Michael Shellenberger

Onze angst voor kernenergie schaadt ons milieu

1,173,957 views • 13:58
Subtitles in 21 languages
Up next
Details
Discussion
Details About the talk
Transcript 21 languages
Translated by Peter Van de Ven
Reviewed by Axel Saffran
0:11

Heb je het al gehoord? Er is een schone-energierevolutie gaande. Waar ik woon, in Berkeley, Californië, lijkt het wel of ik iedere dag weer een nieuw dak zie met zonnepanelen, elektrische auto voor het huis. In Duitsland is soms wel de helft van de energie zonne-energie en India heeft zich gecommitteerd om tienmaal zo veel zonnepanelen te bouwen als we in Californië hebben, voor 2022.

0:35

Zelfs kernenergie lijkt een comeback te maken. Bill Gates werkt in China met ingenieurs. Er werken 40 verschillende bedrijven samen om te proberen zo snel mogelijk een reactor te bouwen die op afval draait, geen meltdowns kent, en goedkoper is dan kolen. Dus vraag je jezelf af: is die hele klimaatverandering dus niet veel eenvoudiger op te lossen dan we dachten? Daar wilden we achter komen dus besloten mijn collega's en ik diep in de data te duiken. Nu waren we wel wat sceptisch over het verhaal van die revolutie van schone energie, maar wat we aantroffen, verbaasde ons echt.

1:11

Het eerste is dat schone energie is toegenomen. Dit is elektriciteit uit schone energie in de laatste 20 jaar. Maar als je kijkt naar het mondiale percentage van elektriciteit uit schone energie, is dat feitelijk afgenomen van 36% naar 31%. En als je klimaatverandering serieus neemt, zal dat in de andere richting moeten gaan, naar 100% van de elektriciteit uit schone energie, en wel zo snel mogelijk. Nu denk je misschien: ach, hoeveel kan 5% van de mondiale elektriciteit nu zijn? Maar dat blijkt nogal wat te zijn. Het is net zoveel als van 60 kerncentrales ter grootte van Diablo Canyon, de nieuwste centrale in Californië, of 900 zonnepaneelvelden ter grootte van Topaz, dat een van de grootste ter wereld is, en zeker de grootste in Californië. Voor een belangrijk deel is dat omdat fossiele brandstoffen sneller dan schone energie toenemen. En dat is begrijpelijk. Er zijn gewoon veel arme landen waar hout, mest en houtskool nog steeds de belangrijkste energiebron is en die hebben moderne brandstoffen nodig.

2:15

Maar er speelt iets anders, en wel dat er met name één type schone energie is afgenomen in absolute termen, niet alleen relatief. Dat is kernenergie. Je kunt zien dat er zeven procent minder van wordt opgewekt dan tien jaar geleden. Nu zijn zonne- en windenergie enorm toegenomen, dus wordt er gezegd dat het niet echt veel uitmaakt, want zonne- en windenergie maken dat verschil wel goed. Maar de data zeggen iets anders. Alle elektriciteit van zonne- en windenergie samen maken amper de helft goed van de afname in kernenergie. Laten we de VS eens wat nader bekijken.

2:55

De laatste jaren — feitelijk 2013 en 2014 — hebben we vier centrales voortijdig gesloten. Die werden bijna volledig vervangen door fossiele brandstoffen. Het gevolg was dus dat we bijna al die schone elektriciteit weer kwijtwaren die we uit zonne-energie hadden gewonnen. En wij zijn niet de enigen. Mensen zien Californië als een leider inzake schone energie en klimaat, maar toen we de gegevens erbij namen, kwamen we erachter dat de uitstoot in Californië trager afnam dan het VS-gemiddelde, tussen 2000 en 2015.

3:29

En Duitsland dan? Die doen een hoop schone energie. Maar als je naar de gegevens kijkt, is de Duitse uitstoot feitelijk gestegen sinds 2009 en er is echt niemand die je gaat vertellen dat ze hun doelstellingen voor 2020 gaan halen.

3:44

De reden daarvoor ligt voor de hand. Zonne- en windenergie is er maar 10 tot 20% van de tijd, wat betekent dat wanneer de zon niet schijnt en er geen wind waait je toch energie nodig hebt voor je ziekenhuizen, voor je huizen, je steden en fabrieken. En hoewel batterijen hoopvolle ontwikkelingen laten zien, zullen ze altijd minder efficient blijven dan een elektriciteitsnet. Iedere keer als elektriciteit een batterij in- en uitgaat, verlies je 20 tot 40% van de energie. Daarom proberen we in Californië iets te verzinnen voor al die zonne-energie die er is — we krijgen nu ongeveer 10% van de elektriciteit van de zon — omdat als de zon ondergaat en mensen thuiskomen van hun werk en ze hun airco's en tv's en wat al niet aanzetten, we toch een hoop gas nodig hebben. Daarom hebben we een hoop gas in een berg opgeslagen. Dat ging een tijdje goed, maar vorig jaar was er een lek. Dit is Aliso Canyon. De hoeveelheid methaangas die vrijkwam, stond gelijk aan een half miljoen auto's op de weg. Het verpestte zo'n beetje onze hele klimaatdoelstelling voor dat jaar.

4:52

En India dan? Soms moet je ergens naartoe om de echte gegevens te zien, dus zijn we er onlangs geweest. We spraken met alle topmensen — onder meer zonne- en kernenergie — en ze zeiden: "Feitelijk hebben we grotere problemen dan Duitsland en Californië. We hebben niets achter de hand; we hebben geen gas. En dat is niet alles. We willen eigenlijk 100 gigawatt in 2022. Maar vorig jaar haalden we er maar vijf en het jaar daarvoor precies zo."

5:20

Laten we dus nog eens beter kijken naar kernenergie. Het overkoepelende comité inzake klimaatverandeing van de VN heeft gekeken naar het koolstofgehalte van al deze grondstoffen en kernenergie komt daar heel goed uit — beter nog dan zonne-energie. En kernenergie voorziet in een hoop energie — 24 uur per dag, zeven dagen per week. Een centrale kan gedurende een jaar 92% van de tijd energie produceren. Interessant is dat als je naar landen kijkt die verschillende schone energieën hebben ontwikkeld, slechts weinige dat gedaan hebben in een tempo waarmee we de klimaatcrisis te lijf kunnen.

5:54

Kernenergie lijkt dus een goed alternatief, maar er kleeft één probleem aan wat we allemaal kennen: mensen houden er niet van. Er is een mondiaal onderzoek geweest, niet alleen in de VS of Europa, ongeveer anderhalf jaar geleden. Het toonde aan dat kernenergie in feite één van de minst populaire energievormen is. Zelfs olie is populairder dan kernenergie. En al is kernenergie dan nog net populairder dan kolen, mensen zijn niet zo bang van kolen als van kernenergie, wat echt een onderbewuste angst oproept.

6:27

Waar zijn we dan zo bang voor? Het gaat maar om drie dingen. Eerst is er de veiligheid van de centrales — de angst dat een meltdown schade berokkent; dan heb je het kernafval; en dan de associatie met wapens. Ik denk dat, heel begrijpelijk, technici voor deze bedenkingen technische oplossingen zoeken. Daarom is Bill Gates in China nieuwe reactoren aan het ontwikkelen. Daarom zijn 40 verschillende ondernemers met dit probleem bezig. En ik ben er zelf heel enthousiast over.

6:54

We schreven een rapport over goedkope kernenergie. Met name de thorium-reactor ziet er veelbelovend uit. Dus toen klimaatwetenschapper James Hansen me vroeg of ik meeging naar China om naar hun geavanceerde nucleaire programma te kijken, greep ik mijn kans. We waren er met technici van MIT en de universiteit van Berkeley. Ik dacht zelf dat de Chinezen met kernenergie zouden doen wat ze met zoveel dingen deden — kleine kerncentrales produceren aan de lopende band, inschepen als iPhones of MacBooks en leveren aan de hele wereld. Ik zou er thuis in Berkeley ook een krijgen. De realiteit bleek een beetje anders. De presentaties waren allemaal even opwindend en veelbelovend; ze zijn met verschillende reactoren bezig. De thorium-reactor wekte enthousiasme bij velen van ons. Ze deden de hele presentatie, begonnen toen over de planning, en ze zeiden: "Onze thorium-gesmolten-zoutreactor zal klaar zijn voor de verkoop in 2040." Ik zeg: "Wat?"

7:53

(Gelach)

7:54

Ik kijk mijn collega's aan en ik zeg: "Pardon — kunnen jullie niet een beetje opschieten? We hebben namelijk hier een dingetje met ons klimaat. En een beetje vervuild zijn jullie steden ook wel, trouwens." Ze reageerden daarop met: "Ik weet niet wat je hebt gehoord over ons thoriumprogramma, maar we hebben nog geen derde van [jullie] budget en jullie energieministerie doet nogal moeilijk over het ter beschikking stellen van al jullie testdata. Ik zeg: "Wat dacht je hiervan? Jullie hebben 10 jaar opgenomen om die reactor te demonstreren. Als we dat nu eens overslaan en het direct commercieel maken? Dat zal een hoop tijd schelen." De ingenieur keek me aan en zei: "Laat ik je dit vragen. Zou jij een auto kopen die nooit was gedemonstreerd?"

8:40

Hoe zat het met andere reactoren? Er is een reactor die ze nu online beginnen te verkopen. Het is een hogetemperatuur-gasreactor. Meltdown is onmogelijk. Hij is wel erg groot en onhandig, om redenen van veiligheid, en niemand denkt dat het ooit goedkoper wordt dan de reactoren die we hebben. Degene die afval als brandstof gebruiken, zijn echt een goed idee, we weten alleen nog niet hoe we dat moeten doen. Er is het risico dat je in feite meer afval zult maken en de meesten denken dat als je dat afval weer deel maakt van het proces, dat dat de machine weer een stuk duurder zal maken, je voegt dan weer een complicerende stap toe.

9:16

In werkelijkheid moeten we nog maar afwachten of we dat veel gaan doen. Neem India, we vroegen ze daar naar het nucleaire programma. Vóór de klimaatonderhandelingen zei hun regering dat ze zo'n 30 nieuwe kerncentrales gingen bouwen. Maar de mensen die we daar spraken en de documenten die we hebben gezien hebben het over ongeveer vijf stuks. En het grootste deel van de wereld, met name het rijke deel, praat helemaal niet over nieuwe reactoren bouwen. Wij hebben het over reactoren afbreken eerder dan nodig is. Duitsland zet zijn buren onder druk om dat te doen. Ik had het over de VS — wij kunnen in 15 jaar de helft van onze reactoren kwijtraken, wat 40% zou kosten van de emissiereducties die we hadden beloofd in het schone-energieplan. In Japan schakelden ze al hun reactoren natuurlijk uit en vervingen ze door kolen, gas en olieverbranding, en men verwacht dat ze hooguit één- tot twee derde terug zullen brengen.

10:09

Toen we de cijfers bekeken en dat doorrekenden — hoeveel kerncentrales zien we China en India ontwikkelen in de komende 15 jaar en hoeveel loopt gevaar gesloten te worden — was dit de opmerkelijkste bevinding. We zagen dat de wereld feitelijk het risico loopt vier keer zoveel schone energie te verliezen dan de laatste 10 jaar. Oftewel: dit is helemaal geen schone-energierevolutie; dit is een schone-energiecrisis. Het is dus logisch dat ingenieurs zoeken naar technische oplossingen voor de angst die mensen hebben voor kernenergie. Maar gegeven het feit dat dit grote problemen zijn die hun tijd zullen vragen om op te lossen, moet je jezelf wel afvragen: gaan die technische oplossingen die angsten wel wegnemen?

10:56

Neem nu veiligheid. Ondanks wat mensen denken, is het heel moeilijk om kernenergie nog veiliger te krijgen. Volgens ieder medisch tijdschrift dat ernaar kijkt — dit is de meeste recente studie van het Britse blad 'Lancet', een van de meest gerespecteerde in de wereld — is kernenergie de veiligste betrouwbare energie. Iedereen is bang van ongelukken. Kijk dan naar de gegevens daarover — Fukushima, Chernobyl — de Wereldgezondheidsorganisatie concludeert hetzelfde: de meeste schade word toegebracht door mensen die in paniek raken en ze zijn in paniek omdat ze bang zijn. Oftewel, de schade die wordt toegebracht komt niet door de machines of door de straling. De schade komt door onze angst.

11:37

En hoe zit het met afval? Daarover is iedereen bezorgd. Interessant aan het afval is hoe weinig er is. Dit is van één centrale. Als je alle nucleair afval dat we ooit in de VS hebben gemaakt op een voetbalveld zou opstapelen, zou het maar zes meter hoog komen. Mensen zeggen dat het mensen vergiftigt of iets anders met ze doet — is niet zo, het zit daar gewoon, het wordt in de gaten gehouden. Het is niet veel. Vergelijk dat met de uit de hand gelopen afval van energieproductie — we noemen het 'vervuiling' en het doodt 7 miljoen mensen per jaar en het brengt ons klimaat serieus in gevaar. Het is uiteindelijk zo dat zelfs als we dat afval opnieuw leren gebruiken er altijd wat afval over zal blijven. Er zullen dus altijd mensen blijven die dat als een groot probleem zien om redenen die misschien niet zoveel met kernafval te maken hebben als we denken.

12:25

Hoe zit het met de wapens? Het meest opmerkelijk is misschien dat we geen voorbeelden kunnen vinden van landen met kernenergie die — O! — besluiten een wapen te maken. Het werkt juist andersom. Het blijkt dat de enige manier om af te komen van veel nucleaire wapens, is om het plutonium in de kernkoppen als brandstof in centrales te gebruiken. Als je dus de wereld wilt verlossen van nucleaire wapens zul je een hoop meer kernenergie moeten gaan gebruiken.

12:54

(Applaus)

13:00

Toen ik uit China vertrok, nam de ingenieur die Bill Gates daar had gehaald me apart en hij zei: "Weet je, Michael, ik stel je interesse op prijs in alle verschillende nucleaire technologieën, maar er is iets veel belangrijkers en dat is dat er gewoon niet voldoende vraag is. Wij kunnen die machines aan de lopende band produceren, we kunnen ze goedkoop maken ook, maar er zijn gewoon niet genoeg mensen die ze willen."

13:23

Laten we dus zonne-energie doen en wind en efficiëntie en conservering. Laten we die nieuwe nucleaire programma's versnellen. Ik denk dat we er drie keer zoveel geld aan moet besteden dan nu. Maar het belangrijkste, als we die klimaatcrisis willen doorstaan, is om ons te realiseren dat de oorzaak van die schone-energiecrisis niet door onze machines komt maar door onszelf.

13:48

Dank jullie wel.

13:49

(Applaus)

"Dit is geen schone-energierevolutie... dit is een schone-energiecrisis", zegt klimaatbeleidsexpert Michael Shellenberger. Zijn verrassende oplossing: kernenergie. In deze gepassioneerde talk legt hij uit waarom het tijd is om over onze ingesleten angst heen te stappen en waarom hij en andere milieudeskundigen geloven dat het hoog tijd is kernenergie te omarmen als een realistische en aantrekkelijke bron van schone energie.

About the speaker
Michael Shellenberger · Climate policy expert

Michael Shellenberger is a global thinker on energy, technology and the environment.

Michael Shellenberger is a global thinker on energy, technology and the environment.