Astro Teller
2,461,332 views • 15:32

Năm 1962 ở Đại học Rice, Tổng thống Kennedy nói với cả nước về giấc mơ ông đang ấp ủ, giấc mơ đưa con người lên mặt trăng vào cuối thập niên đó. Chương trình được mang đúng cái tên "moonshot"

Lúc đó không ai biết liệu điều đó có khả thi hay không nhưng tổng thống muốn có một kế hoạch thực hiện cụ thể. Giấc mơ lớn lao là vậy. Nhưng giấc mơ tuyệt vời không chỉ là tầm nhìn đơn thuần, mà còn phải được kèm theo chiến lược để hiện thực hóa.

Tôi may mắn được làm việc tại một xưởng chế tạo phi thuyền lên mặt trăng. Đó là xưởng X — trước đây được gọi là Google X — ở đó bạn thấy một kĩ sư không gian làm việc cùng một nhà thiết kế thời trang, các cựu chỉ huy quân sự bàn luận cùng với các chuyên gia laser. Các nhà phát minh, kĩ sư và nhà sản xuất này phác họa những công nghệ cho chúng ta hy vọng có thể biến thế giới thành một nơi tốt đẹp hơn.

Từ "moonshot" luôn nhắc nhớ chúng tôi về mục tiêu lớn lao của mình — để luôn giữ được ước mơ. Chúng tôi dùng chữ "factory" để tự nhắc mình rằng chúng tôi muốn có một viễn cảnh rõ ràng — làm kế hoạch cụ thể để thực hiện.

Đây là bản thảo chương trình "moonshot" của chúng tôi. Thứ nhất: chúng tôi muốn tìm ra một vấn đề tầm cỡ thế giới ảnh hưởng đến hàng triệu người. Thứ hai: chúng tôi muốn tìm thấy hoặc đề ra một giải pháp triệt để cho vấn đề đó. Thứ ba: Cần có lý do để tin rằng để có được giải pháp tối ưu như vậy thì công nghệ phải được xây dựng bài bản.

Tôi xin nói một bí mật. Xưởng phi thuyền là một nơi bừa bộn. Nhưng thay vì lảng tránh đống bừa bộn đó, giả vờ như là nó không có ở đây, chúng tôi đã cố gắng biến nó thành sức mạnh của mình. Chúng tôi dành phần lớn thời gian để phá hủy mọi thứ và cố gắng chứng tỏ rằng chúng tối đã sai. Đó đúng là bí mật. Trước hết hãy khởi động phần khó nhất của vấn đề. Hãy phấn khích và reo hò, "Ê! Hôm nay làm sao để phá hỏng dự án của ta nhỉ?"

Chúng tôi có được sự cân bằng thú vị để sự lạc quan mong manh vẫn giữ cho chúng tôi không bị lạc hướng. Nhưng chúng tôi cũng phải biết tạo nghi ngờ tích cực để truyền hơi thở sức sống cho những viễn cảnh này.

Tôi muốn trình bày với các bạn một vài dự án mà chúng tôi bỏ dở với những công đoạn không hoàn thiện, một vài trong số đó rất đáng giá ít ra là cho tới lúc này, những dự án đó không chỉ vượt qua được khó khăn mà còn được tăng tốc sau những thời điểm khủng hoảng.

Năm ngoái, tôi xóa 1 dự án dây chuyền trồng rau trên giá. Đây là rau xà lách mà chúng tôi trồng. Trên thế giới, cứ 9 người thì có 1 người bị thiếu ăn. Đây là một chương trình tiên phong mà chúng tôi cần thực hiện. Trồng rau trên giá cần ít nước hơn 10 lần ít đất lơn 100 lần so với cách trồng bình thường. Vì bạn có thể sản xuất thực phẩm gần nơi tiêu thụ, nên bạn không cần chuyên chở đi xa. Chúng tôi đã tiến bộ trong nhiều khâu như thu hoạch tự động và hệ thống chiếu sáng hiệu quả. Nhưng thật không may, chúng tôi không thể trồng ngũ cốc và gạo theo cách này. Thế là chúng tôi bỏ dự án.

Đây là một vấn đề nan giải khác. Chúng ta chi phí rất lớn cho những thiệt hại môi trường và tài nguyên để vận chuyển hàng hóa khắp thế giới. Phát triển kinh tế của những nước không có biển bị hạn chế vì cơ sở hạ tầng vận tải. Vậy đây liệu có phải là giải pháp triệt để? Một tàu vận tải trực thăng nhẹ hơn không khí. Nó có khả năng làm giảm, ít ra ở mức tổng thể, giá cả, thời gian và tỷ lệ khí thải CO2 trong vận tải vì không cần đường băng. Chúng tôi làm được như thế nhờ sự tiến bộ kỹ thuật cho phép chúng tôi hạ chi phí đủ để có thể làm được những chiếc tàu này — số lượng lớn và giá thành không cao. Dù đắt hay rẻ, chúng phải được làm ở số lượng lớn thực tế giá khoảng 200 triệu đô la để thiết kế và chế tạo chiếc đầu tiên.

200 triệu đô la là quá đắt. Vì xưởng X được cấu trúc với những vòng phản hồi ngắn để tìm lỗi, lấy thông tin và thiết kế mới, chúng tôi không thể bỏ ra 200 triệu đô la để lấy được những dữ liệu ban đầu về khả năng chúng tôi có đi đúng hướng hay không. Nếu có một điểm yếu trong 1 dự án của chúng tôi, chúng tôi muốn biết nó bây giờ, biết trước, chứ không làm rồi mới biết. Thế là chúng tôi phải bỏ dự án này.

Việc tìm ra một lỗi quan trọng trong một dự án không bắt buộc phải chấm dứt dự án đó. Đôi khi nó lại giúp chúng tôi tìm ra cách làm hiệu quả hơn.

Đây là mẫu xe hoàn toàn tự lái của chúng tôi, chúng tôi làm xe không có vô lăng cũng như chân phanh. Nhưng đó không phải là mục đích ban đầu của chúng tôi.

Với 1,2 triệu người chết do giao thông trên thế giới mỗi năm, thì việc chế tạo xe không người lái là một dự án táo bạo cần phải làm. Cách đây ba năm rưỡi, khi chúng tôi có những chiếc Lexus, được cải tiến thử nghiệm thành xe tự lái, chúng hoạt động tốt, chúng tôi bảo những đồng nghiệp khác nói xem họ nghĩ gì về thành công này. Điều chúng tôi nhận được là dự án làm xe tự lái cho phép người dùng can thiệp khi khẩn cấp là một dự án tồi tệ. Nó không an toàn vì người đang đi xe đó đã bỏ lái xe lâu rồi. Họ không còn đủ nhanh nhạy khi buộc họ phải lái xe.

Đây là thử thách lớn cho cả đội. Tất cả phải vẽ lại. Chúng được thể hiện với bề ngoài đẹp và mới mẽ. Hãy vẽ ra chiếc xe ở đó bạn là hành khách. Bạn nói với xe nơi bạn muốn đi, bạn ấn nút và nó tự chở bạn từ điểm A đến điểm B.

Chúng tôi thật biết ơn lời góp ý nhờ thế chúng tôi có được mục tiêu này khi mới bắt đầu dự án. Mọi thứ trở nên rõ ràng từ lúc đó. Và bây giờ xe tự lái của chúng tôi đã đi được 1,4 triệu dặm rồi, và mỗi ngày chúng chạy trên đường phố ở Mountain View, Cali và Austin, Texas.

Nhóm làm xe đã biết thay đổi hướng nhìn. Đó là tiêu chí của xưởng X. Đôi khi việc đổi hướng nhìn còn mạnh hơn cả sự thông minh.

Ví dụ, dự án năng lượng gió. Đây là một trong những ví dụ hay về việc thay đổi hướng nhìn. Làm gì có chuyện chúng tôi có thể chế tạo một tua-bin gió tiêu chuẩn tốt hơn những chuyên gia trong lĩnh vực đó. Nhưng chúng tôi tìm ra một cách bay cao hơn, và đạt được tốc độ lớn hơn, đón được gió ổn định hơn, lấy được nhiều năng lượng hơn mà không cần hàng trăm tấn thép để dựng bệ đỡ.

Chiếc diều Makani của chúng tôi bay lên từ bệ phóng nhờ những chong chóng quay mạnh trên cánh của nó. dây diều theo diều bay lên, năng lượng được truyền xuống qua dây này. Khi thả dây dài hết cỡ, diều vào được trong luồng gió ngang trên cao. Sau khi đã đẩy diều lên cao, các cánh quạt trở thành những tua bin bay. Nó truyền năng lượng xuống thông qua dây diều.

Chúng tôi chưa tìm được cách để bỏ dự án này. Dự án kéo dài càng lâu, chúng tôi bị áp lực, thì chúng tôi càng phấn khích vì hệ thống có thể được chế tạo rẻ hơn và dễ dàng hơn để có được năng lượng gió cho toàn thế giới.

Có thể dự án kỳ cục nhất của chúng tôi là Dự Án Loon. Chúng tôi cố gắng cung cấp mạng Internet từ kinh khí cầu. Một hệ thống các kinh khí cầu trên tầng bình lưu truyền tín hiệu Internet cho các vùng nông thôn và vùng hẻo lánh trên toàn thế giới. Hệ thống có thể mang Internet đến với trên 4 tỷ người, họ là những người chưa có kết nối Internet hoặc kết nối quá khó khăn.

Nhưng bạn không chỉ bắt được 1 nguồn tiếp sóng, mà còn nối được với một kinh khí cầu và lấy được sóng từ bầu trời. Gió thường rất mạnh, làm trôi các kinh khí cầu. Các kinh khí cầu bị trôi quá cao làm mất kết nối với mặt đất.

Đó là điểm đặc biệt khó khăn: Điều gì xảy ra nếu chúng tôi để các quả cầu bay và làm cho chúng theo gió để đến nơi cần đến? Hóa ra ở tầng bình lưu lại có những luồng gió khác nhau về vận tốc và hướng làm thành những lớp mỏng. Thế là chúng tôi nghĩ, với thuật toán thông minh và dữ liệu gió trên thế giới, chúng tôi có thể điều khiển các kinh khí cầu đi lên hay xuống rất chính xác trong tầng bình lưu để đón được những luồng gió có hướng và vận tốc khác nhau. Ý tưởng này cần đủ kinh khí cầu để trên mỗi vùng nơi bạn sống đều có được 1 quả, dù nó bị trôi đi, thì luôn có một quả khác sẽ điền vào chỗ của nó, để giữ cho được sự kết nối Internet liên tục, giống như là điện thoại của bạn kết nối với các đài phát sóng dù cho bạn đang chạy trên cao tốc.

Cách nhìn này có vẻ điên rồ — cái tên gọi của dự án này cũng nói lên điều đó. Từ 2012, đội khí cầu Loon ưu tiên cho việc có vẻ khó nhất đó là hủy dự án của họ.

Việc đầu tiên họ làm là cố gắng tạo kết nối Wifi từ kinh khí cầu trên tầng bình lưu đến một an ten trên mặt đất. Đã làm được. Tôi bảo đảm đã có người dám cá cược rằng điều đó không thể. Thế là chúng tôi tiếp tục.

Chúng tôi có thể dùng kinh khí cầu để kết nối trực tiếp với điện thoại mà không cần an-ten trung gian hay không? Được.

Chúng tôi có thể dùng kinh khí cầu có băng thông đủ lớn để kết nối wifi hay không? Nhờ thế người ta có thể làm được nhiều thứ hơn là gửi tin nhắn hay không? Những thử nghiệm đầu tiên thậm chí không quá 1 megabit / giây, những bây giờ chúng tôi có thể nâng lên đến 15 megabit / giây. Đủ để xem buổi thuyết trình của TED.

Chúng ta có thể dùng quả cầu để nói chuyện với nhau xuyên qua bầu trời và có thể bắt được những tín hiệu từ những vùng nông thôn hẻo lánh không? Được.

Ta có thể dùng quả cầu có kích thước bằng căn nhà và hoạt động được hơn 100 ngày, chi phí lại ít hơn 5% so với chí phí sản xuất của các quả cầu truyền thống có tuổi thọ cao hay không? Cuối cùng là được. Nhưng tôi nghĩ, bạn gọi được tên chương trình đó, chúng tôi đưa nó đến đây. Chúng tôi làm những quả cầu màu bạc. Chúng tôi làm những quả cầu vĩ đại hình gối. Chúng tôi làm những quả cầu to cỡ cá voi xanh. Chúng tôi làm nổ rất nhiều khí cầu.

(Cười)

Từ lúc đó, một trong những việc quan trọng của việc hủy chương trình Loon là khả năng điều khiển các kinh khí cầu trên bầu trời, một thành công lớn của chúng tôi là đặt 1 kinh khí cầu trong 1 kinh khí cầu khác.

Vậy có 2 khoang ở đây, một chứa không khí và một chứa hê-li. Quả cầu bơm khí vào làm nó nặng hơn, hay để khí thoát ra làm nó nhẹ đi. Và những thay đổi trọng lượng này cho phép nó đi lên hay xuống, và chuyển động đơn giản đó là cơ chế tự lái của quả cầu. Nó bay lên hay xuống, việc thay đổi độ cao để đón những cơn gió có vận tốc và hướng cần thiết.

Nhưng như thế là đủ để lái lái quả cầu đi khắp thế giới không? Lúc đầu rất khó, nhưng sau đó dễ dần.

Đây là quả cầu sau cùng của chúng tôi, có thể điều chỉnh độ cao với khoảng giữa 2 biên là 2 dặm và có thể bị lệch không quá 500 m so với điểm muốn đến từ khoảng cách 20.000 km.

Chúng tôi có nhiều thứ nữa để làm trong việc tinh chỉnh hệ thống và hạ giá thành. Nhưng năm ngoái, một kinh khí cầu được làm với giá rẻ đã đi 19 vòng thế giới trong thời gian 187 ngày. Thế là chúng tôi cứ tiếp tục.

( Vỗ tay)

Những quả cầu của chúng tôi ngày nay đang làm nhiều việc để tạo một hệ thống hoàn thiện. Chúng tôi đang thảo luận với các hệ thống mạng toàn cầu, và chúng tôi sẽ bay trên Indonesia để làm thử nghiệm dịch vụ trong năm nay.

Điều đó có vẻ còn xa vời quá, bạn có lý để nói như thế. Sự liều lĩnh và làm việc với dự án khổng lồ, chấp nhận rủi ro làm cho người ta cảm thấy không an tâm.

Bạn không thể quát mọi người và bắt họ hãy thất bại. Người ta sẽ phản ứng ngược lại. Họ lo lắng. "Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi thất bại? Mọi người sẽ cười tôi? Tôi sẽ bị vùi dập?"

Tôi đã bắt đầu bằng một bí mật. Và để kết thúc tôi sẽ nói với bạn cách chúng tôi làm mọi người tham gia. Cách duy nhất để mọi người làm việc trong những dự án lớn và liều lĩnh — ý tưởng táo bạo — và thúc đẩy họ thực hiện phần khó nhất của vấn đề, thì bạn phải chọn cho họ con đường ít trở lực nhất.

Tại xưởng X, chúng tôi rất tích cực làm hỏng các dự án. Các đội hủy những ý tưởng của họ ngay khi có được dữ liệu ai làm được như thế thì thắng. Họ sẽ được tán dương bởi đồng nghiệp. Cụng tay, đập tay với sếp, nhất là với tôi. Họ được khuyến khích. Chúng tôi thưởng mỗi người trong các nhóm đã hủy được dự án của nhóm mình, từ các đội 2 người cho đến đội 30 người.

Tại xưởng phi thuyền mặt trăng, chúng tôi tin vào các giấc mơ. Nhưng sự nghi ngờ tích cực không phải là kẻ thù của tính lạc quan. Nó là đối tác hoàn hảo. Vì nó mở ra những tiềm năng trong mỗi ý tưởng. Chúng ta có thể tạo ra tương lai đó là ước mơ của chúng ta.

Cảm ơn nhiều.

(Vỗ tay)