Kelli Swazey
1,598,248 views • 13:54

Tôi nghĩ hoàn toàn là bình thường khi nói rằng tất cả mọi người sẽ trở nên cận kề với cái chết ít nhất một lần trong cuộc sống của họ. Nhưng nếu sự gần gũi đó đã bắt đầu từ lâu trước khi bạn phải đối mặt với quá trình chuyển đổi của riêng mình từ sự sống đến cái chết? Cuộc sống sẽ trở nên như thế nào nếu người chết thực sự sống cùng với bạn?

Ở quê hương của chồng tôi trên Tây Nguyên đảo Sulawesi ở Đông Indonesia, đó là một cộng đồng những người mà trải nghiệm cái chết không phải từ một sự kiện duy nhất nhưng là một quá trình dần dần của xã hội. Ở Tana Toraja, những thời khắc xã hội quan trọng nhất trong cuộc sống của người dân, những điểm trọng tâm của tương tác xã hội và văn hóa không phải là đám cưới hoặc đầy tháng hoặc ngay cả bữa ăn tối cùng gia đình mà là đám tang. Vì vậy những đám tang được đặc trưng bởi những nghi lễ phức tạp ràng buộc người ta trong một chuỗi nợ nần xoay vòng dựa trên số lượng động vật— lợn, gà, và quan trọng nhất, trâu nước— được hiến tế và phân phát thay mặt cho người quá cố. Vì vậy văn hóa xoay quanh cái chết này rất phức tạp, việc ban hành nghi lễ của sự kết thúc của cuộc sống, đã tạo nên sự chết chóc dễ được nhìn thấy nhất và các khía cạnh đáng chú ý của cảnh quan ở Toraja. Kéo dài bất cứ nơi nào, từ một vài ngày đến một vài tuần, tang lễ là một việc làm ồn ào, nơi kỷ niệm một người đã chết không phải là nỗi buồn riêng mà hơn cả là một quá trình chuyển đổi công khai được chia sẻ với cộng đồng. Và nó là một quá trình chuyển đổi cũng giống như bản sắc của cuộc sống chứ không chỉ là ký ức của người chết.

Do đó, mỗi năm, hàng ngàn người khách đến với Tana Toraja để xem, như nó được biết đến, nền văn hóa của cái chết này , và đối với nhiều người dân những nghi lễ hoành tráng này và độ dài của các nghi lễ là không thể đo đếm được với cách thức mà chúng ta phải đối mặt với tỷ lệ tử vong của riêng mình ở phía tây. Vì vậy, ngay cả khi chúng ta chia sẻ cái chết như là một kinh nghiệm phổ quát, đó cũng đã không còn được trải nghiệm theo cùng một cách ở khắp nơi trên thế giới nữa. Và là một nhà nhân chủng học, tôi thấy những sự khác biệt này trong trải nghiệm bắt nguồn từ thế giới văn hóa xã hội thông qua đó chúng ta xác định được các hiện tượng xung quanh mình. Vì vậy, khi chúng ta nhìn thấy một thực tế không còn gì đáng để nghi ngờ nữa, cái chết như là một điều kiện sinh học không thể chối cãi, Người Toraja nhìn nhận hình thức hữu hình hết thời là một phần của một nguồn gốc xã hội lớn hơn. Vì vậy, một lần nữa, sự chấm dứt theo quy luật tự nhiên của cuộc sống không hề giống như cái chết. Trên thực tế, một thành viên của xã hội chỉ thực sự chết khi gia đình mở rộng của anh ta có thể đồng ý và sắp xếp các nguồn lực cần thiết để tổ chức một buổi tang lễ là thích hợp, xét về mặt tài nguyên cho tình trạng của người đã chết. Và buổi lễ này đã diễn ra ở trước mắt cộng đồng với sự tham gia của tất cả mọi người.

Như vậy sau cái chết vật lý của một người, cơ thể của họ được đặt trong một căn phòng đặc biệt tại nơi cư trú truyền thống, được gọi là tongkonan. Và tongkonan tượng trưng cho không chỉ danh tính của gia đình mà còn cho chu trình cuộc sống của con người từ khi sinh ra cho đến khi chết đi. Vì vậy, về cơ bản, hình dạng của tòa nhà mà bạn sinh ra ở đó là hình dạng của cấu trúc sẽ mang bạn đến nơi yên nghỉ tổ tiên của mình. Cho đến buổi lễ tang lễ, mà có thể được tổ chức sau cái chết vật lý của một người, người đã chết được gọi là "cho makala," một người bị bệnh, hay còn gọi "cho mẹ," một người đang ngủ, và họ tiếp tục là một thành viên của gia đình. Họ được cho ăn và chăm sóc một cách tượng trưng, và gia đình tại thời điểm này sẽ bắt đầu một số điều lệ của nghi lễ, đó là liên lạc với cộng đồng rộng lớn hơn xung quanh rằng một trong những thành viên của họ đang trải qua quá trình chuyển đổi từ cuộc sống này đến cuộc sống khác sau khi chết được gọi là Puya.

Vì vậy, tôi biết những gì một số trong các bạn phải suy nghĩ ngay bây giờ. Liệu cô ta thực sự nói rằng những người này sống với xác những người thân của họ? Và đó là chính xác những gì tôi đang nói ở đây.

Nhưng thay vì đầu hàng với những loại phản ứng nội sinh chúng ta phải đưa ý tưởng về sự gần gũi với những cơ thể, gần gũi với cái chết, hoặc khái niệm này là không phù hợp như thế nào với những định nghĩa sinh học và y học về cái chết, Tôi thích suy nghĩ về cách mà người Toraja xem xét cái chết bủa vây con người mà định nghĩa y học đã bỏ sót. Tôi nghĩ rằng người Toraja công nhận về mặt xã hội và thể hiện về mặt văn hóa những gì nhiều người trong chúng ta cảm thấy là đúng mặc dù sự chấp nhận rộng rãi của định nghĩa y sinh học của cái chết, và đó là các mối quan hệ của chúng ta với những người khác, tác động của họ lên thực tế xã hội của chúng ta, không chấm dứt với sự kết thúc của các quá trình vật lý của cơ thể, mà có một khoảng thời gian chuyển đổi như mối quan hệ giữa sự sống và cái chết chuyển đổi nhưng không kết thúc. Vì vậy người Toraja thể hiện ý tưởng của mối quan hệ lâu dài này bởi tình yêu và sự quan tâm vô vàn trên biểu tượng dễ thấy nhất của mối quan hệ đó, cơ thể con người. Do đó, chồng tôi có những ký ức cả tin về việc nói chuyện và chơi với và ở gần với người ông quá cố của anh ấy, và với anh ta không có gì là không tự nhiên về chuyện này cả. Đây là một phần tự nhiên của quá trình để gia đình chấp nhận quá trình chuyển đổi trong mối quan hệ của họ với người quá cố, và đây là sự chuyển đổi từ cái chết của một người đang sống đến cái chết của một người đã trở thành quá vãng. Và ở đây bạn có thể thấy những hình nộm bằng gỗ của các tổ tiên, vì thế những người đã được chôn cất, đã có một buổi lễ tang lễ. Chúng được gọi là tau tau.

Vì vậy buổi lễ tang lễ chính nó thể hiện các quan điểm liên quan đến cái chết. Nó nghi thức hoá tác động của cái chết lên những gia đình và cộng đồng. Và nó cũng là thời điểm của sự tự nhận thức. Đó là thời điểm khi mọi người nghĩ về việc mình là ai, vị trí của mình trong xã hội, và vai trò của họ trong chu kỳ cuộc sống theo đúng với vũ trụ học của người Toraja.

Có một câu nói ở Toraja rằng tất cả mọi người sẽ trở thành ông bà, và điều này có nghĩa là sau cái chết, chúng tai tất cả sẽ trở thành một phần của dòng tổ tiên liên kết chúng ta giữa quá khứ và hiện tại và sẽ xác định những người chúng ta yêu thương là ai trong tương lai Vì vậy, về cơ bản, chúng ta tất cả sẽ trở thành ông bà của các thế hệ con cháu đến sau chúng ta. Và ẩn ý của quan hệ thành viên trong gia đình lớn hơn là cách mà những đứa con mô tả số tiền mà chúng bỏ ra vào những con trâu bị hiến tế được cho là để mang linh hồn của người dân từ đây đến thế giới bên kia, và những đứa con sẽ giải thích rằng chúng sẽ đầu tư tiền vào điều này bởi vì chúng muốn trả nợ cho cha mẹ các khoản nợ cho tất cả những năm cha mẹ dành đầu tư và chăm sóc cho chúng.

Nhưng sự hiến tế trâu bò và việc thể hiện sự giàu trong nghi lễ cũng cho thấy đẳng cấp của người đã chết, và suy rộng ra, gia đình người đã chết. Vì vậy, lúc đám tang, những mối quan hệ được tái khẳng định nhưng cũng được chuyển đổi trong nghi lễ cao trào mà đỉnh điểm là các nét nổi bật nhất về cái chết tại khu vực này: tác động của nó lên cuộc sống và các mối quan hệ của cuộc sống.

Vì vậy tất cả điều này tập trung vào cái chết không có nghĩa là những người Toraja không khao khát một cuộc sống lý tưởng lâu dài. Họ tham gia vào nhiều hoạt động tâm tưởng để gìn giữ sức khỏe tốt và kéo dài tuổi thọ. Nhưng họ không đặt nhiều nỗ lực để kéo dài tuổi thọ khi đối mặt với bệnh suy nhược hoặc tuổi già. Người ta nói rằng ở Toraja tất cả mọi người có sắp xếp tiền định của cuộc sống. Nó gọi là sunga'. Và như một sợi dây, nó nên được phép tháo mở cho một kết thúc tự nhiên của chính nó.

Như vậy bằng cách tiếp nhận cái chết như là một phần của văn hóa và chất liệu xã hội của cuộc sống, quyết định hàng ngày của người dân về sức khỏe của họ và việc chăm sóc sức khỏe bị ảnh hưởng. Tộc trưởng của gia tộc của mẹ chồng tôi, Nenet Katcha, bây giờ đã gần tuổi 100, theo những gì chúng tôi được biết. Và có những dấu hiệu ngày càng gia tăng rằng ông sắp khởi hành trên chuyến hành trình của mình tới Puya. Và cái chết của ông sẽ để lại rất nhiều đau xót. Nhưng tôi biết rằng gia đình chồng tôi mong chờ khoảnh khắc này khi họ có thể phô trương những nghi lễ mà sự hiện diện đáng chú ý của ông đã để lại ý nghĩa to lớn cho cuộc sống của họ, khi họ có thể có kể lại theo nghi lễ câu chuyện trần thuật về cuộc sống của ông ấy thêu dệt câu chuyện của ông vào lịch sử cộng đồng mình. Câu chuyện của ông là câu chuyện của họ. Bài hát tang lễ của ông sẽ cũng hát cho họ một bài hát về bản thân mình. Và đó là một câu chuyện không có sự bắt đầu rỗ rệt, cũng không có một kết thúc có thể đoán trước. Đó là một câu chuyện mà cứ tiếp diễn mãi sau khi cơ thể ông ấy không còn đó nữa.

Mọi người hỏi tôi nếu tôi sợ hãi hoặc bị đẩy lùi bằng cách tham gia vào một nền văn hóa nơi các biểu hiện vật lý của cái chết lần lượt.đến chào đón chúng ta Nhưng tôi thấy một cái gì đó biến đổi sâu sắc trong việc trải qua cái chết như là một quá trình xã hội mà không chỉ là về mặt sinh học. Trong thực tế, mối quan hệ giữa sự sống và cái chết có sự kịch tính của nó trong hệ thống chăm sóc y tế Hoa Kỳ, nơi các quyết định về làm thế nào để kéo dài các chủ đề của cuộc sống được thực hiện dựa trên tình cảm của chúng ta và các mối quan hệ xã hội chặt chẽ với những người xung quanh chúng ta, không chỉ dựa trên khả năng kéo dài cuộc sống. Chúng ta, như những người Toraja, dựa trên quyết định của mình về cuộc đời về ý nghĩa và các định nghĩa mà chúng ta gán cho cái chết.

Vì vậy, tôi không gợi ý bất cứ ai trong khán đài này nên chạy ra ngoài và áp dụng các truyền thống của người Toraja. Nó có thể có một chút khó khăn để áp dụng vào nước Mỹ. Nhưng tôi muốn hỏi về những gì chúng ta có thể đạt được từ việc nhìn nhận cái chết vật lý không chỉ là một quá trình sinh học mà còn là một phần của câu chuyện lớn hơn của loài người. Sẽ là như thế nào khi nhìn vào các hình thức kết thúc đời người dưới góc nhìn của tình yêu bởi vì một cách sâu sắc nó là một phần của chúng ta? Nếu chúng ta có thể mở rộng định nghĩa của cái chết để bao hàm cuộc sống, chúng ta có thể trải qua cái chết như là một phần của cuộc sống và có lẽ phải đối mặt với cái chết với một cái gì đó khác hơn là nỗi sợ hãi. Có lẽ là một trong những câu trả lời cho những thách thức mà hệ thống chăm sóc y tế Hoa Kỳ đang phải đối mặt, đặc biệt là trong việc chăm sóc cuối đời, là đơn giản như một sự thay đổi về cách nhìn nhận, và sự thay đổi trong quan điểm trong trường hợp này sẽ là nhìn vào cuộc sống xã hội của mỗi cái chết. Nó có thể giúp chúng ta nhận ra rằng cách thức chúng ta giới hạn cuộc trò chuyện của mình về cái chết tới một cái gì đó mang tính chất y học và sinh học phản chiếu một nền văn hóa lớn hơn những gì chúng ta chia sẻ về việc trốn tránh cái chết, sợ hãi khi nói về nó. Nếu chúng ta có thể giải trí và trân trọng giá trị của các loại kiến thức khác về cuộc sống, bao gồm cả định nghĩa khác của cái chết, nó có khả năng thay đổi những buổi thảo luận mà chúng ta có về sự kết thúc của cuộc sống. Nó có thể thay đổi cách mà chúng ta chết, nhưng quan trọng hơn, nó có thể biến đổi cách chúng ta sống.

(Vỗ tay)