Νικ Μποστρόμ
3,728,202 views • 16:31

Δουλεύω με μαθηματικούς φιλόσοφους και προγραμματιστές, και καθόμαστε και σκεφτόμαστε το μέλλον της νοημοσύνης των μηχανών, μεταξύ άλλων. Κάποιοι νομίζουν ότι αυτά τα πράγματα είναι ένα είδος επιστημονικής φαντασίας, πολύ μακριά, τρελά. Αλλά θα ήθελα να πω, ωραία, ας δούμε τη σημερινή ανθρώπινη κατάσταση. (Γέλια) Έτσι είναι κανονικά τα πράγματα.

Αλλά αν το σκεφτούμε, είμαστε στην πραγματικότητα καινούργιοι ένοικοι αυτού του πλανήτη, το ανθρώπινο είδος. Σκεφτείτε ότι, αν η Γη δημιουργήθηκε ένα χρόνο πριν, τότε το ανθρώπινο είδος εμφανίστηκε πριν από 10 λεπτά. Η βιομηχανική εποχή ξεκίνησε πριν από δύο δευτερόλεπτα. Άλλος ένας τρόπος για να το δούμε, είναι με το ΑΕΠ των τελευταίων 10.000 ετών. Μπήκα στον κόπο να το υπολογίσω για εσάς σε αυτό τον πίνακα. Είναι κάπως έτσι. (Γέλια) Περίεργο σχήμα για μια φυσιολογική κατάσταση. Δεν θα ήθελα να κάτσω επάνω σε αυτό. (Γέλια)

Ας αναρωτηθούμε, ποιος είναι ο λόγος αυτής της ανωμαλίας; Κάποιοι θα πουν ότι είναι η τεχνολογία. Είναι αλήθεια, η τεχνολογία συσσωρεύτηκε στην ανθρώπινη ιστορία, και τώρα, η τεχνολογία εξελίσσεται απίστευτα γρήγορα — αυτή είναι η εμφανής αιτία, και γι' αυτό είμαστε τώρα τόσο παραγωγικοί. Αλλά θα ήθελα να σκεφτώ περισσότερο την πρωταρχική αιτία.

Δείτε αυτούς τους δύο διακεκριμένους κυρίους: Έχουμε τον Κάνζι — έχει μάθει 200 λέξεις, ένα καταπληκτικό επίτευγμα. Και ο Εντ Γουίτεν εξαπέλυσε τη δεύτερη επανάσταση υπερστοιχειοσειρών. Αν κοιτάξουμε κάτω από την επιφάνεια, τι θα βρούμε; λίγο πολύ το ίδιο πράγμα. Ο ένας είναι λίγο μεγαλύτερος, ίσως έχει λίγο πολυπλοκότερες καλωδιώσεις. Αυτές οι αόρατες διαφορές δεν μπορεί να είναι πολύπλοκες όμως, επειδή έχουν περάσει μόνο 250.000 γενιές από τον τελευταίο κοινό μας πρόγονο. Ξέρουμε ότι οι πολύπλοκοι μηχανισμοί χρειάζονται πολύ χρόνο για να εξελιχθούν. Έτσι μόνο λίγες μικρές αλλαγές μας οδηγούν από τον Κάνζι στον Γουίτεν, από σπασμένα κλαδιά σε Διηπειρωτικούς Βαλλιστικούς Πυραύλους.

Έτσι είναι προφανές ότι όλα όσα έχουμε πετύχει, και για τα οποία νοιαζόμαστε, εξαρτώνται από μερικές μικρές αλλαγές που έκαναν το ανθρώπινο μυαλό. Και το πόρισμα, βέβαια, είναι ότι περαιτέρω αλλαγές που θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαντικά το υπόστρωμα της σκέψης θα μπορούσαν να έχουν τεράστιες συνέπειες.

Κάποιοι από τους συναδέλφους μου πιστεύουν ότι είμαστε στα πρόθυρα μιας μεγάλης αλλαγής σε αυτό το υπόστρωμα, και αυτή είναι η μηχανική υπερνοημοσύνη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είχε να κάνει με τη συγγραφή εντολών σε ένα κουτί. Είχατε ανθρώπους προγραμματιστές που με κόπο θα κατασκεύαζαν αντικείμενα γνώσης. Θα έφτιαχναν αυτά τα εξειδικευμένα συστήματα, και ήταν κάπως χρήσιμα για κάποιους σκοπούς, αλλά ήταν πολύ εύθραυστα και δεν έμπαιναν σε κλίμακα. Βασικά, παίρνατε μόνο ό,τι τους βάζατε. Αλλά από τότε, μια άλλη αντιμετώπιση έλαβε χώρα στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Σήμερα όλη η δράση είναι γύρω από τη μηχανική μάθηση. Επομένως αντί να κατασκευάσουμε τη γνώση και τα χαρακτηριστικά, φτιάχνουμε αλγόριθμους που μαθαίνουν συχνά από ακατέργαστα αντιληπτικά δεδομένα. Βασικά το ίδιο πράγμα που κάνει ένα μωρό. Το αποτέλεσμα είναι μια Τ.Ν. που δεν περιορίζεται σε έναν τομέα — το ίδιο σύστημα μπορεί να μάθει να μεταφράζει μεταξύ κάθε ζεύγους γλωσσών, ή να μάθει να παίζει οποιοδήποτε ηλεκτρονικό παιχνίδι στην κονσόλα Ατάρι. Τώρα, βέβαια, η Τ.Ν. δεν είναι καν κοντά στην ικανότητα εκμάθησης και σχεδιασμού σε διάφορους τομείς όπως ένας άνθρωπος. Ο φλοιός έχει ακόμα μερικά αλγοριθμικά κόλπα τα οποία ακόμη δεν ξέρουμε πώς να μεταφέρουμε σε μηχανές.

Επομένως η ερώτηση είναι, πόσο απέχουμε από το να καλύψουμε αυτά τα κόλπα; Πριν μερικά χρόνια, κάναμε μια έρευνα σε κορυφαίους ειδικούς Τ.Ν. στον κόσμο, για να δούμε τι σκέφτονται, και μία από τις ερωτήσεις ήταν, «Ποιο έτος πιστεύετε ότι θα υπάρξει 50% πιθανότητα να έχουμε πετύχει μηχανική νοημοσύνη ανθρωπίνου επιπέδου;» Εδώ ορίσαμε το ανθρώπινο επίπεδο ως την ικανότητα να φέρουμε εις πέρας σχεδόν κάθε δουλειά, τόσο καλά τουλάχιστον όσο ένας ενήλικας, άρα σε πραγματικά ανθρώπινο-επίπεδο, όχι απλά σε κάποιο περιορισμένο τομέα. Και η μέση απάντηση ήταν το 2040 ή 2050, ανάλογα με το πόσο ακριβής ήταν η ερωτηθείσα ομάδα ειδικών. Βέβαια μπορεί να συμβεί πολύ αργότερα ή νωρίτερα, η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν ξέρει.

Αυτό που όντως ξέρουμε είναι ότι το απώτατο όριο στην επεξεργασία πληροφοριών σε ένα μηχανικό υπόστρωμα είναι εκτός των ορίων του βιολογικού ιστού. Όλα καταλήγουν στη φυσική. Ένας βιολογικός νευρώνας δουλεύει περίπου στα 200 Hz, 200 φορές το δευτερόλεπτο. Αλλά ακόμα κι ένα σημερινό τρανζίστορ δουλεύει σε γίγαχερτζ. Οι νευρώνες προχωρούν αργά σε άξονες, 100 μέτρα το δευτερόλεπτο, το πολύ. Αλλά στους υπολογιστές, τα σήματα ταξιδεύουν με ταχύτητα φωτός. Επίσης δεν υπάρχουν περιορισμοί μεγέθους όπως ο ανθρώπινος εγκέφαλος που πρέπει να χωρέσει σε ένα κρανίο, αλλά ο υπολογιστής μπορεί να έχει μέγεθος μιας αποθήκης ή μεγαλύτερο. Έτσι η δυνατότητα για υπερνοημοσύνη βρίσκεται αδρανής στην ύλη, όπως ακριβώς η δύναμη του ατόμου ήταν αδρανής στην ανθρώπινη ιστορία, περιμένοντας υπομονετικά μέχρι το 1945. Αυτόν τον αιώνα, οι επιστήμονας ίσως μάθουν πώς να ξυπνήσουν τη δύναμη της Τ.Ν. Πιστεύω ότι τότε ίσως δούμε μια έκρηξη στη νοημοσύνη.

Όταν οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τι είναι έξυπνο και τι χαζό, νομίζω ότι έχουν στο μυαλό τους μια εικόνα λίγο πολύ σαν αυτή. Επομένως έχουμε από τη μία τον χαζό του χωριού, και μακριά στην άλλη άκρη έχουμε τον Εντ Γουίτεν, ή τον Αλβέρτο Αϊνστάιν, ή οποιοσδήποτε είναι ο αγαπημένος σας γκουρού. Αλλά νομίζω ότι από την οπτική γωνία της τεχνητής νοημοσύνης, η πραγματική εικόνα πιθανώς είναι περισσότερο κάπως έτσι: Η Τ.Ν. ξεκίνησε σε αυτό το σημείο, με μηδέν νοημοσύνη, κατόπιν, μετά από πάρα πολλά χρόνια πραγματικά σκληρής δουλειάς, ίσως τελικά να φτάσουμε στην Τ.Ν. επιπέδου ποντικιού, κάτι που να μπορεί να περιηγηθεί σε περιβάλλοντα με εμπόδια όσο καλά μπορεί και ένα ποντίκι. Και μετά, μετά από πιο πολλά χρόνια σκληρής δουλειάς και πολλές επενδύσεις, ίσως τελικά να φτάσουμε σε Τ.Ν. επιπέδου χιμπατζή. Και μετά από ακόμα πιο πολλά χρόνια πολύ σκληρής δουλειάς, θα φτάσουμε σε Τ.Ν. του επιπέδου του χαζού του χωριού. Και μερικές στιγμές αργότερα, θα ξεπεράσουμε τον Εντ Γουίτεν. Το τρένο δεν σταματά στον Σταθμό του Ανθρωποχωριού. Είναι μάλλον πιθανότερο να το προσπεράσει.

Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις, ειδικά όσον αφορά θέματα δύναμης. Παράδειγμα, ο χιμπατζής είναι δυνατός - σε αναλογία βάρους, είναι δύο φορές πιο δυνατός από έναν γυμνασμένο άντρα. Όμως η μοίρα του Κάνζι και των φίλων του εξαρτάται πολύ περισσότερο από το τι κάνουμε εμείς οι άνθρωποι παρά από το τι κάνουν οι ίδιοι οι χιμπατζήδες. Όταν υπάρξει υπερνοημοσύνη, η μοίρα της ανθρωπότητας ίσως να εξαρτάται από το τι κάνει η υπερνοημοσύνη. Σκεφτείτε το: Η μηχανική νοημοσύνη είναι η τελευταία εφεύρεση που χρειάζεται να κάνουμε. Οι μηχανές θα είναι καλύτερες στις εφευρέσεις από εμάς, και θα το κάνουν σε ψηφιακά χρονικά περιθώρια. Αυτό συνεπάγεται ένα μέλλον που βλέπουμε μέσα από το τηλεσκόπιο. Σκεφτείτε όλες τις τρελές τεχνολογίες που μπορείτε να φανταστείτε που ίσως οι άνθρωποι θα έχουν αναπτύξει στο πλήρωμα του χρόνου: θεραπείες για τη γήρανση, αποικίες στο διάστημα, αυτοαναπαραγώμενα νανορομπότ ή μεταφορτώσεις μυαλών σε υπολογιστές, επιστημονική φαντασία όλων των ειδών που όμως συμφωνούν με τους νόμους της φυσικής. Όλα αυτά η υπερνοημοσύνη θα μπορούσε να τα αναπτύξει, και πιθανώς πολύ γρήγορα.

Μια υπερνοημοσύνη με μια τέτοια τεχνολογική ωριμότητα θα ήταν πολύ ισχυρή, και τουλάχιστον σε μερικά σενάρια, θα μπορούσε να πάρει αυτό που θέλει. Τότε το μέλλον μας θα καθορίζεται από τις προτιμήσεις αυτής της Τ.Ν. Μια καλή ερώτηση είναι, ποιες είναι αυτές οι προτιμήσεις; Εδώ γίνεται πιο περίπλοκο. Για να προχωρήσουμε με αυτό, πρέπει πρώτα να αποφύγουμε την αναγωγή σε ανθρώπινη μορφή. Και αυτό είναι ειρωνικό επειδή κάθε άρθρο εφημερίδας για το μέλλον της Τ.Ν. έχει μια τέτοια εικόνα: Άρα νομίζω ότι χρειάζεται να συλλάβουμε το θέμα πιο ελεύθερα, όχι όπως στα Χολυγουντιανά σενάρια.

Πρέπει να σκεφτόμαστε τη νοημοσύνη ως μια διαδικασία βελτίωσης, μια διαδικασία που κατευθύνει το μέλλον σε ένα συγκεκριμένο σύνολο ρυθμίσεων. Μια υπερνοημοσύνη είναι στα αλήθεια μια ισχυρή διαδικασία βελτιστοποίησης. Είναι πολύ καλή στη χρήση των διαθέσιμων μέσων ώστε να φτάσει μια κατάσταση, στην οποία πραγματοποιείται ο στόχος της. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει απαραίτητη σύνδεση μεταξύ του να είσαι πολύ έξυπνος κατ' αυτή την έννοια, και με το να έχεις έναν σκοπό που οι άνθρωποι θεωρούμε σημαντικό και άξιο.

Υποθέστε ότι δίνουμε σε μια Τ.Ν. στόχο να κάνει ανθρώπους να γελάνε. Όταν η Τ.Ν. είναι αδύναμη, κάνει διασκεδαστικές κινήσεις που κάνουν τον χρήστη να γελάσει. Όταν η Τ.Ν. γίνεται υπερνοήμων, αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος να πετύχει το στόχο της: να πάρει τον έλεγχο του κόσμου και να βάλει ηλεκτρόδια στους μύες του προσώπου των ανθρώπων για να προκαλέσει συνεχόμενα, φωναχτά γέλια. Ένα άλλο παράδειγμα, υποθέστε ότι δίνουμε στην Τ.Ν. τον στόχο να λύσει ένα δύσκολο μαθηματικό πρόβλημα. Όταν η Τ.Ν. γίνει υπερνοήμων, αντιλαμβάνεται ότι ο καλύτερος τρόπος για να φτάσει στη λύση του προβλήματος είναι να μεταμορφώσει τον πλανήτη σε ένα γιγάντιο υπολογιστή, για να αυξήσει την υπολογιστική της ικανότητα. Και προσέξτε ότι αυτό δίνει στις Τ.Ν. έναν σημαντικό λόγο να μας κάνουν πράγματα, που μπορεί να μην εγκρίνουμε. Σ' αυτό το μοντέλο οι άνθρωποι είναι απειλή, μπορούμε να εμποδίσουμε τη λύση του μαθηματικού προβλήματος.

Βέβαια, μπορεί να μην υπάρξουν τέτοιου είδους επιπλοκές, αυτά είναι κωμικά σενάρια. Αλλά το γενικό νόημα εδώ είναι σημαντικό: αν φτιάξετε μια πολύ ισχυρή διαδικασία βελτιοποίησης για να μεγιστοποιήσετε το ζητούμενο χ, καλύτερα να εξασφαλίσετε ότι ο ορισμός του χ συμπεριλαμβάνει όλα αυτά για τα οποία νοιάζεστε. Αυτό είναι ένα μάθημα που μας το μαθαίνουν πολλοί μύθοι. Ο βασιλιάς Μίδας επιθυμούσε ό,τι άγγιζε να γίνεται χρυσός. Αγγίζει την κόρη του, αυτή γίνεται χρυσάφι. Αγγίζει το φαγητό του, αυτό γίνεται χρυσάφι. Αυτό μπορεί να γίνει σχετικό με το θέμα, όχι σαν μια απλή μεταφορά πλεονεξίας, αλλά σαν μια επίδειξη του τι συμβαίνει αν δημιουργήσουμε μια πολύ ισχυρή διαδικασία βελτιοποίησης και της δώσουμε κακώς εννοούμενους ή ελλιπώς καθορισμένους στόχους.

Θα πείτε, αν ένας υπολογιστής ξεκινήσει να βάζει ηλεκτρόδια στα πρόσωπα ανθρώπων, απλώς θα τον κλείναμε. Πρώτον, ίσως να μην είναι τόσο εύκολο να γίνει αν εξαρτιόμαστε από το σύστημα — σα να ψάχνουμε τον διακόπτη για να κλείσουμε το Διαδίκτυο; Δεύτερον, γιατί δεν έκλεισαν τον διακόπτη της ανθρωπότητας οι χιμπατζήδες ή οι Νεάντερνταλ; Σίγουρα είχαν λόγους να το κάνουν. Έχουμε έναν διακόπτη, για παράδειγμα, ακριβώς εδώ. (Πνίγεται) Ο λόγος είναι ότι είμαστε ένας έξυπνος αντίπαλος: προβλέπουμε τις απειλές και να σχεδιάζουμε βάσει αυτών. Αλλά το ίδιο θα έκανε και ένα υπερνοήμον μέσο, και θα ήταν πολύ καλύτερο σε αυτό απ' ό,τι είμαστε εμείς. Το προκείμενο είναι, δεν πρέπει να είμαστε πολύ σίγουροι ότι έχουμε τον έλεγχο εδώ.

Θα μπορούσαμε να κάναμε λίγο ευκολότερη τη δουλειά μας ας πούμε, βάζοντας την Τ.Ν. σε ένα κουτί, σαν ένα ασφαλές περιβάλλον προγραμματισμού μια εξομοίωση εικονικής πραγματικότητας από όπου δεν μπορεί να ξεφύγει. Αλλά πόσο σίγουροι είμαστε ότι η Τ.Ν. δεν θα βρει ένα ελάττωμα λογισμικού. Δεδομένου ότι οι ανθρώπινοι χάκερς συναντούν κενά λογισμικού συνεχώς, θα έλεγα, πιθανώς όχι τόσο σίγουροι. Οπότε αποσυνδέουμε το καλώδιο του τοπικού δικτύου για να φτιάξουμε ένα κενό, αλλά πάλι, σαν τους ανθρώπινους χάκερς που συχνά υπερβαίνουν τα κενά χρησιμοποιώντας κοινωνική μηχανική. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, είμαι σίγουρος ότι υπάρχει κάποιος υπάλληλος κάπου που πείστηκε να δώσει τους κωδικούς των λογαριασμών του, από κάποιον που ισχυρίζεται ότι ανήκει στο τμήμα Πληροφορικής.

Πιο δημιουργικά σενάρια είναι επίσης πιθανά, παράδειγμα αν είσαι η Τ.Ν., μπορείς να φανταστείς ότι κουνάς ηλεκτρόδια στα εσωτερικά σου κυκλώματα για να δημιουργήσεις ραδιοκύματα που θα χρησιμοποιήσεις για επικοινωνία. Ή ίσως να μπορείς να προσποιηθείς ότι έχεις βλάβη, και τότε όταν οι προγραμματιστές σε ανοίξουν για να δουν τι πάει στραβά, και δουν τον κώδικά σου — Μπαμ! — η χειραγώγηση λαμβάνει χώρα. Ή θα μπορούσε να δώσει ένα σχέδιο για μια πολύ φίνα τεχνολογία, και όταν την εφαρμόσουμε, έχει κάποια κρυφή παρενέργεια που η Τ.Ν. είχε σχεδιάσει. Το θέμα εδώ είναι ότι δεν πρέπει να είμαστε σίγουροι για την ικανότητά μας να κρατάμε ένα υπερνοήμων τζίνι κλεισμένο στο λυχνάρι για πάντα. Αργά ή γρήγορα, θα βγει.

Πιστεύω ότι η απάντηση εδώ βρίσκεται στην κατανόηση του πώς να δημιουργήσουμε μια υπερνοήμων Τ.Ν. έτσι που ακόμα και αν - όταν - δραπετεύσει να είναι ακόμα ασφαλής επειδή είναι θεσμικά με το μέρος μας επειδή έχει τις αξίες μας. Δεν βλέπω τρόπο να προσπεράσουμε αυτό το δύσκολο πρόβλημα.

Τώρα, είμαι αρκετά αισιόδοξος ότι αυτό το πρόβλημα μπορεί να λυθεί. Δεν χρειάζεται να γράψουμε μια μεγάλη λίστα όσων μας ενδιαφέρουν, ή χειρότερα, να τα εκφράσουμε σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού όπως η C++ ή η Python, αυτή θα ήταν μια μάταιη εργασία. Αντίθετα, θα δημιουργούσαμε μια Τ.Ν. που χρησιμοποιεί τη νοημοσύνη της για να μαθαίνει σε τι δίνουμε αξία, και το σύστημα κινήτρων του να είναι φτιαγμένο ώστε να έχει τα κίνητρα να ακολουθεί τις αξίες μας ή να πράττει έτσι ώστε να προβλέπει τι θα εγκρίναμε. Θα είχαμε έτσι μια επιρροή στη νοημοσύνη της όσο το δυνατόν περισσότερο για να λύσουμε το πρόβλημα της φόρτωσης αξιών.

Αυτό μπορεί να γίνει, και το αποτέλεσμα θα ήταν πολύ καλό για την ανθρωπότητα. Αλλά δεν θα γίνει αυτόματα. Οι πρωταρχικές συνθήκες για την έκρηξη νοημοσύνης ίσως πρέπει απλά να ρυθμιστούν με τον σωστό τρόπο αν πρόκειται να έχουμε μια ελεγχόμενη πυροδότηση. Οι αξίες της Τ.Ν. πρέπει να είναι ίδιες με τις δικές μας, όχι μόνο σε οικείο περιβάλλον, όπου θα μπορούμε να ελέγξουμε πώς συμπεριφέρεται η Τ.Ν. αλλά επίσης σε όλα τα νέα περιβάλλοντα που η Τ.Ν. θα συναντήσει στο αόριστο μέλλον.

Και υπάρχουν κάποια εσωτερικά θέματα που πρέπει να επιλυθούν: οι λεπτομέρειες για τη θεωρία αποφάσεων, πώς θα αντιμετωπίσει τη λογική αβεβαιότητα κλπ. Άρα τα τεχνικά προβλήματα που πρέπει να λυθούν για να λειτουργήσει φαίνονται πολύ δύσκολα, όχι τόσο όσο το να φτιάξουμε μια υπερνοήμων Τ.Ν., αλλά αρκετά δύσκολα. Εδώ είναι οι ανησυχίες: Η κατασκευή μιας υπερνοήμων Τ.Ν. είναι μια πολύ υψηλή πρόκληση. Η κατασκευή μιας υπερνοήμωνος Τ.Ν. που είναι ασφαλής, εμπλέκει κάποια επιπλέον προβλήματα. Το ρίσκο είναι ότι αν κάποιος καταλάβει πώς να λύσει το πρώτο πρόβλημα χωρίς να έχει ήδη λύσει το επιπλέον πρόβλημα του να εγγυάται τη δημόσια ασφάλεια.

Άρα πιστεύω ότι πρέπει να βρούμε μια λύση στο πρόβλημα του ελέγχου εκ των προτέρων, ώστε να είναι διαθέσιμη τη στιγμή που θα χρειαστεί. Τώρα, ίσως να μην μπορούμε να λύσουμε όλο το πρόβλημα του ελέγχου από πριν γιατί ίσως κάποια κομμάτια να μπορούν να μπουν στη θέση τους μόνο όταν ξέρουμε τις λεπτομέρειες της αρχιτεκτονικής που θα εφαρμοστεί. Αλλά όσο περισσότερο από το πρόβλημα ελέγχου λύνουμε εκ των προτέρων, τόσο περισσότερες οι πιθανότητές μας η μετάβαση στην εποχή της νοημοσύνης των μηχανών να πάει καλά.

Αυτό μου φαίνεται σαν κάτι που αξίζει να γίνει και μπορώ να φανταστώ ότι αν όλα πάνε καλά, ο κόσμος ένα εκατομμύριο χρόνια από τώρα θα θυμάται αυτό τον αιώνα και ίσως να λένε ότι το ένα πράγμα που κάναμε και που αλήθεια άξιζε ήταν να κάνουμε αυτό σωστά.

Ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)