Yasheng Huang: Có phải dân chủ đã kìm hoãn sự phát triển kinh tế?

Chủ đề của tôi là về sự phát triển kinh tế ở Trung Quốc và Ấn Đô. Và câu hỏi tôi muốn tìm hiểu cùng với bạn là có hoặc không việc nền dân chủ đã giúp đỡ hay gây cản trở sự phát triển kinh tế. Bạn có thể nói là nó không công bằng, bởi vì tôi chọn hai quốc gia chỉ để tạo nên một bằng chứng chống lại nền dân chủ. Tuy nhiên, điều ngược lại chính là những gì tôi sắp làm. Tôi sẽ dùng hai quốc gia này để tạo nên một cuộc tranh luận kinh tế vì nền dân chủ, chứ không phải chống lại dân chủ.

Câu hỏi đầu tiên là tại sao Trung Quốc lại phát triển nhanh hơn là Ấn Độ. Hơn 30 năm nay, xét về chỉ số phát triển GDP, Trung Quốc đã phát triển gấp 2 lần Ấn Độ. Trong vòng 5 năm lại đây, hai quốc gia đã bắt đầu khá cân bằng nhau về sự phát triển kinh tế. Nhưng trong vòng 30 năm, chắc chắn Trung Quốc đã làm được nhiều thứ hơn là Ấn Độ. Một câu trả lời đơn giản là Trung Quốc có Thượng Hải và Ấn Độ có Mumbai. Hãy nhìn đường chân trời tại Thượng Hải. Đây là khu vực Pudong. Bức ảnh về Ấn Độ là khu ổ chuột Dharavi ở Mumbai tại Ấn Độ. Ý nghĩa nằm phía sau hai bức hình là việc chính phủ Trung Quốc có thể hành động không dựa nguyên tắc pháp luật. Nó có thể được đặt ra chỉ vì lợi ích lâu dài cho đất nước và trong quá trình đó, đuổi đi hàng triệu người -- và đó chỉ là số liệu ít ỏi. Tuy nhiên ở Ấn, bạn không thể làm như vậy, vì bạn phải lắng nghe dân chúng. Bạn bị ép buộc bởi ý kiến của số đông. Ngay cả Thủ tướng Chính phủ Manmohan Singh đồng ý với quan điểm trên. Trong một cuộc phỏng vấn được đăng trên tờ báo tài chính của Ấn, ông ta nói rằng ông ta muốn biến Mumbai trở thành Thượng Hải. Đây là một nhà kinh tế được đào tạo từ Oxford người tin tưởng vào quyền lợi của con người, cũng phải đồng ý với chiến thuật gây sức ép của Thượng Hải.

Vậy hãy gọi Thượng Hải là mô hình của sự phát triển kinh tế, nhấn mạnh vào những đặc điểm sau để thúc đẩy sự phát triển kinh tế: cơ sở hạ tầng, sân bay, đường cao tốc, cầu, và những thứ tương tự. Và bạn cần một chính quyền vững chắc để làm việc đó, vì bạn không thể quá tôn trọng quyền lợi sỡ hữu cá nhân. Bạn không thể bị chi phối bởi ý kiến dư luận. Bạn cũng cần nói rõ về quyền sở hữu, nhất là với tài sản đất đai, để cho việc thi công và xây dựng cơ sở hạ tầng thật nhanh chóng. Kết quả của mô hình đó là việc nền dân chủ trở thành thứ cản trở cho sự phát triển kinh tế, hơn là sự hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế. Đây mới là câu hỏi quan trọng. Cơ sở hạ tầng quan trong như thế nào đối với sự phát triển kinh tế? Đây là một vấn đề quan trọng. Nếu bạn tin rằng cơ sở hạ tầng là quan trọng cho sự phát triển kinh tế, thì bạn nên tranh luận việc một chính quyền vững chắc có là quan trọng để thúc đẩy sự phát triển. Nếu bạn tin rằng cơ sở hạ tầng không hẳn là quan trọng như mọi người nghĩ, thì bạn sẽ đặt bớt tầm quang trọng về một chính quyền vững chắc.

Vậy nên để minh họa câu hỏi đó, tôi sẽ cho bạn hai quốc gia, và để cho ngắn gọn, Tôi sẽ gọi quốc gia Quốc gia 1 và quốc gia kia là Quốc gia 2 Quốc gia 1 có một lợi thế hơn Quốc gia 2 về cơ sở hạ tầng. Quốc gia 1 có nhiều điện thoại hơn, và Quốc gia 1 có hệ thống tàu sắt dài hơn. Vậy nên tôi hỏi bạn, "Đâu là China và đâu là India, và Quốc gia nào thì sẽ phát triển nhanh hơn?" Nếu bạn tin vào sự quan trọng của sơ sở hạ tầng, bạn sẽ nói rằng, "Quốc gia 1 phải là Trung Quốc. Nó phải làm tốt hơn, nhất là về sự phát triển kinh tế. Và Quốc gia 2 hẳn phải là Ấn Độ."

Thực tế là quốc gia với nhiều điện thoại hơn là Liên Xô, và số liệu được lấy từ năm 1989. Sau khi quốc gia này báo cáo những số liệu đáng kinh ngạc về điện thoại, quốc gia này sụp đổ. Điều này không hề tốt. Bức hình trên là ông Khrushchev. Tôi biết là vào năm 1989 ông ta không còn thống trị Liên Xô, nhưng đó là bức hình tốt nhất mà tôi tìm được. (Cười) Điện thoại, cơ sở hạ tầng không bảo đảm về sự phát triển kinh tế. Quốc gia 2, nơi mà có ít điện thoại hơn, là Trung Quốc. Từ năm 1989, quốc gia này đã phát triển với tỷ lệ nhanh chóng mỗi năm kể từ 20 năm trở lại đây. Nếu bạn không biết gì về Trung Quốc và Liên Xô ngoài sự thật về số lượng điện thoại của họ, thì bạn có thể đã dự đoán sai về sự phát triển kinh tế trong vòng 2 thập kỉ tới.

Quốc gia 1, nơi mà có hệ thống đường sắt lâu hơn, lại là Ấn Độ. Và quốc gia 2 là Trung Quốc. Đây là những sự thật ít người biết về hai quốc gia này. Vâng, bây giờ Trung Quốc có lợi thế về cơ sở hạ tầng hơn Ấn Độ. Nhưng trong nhiều năm, cho đến tận những năm cuối 1990s, Trung Quốc vẫn có những bất lợi về cơ sở hạ tầng so với Ấn Độ. Ở những nước đang phát triển phương tiện di chuyển thông dụng nhất vẫn là xe lửa, và người Anh đã xây dựng rất nhiều đường ray ở Ấn Độ. Ấn Độ là quốc gia nhỏ hơn nhưng lại có hệ thống đường ray dài hơn cho đến những năm cuối của 1990s. Rõ ràng, cơ sở hạ tầng không giải thích được vì sao Trung Quốc lại làm tốt hơn trước những năm cuối 1990s hơn là Ấn Độ.

Thực tế, nếu bạn nhìn vào chứng cứ ở mọi nơi, thì chứng cứ sẽ thiên về việc cơ sở hạ tầng thực sự là kết quả của sự phát triển kinh tế. Kinh tế phát triển, chính phủ sẽ tích lũy được nhiều nguồn tài nguyên hơn, và họ có thể dùng đó để đầu tư vào cơ sở hạ tầng-- hơn là việc lấy cơ sở hạ tầng làm lý do cho việc phát triển kinh tế. Và đây thực sự là câu chuyện lý giải về sự phát triển kinh tế của Trung Quốc. Giờ tôi sẽ xem xét câu hỏi này một cách trực tiếp. Vậy thì dân chủ trì hoãn sự phát triển kinh tế? Hãy nhìn vào hai quốc gia, Quốc gia A và Quốc gia B. Quốc gia A, vào năm 1990, có khoảng 300$ bình quân mỗi người so với Quốc gia B, có khoảng 460$ bình quân mỗi người. Đến năm 2008, Quốc gia A đã vượt qua Quốc gia B với 700$ bình quân đầu người so với 650$ bình quân đầu người. Cả hai quốc gia đều ở châu Á.

Nếu tôi hỏi bạn, "Hai quốc gia ở châu Á này là gì? Và quốc gia nào có nền dân chủ?" Bạn có thể phát biểu, "Vâng, có thể Quốc gia A là Trung Quốc còn quốc gia B là Ấn Độ." Thực tế, Quốc gia A là Ấn Độ với nền dân chủ, còn Quốc gia B là Pakistan -- quốc gia có một thời gian dài nằm trong chế đô quân trị. Và nó sẽ khá phổ biến nếu chúng ta so sánh Ấn Độ và Trung Quốc. Đó là bởi vì hai quốc gia này có cùng quy mô về dân số. Nhưng sự so sánh tự nhiên hơn thì phải là giữa Ấn Độ và Pakistan. Hai quốc gia này tương tự nhau về địa lý. Họ có lịch sử phức tạp, nhưng có nhiều điểm chung. Với sự so sánh đó, nền dân chủ trông khá tốt trong việc phá triển kinh tế.

Vậy tại sao các nhà kinh tế lại yêu chế độ độc tài? Một lý do là do mô hình Đông Á. Ở Đông Á, chúng ta có những câu chuyện về tăng trưởng kinh tế thành công ví dụ như Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Singapore. Một vài những nền kinh tế trên được cai trị theo chế độ độc tài trong những thập niên 60, 70 và 80. Vấn đề của cách suy nghĩ đó thì như là việc hỏi những người chiến thắng xổ số vậy, "Có phải bạn đã thắng xổ số?" Và ai cũng sẽ nói rằng, "Phải, chúng tôi thắng xổ số." Và sau đó bạn sẽ rút ra kết luận tỷ lệ của việc chiến thắng xổ số là 100%. Lý do là bạn không bao giờ tìm hiểu và hỏi những người thua cuộc những ai mà cũng mua phiếu xổ số nhưng lại không thắng cuộc.

Với mỗi sự thành công của chế độ độc tài ở Đông Á, có một thất bại đi cùng. Nam Hàn thành công, Bắc Hàn thì không. Đài Loan thành công, Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông thì không. Miến Điện cũng không thành công. Philippines cũng không thành công. Và nếu bạn nhìn vào các con số thống kê trên toàn thế giới, thì thực sự không có gì đủ để kết luận rằng chế độ độc đài có lợi thế hơn nền dân chủ về mặt tăng trưởng kinh tế. Vì vậy mô hình Đông Á có sự lựa chọn sai lầm to lớn-- nó được biết đến như việc chọn một biến phụ thuộc, thứ mà chúng ta đều nói học sinh cần phải tránh..

Vậy chính xác tại sao cho Trung Quốc lại phát triển nhanh như vậy? Tôi sẽ đưa bạn đến cuộc Cách Mạng Văn Hóa, khi Trung Quốc phát triển dữ dội, và lấy Trung Quốc ra để so sánh với Ấn Độ dưới thời Indiara Gandhi. Câu hỏi là: Đất nước nào làm tốt hơn, Trung Quốc hay Ấn Độ? Trung Quốc thì đang trong cuộc Cách Mạng Văn Hóa. Nhưng hóa ra là ngay cả khi trong cuộc Cách Mạng Văn Hóa, Trung Quốc vẫn hơn Ấn Độ về chỉ số phát triển GDP với trung bình khoảng 2.2% mỗi năm về chỉ số phát triển GDP theo đầu người. Đó là lúc mà Trung Quốc phát triển dữ dội. Cả đất nước đều phát triển dữ dội. Điều đó có nghĩa là đất nước này có điều gì đó rất lợi thế cho chính nó trong việc phát triển kinh tế để vượt qua những khó khăn trong cuộc Cách Mạng Văn Hóa. Lợi thế mà đất nước này có là con người -- không có gì khác ngoài con người.

Đây là chỉ số dữ liệu của sự phát triển của thế giới trong những năm đầu 1990. Và đây là số liệu sớm nhất mà tôi tìm được. Tỉ lệ người lớn biết chữ ở Trung Quốc là 77% so với 48% ở Ấn Độ. Sự trái ngược về tỉ lệ biết chữ thì khá là rõ ràng giữa phụ nữ Trung Quốc và phụ nữ Ấn Độ. Tôi chưa cho bạn về định nghĩa của việc biết chữ. Ở Trung Quốc, ý nghĩa của việc biết chữ là khả năng đọc và viết 1500 kí tự Trung Quốc. Ở Ấn độ, ý nghĩa của việc biết chữ, đúng như định nghĩa của biết chữ, là khả năng, khả năng to lớn, để có thể viết tên của bạn theo cái ngôn ngữ mà bạn đang nói chuyện. Sự khác biệt giữa 2 quốc gia về việc biết chữ thì còn quan trọng hơn nhiều so với những số liệu được nêu ra. Nếu bạn nhìn vào những nguồn số liệu khác ví dụ như Chỉ số phát triển con người, hàng loạt số liệu đó, hãy quay về lại những năm đầu 1970, bạn sẽ thấy được sự tương phản rõ rệt. Trung Quốc có một lợi thế lớn về mặt con người so với Ấn Độ.

Tuổi thọ trung bình: vào khoảng năm 1965, Trung Quốc có lợi thế lớn về tuổi thọ trung bình. Trung bình, nếu là một người Trung Quốc vào năm 1965, bạn sống 10 năm lâu hơn là nếu bạn là người Ấn Độ. Nên nếu bạn có sự lựa chọn giữa thành một người Trung Quốc hay người Ấn Độ, bạn sẽ muốn trở thành người Trung Quốc để có thể sống thêm 10 năm nữa. Nếu bạn quyết định như vậy vào năm 1965, điều bất lợi là vào năm sau bạn sẽ phải trải qua Cách mạng Văn hóa. Nên bạn cần phải suy nghĩ cẩn thận về những sự lựa chọn này.

Nếu bạn không thể chọn đất nước mình, vậy bạn sẽ muốn trở thành người đàn ông Ấn Độ. Vì nếu là đàn ông Ấn Độ, bạn sẽ có tuổi thọ trung bình hơn 2 năm so với phụ nữ Ấn Độ. Đây là sự thật khá khác thường. Ở các nước khác thì rất hiếm để có thể xảy ra điều này. Nó cho thấy sự phân biệt đối xử và thành kiến ở xã hội Ấn Độ về phụ nữ. Tin tốt là, vào năm 2006, Ấn Độ đã thu nhỏ khoảng cách giữa nam và nữ về độ tuổi trung bình. Ngày nay, phụ nữ Ấn Độ lại có tuổi thọ trung bình lớn hơn là đàn ông Ấn. Vậy nên Ấn Độ đang trở lại bình thường. Nhưng Ấn Độ còn rất nhiều việc phải làm về mặt bình đẳng giới tính.

Có hai bức hình được lấy từ nhà máy may mặc ở quận Quảng Đông và nhà máy may mặc ở Ấn Độ. Ở Trung Quốc thì đều là phụ nữ. 60 đến 80% lực lượng lao động ở Trung Quốc là phụ nữ ở phần ven biển của đất nước, trong khi ở Ấn Độ thì toàn là đàn ông. Tạp chí Financial Times in tấm hình này của một nhà máy may mặc Ấn Độ với tựa đề, "India sắp vượt qua Trung Quốc trong may mặc." Bằng cách nhìn vào 2 tấm hình, Tôi nói không, sẽ còn lâu để có thể thể vượt qua China. Nếu bạn nhìn vào những nước Đông Á phụ nữ có một vai trò quan trọng về khởi đầu nền kinh tế -- về việc tạo ra phép lạ trong việc sản xuất ở các nước Đông Á. Ấn Độ vẫn còn lâu mới có thể bắt kịp được với Trung Quốc.

Vấn đề là, hệ thống chính trị của Trung Quốc thì ra sao? Bạn nói về con người, bạn nói về giáo dục và sức khỏe cộng đồng, Vậy thì hệ thống chính trị thế nào? Không phải là hệ thống chính trị 1 đảng là cơ sở cho sự phát triển kinh tế Trung Quốc chứ? Thực tế, câu trả lời thì sâu sắc và tinh tế hơn như vậy. Nó phụ thuộc vào sự khác biệt mà bạn thấy được giữa sự bảo thủ của hệ thống chính trị và sự năng động của hệ thống chính trị đó. Một cách bảo thủ thì Trung Quốc là hệ thống 1 đảng, độc tài -- không có gì phải thắc mắc về điều nó. Một cách năng động, nó đã thay đổi theo thời gian để trở thành ít độc tài hơn và trở nên dân chủ hơn. Khi bạn giải thích về thay đổi -- ví dụ, sự phát triển kinh tế; phát triển kinh tế là sự thay đổi -- nếu bạn giải thích về thay đổi, bạn sử dụng những thứ đã thay đổi để giải thích sự thay đổi, hơn là sử dụng sự không thay đổi để giải thích sự thay đổi Đôi khi một hiệu ứng cố định có thể giải thích sự thay đổi, nhưng hiệu ứng cố định đó chỉ giải thích sự thay đổi mà có tương tác với những thứ thay đổi.

Về mặt thay đổi trong chính trị, họ đã mang đến các cuộc tranh cử khu vực. Họ đã gia tăng sự đảm bảo cho các chủ sỡ hữu, Và họ đã gia tăng sự đảm bảo cho việc thuê đất dài hạn. Có các cải cách tài chính ở cách vùng nông thôn Trung Quốc. Và cũng có cuộc cách mạng về kinh doanh ở nông thôn Trung Quốc. Theo tôi, tốc độ thay đổi trong chính trị thì quá chậm, quá từ từ. Và nhận định của tôi là nước đó sẽ phải đối mặt một số thử thách đáng kể vì họ đã không đi xa hơn và nhanh hơn trong việc cải cách chính trị. Nhưng dù thế nào đi nữa, hệ thống chính trị đó đã trở nên tự do hơn, trở nên dân chủ hơn.

Bạn có thể áp dụng cùng một quan điểm năng động đó ở Ấn Độ. Thực tế, khi Ấn Độ đang phát triển ở tốc độ Hindu -- khoảng một đến hai phần trăm một năm -- đó là lúc Ấn Độ ít dân chủ nhất. Vào năm 1975, Indira Gandhi tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Chính phủ Ấn Độ đã sở hữu và điều hành tất cả các đài truyền hình. Một thực tế ít người biết về Ấn Độ những năm 1990 là việc đất nước này không chỉ thực hiện những cải cách kinh tế, mà họ còn thực hiện những cải cách về chính trị bằng cách bắt đầu các khu vực tự trị, tư nhân hóa phương tiện truyền thông và bắt đầu quy định tự do về ngôn luận. Vậy nên quan điểm năng động này thích hợp với cả Trung Quốc và Ấn Độ về mặt định hướng.

Tại sao nhiều người tin rằng Ấn Độ là một thảm họa tăng trưởng? Một lý do là họ luôn so sánh Ấn Độ với Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc là siêu sao trong việc tăng trưởng kinh tế. Nếu bạn là một cầu thủ NBA và bạn luôn bị so sánh với Michael Jordan, bạn sẽ trông không có ấn tượng gì cả. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn là một cầu thủ bóng rổ tồi tệ. So sánh với một siêu sao là một chuẩn mực sai lầm. Thực tế, nếu bạn so sánh Ấn Độ với một quốc gia phát triển trung bình ngay cả trước thời gian gần đây về sự tăng trưởng nhanh chóng của Ấn Độ -- giờ thì Ấn Độ đang tăng trưởng khoảng 8% đến 9% -- ngay cả trước thời gian này, Ấn Độ xếp hạng 4 về sự tăng trưởng kinh tế trong những nền kinh tế mới nổi. Đây thực sự là một thành tựu đáng kể.

Hãy cùng nghĩ về tương lai: một con rồng so với một con voi. Quốc gia nào có động lực tăng trưởng? Tôi tin Trung Quốc vẫn có một số nguyên tắc cơ bản tuyệt vời -- chủ yếu là nguồn vốn xã hội, sức khỏe cộng đồng, ý thức về sự bình đẳng mà bạn không thể tìm thấy ở Ấn Độ. Nhưng tôi tin là Ấn Độ cũng có động lực. Ấn Độ có những nền tảng tiến bộ. Chính phủ đã đầu tư vào nền tảng giáo dục, đầu tư vào nền tảng sức khỏe. Tôi tin rằng chính phủ cần phải làm nhiều hơn, tuy nhiên, con đường mà Ấn Độ đang đi là con đường đúng đắn. Ấn Độ có những điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế, trong khi Trung Quốc thì vẫn đang vật lộn với cải cách chính trị.

Tôi tin rằng cải cách chính trị là một điều phải làm ở Trung Quốc để duy trì tăng trưởng. Và điều này rất quan trọng để có cải cách chính trị, để có thể chia sẽ lợi ích từ sự tăng trưởng kinh tế. Tôi không biết điều này có xảy ra hay không, nhưng tôi khá lạc quan. Mong rằng, năm năm sau, tôi sẽ có thể báo cáo với TEDGlobal rằng cải cách chính trị sẽ xảy ra ở Trung Quốc.

Cảm ơn các bạn rất nhiều.

(Vỗ tay)