Tôi thức dậy vào giữa đêm trong thanh âm hỗn loạn của một vụ nổ lớn Lúc đó đã là rất khuya tôi không nhớ là mấy giờ chỉ nhớ âm thanh đó thật nặng nề thật khủng khiếp Tất cả mọi thứ trong căn phòng rung lên bần bật trái tim tôi, những ô cửa sổ cái giường... tất cả mọi thứ Tôi nhìn ra cửa sổ và thấy một nửa vòng tròn của vụ nổ. Tôi nghĩ nó giống như trong phim Nhưng phim ảnh không thể chuyển tải tất cả sự khủng khiếp này qua những hình ảnh mà tôi đã thấy màu đỏ choáng váng với màu cam và xám và vòng tròn của vụ nổ Tôi cứ nhìn chằm chằm vào nó cho đến khi nó biến mất Quay trở lại gường, tôi cầu nguyện và thầm cảm ơn Chúa vì tên lửa đó đã không hạ xuống gia đình tôi đã không giết gia đình tôi đêm hôm đó 30 năm qua đi, và tôi vẫn cảm thấy tội lỗi vì lời cầu nguyện vì ngày hôm sau, tôi nghe tin rằng quả tên lửa đã rơi xuống gia đình một người bạn của anh trai tôi và giết chết anh ấy cùng với người cha, nhưng đã không giết người mẹ cùng người em gái của anh. Mẹ anh xuất hiện vào tuần kế tiếp tại lớp học của anh trai tôi cầu xin những đứa trẻ 7 tuổi chia sẻ với bà những bức ảnh mà chúng có về con trai bà bởi bà đã mất tất cả.
Đây không phải là một câu chuyện của một người sống sót vô danh nào đó trong chiến tranh, hay của một người tị nạn không tên, mà hình ảnh khuôn mẫu của họ chúng ta đã được thấy nhiều trên báo hay trên truyền hình với quần áo tả tơi, khuôn mặt lấm bẩn, đôi mắt sợ hãi Đây không phải là câu chuyện của một kẻ vô danh người sống sót qua một cuộc chiến tranh nào đó, người mà chúng ta không hề biết đến hy vọng của họ, mơ ước của họ, thành quả, gia đình, niềm tin hay giá trị của họ. Đây là câu chuyện của bản thân tôi. Tôi đã là cô bé đó Tôi là một hình tượng khác của một người sống sót trong chiến tranh. Tôi là người tị nạn đó, và tôi là cô gái đó. Bạn thấy đấy, tôi lớn lên ở đất nước Irag bị tàn phá bởi chiến tranh và tôi tin rằng có 2 mặt của chiến tranh và chúng ta chỉ mới thấy một mặt của nó. Chúng ta chỉ mới nói về một mặt của nó Nhưng luôn có một mặt khác mà tôi đã được chứng kiến như một người đã sống trong chiến tranh và một người quyết định làm việc trong chiến tranh.
Tôi lớn lên trong màu của chiến tranh -- màu đỏ của lửa và máu, của đá nâu khi nó nổ tung và quất vào mặt chúng ta màu bạc chói lòa của tên lửa nổ, sáng đến nỗi không gì có thể bảo vệ đôi mắt của bạn khi nó xuyên qua. Tôi đã lớn lên trong âm thanh của chiến tranh-- tiếng súng ngắt quãng tiếng bùm giần giật của những vụ nổ, tiếng o o đầy đe doa của trực thăng lượn lờ trên đầu và tiếng cảnh báo rền rĩ của còi báo động. Có những thanh âm mà bạn sẽ mong chờ, những chúng lại là âm thanh của dàn nhạc không hòa hợp tiếng kêu rít giữa đêm của bầy chim tiếng khóc thét chân thật của trẻ nhỏ và bất chợt, không thể chịu đựng được, của sự im lặng. "Chiến tranh" một người bạn của tôi đã nói "hoàn toàn không phải là về âm thanh. mà thực chất là ở sự tĩnh lặng, sự tĩnh lặng của nhân tính."
Tôi đã từng rời Irag và lập ra một nhóm gọi là Phụ nữ vì Phụ nữ Quốc tế (Women for Women International) làm việc và giúp đỡ những người phụ nữ sống sót trong các cuộc chiến. Qua những chuyến đi và công việc của mình, từ Congo tới Afghanistan, từ Sudan tới Rwanda, Tôi đã thấy được rằng, không chỉ màu sắc và âm thanh của chiến tranh là như nhau, mà nỗi sợ hãi trong chiến tranh là giống nhau. Bạn biết đó là nỗi sợ cái chết và đừng tin bất kì bộ phim nào trong đó người hùng không sợ hãi Thật kinh khủng khi phải trải qua cảm giác đó suy nghĩ "Tôi sắp chết" hoặc "Tôi có thể chết trong vụ nổ này." Nhưng còn có nỗi sợ khác nỗi sợ mất đi người yêu thương, thậm chí còn tồi tệ hơn. Nó quá đau đớn đến mức bạn còn không muốn nghĩ tới Nhưng tôi tin rằng nỗi sợ kinh khủng nhất là nỗi sợ -- như Sarnia, một phụ nữ Bosnia người từng sống sót qua 4 năm giam cầm ở Sarjero nói với tôi, "Nỗi sợ mất đi cái tôi của mình, nỗi sợ mất đi cái tôi của chính mình" Đó cũng là điều mà người mẹ ở Irag từng bảo tôi. Giống như là cái chết từ trong ra ngoài. Một phụ nữ Palestin từng nói với tôi, "Không phải là nỗi sợ một cái chết," "đôi khi tôi cảm thấy mình chết 10 lần một ngày," khi cô mô tả những cuộc hành quân của binh lính và tiếng súng nổ của họ. Và cô nói, "Thật không công bằng, vì chỉ có duy nhất một cuộc sống, đáng lẽ chỉ nên có duy nhất một cái chết."
Chúng ta đã luôn chỉ thấy một mặt của cuộc chiến. Chúng ta đã luôn chỉ tranh luận và lãng phí với sự tập trung quá mức vào số lượng binh lính, sự rút quân, vào các hoạt động chống nổi dậy và nằm vùng khi đáng lẽ chúng ta nên quan tâm đến những cộng đồng người đã bị hủy hoại nặng nề đến những nơi mà con người phải ứng biến chống chọi và chứng tỏ sự kiên cường, sự dũng cảm đáng khâm phục chỉ để giữ cho cuộc sống tiếp diễn. Chúng ta đã quá lãng phí trong những cuộc tranh luận với những mục đích y hệt nhau về chính trị, thủ đoạn, vũ khí, tiền và thương vong. Đây là tiếng nói của sự cằn cỗi của nhân tính.
Sự thiếu quan tâm trong cái cách mà chúng ta đối xử với các nạn nhân chiến tranh trong ngữ cảnh của chủ đề này. Đây là nơi chúng ta quan niệm cưỡng hiếp và thương vong là không thể tránh được. 80 phần trăm người tị nạn trên toàn thế giới là phụ nữ và trẻ em. Ôi 90 phần trăm các nạn nhân trong chiến tranh hiện đại là thường dân -- 75 phần trăm trong đó là phụ nữ và trẻ em. Thú vị làm sao. Ôi, nửa triệu phụ nữ Rwanda bị cưỡng hiếp trong 100 ngày. Hoặc, khi chúng ta đang nói chuyện ở đây, hàng trăm ngàn phụ nữ Congo đang bị cưỡng hiếp và hủy hoại Thú vị làm sao. Chỉ mới là những con số mà chúng ta nhắc tới. Tiền tuyến đầy những cỗ máy vô tri vô giác nhìn những người chúng ta coi là kẻ thù từ trên không phóng tên lửa xuống những mục tiêu không nhìn thấy, trong khi con người chỉ huy dàn nhạc cùa ngoại giao và truyền thông về sự kiện một chiếc máy bay không người lái tấn công một ngôi làng thay vì một người trong phe cực đoan Đây là một ván cờ. Bạn học cách chơi ván cờ ngoại giao trong nước và quốc tế trong từng bước đi để giành được quyền kiểm soát trong nước và quốc tế Chiếu tướng
Chúng ta đang hoàn toàn bỏ qua một mặt của chiến tranh Chúng ta bỏ qua câu chuyện của mẹ tôi người đã đảm bảo với mỗi tiếng chuông báo động, với mỗi cuộc đột kích với mỗi vụ cúp điện bà chơi bóng rối cho các anh trai và tôi, để chúng tôi không còn sợ hãi âm thanh của những vụ nổ Chúng ta đang bỏ qua câu chuyện về Fareeda, một giáo viên nhạc, một giáo viên piano ở Sarajevo, cô đã đảm bảo ngôi trường nhạc của cô được mở cửa mỗi ngày trong bốn năm Sarajevo bị bao vây. Cô bước đến trường, mặc cho quân bắn tỉa bắn vào trường và vào cô. Cô giữ cho piano, violin và cello chơi nhạc suốt những tháng ngày chiến tranh với những học sinh đeo găng, mũ và áo khoác Đó chính là cuộc chiến của cô. Đó chính là sự kháng cự của cô. Chúng ta đang bỏ qua câu chuyện của Nehia, một phụ nữ Palestin ở Gaza người mà, giữa những giây phút ngừng chiến trong cuộc chiến năm trước, đã ra ra khỏi nhà thu thập bột mì và nướng bánh cho hàng xóm của mình, trong trường hợp ngày hôm sau không có ngừng chiến. Chúng ta bỏ lỡ câu chuyện của Violet người sống sót sau nạn diệt chủng trong một vụ thảm sát nhà thờ, cô tiếp tục ở lại, chôn cất xác chết, quét dọn những ngôi nhà và những con đường. Chúng ta bỏ qua câu chuyện của những người phụ nữ giữ cho cuộc sống tiếp diễn, theo nghĩa đen, giữa những cuộc chiến Bạn có biết --- bạn có biết về những con người yêu nhau trong chiến tranh và đến trường đến nhà máy và bệnh viện li dị, khiêu vũ và chơi đùa và tiếp tục sống? Và những con người giữ cho cuộc sống tiếp diễn là phụ nữ.
Có 2 phương diện của chiến tranh. Một mặt của chiến đấu, và mặt kia giữ cho trường học, và nhà máy và bệnh viện mở cửa Một mặt nhăm nhăm vào việc giành chiến thắng trong các trận đánh, mặt kia tập trung vào chiến thắng cuộc sống. Một mặt dẫn dắt những cuộc đàm phán ngoài tiền tuyến, và mặt kia dẫn dắt ở hậu phương. Một mặt cho rằng hòa bình là kết cục của cuộc chiến, và mặt kia nghĩ rằng hòa bình là sự xuất hiện của trường học và việc làm. Một mặt đứng đầu bởi những người đàn đông, và mặt kia được chỉ huy bởi những người phụ nữ. Và để chúng ta có thể hiểu được, làm thế nào để xây dựng nền hòa bình vĩnh cửu, chúng ta phải hiểu chiến tranh và hòa bình trên phương diện của cả hai bên. Chúng ta phải có bức tranh đầy đủ và ý nghĩa thật sự của nó
đề chúng ta có thể hiểu được ý nghĩa thực sự của hòa bình chúng ta cần hiểu theo cách mà một phụ nữ Sudan từng bảo tôi "Hòa bình là khi móng chân của tôi mọc trở lại" Cô lớn lên ở Sudan, miền nam Sudan, trong 20 năm, chiến tranh đã giết một triệu người và biến 5 triệu thành dân tị nạn. Rất nhiều phụ nữ bị bắt làm nô lệ bởi quân phiến loạn và quân lính, họ bị buộc làm nô lê tình dục cũng như buộc phải mang vác đạn dược và nước và thức ăn cho quân lính. Người phụ nữ đó đã đi trong 20 năm, để đảm bảo mình sẽ không bị bắt cóc một lần nữa. Và chỉ khi nào có hòa bình, thì móng chân cô mới mọc trở lại Chúng ta cần hiểu hòa bình từ khía cạnh của một chiếc móng chân.
Chúng ta cần phải hiểu chúng ta không thể nào có những cuộc đàm phán thật sự để kết thúc chiến tranh hoặc lập lại hòa bình mà không có sự có mặt của phụ nữ trên bàn đàm phán Tôi cảm thấy thật hài hước khi chỉ có nhóm người không chiến đấu không giết chóc không cước bóc, đốt phá và cưỡng hiếp, và một nhóm người hầu như mặc dù không hoàn toàn -- những người giữ cho cuộc sống tiếp diễn trong lò lửa chiến tranh là không được tham gia vào bàn đàm phán. Và không chỉ những người phụ nữ dẫn dắt những cuộc tranh luận ngoài hậu phương, mà cả những người đàn ông cũng bị loại trừ khỏi cuộc tranh luận. Những bác sĩ không chiến đấu, những nghệ sĩ, sinh viên học sinh, những người đàn ông từ chối cầm súng, họ cũng bị loại trừ khỏi bàn đàm phán Không có cách nào mà chúng ta có thể nói về hòa bình mãi mãi về xây dựng nền cộng hòa, nền kinh tế bền vững, và bất cứ thể loại nào của sự ổn định Nếu chúng ta không bao gồm phụ nữ trên bàn đám phán. không phải chỉ một, mà là 50 phần trăm
Chúng ta không có cách nào đối thoại về xây dựng sự bền vững mà không bắt đầu đầu tư vào phụ nữ và trẻ em Bạn có biết rằng một năm chi phí cho quân đội trên toàn thế giới tương đương với 700 năm ngân quỹ của Liên Hợp Quốc và bằng 2.928 năm ngân sách LHQ dành cho phụ nữ Chúng ta chỉ cần chuyển đổi cách sử dụng nguồn quỹ đó, thì có lẽ chúng ta đã có hòa bình trên thế giới. Cuối cùng, nhưng không kém quan trọng, chúng ta cần đầu tư vào hòa bình và phụ nữ, không chỉ bởi vì đó là một việc làm đúng đắn, không chỉ bời vì đó là một việc làm đúng đắn cho tất cả chúng ta xây dựng nền hòa bình vĩnh hằng và bền vững cho hôm nay, và mai sau
Một phụ nữ Congo, đã kể với tôi câu chuyện khi những đứa con của cô nhìn thấy cha chúng bị giết và thấy mẹ bị cưỡng bức và bị hủy hoại ngay trước mặt và lũ trẻ còn thấy đứa em 9 tuổi của mình bị giết ngay trước mặt, làm thế nào mà chúng có thể trở lại bình thường được. Cô tham gia chương trình Phụ nữ vì Phụ nữ Thế giới Cô có một hệ thống hỗ trợ Cô được học về các quyền của mình. Chúng tôi dạy nghề và kỹ năng kinh doanh, giúp cô kiếm một việc làm. Cô kiếm được 450$ và đang làm việc tốt. Cô gửi các con đi học - có lại một mái ấm. "Nhưng điều tôi lo lắng nhiều nhất" Cô nói không phải là những điều trên Tôi lo rằng lũ trẻ sẽ mang hận thù trong tim và khi lớn lên, chúng sẽ lại muốn chiến đấu chống lại bọn người đã giết cha và em chúng." Chúng ta cần đầu tư vào phụ nữ, bởi vì đây là hy vọng duy nhất để đảm bảo rằng sẽ không còn chiến tranh trong tương lai. Người mẹ có cơ hội tốt hơn để chữa lành cho con cái mình hơn bất kỳ bản hiệp ước hòa bình nào.
Liệu chúng ta có tin vui nào không? Tất nhiên, có tin vui, rất nhiều tin vui. Để bắt đầu, hãy nhớ lại những người phụ nữ mà tôi đã nhắc với các bạn đang nhảy múa và ca hát mỗi ngày và nếu họ có thể. tại sao chúng ta lại không thể. Cô gái mà tôi đã kể cho các bạn quyết định khởi đầu Tổ chức Phụ nữ vì Phụ nữ Quốc tế đã tạo ảnh hưởng lên một triệu người, gửi 80 triệu dollar, và tôi khởi đầu tất cả từ con số không, không gì cả, nada, ...
Họ là những phụ nữ đứng trên đôi chân của mình vượt qua nghịch cảnh, không phụ thuộc vào chúng. Hãy nghĩ làm cách nào mà thế giới có thể trở nên tốt đẹp hơn nếu, chỉ với một sự thay đổi, chúng ta có được sự công bằng chúng ta có sự bình đẳng, chúng ta có đại diện và chúng ta hiểu được chiến tranh, cả từ tiền tuyến và từ hậu phương
Rumi, nhà văn Sufi ở thế kỷ 13th đã viết, "Phía bên kia thế giới của những việc làm đúng đắn và những việc làm sai trái, có một cánh đồng tôi sẽ gặp bạn ở đó. Khi linh hồn nằm dưới cỏ, thế giới qua đầy để nói về. Những ý tưởng, ngôn ngữ, và cả cụm từ "cùng nhau" không còn ý nghĩa." Tôi nghiêng mình thêm rằng, nghiêng mình thêm rằng ở một nơi xa khỏi thế giới của chiến tranh và hòa bình, có một cánh đồng ở đó có nhiều người đàn ông và phụ nữ gặp gỡ nhau. Hãy cùng làm nơi này rộng lớn hơn. Và tất cả chúng ta hãy gặp nhau ở nơi đó
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Trong chiến tranh chúng ta chỉ được nghe về những câu chuyện ngoài chiến tuyến của những người lính với những trận đánh. Ở TEDGlobal 2010, Zainab Salbi đã kể những câu chuyện mạnh mẽ ở hậu phương nơi những người phụ nữ đã gìn giữ cuộc sống hàng ngày tiếp diễn bất chấp các cuộc đụng độ. Qua đó bà kêu gọi cho vị trí của người phụ nữ trên bàn đàm phán khi chiến sự qua đi.
Iraqi-born Zainab Salbi founded and runs Women for Women International, and has dedicated her life to helping women in war-torn regions rebuild their lives and communities. Full bio »
Translated into Vietnamese by Jasmin May
Reviewed by Lace Nguyen
Comments? Please email the translators above.
16:14 Posted: Jul 2008
Views 419,189 | Comments 118
20:25 Posted: Sep 2006
Views 485,796 | Comments 102
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.