəkildi. Səslər artıq o qədər əzabverici idilər ki, onlardan qurtulmaq üçün başımı deşmək istəyirdim.

İndi keçmişə, həmin illərin dağıntı və ümidsizliyinə baxanda, bir nəfərin öldüyünü, bir nəfərin isə xilas olduğu düşünürəm. Sınmış və küncə sıxılmış bir şəxs səfərə yollandı, və o səfərdən sağ çıxmağı, və sonunda daxilən artaraq olmalı olduğum bir şəxsə dönməyi bacardı.

Ömrüm boyu çox insan mənə ziyan vurub, və onların hamısı yadımdadır, amma bu xatirələr mənə yardım etmiş insanlarla müqayisədə çox zəif və solğundu; digər səs eşitmiş və xilas olmuş yoldaşlarım və ortaqlarım, heç vaxt ruhdan düşməyən, bir gün mütləq sağalıb ona dönəcəyimə inanan və bunun üçün nə qədər lazımdırsa gözləməyə hazır olan anam, mənimlə qısa müddət işləmiş, lakin bu müddət ərzində sağalmağımın mümkünlüyü və qaçılmazlığına inanan həkimim; xəstəliyimin ən dəhşətli vaxtlarında ailəmə: "Ümidinizi üzməyin. İnanıram ki, Eleanor bunu bacaracaq. Qar bəzən mayda yağsa belə, ardınca mütləq yay gəlir." demişdi.

14 dəqiqədə mənimlə və mənim üçün mübarizə aparan, tənha və iztirablı yerdən qurtulub geri dönməyimi gözləyən bu gözəl insanlara təşəkkür etməyim üçün bəs etməz. Amma onlar birləşərək özlərində cəsarət, yaradıcılıq, bütövlük və sarsılmaz inam tapıb, darmadağın olmuş ruhumun sağalmağına nail oldular. Əvvəllər məni xilas etdiklərini deyərdim, indi daha vacib bir iş gördüklərini bilirəm. Onlar mənim özümü xilas etməyimə dəstək olub, və ən əsası, hər zaman şühbəhəndiyim bir şeyi başa düşməyimə kömək etdilər: eşitdiyim səslərin travmatik hadisələrə, xüsusən də uşaqlıqda baş vermiş hadisələrə cavab olduğunu və o səslərin düşmənlərim deyil, emosional problemlərin mənbəyi olduğunu anladım.

Əlbəttə, əvvəllər səslər düşməncəsinə və hədələyici gəldiyindən buna inanmaq çətin idi, ona görə də birinci mühüm addım öncədən həqiqət saydıqlarımı məcaz kimi dərk etməyi öyrənməyim idi. Misal üçün, evimə hücum edəcəkləri ilə hədələyən səsləri - real və obyektiv təhlükə kimi deyil, hiss etdiyim qorxu və təhlükə hissi kimi izah etməyi öyrəndim.

Təzə-təzə onlara inanırdım. Bir gecə hətta valideynlərimin qapısında oturub onları həqiqi hesab etdiyim səslərdən qorumaq üçün keşiklərini çəkdiyim yadımdadır. Özümə xəsarət yetirmək problemim olduğu üçün evdəki bir çox kəsici alətlər gizlədilmişdi, mən də plastik, bir növ piknik çəngəli ilə silahlanaraq, otağın bayırında oturub, nəsə bir pis hal baş verən kimi hərəkətə keçməyi gözləyirdim. Elə bil "Mənimlə işin olmasın. Görmürsən plastik çəngəlim var?" deyirdim. Strategiyam bu idi.

Sonralar sözlərin arxasında gizlənən əsl mənanı ayırmaq kimi, daha vacib bacarığımı formalaşdırdım: belə ki səslər evi tərk etməməyimi deyəndə özümü nə qədər təhlükədə hiss etdiyimi xatırlatdıqları üçün onlara təşəkkür edirdim, çünki təhlükəni dərk edəndə necə reakiya verəcəyini bilirsən. Beləcə həm onları və həm də özümü artıq təhlükə və qorxu üçün bir səbəb olmadığına inandırdım. Səsləri çərçivəyə salaraq, onlara daha əmin, amma ehtiramlı şəkildə cavab verməyə başladım: beləcə birgə əməkdaşlıq və bir-birimizi dəstəkləməyimizi öyrənmək üçün ünsiyyət və əməkdaşlıq qurmağa başladım.

Bütün bunların nəticəsində hər bir səsin həyatımın müxtəlif aspektlərilə sıx əlaqəli olduğunu və heç vaxt həll edə bilmədiyim hədsiz emosiyaları, seksual travma və xəyanətlərlə bağlı xatirələri, hirs, utanc, təqsir və özünə inamın azlığı hisslərini özündə daşıdığını öyrəndim. Səslər, bu yaraların yerini alıb, sözlərə çevrildi və beləcə ən düşməncəsinə və aqressiv olan səslərin əslində mənim ən çox ağrıdan dərin izlər buraxmış hissələrim olduğunu başa düşdüm. Və bu səslərin ən çox mərhəmət və qayğıya ehtiyacı olan səslər olduğunu kəşf etdim.

Bunu dərk edəndən sonra, nəhayət ki, darmadağın olmuş özümü xırda-xırda parçalardan cəmləyib, tədricən dərmanlardan qurtularaq, bu dəfə tamam başqa rolda psixiatriyaya geri qayıtdım. İlk dəfə səs eşitdiyimdən 10 il sonra, nəhayət ki, universitetin tarixində psixologiyada ən yüksək dərəcə alaraq, məzun oldum. Bir il sonra isə - ən yüksək magist dərəcəsi aldım, dəli insan üçün heç də pis deyil, hə? Səslərdən biri imtahan vaxtı mənə cavabları da deyirdi, bu da texniki cəhətdən hiylə sayıla bilər.

(Gülüş)

Düzünü desəm, hərdən onların diqqətindən zövq alıram. Oskar Uayldın dediyi kimi, söz yeri olmaqdan daha pis şey söz yeri olmamaq ola bilər. Eyni vaxtda 2 söhbəti dinləyə bilmək qulaq asma bacarığımı yaxşılaşdırıb. Hər şey elə də pis deyil.

Əqli sağlamlıq xidmətində çalışmışam, konfranslarda çıxış etmişəm, kitab bölümləri və məqalələr çap etdirmişəm, və həmişə israr etmişəm və etməkdə davam edirəm ki, psixiatriyada soruşulacaq ən vacib sual nəyin yanlış olduğu deyil, nəyin baş verdiyi sualı olmalıdır. Səsləri dinlədiyim bütün bu müddət ərzində onlara sülh və ehtiramla yaşamağı öyrəndim. Onlar da öz növbəsində özümə qarşı mərhəmət, qəbuletmə və hörmət hissini artırır. Yadımdadır ən təsirli anım eşitdiyi səslərdən əziyyət çəkən bir qadına kömək edərkən, ilk dəfə olaraq, artıq özümü onun kimi hiss etmədiyim an olmuşdur. Artıq başqalarına kömək edə bilərdim.

Hal-hazırda İntervoice-un, Beynəlxalq Səs Eşidənlər Hərəkatının təşkilati hissəsinin üzvü olmaqdan qürur duyuram. Prof. Marius Romme və Dr. Sandra Escherin işlərindən yola çıxan bu təşəbbüs, gələn səsləri həyat strategiyası, dəliliyə ağılla yanaşma kimi qəbul edir, anormallıq, şizofreniya əlaməti kimi deyil, öyrənilməsi tələb olunan çətin, əhəmiyyətli və mənalı bir hal kimi yanaşır. Səslərə hörmət və anlayışla yanaşan, səs eşidən şəxslərin ehtiyaclarını dəstəkləyən və onlara tam bir vətəndaş olaraq dəyər verən cəmiyyət qurmağı arzulayırıq. Bu cür cəmiyyət nəinki mümkündür, hətta artıq qurulmaqdadır. Çavezin oxşar bir ifadəsi var ki, sosial dəyişiklik başlayıbsa geriyə dönüş yoxdur. Qürurlü insanı alçaltmaq olmaz. Artıq qorxmayan insanlara təzyiq etmək olmaz.

Mənə görə, Səs Eşidənlər Hərəkatının ən böyük nailiyyəti empati, əməkdaşlıq, ədalət və hörmətin sadəcə söz olduqlarını deyil, əqidələri və dünyanı dəyişməyə qadir olan inam olduğunu yada salmağıdır. Son 20 ildə, Səs Eşidənlər Hərəkatı 5 qitə və 26 ölkədə yayılmıb. Birgə çalışaraq ləyaqət, həmrəylik və ruhi çətinlikləri olan insanların imkanlarını genişləndirir, ümid carçısı və tətbiqçisi oluruq. Fəaliyyətimizin əsasında insan potensialına inam durur.

Piter Levinin dediyi kimi, insan sağalma instinktinə malik olan bu bacarıqdan istifadə etmək üçün intellektual ruha sahib olan unikal bir varlıqdır. Bu baxımdan, cəmiyyətimiz üçün ən böyük şərəf - sağalmağa ehtiyacı olan birinin sağalmasına köməklik etmək, yanında olmaq, əl uzatmaq, əzabını bölüşmək və sağalması üçün ümid verməkdir. Biz, çətinlik və müsibətdən qurtulmuşlar, bilirik ki, başımıza gələnləri həmişəlik xatırlamaqla yaşamamalıyıq. Biz bənzərsizik. Əvəzolunmazıq. Daxilimizdə olan şeyi əsla bizdən almaq və ya qoparmaq olmaz. İşıq əsla sönməz.

Gözəl bir həkimin bir dəfə mənə dediyi kimi, "Başqalarının sənin barəndə nə dediyini danışma. Özün barədə danış."

Çox sağolun.

(Alqışlar)