Shivani Siroya
1,546,174 views • 8:11

Bạn cần biết bao nhiêu về một người trước khi bạn chịu cho họ vay tiền?

Giả sử bạn muốn cho một người ngồi hai hàng ghế sau lưng vay $1000. Bạn sẽ cần biết gì về người ấy trước khi sẵn sàng cho mượn tiền?

Mẹ tôi chuyển từ Ấn Độ đến Mỹ ở độ tuổi gần bốn mươi. Bà là một bác sĩ ở Brooklyn, và thường xuyên cho bạn bè, hàng xóm đến khám sức khoẻ dù có họ trả tiền ngay hay không. Tôi nhớ mình đã gặp bệnh nhân của mẹ ở cửa hàng tạp hoá hay trên vỉa hè, và thỉnh thoảng họ sẽ đến và trả tiền luôn cho các buổi khám trước. Bà sẽ cảm ơn họ, và hỏi về gia đình và sức khoẻ họ. Bà làm thế bởi bà tin tưởng họ.

Phần lớn chúng ta giống như mẹ tôi. Chúng ta sẽ tin tưởng người quen biết hay người sống gần ta. Nhưng phần lớn chúng ta có lẽ sẽ không cho người lạ mượn tiền trừ khi chúng ta hiểu biết chút ít về họ.

Ngân hàng, công ty thẻ tín dụng và các tổ chức tài chính không hề biết các thông tin cá nhân của ta, nhưng họ có cách để tin tưởng ta, bằng cách xem điểm tín dụng. Điểm tín dụng được tạo ra bằng sự tổng hợp và phân tích các số liệu tiêu thụ của chúng ta. Và nhờ đó, chúng ta dễ dàng mua các hàng hoá và sử dụng các dịch vụ cần thiết, từ mua điện đến mua nhà, hay mạo hiểm thành lập doanh nghiệp.

Nhưng ... có 2.5 tỉ người khắp thế giới không có điểm tín dụng. Đó là một phần ba dân số thế giới. Họ không tích điểm được vì họ chưa có các hồ sơ công cộng chính thức, không tài khoản ngân hàng, không có lịch sử tín dụng hay không có số bảo hiểm xã hội. Và vì họ không có điểm này, họ không thể sử dụng các sản phẩm tài chính hay tín dụng để nâng cao đời sống. Họ không được tin tưởng.

Vậy chúng tôi muốn tìm cách để tạo ra sự tin tưởng và giúp 2.5 tỉ người này tiếp cận các sản phẩm tài chính. Vậy chúng tôi đã tạo ra một phần mềm trên điện thoại giúp xây dựng điểm tín dụng cho họ bằng các giữ liệu di động. Có hơn 1 tỉ điện thoại trên thị trường. Và mọi người đều có chung mục đích sử dụng như ta. Họ nhắn tin bạn bè, tìm phương hướng, họ lướt mạng và thậm chí thực hiện các giao dịch tài chính.

Qua thời gian, các dữ liệu này sẽ được lưu trữ trong điện thoại, và nó tạo ra một bức tranh tổng thể về một người. Khách hàng cho phép chúng tôi sử dụng và lưu giữ các dữ liệu qua ứng dụng di động. Nó giúp chúng tôi hiểu được mức độ tin tưởng của những người như Jenipher, một chủ doanh nghiệp nhỏ ở Nairobi, Kenya. Jenipher 65 tuổi, và là chủ một hàng ăn suốt nhiều thập kỉ trong trung tâm kinh tế quận. Bà ấy có 3 người con trai đang học ở trường nghề, và còn là người lãnh đạo của một chama ở địa phương, tức nhóm tiết kiệm tài chính.

Hàng ăn của Jenipher phát đạt. Và tiền bà ấy mỗi ngày đủ chi trả cho phí sinh hoạt. Nhưng bà không có sự an toàn về tài chính. Một trận trái gió trở trời có thể khiến bà rơi vào nợ nần. Và bà không có thu nhập tuỳ dụng để nâng cao đời sống gia đình, hay cho trường hợp khẩn cấp, hay để đầu tư phát triển doanh nghiệp. Nếu Jenipher muốn lập tín dụng, có rất ít sự lựa chọn. Bà có thể vay khoản nhỏ, nhưng phải lập một nhóm giúp thuyết phục về sự đáng tin vay tiền. Và dù làm được thế, số tiền vay vẫn có thể không đủ sức thúc đẩy việc kinh doanh, trung bình khoảng $150. Vay nặng lãi cũng là một lựa chọn, nhưng lãi suất lại 300%, rất nguy hiểm. Và vì Jenipher không có bất cứ lịch sử tín dụng nào, bà không thể đến ngân hàng và xin khoản vay doanh nghiệp.

Nhưng một ngày, con trai bà thuyết phục bà tải ứng dụng của chúng tôi và nộp hồ sơ vay. Jenipher trả lời một vài câu hỏi trên điện thoại và bà cho phép chúng tôi sử dụng một số dữ liệu chính trên điện thoại.

Và đây là những gì chúng tôi thấy. Vậy, tin xấu trước. Jenipher có tài khoản tiết kiệm thấp và không có lịch sử vay mượn. Đây là các yếu tố khiến cho các ngân hàng lâu nay hay từ chối. Nhưng còn một số điểm khác trong lịch sử cho chúng tôi thấy bức tranh về tiềm năng của bà. Ví dụ như, chúng tôi thấy bà thường xuyên gọi cho gia đình ở Ugandan. Và, số liệu cho thấy tỷ lệ trả nợ tăng 4% ở những người thường xuyên liên lạc so với số ít người thân. Và chúng tôi còn thấy bà di chuyển nhiều trong một ngày, và thật sự bà có xu hướng di chuyển khá thường xuyên, bà không ở nhà thì cũng ở hàng ăn. Số liệu cho thấy tỷ lệ trả tiền tăng 6% ở những khách hàng nhất quán trong địa điểm mà họ thường xuyên lui tới.

Và chúng tôi còn thấy bà giao tiếp nhiều với nhiều người khác nhau trong một ngày và bà có một mạng lưới hỗ trợ mạnh mẽ. Và số liệu cho thấy người giao tiếp với hơn 58 người khác nhau thường sẽ là người vay tốt. Trong trường hợp Jenipher, bà giao tiếp với 89 liên lạc khác nhau, cho thấy tăng điểm 9% về khả năng trả nợ.

Đây chỉ là một vài trong hàng nghìn số liệu mà chúng tôi nhìn vào để hiểu độ tin cậy của một người. Và sau khi phân tích các số liệu khác nhau này, chúng tôi quyết định mạo hiểm cho Jenipher vay mượn. Đây là số liệu không bao giờ tìm thấy trên giấy tờ hay bất cứ số liệu tài chính nào. Nhưng nó thể hiện độ tin tưởng. Bằng việc xem xét không chỉ thu nhập, ta có thể thấy người ở thị trường đang lên có vẻ rất mạo hiểm và khó đoán nhưng thật ra rất cởi mở và có khả năng trả nợ.

Điểm tín dụng chúng tôi giúp 200,000 người ở Kenya vay chỉ trong năm ngoái. Và tỉ lệ hoàn trả là 90%..., không khác tỉ lệ hoàn trả của ngân hàng.

Với những điều đơn giản như điểm tín dụng, chúng tôi đã cho nhiều người khả năng tự xây dựng tương lai mình. Khách hàng chúng tôi sử dụng khoản vay để chi tiêu cho gia đình, trường hợp khẩn cấp, di chuyển hay tái đầu tư lại vào doanh nghiệp của mình. Họ giờ đang xây dựng nền kinh tế và cộng đồng tốt hơn để nhiều người có thể thành công.

Trong hai năm sử dụng sản phẩn của chúng tôi, Jenipher đã tăng khoảng tiết kiệm 60%. Bà cũng đã mở thêm 2 hàng ăn và chuẩn bị kế hoạch để mở nhà hàng. Bà còn đang xin khoản vay nhỏ cho doanh nghiệp ở ngân hàng thương mại, vì bà đã có lịch sử tín dụng và cho thấy bà xứng đáng với khoảng vay.

Tôi gặp Jenipher ở Nairobi tuần trước, và bà nói với tôi bà rất hạnh phúc vì đã bắt tay khởi nghiệp. Bà nói, "Chỉ có con trai tin rằng tôi có thể làm điều này. Tôi không nghĩ tôi vay nợ nổi." Trước đây bà đã cứ đinh ninh rằng có một thế giới hoàn toàn đóng cửa với bà.

Công việc của chúng tôi đã giúp mở rộng thế giới cho Jenipher và hàng tỉ người xứng đáng được tin tưởng như bà.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)