2,722,132 views • 17:09

Önümüzdəki 18 dəqiqə boyunca sizi bir səfərə çıxaracağam. Bu sizin və mənim uzun illərdir davam etdirməkdə olduğumuz bir səfər. Bu səfər 50 il əvvəl, insanlar planetimizin xaricinə ilk addım attıklarında başladı. Bu 50 ildə yalnız aya sözün tam mənasıyla ayaq basmakla qalmadıq, planetlərin səkkiz yaşına birdən robot kosmos vasitələri göndərdik, asteroid eniş etdik, quyruqlu ulduzlarla randevulaştık, və bu anda Plutoya doğru yol alan bir kosmos aracımız var. köhnədən planet olaraq bilinən Plutoya. Bütün bu robot vəzifələr daha böyük bir insan səfərinin parçaları: kosmik yerimiz haqqında bir fikir əldə etmək, kökenlerimiz haqqında bir şeyi və Dünyanın, planetimizin, və üzərində yaşayan bizlərin necə meydana gəldiyini anlamaq üçün.

Günəş sistemi içərisində gedə biləcəyimi, və bu kimi sualların cavabını arayabileceğimiz bir yer varsa, ora Saturn'dür. Saturna daha əvvəl də etdik - 1980-ci illərdə Saturnun ziyarət etdik, ancaq Saturn haqqındakı incelemelerimiz, 7 ildən bəri gezegenlerarası səfər edən Cassini kosmos vasitəsi 2004-cü ilin yazında Saturnun orbitinə kaydığında, dərinlik və detal qazandı, və insanlığın günəş ətrafında o zamana qədər çatdığı ən irəli nöqtəyə çatmış oldu.

Saturn sistemi zəngin bir planet sistemi. Sirr və elmi anlayış təqdim edir və karşılaştırılabileceğin kənarında parıltılı. bu sistem haqqında araşdırmaların böyük bir mənzili var. Necə ki, yalnız halqalar üzərində çalışaraq belə ulduz diskləri haqqında və spiral qalaktikalar olaraq adlandırdığımız qaz haqqında bir çox şey öyrəndik. İşdə Samanyolunda'ki ən yaxın və ən böyük spiral Qalaktikalarımız olan Andromeda Nebulanı gözəl bir fotoşəkili. Bu da Whirlpool Galaksi'sinin Habl teleskopu tərəfindən çəkilmiş gözəl bir görünüşü.

Saturna çevril səfəri həqiqətən və məcazi ətrafımızdakı hər şeyin bir-birləriylə əlaqəsini və insanların bu şəkilin harasında olduğunu anlamaq üçün etdiyimiz, çox daha böyük bir insanlıq səfərinin bir hissəsi. Zamanımız çatmayacağı üçün sizə son 2,5 il içində Cassini sayəsində öyrəndiyimiz hər şeyi anlatamamak, çəkdiyimiz bütün gözəl fotoşəkilləri gösterememek məni üzür. Ona görə Saturnun ətrafında reallaşdırmaqda olduğumuz və 2,5 ildir davam edən bu kəşf səfərinin ortaya çıxardığı ən həyəcanlı iki hekayəyə odaklanacağım.

Saturna çox sayda və çox müxtəlif peyklər yoldaşlıq edir. Bu peyklərin ebatları bir neçə kilometr ilə ABŞ-ın böyüklüyü arasında dəyişir. Necə ki Saturnun çəkdiyimiz ən gözəl fotoşəkilləri onu uydularının bir neçəsiylə birlikdə gösterenler.Burada Saturn və Dion burada da halqalarını və onların şaquli olaraq nə qədər incə olduqlarını göstərir, Enceladus peyki ilə birlikdə. Saturnun 47 peykindən ikisi önə çıxır.

Titan və Enceladus.Titan Saturnun ən böyük peyki, və Cassini oraya çatana qədər, günəş sistemimizdə hələ kəşf edilməmiş olan tək bölgə. Eyni zamanda planetlərlə məşğul olanların başını uzun müddətdir qarışdıran bir cisimdi. Titanın çox böyük və incə bir atmosferi var və səthi quruluşunun dünyadakılara günəş sistemindəki digər göy cisimlərindən daha çox bənzədiyinə inanılırdı. Atmosferi böyük nisbətdə molekulyar nitrojen, bu otaqda Nəfəs aldığınız kimi, tək fərq sadə üzvi materiallar olan metan, propan və etan ilə örtülmüş olması. Titanın atmosferindeki bu molekullar qırılır və birləşib sis partikülleri meydana gətirirlər. Bu sis tamamilə qlobal və Titanın hamısını örtür. Görünür yelpikdə olduğu halda dəqiq görememenizin səbəbi bu.

Cassini ilə oraya varmamızdan əvvəl bu sis partiküllerinin milyardlarla il əvvəl səthə yavaşca sürüklənəcək və incə orqanik bir palçıqdan səthi kapladıklarına inanılırdı. Yəni Titan katrandan, yağdan ya da hər hansı bir şeydən ibarətdir ola bilərdi-nə olduğunu bilmirdik. Təxminimiz bu şəkildə idi. Bu molekullar xüsusilə methan və Ethan Titanın səth sıcaklıklarında maye hala keçə bilərlər. Beləliklə dünya üçün su nəysə, Titan üçün də metan'ın o olduğu ortaya çıxdı. Metan atmosferdə sıxlaşıb sıvılaşabilir, bu şərtləri farketmemiz çox başqa, müxtəlif və qəribə ehtimalların önünü açdı. Metan bulutlarına sahib ola bilərsiniz, OK bu buludların üzərində günəş işığının səthə çatmasını maneə törədən yüzlərlə kilometr sis də ola bilər. Səthdəki istilik mənfi 350 Fahrenheit altında (-212 dərəcə santigrat)

Ancaq bu soyuğa baxmayaraq Titanın səthinə yağış yağa bilər. Dünyaya olduğu kimi yağış Titanda da oyuqlar, çaylar və çağlayanlar bilər Kanyonlar meydana gətirə bilər, böyük havzalarda və kraterlərdə birikebilir. Yüksək dağ təpələrindəki palçığı alçaq bölgələrə akıtabilir.Öyleyse durun və bir dəqiqə düşünün. Titanın səthinin necə görünə biləcəyini xəyal etməyə çalışın. Qaranlıq-Titanın ən işıqlı zamanı dünyadakı alacakaranlığa bərabər. Soyuq, ürküdücü, dumanlı, yağış yağır ola bilər və siz tinerle dolub daşan Michigan Gölü sahillərində tikilir ola bilərsiniz.

Cassini ilə oraya getmədən əvvəl Titanın səthinin necə haqqındakı fikrimiz bu idi və deyə bilərik ki, Titanda qarşılaşdığımız, detallar tam olaraq eyni olmasa da bu hekayə qədər ovsunlayıcı. Bu bizlər üçün, yəni Cassini insanları üçün Bir Jules Verne macərasının reallaşması kimi idi. Dediyim kimi qalın geniş bir atmosferi var. Bu günəşin arxadan işıqlandırdığı Titanın bir fotoşəkili, halqalar gözəl bir arxa zəmin meydana gətirir. Və başqa bir peyk da görülür hansı olduğunu bilmirəm, çox üyük-əhatəli bir atmosfer. Cassini'de bu atmosfer quruluşunun içindən səthi görə biləcəyimiz alətlər var mənim kamera sisteminin də onlardan biridir. Və biz bunun kimi fotoşəkillər çəkdik. Gördüyünüz şey isə parlaq və qaranlıq bölgələr, və bizə də ancaq bu qədəri çatdı. Çox gizemliydi - Nə gördüyümüzü bir cür anlaya bilmədim. Bu bölgəyə daha yaxından baxdığınızda, bir şey görməyə başlayırsınız daha əvvəl bilmədiyimiz dalğalı kanallar kimi. Bir neçə yumru cisim görürsünüz. Bunun əslində bir krater olduğunu daha sonra fərqinə vardım. Ancaq Titanın səthində çox az krater var. Bu da çox gənc bir səth olduğu mənasını verir. Tektonik (səth qabığının hərəkəti ilə o.ç.) görünən meydana gəlmələr var. Bir-birlərindən çəkilib ayrılmış kimi görünürlər. Bir planetin üzərində çizgisel hər hansı bir şey görsəniz, bu bir qırılma olduğu mənasını verər, fay kimi. Yəni səthi, səth qabığının hərəkətləriylə dəyişmişdi.

Amma bu görünüşlərdən bir məna çıxara bilmədim orbitə girməmizi 6 ay sonra bir hadisə meydana gəlib Cassini'nin Titan araştırmasındaki ən parlaq nəticəsi alana qədər Bu hadisə Cassini'nin yeddi il boyunca günəş sistemində daşıdığı Avropa istehsalı Huygens sondasının yönlendirilmesiydi. Huygens'ı Titanın atmosferinə yönlendirdik, alçalması 2,5 saat davam etdi və səthə eniş etdi. Bunun nə qədər əhəmiyyətli bir hadisə olduğunu vurğulamaq istəyirəm. Bu insan istehsalı bir alət, və insanlıq tarixində bir ilk olaraq günəş sistemi içində bu qədər uzağa eniş edildi. Bu mənim düşüncəmə görə çox əhəmiyyətli bir hadisə, hətta bu qeyd olunması lazım olan, Avropa və ABŞ-dakı bütün şəhərlərdə afişalar, konfetiler ilə, mərasimlər təşkil edərək qeyd olunması lazım olan bir hadisə idi, amma çox təəssüf ki belə olmadı. (Gülüşmələr)

Bu əslində tam fərqli bir səbəbdən ötəri əhəmiyyətli idi. Bu beynəlxalq bir vəzifə. və bu hadisə Avropada, Almaniyada qeyd olundu, və bu qeyd etmə Prezentasiyalar İngilis aksentiylə, Amerika aksentiylə, Alman aksentiylə, Fransız, İtalyan və Hollandiya aksanlarıyla edildi. Bu bu iki sözün "Birləşmiş Millətlər Təşkilatının" 'in nə demək olduğunu göstərən toxunaqlı bir gösteriydi yaxşı bir məqsəd uğruna millətlərin, böyük bir şəkildə, həqiqətən birləşmiş olması. Bizim durumumuzda, bir planeti araşdırmanın məsuliyyətini alaraq bu planet sistemini anlama nöqtəsinə çatmaq bütün insanlıq tarixi boyunca ulaşılamamıştı və artıq insanlar həqiqətən ona toxundu. Demək istədiyim - Bu mövzuda danışarkən belə tüklərim tikan tikan olur, bu son dərəcə romantik bir olaydı, və bu mənim şəxsi olaraq əsla unutamayağım bir şey və sizlər də unutmamalısınız. (Alqışlar)

Hər nədirsə, sonda atmosferdə aşağı enərkən bəzi atmosferik ölçmələr etdi, ayrıca panoramik fotoşəkil çəkər çəkdi. Və sizə sondadan gələn Titanın səthinə aid ilk fotoşəkilləri görmənin necə bir hiss olduğunu izah edə bilməm. Bizim Gördüklərimiz işdə bunlar idi. Şok edici idi çünki tapmağı istədiyimiz hər şey burada Daha əvvəl orbitdən çəkdiyimiz şəkillər. Həqiqətən belirginlikte, açıq bir şekildi, coğrafi bir şəkil. Yalnız suyun axışıyla meydana gələ biləcək dendritik (ağac dallanmasına bənzər / dallanan) bir axış şəkli. Kanalları təqib edə bilirsiniz və necə birləşdiklərini görə bilirsiniz. Və bu kanalın içində birləşib bu bölgənin içinə süzülüyorlar Bir sahilinə baxırsınız. Bu bir mayeyə aid sahil şeridi idimi? Bilmirik. Amma bu bir növ sahil şeridi.

Bu fotoşəkil 16 km.den çəkildi. Bu da 8 km.den çeliken Musiqi, tamam? Təkrar, sahil şeridi. Bəli 16 km, 8 km - bu təxminən olaraq bir uçuş irtifası. Əgər ABŞ içində bir təyyarə səfəri edəcək olsaydınız, bu irtifalarda uçur olacaqdınız. Yəni bu Titan Havayollarının pəncərəsindən Titanın səthi boyunca uçarkən görəcəyiniz görünüşdür. (Gülmə)

Və sonunda sonda səthin üstünə endi, İndi qadınlar və bəylər, sizə xarici günəş sistemindəki bir peykin səthində çəkilən ilk fotoşəkili göstərəcəyəm. İşdə üfüq xətti burada, oldumu? Bunlar da ehtimalla buz daşları, deyilmi? (Alqışlar) Görünüşə görə düz və qaranlıq bölgələrdən birinə eniş etdi və görünüşdən kaybolmadı.Yani maye üzərinə eniş yaratmamışdıq. Sondanın eniş etdiyi səth, sadəcə, Titanda bir palçıq düzündə ekvivalent bir bölgə. Zəif və maye metanla örtülmüş bir üzə idi. Və ehtimalla bu material Titanın yükseltilerini bu gördüyümüz kanallar boyunca yudu və milyardlarla ildən çox müddət boyunca alçaq havzalara axıtdı. Huygens sondası işdə bura eniş etdi.

Yenə də görüntülerimizde, ya da Huygens görünüşlərində, hər hansı böyük və açıq maye meydana gəlmələrinə rast gəlmədik. Harada idiniz? Kumullar tapdığımızda vəziyyət daha da baş qarışdırıcı hala gəldi. Çox yaxşı, bu Titanın ekvatorial bölgəsinin filmi. Kumulları gösteriyor.100 metr uzunluğunda kumullar var, bir neçə km ilə ayrılırlar, və millər millər millər boyunca sürüyolarlar. 100, 1000 ya da 1200 mil uzunluğunda kumullar var. Bu Titanın Səhra çölü. Təbii ki çox quru bir yer, yoxsa kumullar əmələ gəlməzdi.

Yəni heç maye meydana gəlmə olmaması yenidən başımızı qarışdırdı, sonunda qütb bölgələrində göllər görənə qədər. Bu cənub qütb bölgəsindəki bir gölün görünüşü. Az qala Ontario gölü büyüklünde Sonra, yalnız 1,5 həftə əvvəl, Şimali kuybu üzərində uçdu Caspian dənizi böyüklüyündə bir meydana gəlmə tapdıq. Elə görünür ki, anlamadığımız bir səbəbdən ötəri, heç olmasa bu mövsüm boyunca, mayelər Titanın qütblərindən. Sanaram Titanın fövqəladə, mistik bir yer kimi qəbul edir. Egzotik, xarici amma yenə də qəribə bir şəkildə dünyaya bənzəyir, dünya bənzəri coğrafi şəkillərə sahib qorxunc bir coğrafi müxtəliflik göstərir, və o qədər ovsunlayıcı ki bir dünya ki, günəş sistemində komplekslik və zənginlik baxımından tək rəqibi Dünyanın özü.

İndi Enceladus'a geliyoruz.Enceladus kiçik bir peyk, Titanın onda biri qədər, onu burada İngiltərənin yanında görə bilərsiniz. Yalnız ebatını göstərmək üçün, yoxsa bir təhdid deyil bu. (Gülüşmələr) Enceladus çox ağ, çox parlaq, səthi çatlaklarla dolu, coğrafi olaraq çox aktiv bir meydana gəlmə. Ancaq Enceladus kəşflərinin ana damarı bu çatlaqlar sistemini getdiyi-ki burada da cənub qütbünə baxırıq- cənub qütbündə ortaya çıxdı. Fərqli rəngdə çünki fərqli kombinasiyalar. Kaplanmışlar.Bu çatlaqlar orqanik materiallarla kaplanmışlar. Hətta, bütün bu bölgə, cənub qütb bölgəsi, yüksək sıcaklıklara sahib, Planet üzərindəki ən isti yer. Bu Antarktikanın troipk bölgələrdən daha isti olduğunu ortaya çıxarmaq qədər qəribə bir şey.

Daha sonra əlavə fotoşəkillər çəkdik, və bu çatlaqların kosmosda yüzlərlə mil yayılan buz parçacıqları püskürtdüyünü kəşf etdik. Bu görünüşə rəng-kodu tətbiq, nəfəs işıq səviyyələrini ortaya çıxarmağa çalışdıq və püskürdün quş tükü şəkli meydana gətirdiyini gördük, digər görünüşlərdə də püskürdün Enceladus'un xaricindəki kosmosa doğru minlərlə mil getdiyini gördük Qrupunun və mən buna bənzər görünüşləri araşdırdıq, və Cassini'den aldığımız digər nəticələri düşündük. Beləcə, bu şüaların Enceladus'un altındakı ciblərdə püskürüyor ola biləcəyi nəticəsinə çatdıq.

Yəni maye Suyumuz, orqanik materyallerimiz və yüksək hərarəti var. Başqa bir deyişlə, günümüz planet araşdırmalarının Müqəddəs Kase'sine rast gəldik. Yəni, yaşayan orqanizmlər üçün uyğun bir yerə. Sanaram sizə Enceladus'ta ya da günəş sistemimizdə başqa hər hansı bir yerdə həyat kəşf edilsə, bunun çox böyük mədəni və elmi nəticələri olacağını söyləməmə ehtiyac yoxdur. Çünki əgər Yaradılış'ın günəş sistemimizdə, bir-birindən müstəqil olaraq bir deyil iki dəfə meydana gəldiyini ispatlayabilirsek, bu, yaradılışın kainatın 13.7 milyard illik tarixi boyunca bir çox dəfə meydana gəldiyi mənasını verər.

Bu anda, Dünya üzərində həyat olduğunu bildiyimiz tək planet. Qiymətli və bənzərsiz, hələ bildiyimiz tək yuva. Əgər 1960-cı illərdə ayıq və ardıcıl bəs, deyilsinizsə də sizi bağışlayar, 1968-ci ildə Apollo VIII astronavtları tərəfindən çəkilən bu çox məşhur fotoşəkili xatırlayarsınız. Dünya kosmosdan ilk dəfə görüntülənmişdi, kainatdakı yerimiz və planetimizi qoruma məsuliyyətimiz haqqında algımıza böyük bir qatqısı olmuşdu.

Biz də Cassini ilə buna ekvivalent bir ilkin fotoşəkilini çəkdik, daha əvvəl heç bir insan gözünün görmədiyi bir fotoşəkil. Saturnun digər tərəfindən görülən tam bir günəş tutulması. Bu inanılmaz dərəcədə gözəl fotoşəkildə günəşin arxadan işıqlandırdığı ana halqaları görürsünüz, işığı kəsilmiş günəşi və Enceladus'un solunumuyla ibarət olan bu halqanı görürsünüz. Əgər bu kifayət qədər parlaq deyilsə, bu gözəl fotoşəkildə, Saturnun halqalarının qolları arasına saxlanmış planetimizin görünüşünü tuta bilər.

Bu həqiqətən çox romantik bir şey, özümüzü uzaqdan görmək, kiçik mavi planetimizin görünüşünü başqa dünyaların göklerinde tutmaq. Bu və bunun sonunda özümüz haqqında edineceğimiz perspektiv, yarım əsr əvvəl başlayan bu kəşfin sonunda kazanacağımız ən gözəl mükafat olacaq. Çox təşəkkürlər. (Alqışlar)