Wanda Diaz Merced
843,196 views • 11:15

Đã từng có một ngôi sao. Giống như mọi vật thể khác, nó được sinh ra; lớn lên gấp gần 30 lần so với khối lượng của mặt trời và tồn tại trong quãng thời gian rất dài. Chính xác là bao lâu thì con người không thể trả lời. Giống như vạn vật trong cuộc sống, nó tồn tại đến ngày cuối cùng trong chu kì hoạt động của nó khi trái tim, nguồn sống của nó, cạn hết năng lượng. Nhưng đó chưa phải là dấu chấm hết.

Nó biến thành một siêu tân tinh và đang trong quá trình tỏa ra một lượng năng lượng cực lớn, chiếu sáng phần còn lại của thiên hà và lượng năng lượng tỏa ra của nó, trong một giây, bằng lượng năng lượng mà mặt trời tỏa ra trong 10 ngày. Và nó tiến hóa trong một vai trò khác ở dải thiên hà.

Những vụ nổ siêu tân tinh rất dữ dội. Nhưng những ngôi sao phát ra tia gam-ma thậm chí còn dữ dội hơn. Trong quá trình trở thành một siêu tân tinh, ngôi sao sụp đổ vào tâm dưới trọng lượng của chính nó và nó bắt đầu quay nhanh hơn, giống như khi người trượt tuyết kéo cánh tay về gần cơ thể. Theo đó, nó bắt đầu quay rất nhanh và nó tăng từ trường của mình lên rất nhiều. Các vật chất quanh ngôi sao cũng bị kéo vòng quanh, và một phần năng lượng từ chuyển động quay đó sẽ được truyền cho vật chất và từ trường thì ngày càng lớn hơn. Như vậy, ngôi sao sẽ có thêm năng lượng để chiếu sáng cả thiên hà thông qua sự chiếu sáng và giải phóng tia gamma.

Ngôi sao mà tôi nhắc tới trong câu chuyện của mình trở thành cái mà người ta gọi là một ngôi sao từ. Và bây giờ là thông tin cho bạn, từ trường của ngôi sao nhiễm từ là hơn 1.000 nghìn tỉ lần từ trường của Trái Đất. Những hiện tượng giải phóng năng lượng lớn nhất từng được các nhà thiên văn ghi nhận mang tên vụ nổ tia gamma bởi vì chúng tôi xem chúng như những sự vỡ tung hay vụ nổ, vụ mạnh nhất ghi nhận được là của ánh sáng tia gamma. Ngôi sao của chúng ta, như trong câu chuyện này, đã trở thành một ngôi sao từ tính, được xem như một vụ nổ tia gamma trong thời gian mạnh nhất của vụ nổ. Mặc dù những vụ nổ tia gamma là những hiện tượng có năng lượng lớn nhất mà các nhà thiên văn học từng đo được từ trước đến nay, nhưng chúng ta không thể quan sát chúng bằng mắt thường. Chúng ta phải sử dụng những phương pháp khác để nghiên cứu về ánh sáng tia gamma này. Mắt thường không thể nhìn thấy chúng. Chúng ta chỉ có thể nhìn thấy một phần rất rất nhỏ trong quang phổ điện từ mà chúng ta gọi là ánh sáng khả kiến. Và xa hơn thế, chúng ta dựa vào những phương pháp khác.

Còn với tư cách những nhà thiên văn học, chúng ta nghiên cứu dải ánh sánh rộng hơn và chúng ta dựa vào những phương pháp khác để làm điều đó. Trên màn hình, nó trông giống như thế này. Bạn đang nhìn thấy một đồ thị. Đó là đường biểu diễn của ánh sáng. Đó là một đồ thị thể hiện mật độ của ánh sáng theo thời gian. Đó là biểu đồ ánh sáng của tia gamma. Các nhà thiên văn học dựa vào loại biểu đồ này để giải thích mật độ ánh sáng thay đổi thế nào theo thời gian. Ở phía bên trái, bạn sẽ nhìn thấy mật độ ánh sáng khi không có vụ nổ, và phía bên phải là mật độ ánh sáng khi vụ nổ xảy ra.

Trước đây, tôi có thể nhìn được loại đồ thị này. Nhưng sau đó, tôi đã mất đi thị lực. Tôi đã hoàn toàn mất đi thị lực do căn bệnh kéo dài, và vì thế mà tôi mất đi khả năng nhìn đồ thị này và luôn cả cơ hội làm việc của mình. Đó là sự chuyển biến mạnh mẽ đối với tôi về nhiều mặt. Theo chuyên môn mà nói, nó khiến tôi phải phải từ bỏ nghiên cứu khoa học. Tôi đã ao ước tiếp cận và nghiên cứu loại ánh sáng đầy năng lượng này và tìm ra nguồn gốc thiên văn của nó. Tôi muốn trải nghiệm sự kì thú của vũ trụ, sự hào hứng và niềm vui bằng cách khám phá hiện tượng về một thiên thể khổng lồ.

Tôi đã nghĩ rất lâu và rất nhiều về việc này, khi tôi bỗng nhiên nhận ra rằng tất cả đồ thị của ánh sáng là một bảng các con số được chuyển thành một biểu đồ có thể nhìn thấy được. Vì vậy, tôi cùng với các cộng sự đã cố gắng làm việc và chuyển tất cả các con số thành âm thanh. Tôi đã tiếp cận được các dữ liệu, và hôm nay tôi có thể nghiên cứu ở trình độ như một nhà thiên văn giỏi nhất, bằng cách sử dụng âm thanh. Và điều mọi người có thể làm, đa phần là bằng mắt, trong hàng trăm năm qua, thì giờ đây tôi có thể làm nó bằng âm thanh.

(Tiếng vỗ tay) Lắng nghe vụ nổ tia gamma này, mà các bạn đang thấy — (Vỗ tay)

Cảm ơn các bạn.

Nghe tiếng nổ mà bạn đang nhìn thấy trên màn hình mang lại điều gì đó cho tai trên cả vụ nổ thực tế. Và bây giờ tôi sẽ cho chạy tiếng nổ. Nó không phải là âm nhạc, nó là âm thanh.

(Âm thanh kĩ thuật)

Đây là dữ liệu đã được chuyển thành âm thanh và nó vẽ ra dao động âm thanh. Quá trình này gọi là âm thanh hóa.

Nghe âm thanh này sẽ mang những thứ khác đến tai ngoài tiếng nổ thực tế. Khi tôi kiểm tra những khu vực có tần số thấp cực mạnh, hoặc dòng âm bass — Tôi sẽ mở dòng bass ngay đây. Chúng ta thường chú ý những đặc tính cộng hưởng của những khí mang điện như gió mặt trời. Và tôi muốn các bạn lắng nghe cái mà tôi đã nghe. Bạn sẽ nghe nó giống như một sự giảm âm lượng rất nhanh. Và bởi vì bạn có thể nhìn thấy nên tôi sẽ cho bạn một đường màu đỏ để báo hiệu rằng cường độ ánh sáng đang được đổi sang âm thanh.

(Âm rền và tiếng huýt sáo)

Tiếng (huýt sáo) là tiếng ếch ở nhà, đừng quan tâm đến nó.

(Cười)

(Âm rền và tiếng huýt sáo)

Tôi nghĩ là bạn đã nghe thấy nó, đúng không?

Vậy cái chúng ta phát hiện là những tiếng nổ kéo dài đủ để hỗ trợ sóng cộng hưởng, là những thứ được tạo ra bởi những trao đổi năng lượng giữa các hạt bị kích thích, tùy vào âm lượng. Bạn có nhớ là tôi đã nói về vấn đề ngôi sao bị kéo vòng quanh? Nó truyền năng lượng với sự phân bố tần suất và từ trường được quyết định bởi kích thước. Bạn có thể nhớ là chúng ta đang nói về một ngôi sao siêu lớn đã trở thành một ngôi sao mang từ tính cực mạnh. Trong trường hợp đó thì dòng phun ra từ ngôi sao nổ có thể liên quan tới vụ nổ tia gamma này.

Điều này có nghĩa gì? Nghĩa là sự hình thành của ngôi sao có thể là một phần rất quan trọng trong các vụ nổ của những siêu tân tinh. Lắng nghe tiếng của vụ nổ tia gamma mang lại cho chúng ta khái niệm rằng việc sử dụng âm thanh như một tín hiệu hiển thị bổ sung có thể hỗ trợ các nhà thiên văn trong việc tìm kiếm nhiều dữ liệu hơn. Đồng thời, tôi cũng thực hiện phân tích, đo đạc từ các kính thiên văn khác, và kinh nghiệm của tôi cho thấy rằng khi sử dụng âm thanh như một tín hiệu hiển thị bổ sung các nhà thiên văn có thể tìm thấy nhiều thông tin hơn trong đó và bây giờ thì có nhiều thông tin hơn được tiếp cận. Khả năng chuyển thông tin thành âm thanh này tạo ra một bước thay đổi to lớn trong ngành thiên văn học. Và thực tế thì một lĩnh vực khả kiến có thể được tận dụng để những ai quan tâm có thể tìm hiểu thứ gì ở trên thiên đường là một điều đáng mong chờ.

Khi tôi mất đi thị lực, tôi nghĩ rằng mình không thể tiếp cận được số lượng và chất lượng thông tin như một nhà thiên văn bình thường. Mãi cho đến khi chúng tôi đổi mới với quy trình âm thanh hóa tôi mới tìm lại được hi vọng để trở nên có ích hơn trong lĩnh vực này tôi mới làm việc hết sức để là một phần trong đó.

Việc tiếp cận thông tin không phải là nội dung duy nhất trong ngành thiên văn học mà nó là một phần quan trọng. Vấn đề nằm ở cả cơ thể, và khoa học thì không theo kịp. Cơ thể là thứ thay đổi — bất cứ ai cũng có thể gặp khuyết tật vào bất kì thời điểm nào. Ví dụ là hãy nghĩ về, các nhà khoa học đã đạt đến đỉnh cao sự nghiệp. Điều gì sẽ xảy ra nếu họ bị khuyết tật? Họ có cảm thấy khó giao tiếp như tôi đã từng? Việc tiếp cận thông tin thôi thúc chúng tôi tiếp tục cố gắng. Nó tạo ra những cơ hội bình đẳng để thể hiện tài năng của chúng tôi và đưa ra điều chúng tôi muốn thực hiện trong cuộc sống của mình, dựa vào niềm đam mê và không phụ thuộc vào những rào cản sắp tới. Khi chúng tôi trao cho mọi người cơ hội vươn tới thành công không giới hạn, điều đó sẽ mang lại một cuộc sống sung túc và viên mãn. Và tôi nghĩ việc sử dụng âm thanh trong thiên văn sẽ giúp chúng tôi đạt được điều đó và cống hiến cho khoa học.

Trong khi các nước khác nói rằng nghiên cứu bằng các kĩ thuật tri giác trong việc nghiên cứu dữ liệu không thích hợp với ngành thiên văn bởi vì không có nhà thiên văn khiếm thị trong lĩnh vực này, thì Nam Phi lại khẳng định rằng: "Chúng tôi muốn những người khuyết tật đóng góp cho khoa học." Và ngay bây giờ tôi đang làm việc tại Đài quan sát Thiên văn Nam Phi, tại Văn phòng Phát triển Thiên văn. Ở đó, chúng tôi nghiên cứu các kĩ thuật âm thanh hóa và các phương pháp phân tích có ảnh hưởng đến trẻ em khiếm thị ở trường khiếm thị Athlone. Các học sinh sẽ học về thiên văn qua radio, và chúng sẽ học về phương pháp âm thanh hóa để nghiên cứu các hiện tượng thiên văn như sự phun trào năng lượng khổng lồ từ mặt trời, được biết đến như các siêu bão mặt trời. Điều mà chúng tôi học được cùng với các học sinh — những đứa trẻ khuyết tật với nhiều khiếm khuyết và hạn chế trong giải quyết vấn đề — điều mà chúng tôi học được cùng chúng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách mà mọi thứ đang được vận hành ở trình độ khoa học chuyên môn. Tôi xin mạn phép được gọi đây là sự phát triển. Và nó đang xảy ra ngay lúc này đây.

Tôi nghĩ rằng khoa học dành cho tất cả mọi người. Nó thuộc về con người, và nó phải đến được với mọi người, vì chúng ta tự nhiên đã là những nhà khám phá. Tôi nghĩ nếu chúng ta giới hạn người khuyết tật trong nghiên cứu khoa học, thì chúng ta sẽ tách rời chính mình với lịch sử và xã hội. Tôi mơ đến một trình độ khoa học nơi mà mọi người đề cao sự tôn trọng và thật sự tôn trọng nhau, nơi mà mọi người trao đổi các dự án và cùng nhau nghiên cứu. Nếu những người khuyết tật được tham gia nghiên cứu khoa học, một vụ nổ, một vụ nổ cực lớn của kiến thức sẽ xảy ra, tôi chắc chắn là như vậy.

(Âm thanh kĩ thuật)

Đó là một vụ nổ cực lớn.

Cảm ơn các bạn

Cảm ơn các bạn.

(Tiếng vỗ tay)