Vicki Arroyo: Hãy chuẩn bị cho sự biến đổi khí hậu.

Đây là đường chân trời của quê nhà tôi, thành phố New Orleans. Đó là một nơi rất tuyệt vời mà tại đó tôi đã trưởng thành, nhưng nó là một trong những địa điểm rất dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai trên thế giới. Một nửa thành phố đã thấp hơn mặt nước biển rồi. Vào năm 2005, cả thế giới đã chứng kiến New Orleans và bờ biển Gulf bị tàn phá bởi cơn bão Katrina. Có 1836 người thiệt mạng. Gần 300,000 ngôi nhà bị hư hại. Đây là căn nhà của mẹ tôi, ở phía trên - mặc dù cái xe đó không phải của bà ấy, nhưng nó bị cuốn đến đó bởi nước lũ cao đến tận mái nhà, và ở dưới là nhà của chị tôi. May mắn là họ và những thành viên khác trong gia đình đã ra khỏi nhà kịp lúc, nhưng họ mất đi nhà cửa của mình, và như bạn thấy đấy, hầu như mất đi tất cả mọi thứ trong nhà.

Những nơi khác trên thế giới đã từng bị bão tàn phá ở những mức độ thậm chí còn kinh khủng hơn. Năm 2008, lốc xoáy Nargis và dư chấn của nó đã làm thiệt mạng 138000 người ở Myanmar. Sự biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến nhà cửa của chúng ta, cộng đồng của chúng ta, lối sống của chúng ta. Chúng ta nên có sự chuẩn bị kĩ lưỡng cho từng mức độ và tại từng thời cơ.

Buổi nói chuyện này là về sự chuẩn bị, và thích nghi với những thay đổi sắp tới mà sẽ ảnh hưởng đến nhà cửa của chúng ta và ngôi nhà chung của chúng ta, Trái Đất.

Các sự thay đổi trong những lần này sẽ có những ảnh hưởng khác nhau đến chúng ta. Có những hậu quả nghiêm trọng và đó không phải là những gì mà có lẽ bạn luôn nghĩ. Ở New Orleans, những hộ gia đình chỉ toàn người già hoặc phụ nữ nằm trong số những thành phần dễ bị tổn thương nhất. Đối với những quốc gia thấp hơn mặt nước biển, làm sao mà bạn có thể ước tính giá trị việc đánh mất đất nước của bạn nơi mà tổ tiên bạn được chôn cất? Và người dân của nước bạn sẽ đi đâu ? Và họ sẽ thích nghi với một vùng đất mới ra sao? Sẽ có hay không những sự căng thẳng trong việc nhập cư, hoặc những cuộc xung đột trong việc tranh chấp những nguồn tài nguyên hạn hẹp? Nó đã nhem nhóm những cuộc xung đột ở Chad và Darfur. Thích nó hay không, sẵn sàng hay chưa, thì đây vẫn là tương lai của chúng ta.

Chắc hẳn rồi, có một số người đang tìm kiếm cơ hội trong thế giới mới này. Đó là những người Nga đã cắm cờ dưới đáy đại dương để khẳng định chủ quyền của những khoáng sản dưới đáy biển Bắc Cực nơi băng đang dần tan chảy. Tuy nhiên, trong khi những cá nhân có thể có những chiến tích ngắn hạn, thì những tổn thất chung của chúng ta sẽ quan trọng hơn chúng nhiều. Không nhìn đâu xa, ngành bảo hiểm đang rất khó khăn để cố gắng thích nghi với những tổn thất rất nặng nề do các hiện tượng thời tiết nguy hiểm gây ra.

Quân đội cũng bị ảnh hưởng. Họ gọi sự biến đổi thời tiết là một mối đe đọa ngày càng tăng lên và nó có thể đe dọa sự vững vàng cũng như an ninh, trong khi đó các chính phủ trên thế giới đang đánh giá cách để ứng phó.

Vậy chúng ta có thể làm những gì? Chúng ta có thể chuẩn bị và thích nghi bằng cách nào? Tôi muốn chia sẻ với các bạn 3 ví dụ về những việc chúng ta có thể làm, bắt đầu với việc thích ứng với những cơn bão và lũ khắc nghiệt, Ở New Orleans, cây cầu Twin Spans, bị bão Katrina đánh sập nhiều phần, đã được xây dựng lại và cao hơn 21 feet so với lúc trước để đề phòng đến những cơn bão biển lớn hơn. Và những ngôi nhà sử dụng năng lượng hiệu quả và nền nhà cách xa mặt đất này được đề xuất bởi Brad Pitt và Make It Right để dùng cho bộ phim nổi tiếng Ninth Ward. Nhà thờ mà mẹ tôi thường đi đến, đã từng bị phá hủy, và bây giờ nó không chỉ được xây lại cao hơn, nó còn chuẩn bị trở thành nhà thờ Energy Star (sử dụng năng lượng hiệu quả) đầu tiền trên nước Mỹ. Họ đang bán lại năng lượng dư cho mạng lưới điện công cộng điều này làm là nhờ vào các tấm năng lượng mặt trời, sơn phát quang và nhiều thứ khác. Hóa đơn tiền điện tháng 3 của họ chỉ có 48 đô la.

Đây là những ví dụ về việc New Orleans đang kiến thiết lại theo cách này, tuy nhiên sẽ tốt hơn nếu những người khác cũng chủ động thay đổi suy nghĩ của mình theo cách này. Ví dụ, ở Galveston, đây là một ngôi nhà kiên cố đã tồn tại được sau cơn bão Ike, trong khi những ngôi nhà khác trong khu vực lân cận hoàn toàn không thể. Khắp mọi nơi trên thế giới, vệ tinh nhân tạo và hệ thống cảnh báo đang giúp cứu rất nhiều mạng người ở những nơi có nguy cơ lụt cao như Bangladesh.

Tuy nhiên, cũng quan trọng giống như công nghệ và cơ sở hạ tầng, có lẽ yếu tố con người thậm chí còn quan trọng hơn. Chúng ta cần có những kế hoạch và hệ thống tốt hơn để thực hiện công tác sơ tán Chúng ta cần hiểu rõ hơn về cách mà con người đưa ra những quyết định trong lúc cấp bách, và tại sao lại như vậy. Trong khi đúng là có nhiều người chết trong cơn bão Katrina vì không có phương tiện giao thông, thì có những người từ chối không chịu rời đi sơ tán khi cơn bão đang ập đến, thường là vì những phương tiện đi lại và chỗ trú sẵn có từ chối không chọ ho mang theo vật nuôi của mình. Hình dung việc bỏ lại thú cưng của bạn trong cuộc sơ tán hay cứu hộ. May mắn là vào năm 2006, Quốc hội đã thông qua luật cho phép sơ tán và chuyên chở thú nuôi (Tiếng cười) - viết tắt là "PETS" - để thay đổi điều đó.

Tiếp theo, chuẩn bị cho sự nóng dần lên và hạn hán. Những người nông dân đang đối mặt với những thách thức của hạn hán, từ châu Á đến châu Phi, từ Úc đến Oklahoma, khi mà những luồng sóng nhiệt do sự biến đổi thời tiết đã giết chết hàng vạn người ở phía tây châu Âu vào năm 2003, và lặp lại một lần nữa tại Nga vào năm 2010

Ở Ethiopia, 70 phần trăm dân số phụ thuộc sinh kế của mình vào lượng mưa. Tố chức Oxfam và Swiss Re, cùng với Rockefeller đang giúp đỡ những người nông dân như thế này trồng những cánh đồng ruộng bậc thang và tìm những cách khác để dự trữ nước, nhưng họ cũng hỗ trợ bảo hiểm khi hạn hán xảy ra. Sự ổn định mà điều này đem lại giúp những người nông dân có đủ tự tin để đầu tư. Nó giúp những người nông dân này có điều kiện để được cho vay vốn. Nó còn giúp họ đạt được năng suất cao hơn để để dần dần có thể tự mua được bảo hiểm mà không cần sự trợ giúp nào. Đó là một vòng luân chuyển hiệu quả và phương pháp này có thể tái sử dụng cho những nước đang phát triển trên thế giới.

Năm 1995, sau khi một luồng sóng nhiệt gây chết người biến những chiếc xe tải làm lạnh trong lễ hội nổi tiếng Taste of Chicago thành những cái nhà xác tạm thời, Chicago trở thành một thành phố tiên phong, trong việc làm giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị bằng cách mở những trung tâm làm mát vươn đến cả những vùng lân cận dễ bị ảnh hưởng, trồng nhiều cây xanh, lắp đặt những mái nhà được phủ bởi thảm thực vật xanh hoặc được làm bằng chất liệu lạnh. Đây là mái nhà được phủ xanh của tòa thị chính, ở ngay cạnh là (một phần) mái nhà của tòa nhà Cook County, và bề mặt của nó nóng hơn 77 độ F so với mái nhà được phủ xanh. Vào năm ngoái, thành phố Washington đã dẫn dắt cả nước vào công cuộc lắp đặt những mái nhà phủ xanh, và họ tài trợ một phần cho việc này nhờ vào số tiền thu được từ việc đánh thuế túi ni lông. Một phần phí của việc lắp đặt những mái nhà phủ xanh này sẽ được trả bởi những chủ sở hữu nhà và tòa cao ốc trong thành phố. Những mái nhà phủ xanh này không chỉ giúp làm giảm bớt đi hiệu ứng đảo nhiệt đô thị mà còn giúp tiết kiệm năng lượng, và cả tiền bạc, giảm những chất thải khí đã gây ra sự biến đổi khí hậu, và chúng cũng giảm lượng nước mưa chảy trên mặt đất. Vậy một số giải pháp cho sự nóng lên có thể đem lại rất nhiều hiệu quả cùng một lúc.

Thứ ba, đó là việc thích nghi với mực nước biển dâng lên. Mực nước biển dâng lên đe dọa hệ sinh thái ven viển, ngành nông nghiệp, và thậm chí cả những thành phố lớn. Mực nước biển dâng lên từ 1 đến 2 mét sẽ nhìn giống như thế này ở đồng bằng sông Cửu Long. Đó là nơi mà một nửa lượng gạo của Việt Nam được trồng.

Cơ sở hạ tầng sẽ bị ảnh hưởng. Có nhiều sân bay trên thế giới nằm ở ven biển, Điều đó có lý mà phải không? Nó có không gian ngoài trời để những chiếc máy bay có thể cất cánh và hạ cánh mà không phải lo lắng về việc gây ra tiếng ồn hay là tránh những tòa nhà cao. Đây là một ví dụ, sân bay San Francisco, bị ngập bởi nước lũ cao khoảng 16 inches hoặc nhiều hơn. Hãy hình dung chi phí khổng lồ phải trả cho việc đắp đê để bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng này. Nhưng có thể sẽ có những thay đổi trong tương lai mà bạn chưa hình dung ra. Ví dụ, những chiếc máy bay cần đường băng rộng hơn để cất cánh vì không khí càng nóng và nhẹ thì sẽ càng làm cho sức nâng của máy bay kém đi. San Francisco cũng đang chi 40 triệu đô la để cân nhắc và thiết kế lại hệ thống lọc nước và xử lý nước thải, vì nước biển có thể tràn vào những ống dẫn nước thải như thế này, làm ngập nhà máy và gây hại đến vi khuẩn cần để xử lý rác thải. Vì vậy, những ống dẫn nước thải này đã được trang bị thêm những bộ phận mới nhằm ngăn không cho nước biển tràn vào hệ thống xử lý.

Ngoài những giải pháp kỹ thuật này ra, công việc của chúng tôi tại Trung tâm khí hậu Geogretown còn khuyến khích những người dân tìm xem xét những chính sách và công cụ pháp lý sẵn có nào có thể dùng được và cân nhắc xem họ sẽ thích nghi với sự thay đổi bằng cách nào. Ví dụ, vệc sử dụng đất, những khoảng đất nào mà bạn muốn bảo vệ, bằng cách xây thêm một cái đập ngăn nước biển chẳng hạn, cũng có thể biến đổi bằng cách xây dựng những tòa nhà, hoặc lùi chúng ra sau để cho phép sự phát triển của những hệ thống tự nhiên quan trọng chẳng hạn như những đầm lầy hoặc bãi biển.

Còn rất nhiều ví dụ khác để xem xét. Ở Anh, đập Themes giúp bảo vệ thành phố London trước những cơn bão biển. "Mạng lưới các thành phố ở Châu Á có khả năng chống chịu với Biến đổi Khí hậu" đang khôi phục lại những hệ sinh thái quan trọng, ví dụ như rừng đước. Bản thân những hệ sinh thái này vốn đã quan trọng, bên cạnh đó, chúng còn như là vật chắn giúp bảo vệ cuộc sống của những người dân trên đất liền.

Thành phố New York cực kì dễ bị ảnh hưởng bởi bão như bạn có thể thấy từ cái biển báo này, và bởi mực nước biển dâng lên, cũng như bởi bão biển, như bạn có thể thấy từ hình ảnh trạm tàu điện ngầm bị ngập nước. Tuy nhiên, những lưới sắt thông gió nhô lên trên mặt đất để dùng cho hệ thống tàu điện ngầm này đã chứng tỏ rằng các giải pháp đều có thể vừa thực dụng, vừa có tính thẩm mỹ. Hiện giờ, ở New York, San Francisco và London, những nhà thiết kế đã hình dung ra được những cách để cải thiện việc hợp nhất môi trường tự nhiên và nhân tạo nhưng vẫn ý thức được sự biến đổi khí hậu.

Tôi nghĩ đây là những ví dụ có thể truyền cảm hứng về những điều có thể làm được khi chúng ta được quyền lên kế hoạch cho một thế giới khác hơn trong tương lai. Tuy nhiên, bây giờ là một lời cảnh báo. Việc thích nghi quá quan trọng đến nỗi không thể phó mặc hết cho những nhà chuyên gia. Tại sao ư? Vì không có nhà chuyên gia nào cả. Chúng ta đang đặt chân đến những vùng đất chưa từng được thám hiểm, và những kỹ năng chuyên môn cũng như hệ thống của chúng ta thì lại dựa vào những thứ trong quá khứ. "Sự tĩnh lại" là một ý niệm mà chúng ta có thể dự đoán cho tương lai dựa vào quá khứ, và lên kế hoạch sao cho phù hợp, và nguyên tắc này chi phối phần lớn kỹ thuật của chúng ta, những thiết kế của chúng ta về cơ sở hạ tầng, hệ thống dẫn nước của thành phố, luật xây dựng, thậm chí cả quyền sử dụng nước và những tiền lệ hợp pháp khác. Nhưng chúng ta có thể đơn giản chỉ là không phụ thuộc vào quy tắc tiêu chuẩn đã được thiết lập nữa. Chúng ta đang thải ra vượt quá nồng độ CO2 của Trái Đất trong hàng triệu năm qua.

Sau đây là vấn đề lớn hơn mà tôi muốn nêu ra. Trách nhiệm của chúng ta là nhìn vào những ngôi nhà của chúng ta, cộng đồng của chúng ta, sự dễ bị tác động của chúng ta, và sự đối mặt với rủi ro của chúng ta, và từ đó tìm cách để không chỉ để sống sót, mà còn để phát triển mạnh hơn nữa, và trách nhiệm của chúng ta là lập kế hoạch và chuẩn bị và gặp những nhà lãnh đạo của chính quyền và yêu cầu họ làm việc tương tự, ngay cả khi mà họ chú tâm vào những nguyên nhân gốc rễ của việc biến đổi khí hậu.

Không có cách khắc phục cấp tốc nào cả. Không có loại giải pháp nào có thể áp dụng cho tất cả mọi trường hợp. Chúng ta "học" thông qua "thực hành". Nhưng "thực hành" mới là điều quan trọng nhất. Cám ơn các bạn. (Tiếng vỗ tay) (Tiếng vỗ tay)