Bettina Warburg
3,654,117 views • 14:57

Economen onderzoeken al honderden jaren menselijk gedrag. Hoe we beslissingen nemen, hoe we ons individueel en in groepen gedragen, hoe we waarde uitwisselen. Ze hebben de instituties bestudeerd die onze handel mogelijk maken, zoals rechtssystemen, bedrijven, markten. Maar er is een nieuwe, technologische institutie die de manier waarop we waarde uitwisselen fundamenteel zal veranderen en ze heet de blokketen.

Dat is nogal een gedurfde uitspraak, maar als je slechts één ding zou onthouden van deze talk, dan wil ik dat je onthoudt dat, hoewel blokketentechnologie relatief nieuw is, het ook een voortzetting is van een heel erg menselijk verhaal. En dit is dat verhaal. Wij mensen zoeken altijd manieren om onzekerheid over elkaar te verminderen zodat we waarde kunnen uitwisselen.

Een van de eerste mensen die onderzoek deed naar dit concept — instituties als economisch middel om onzekerheid over elkaar te verminderen en handel te kunnen drijven — was de Nobel-econoom Douglass North. Hij is eind 2015 overleden, maar North stond aan de wieg van wat we 'nieuwe institutionele economie' noemen. En met instituties bedoelde hij gewoon formele regels, zoals een grondwet, en informele restricties, zoals omkoping. Deze instituties zijn de olie die onze economische raderen doen lopen en we zien dit gebeuren door de hele menselijke geschiedenis heen.

Als we terugdenken aan jager-verzamelaareconomieën, handelden we toen slechts binnen onze dorpsstructuren. Er waren enkele informele restricties, maar we handhaafden al onze handel met geweld of sociale repercussies. Toen onze gemeenschappen complexer werden en onze handelsroutes langer, construeerden we meer formele instituties. Instituties zoals banken voor valuta, overheden, bedrijven. Deze instituties hielpen ons onze handel te beheren toen de onzekerheid en complexiteit groeiden en onze persoonlijke controle kleiner werd. Uiteindelijk hebben we op het internet dezelfde instituties online geplaatst. We bouwden marktplaatsen zoals Amazon, eBay, Alibaba, simpelweg snellere instituties die als tussenpersoon optreden en menselijke economische activiteit mogelijk maken.

Douglas North zag instituties als een hulpmiddel om onzekerheid te verminderen, zodat we allerlei soorten waarden kunnen vastleggen en uitwisselen. Ik geloof dat er nu een verdere en radicale evolutie plaatsvindt van hoe we samenwerken en handelen. Want voor het eerst kunnen we onzekerheid verminderen — niet slechts met politieke en economische instituties, zoals onze banken, bedrijven en overheden — maar met behulp van enkel technologie.

Dus: wat is een blokketen? Blokketen-technologie is een gedecentraliseerde databank die een register van activa en transacties opslaat op een peer-to-peernetwerk. Het is eigenlijk een publiek register van wie wat bezit en overschrijft. De transacties zijn beveiligd door middel van cryptografie en na verloop van tijd wordt de transactiegeschiedenis verankerd in blokken data, die cryptografisch worden samengekoppeld en versleuteld. Dit vormt een onveranderbaar, onvervalsbaar archief van alle transacties over het netwerk. Het archief wordt gekopieerd op elke computer die het netwerk gebruikt.

Het is geen app. Het is geen bedrijf. Het komt het dichtst bij zoiets zoals Wikipedia. We kunnen alles op Wikipedia inzien. Het is een samengestelde weergave die steeds wordt veranderd en geüpdatet. Op Wikipedia kunnen we ook veranderingen volgen en onze eigen wiki's aanmaken, want in feite is het slechts een infrastructuur voor data. Bij Wikipedia is het een open platform dat woorden en beelden opslaat en ook de veranderingen aan die data. Bij de blokketen kun je denken aan een open infrastructuur die vele soorten activa opslaat. Het bewaart de historie van bewaarneming, eigenaarschap en lokatie van activa zoals de digitale valuta Bitcoin, en andere digitale activa, zoals de eigendomstitel van een IP. Het kan een certificaat zijn, of een contract, objecten in de echte wereld, zelfs persoonlijke, identificeerbare informatie. Er zijn natuurlijk nog veel andere technische details, maar in essentie werkt de blokketen zo. Het is een publiek archief dat transacties opslaat in een netwerk en dat wordt gerepliceerd, zodat het heel moeilijk is om mee te knoeien.

Dat brengt me bij mijn punt dat blokketens onzekerheid verminderen en daardoor onze economische systemen op een radicale manier kunnen veranderen. Onzekerheid is nogal een belangrijk concept in de economie. Ik wil drie vormen behandelen die we tegenkomen in bijna al onze dagelijkse transacties en waar blokketens een rol kunnen spelen. Onzekerheden, zoals niet weten met wie we te maken hebben, geen inzicht hebben in transacties, en op niemand een beroep kunnen doen als dingen misgaan.

Laten we het eerste voorbeeld nemen: niet weten met wie we te maken hebben. Stel dat ik een gebruikte smartphone wil kopen op eBay. Het eerste wat ik doe, is opzoeken van wie ik hem koop. Is het een 'power user'? Heeft hij goede beoordelingen of helemaal geen profiel? Beoordelingen, cijfers, sterren: dit zijn de getuigenverklaringen over onze identiteit die we vandaag de dag verzamelen en gebruiken om de onzekerheid over elkaar te verminderen. Maar het probleem is dat dit gefragmenteerd is. Bedenk maar hoeveel profielen jij hebt. Blokketens maken het mogelijk om een open, mondiaal platform te maken waarop we alle getuigenverklaringen over een individu kunnen opslaan uit iedere bron. Zo kunnen we een door gebruikers beheerde, draagbare identiteit creëren. Dit is meer dan een profiel. Het betekent dat je selectief kenmerken over jezelf kunt onthullen die handel en interactie mogelijk maken — dat een overheid je een identiteitsbewijs heeft gegeven, of dat je ouder bent dan 21 — door cryptografisch bewijs te tonen dat deze kenmerken bestaan en zijn goedgekeurd. Zo'n draagbare identiteit in de fysieke en digitale wereld betekent dat we allerlei menselijke handelingen kunnen uitvoeren op een totaal nieuwe manier.

Ik heb verteld hoe blokketens onzekerheid kunnen verminderen over degene met wie we handelen. De tweede onzekerheid waar we vaak mee te maken hebben, is dat we geen inzicht hebben in onze transacties. Stel dat je mij die smartphone opstuurt via de post. Ik wil daar inzicht in hebben. Ik wil weten dat het product dat ik heb gekocht, het product is dat bij mij aankomt en dat vastligt hoe het bij mij is gekomen. Dat geldt niet alleen voor electronica zoals smartphones, maar voor vele andere soorten goederen en data, zoals medicijnen, luxegoederen, elk soort informatie of product waarmee niet mag worden gesjoemeld.

Het probleem bij veel bedrijven, vooral bedrijven die complexe spullen zoals een smartphone produceren, is dat zij een groot aantal leveranciers beheren in een horizontale toeleveringsketen. Al deze mensen maken samen een product, maar hebben niet dezelfde databank. Ze gebruiken niet dezelfde infrastructuur, dus het is heel moeilijk om transparant een product te zien ontwikkelen.

Met de blokketen kunnen we een gedeelde realiteit creëren tussen niet-vertrouwende entiteiten. Hiermee bedoel ik dat al deze knooppunten in het netwerk elkaar niet hoeven te kennen of te vertrouwen, want ze kunnen allemaal zelf de keten bewaken en valideren. Denk maar weer aan Wikipedia. Het is een gedeelde databank en ook al heeft deze meerdere lezers en meerdere schrijvers tegelijkertijd: er is maar een waarheid. Dat kunnen we maken met blokketens. We kunnen een gedecentraliseerde databank maken met de efficiëntie van een monopolie zonder een centrale autoriteit te scheppen. Dus al deze levaranciers — allerlei bedrijven — kunnen samenwerken via dezelfde databank, zonder elkaar te vertrouwen. Voor consumenten betekent dit dat we veel meer transparantie krijgen. Terwijl een object door de echte wereld reist, zien we het digitale certificaat of teken door de blokketen bewegen, terwijl het stijgt in waarde. Dit is een hele nieuwe wereld wat betreft zichtbaarheid.

Dus ik heb verteld hoe blokketens onzekerheid over identiteit verminderen en hoe ze transparantie veranderen over lange afstanden en in complexe handel, zoals toeleveringsketens. De laatste onzekerheid die we vaak tegenkomen, is het minst gedefinieerd, en dat is iets ongedaan maken. Wat als je mij die smartphone niet toestuurt? Kan ik mijn geld terugkrijgen? Met blokketen kunnen we code schrijven — bindende contracten tussen individuen — waarmee we garanderen dat die contracten worden nagekomen zonder dat een buitenstaander daarop toeziet. In het voorbeeld van de smartphone kun je denken aan borgstelling. Je betaalt die telefoon, maar je hoeft het geld pas vrij te geven als je hebt geverifieerd dat aan alle voorwaarden is voldaan: je hebt de telefoon gekregen.

Dit is volgens mij de meest opwindende manier waarop blokketens onzekerheden kunnen verminderen, want het betekent dat we de toezichthouders niet meer nodig hebben. Het betekent dat veel menselijke economische activiteiten een onderpand krijgen en kunnen worden geautomatiseerd, en dat menselijke interventie verschuift naar de grenzen, de plaatsten waar informatie overgaat van de echte wereld naar de blokketen.

Douglas North zou hierover volgens mij met stomheid zijn geslagen, want deze technologie werkt juist omdat datgene wat de blokketen beveiligt en verifieert ons wederzijdse wantrouwen is. In plaats van dat onze onzekerheden ons tegenhouden en instituties nodig hebben, zoals banken, overheden en bedrijven, kunnen we die collectieve onzekerheid gebruiken en inzetten om samen te werken, en meer, sneller en opener dingen uit te wisselen.

Ik wil niet de indruk geven dat de blokketen alles oplost, ook al zeggen de media dat het overal ter wereld armoede zal uitroeien, dat het de problemen met nep-medicijnen zal oplossen en mogelijk de regenwouden zal redden. Deze technologie staat nog in de kinderschoenen en er zullen nog een heleboel experimenten plaatsvinden — en waarschijnlijk falen — voordat we werkelijk begrijpen hoe dit kan worden ingezet voor onze economie. Maar er werken duizenden mensen aan, van financiële instituten tot technologiebedrijven, start-ups en universiteiten. Eén reden daarvoor is dat het niet alleen een economische evolutie is. Het is ook een innovatie in de computerwetenschap.

Blokketens geven ons de technologische mogelijkheid om een archief te maken van menselijke uitwisselingen, van uitwisseling van geld, en allerlei andere soorten digitale en fysieke objecten, zelfs onze persoonlijke kenmerken — op een compleet nieuwe manier. Op een bepaalde manier worden zij een technologische institutie met sommige van de voordelen van de traditionele instituties die we gewend zijn in onze maatschappij, maar op een gedecentraliseerde manier. Dit doet het door onze onzekerheden om te zetten in zekerheden.

Dus ik denk dat we ons moeten voorbereiden, want we gaan een wereld zien waarin gedistribueerde, autonome instituties een belangrijke rol zullen hebben.

Dank jullie wel.

(Applaus)

Bruno Giussani: Bedankt, Bettina. Ik denk dat ik heb begrepen dat het eraan komt, dat het veel mogelijkheden biedt en dat het complex is. Hoe snel denk je dat het gaat worden ingezet?

Bettina Warburg: Dat is een hele goede vraag. Mijn lab richt zich eerst op de ondernemers- en overheidsroute, want de blokketen is een complexe technologie. Hoeveel van jullie begrijpen echt hoe het internet werkt? Maar je gebruikt het elke dag. Dus ik denk dat we met zo'n zelfde John Sculley-idee te maken hebben, dat technologie óf onzichtbaar óf mooi moet zijn. En de blokketen is op dit moment nog geen van die twee, dus het is beter geschikt voor mensen die zich snel aanpassen, die het een beetje begrijpen en ermee knutselen, of voor het vinden van ideale toepassingen, zoals het volgen van identiteiten of objecten, of slimme contracten op het niveau van een bedrijf of een overheid.

BG: Bedankt dat je naar TED bent gekomen. BW: Bedankt.

(Applaus)