Tim Harford: Phép thử, sai sót và God complex

Đó là Chiến Tranh Thế Giới Thứ 2 tại một trại tù binh ở Đức và người đàn ông này Archie Cochrane là một tù binh chiến tranh đồng thời là bác sĩ, và ông ấy gặp phải vấn đề. Đó là những người ông ta chăm sóc đang phải chịu đựng trạng thái đau đớn và suy nhược mà Archie không thực sự hiểu được. Triệu chứng ở đây là sự sưng phồng lên của những mô mềm dưới da. Nhưng ông ta không biết rằng đó là do bệnh truyền nhiễm hay thiếu chất dinh dưỡng. Ông ấy cũng không biết chữa trị nó như thế nào cả. Và ông ta đang hoạt động trong nơi ở của kẻ địch. Và người ta làm những điều tồi tệ trong chiến tranh. Những tên lính canh gác người Đức, họ cảm thấy buồn chán. Họ xả súng vào trại tù nhân một cách ngẫu nhiên để giải trí. Trong một dịp nọ, Một trong những người lính gác đã ném một quả lựu đạn vào phòng vệ sinh của tù nhân trong khi tất cả họ đang ở đó. Anh ta nói rằng đã nghe thấy giọng cười khả nghi. Và Archie Cochrane, với tư cách là bác sĩ của trại, đã là một trong những người đầu tiên dọn dẹp đống lộn xộn. Chúng ta cũng nên biết thêm một điều là: chính Archie bản thân cũng đang phải trải qua căn bệnh này.

Cho nên mọi chuyện có vẻ hơi tuyệt vọng. Nhưng Archie Cochrane là một người có khả năng xoay xở tốt. Chính ông đã từng lén đưa vitamin C vào trong trại, và bây giờ ông quyết định nắm giữ nguồn cung cấp marmite trên thị trường chợ đen. Hẳn là bây giờ các bạn sẽ đang thắc mắc marmite là gì. Thực ra nó là một loại bơ yêu thích cho bữa sáng của người Anh. Nó nhìn giống như dầu thô. Và có vị ... kích thích. Nhưng quan trọng hơn cả, đó là nguồn cung cấp dồi dào vitamin B12 Chính vì thế, Archie cố hết sức để chia những bệnh nhân thành 2 nhóm bằng nhau. Ông đưa nhóm đầu tiên vitamin C. B12 cho nhóm còn lại. Và rất cẩn thận, tỉ mỉ ghi chép kết quả vào một cuốn sổ tay. Chỉ vài ngày sau, mọi thứ đã dần sáng sủa rằng cho dù cái gì gây ra căn bệnh đi chăng nữa, thì marmite chính là thuốc chữa.

Vì thế ngay sau đó Cochrane chạy đến gặp những người Đức đang quản lý nhà tù. Và bây giờ bạn có thể tưởng tượng và thời điểm đó -- quên tấm hình này đi, và tưởng tượng gã đàn ông này với bộ râu quai nón và bộ tóc đỏ bù xù. Ông ấy không thể cạo râu -- một hình mẫu của Billy Connolly. Cochrane bắt đầu huênh hoang với những người Đức với giọng Scottish -- trôi chảy bằng tiếng Đức, nhưng vẫn là giọng Scottish và giải thích với họ cái cách mà nền văn hóa của người Đức đã là như vậy cái mà đã đưa Schiller và Goethe đến với thế giới. Và ông ta không thể hiểu rằng làm sao những hành động man rợ này có thể được tha thứ. Sau khi trút hết sự thất vọng của mình. Ông ấy quay trở lại về nơi đóng quân của mình, suy sụp và khóc bởi vì ông ấy tin rằng mọi thứ đã trở nên vô vọng. Nhưng một bác sĩ trẻ người Đức vô tình nhặt được quyển sổ ghi chép của Archie Cochrane và nói với những đồng nghiệp của mình rằng, "Bằng chứng này là không thể chối cãi được. nếu chúng ta không cung cấp vitamin cho tù nhân, thì đó đúng là một tội ác chiến tranh." Sáng hôm sau, Vitamin B12 đã đuợc chuyển tới trại, và những bệnh nhân bắt đầu hồi phục.

Tôi không kể các bạn câu chuyện này vì tôi nghĩ Archie Cochrane là một gã công tử bột mặc dù ông ấy chính là như vậy. Và tôi thậm chí cũng không kể cho các bạn nghe câu chuyện này bởi vì tôi nghĩ chúng ta nên tiến hành những thí nghiệm ngẫu nhiên trong tầm kiểm soát một cách cẩn thận trong tất cả lĩnh vực của chính sách xã hội, mặc dù tôi nghĩ điều đó hoàn toàn tuyệt vời. mà tôi kể cho các bạn nghe câu chuyện này bởi vì Archie Cochrane, cả cuộc đời ông ấy, đấu tranh chống lại nỗi đau đớn. để rồi nhận ra rằng nó làm suy nhược cá thể và hủy hoại cộng đồng. Và rồi đặt tên cho nó. Ông ấy gọi nó là God complex. Bây giờ tôi có thể diễn tả những triệu chứng của God complex một cách rất, rất dễ dàng. Những triệu chứng đó là, cho dù vấn đề có phức tạp đến đâu đi chăng nữa, bạn chắc chắn phải có một niềm tin mãnh liệt rằng bạn đúng một cách không thể sai về giải pháp của mình.

Archie đã từng là một bác sĩ. Nên ông ấy qua lại với những bác sĩ khác rất nhiều. Và rất nhiều trong số bác sĩ cũng đều phải chịu đựng God complex. Tôi bây giờ là một nhà kinh tế học, không phải là bác sĩ, nhưng tôi lúc nào cũng có thể thấy được God complex xung quanh ở những đồng nghiệp của tôi. Tôi thấy nó ở những nhà kinh doanh của chúng ta. Tôi thấy nó ở những nhà chính trị gia mà chúng ta bầu -- Những người mà, đối diện với thế giới siêu phức tạp, nhưng bị thuyết phục tuyệt đối rằng họ hiểu cách mà thế giới vận hành. Và bạn có biết, với cái tương lai hàng tỉ năm mà chúng ta vẫn nghe nói đến thế giới đơn giản là quá phức tạp để hiểu như thế.

Để tôi cho bạn một ví dụ. Hãy tưởng tượng một lúc rằng, thay vì Tim Harford đang trước mặt bạn, mà là Hans Rosling đang thuyết trình về biểu đồ của anh ta . Bạn biết Hans chứ một Mick Jagger của TED. (Tiếng cười) Và ông ấy có thể đưa ra những thống kê đầy ấn tượng, những diễn xuất hoạt hình tuyệt vời. Và chúng đều phi thường, đó là thành quả thần kỳ. Nhưng một kiểu biểu đồ của Hans Rosling: hãy nghĩ một chút, đó không phải là cái mà nó đưa ra, nhưng thay vào đó hãy nghĩ về cái mà nó để lại. Nó cho ta biết GDP, dân số, tuổi thọ, đó chỉ là vậy. Ba dữ liệu của mỗi quốc gia -- ba dữ liệu. Ba dữ liệu đó không là gì cả. Ý của tôi là, hãy nhìn vào biểu đồ này xem.

Nó được làm bởi nhà vật lý học Cesar Hidalgo. Ông ta đang ở MIT. Và bạn sẽ không thể hiểu được thậm chí là 1 chút, nhưng đó là cái cách mà nó xuất hiện. Cesar đã tạo ra cơ sở dữ liệu của hơn 5,000 sản phẩm khác nhau, và ông đã dùng kĩ thuật của hệ thống phân tích để tìm hiểu cơ sở dữ liệu này và vẽ biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa những sản phẩm khác nhau. Và đó là một thành quả tuyệt vời. Bạn chỉ ra tất cả những mối quan hệ nối kết, tất cả những mối tương quan này. Và tôi nghĩ nó hết sức hữu dụng trong việc tìm hiểu cách mà nền kinh tế tăng trưởng. Một thành quả lỗi lạc. Cesar và tôi đã cố để viết một phần cho tờ New York Times để giải thích cách mà nó vận hành. Và những gì chúng tôi học được là thành quả của Cesar quá dễ để giải thích trong tạp chí New York Times.

5,000 sản phẩm -- vẫn chưa là gì cả. 5,000 sản phẩm -- tưởng tượng bạn đang đếm mỗi loại sản phẩm trong dữ liệu của Cesar Hidalgo. Tưởng tượng bạn có một giây cho mỗi loại sản phẩm. Trong khoảng thời gian đó, bạn có lẽ đếm được hết 5,000. Bây giờ hãy tưởng tượng bạn làm điều tương tự cho mỗi loại sản phẩm bày bán khác nhau ở Walmart. Có khoảng 100,000 loại. Bạn sẽ tốn cả ngày. Bây giờ hãy tưởng tượng để đếm mỗi sản phẩm và dịch vụ khác nhau đang được bán ở một nền kinh tế lớn như Tokyo, London hay New York. Nó thậm chí còn khó hơn ở Edinburgh bởi vì bạn phải đếm tất cả whisky và vải tartan. Nếu bạn muốn đếm từng sản phảm và dịch vụ được yêu cầu ở New York -- nó là 10 tỉ -- điều này sẽ khiến bạn tốn 317 năm. Và đó là sự phức tạp của nền kinh tế mà chúng ta đã tạo nên. Và tôi chỉ mới đang đếm những lò nướng bánh ở đây. Chứ chưa thử để giải quyết vấn đề ở Trung Đông. Sự phức tạp ở đây là không thể tin được. Và đó mới chỉ là 1 phần nhỏ của bối cảnh này -- cái xã hội mà bộ não của chúng ta mở ra có khoảng 300 sản phẩm và dịch vụ. Bạn có thể đếm chúng trong vòng 5 phút.

Và điều này chính là sự phức tạp của thế giới quanh chúng ta. Có lẽ đó là lý do tại sao chúng ta thấy rằng God complex quá cám dỗ. Chúng ta có xu hướng rút lui và nói rằng, "Chúng tôi có thể vẽ một bức tranh, vài biểu đồ, và hiểu nó, chúng tôi đã hiểu nó vận hành thế nào." Chúng ta không hiểu. Không bao giờ hiểu. Tôi không có gắng để truyền tải một thông điệp vô hình ở đây. Và tôi cũng không nói rằng chúng ta không thể giải quyết những vấn đề phức tạp trong cái thế giới phức tạp này. Rõ ràng là chúng ta có thể. Nhưng cái cách để giải quyết chúng là với sự nhún nhường -- để loại bỏ đi God complex và sử dụng những kỹ thuật giải quyết vấn đề hiệu quả. Và chúng ta có một giải pháp sẽ có hiệu quả. Bây giờ các bạn hãy cho tôi xem một hệ thống phức tạp thành công, và tôi sẽ cho các bạn thấy một hệ thống mà được rút ra từ phép thử và sai sót.

Đây là một ví dụ. Đứa bé này là sản phẩm của phép thử và sai sót. Tôi nhận ra rằng đó là một phát biểu tối nghĩa. Có lẽ tôi nên làm rõ điều này. Đứa bé này là một cơ thể con người: nó đã tiến hóa. Sự tiến hóa ở đây là gì? Sau hàng triệu năm, đa dạng và chọn lọc, đa dạng và chọn lọc -- thử và sai sót, thử và sai sót. Và nó không chỉ là hệ thống sinh học mà tạo ra phép màu qua phép thử và sai sót. Bạn có thể dùng nó trong một bối cảnh công nghiệp.

Vì vậy hãy nói rằng bạn muốn tạo chất tẩy rửa. Hãy nói bạn là Unilever và bạn muốn làm sạch một nhà máy ở gần Liverpool. Bạn làm điều đó như thế nào? Bây giờ bạn có một thùng lớn này chứa đầy chất tẩy dạng lỏng. Bạn bơm nó bằng một cái vòi dưới một áp suất cao. Và tạo ra bình phun thuốc tẩy. Sau khi bình phun khô đi, nó sẽ đọng lại thành bột. Chúng rơi xuống sàn nhà. Bạn bốc nó lên. Và bạn đặt nó vào những cái thùng các-tông. Bạn bán nó tại siêu thị. Kiếm thật nhiều tiền. Làm cách nào bạn thiết kế cái vòi đó? Điều đó trở nên rất quan trọng. Bây giờ nếu bạn đổ tại cho God complex, cái mà bạn làm là bạn thấy mình là một vị thần nhỏ. Bạn phát hiện ra bản thân mình là nhà toán học, bạn phát hiện ra mình là nhà vật lý -- ai đó hiểu được động lực của chất lỏng này. Và anh ta hoặc cô ấy sẽ, tính toán hình dáng tốt nhất của chiếc vòi. Và bây giờ Unilever đã làm điều đó và nó không hoạt động -- quá phức tạp. Thậm chí vấn đề này, quá phức tạp.

Nhưng giáo sư di truyền học Steve Jones đã mô tả cái cách mà Unilever thực sự đã giải quyết vấn đề này -- phép thử và sai sót, đa dạng và chọn lọc. Bạn lấy một cái vòi và tạo 10 kiểu dáng ngẫu nhiên từ chiếc vòi đó Bạn thử hết tất cả 10 cái, rồi giữ lại cái hoạt động tốt nhất. Bạn tạo 10 cái khác nhau từ cái vòi đó. Thử hết 10. Bạn giữ lại cái hoạt động tốt nhất. Bạn thử hết 10 cái khác nhau từ cái cái đó Bạn thấy cách mà nó hoạt động, đúng không. Và sau 45 thế hệ, bạn sẽ có chiếc vòi không thể tin được. Nó trông giống ô cờ một chút -- hoạt động tuyệt đối phi thường. Chúng ta không có một chút ý kiến nào về việc tại sao nó lại hoạt động, không một chút nào. Và khoảnh khác mà bạn lùi lại một bước từ God complex -- hãy thử tạo cho mình một đống việc, và hãy dùng một cách có hệ thống để quyết định xem cái nào hoạt động và cái nào không -- bạn có thể giải quyết vấn đề của bạn.

Bây giờ quá trình phép thử và sai sót quả thực phổ biến hơn cả trong những tổ chức thành công hơn là chúng ta quan tâm để nhận ra. Và chúng ta đã được nghe nhiều về cái cách mà những nền kinh tế hoạt động. Nền kinh tế Mỹ vẫn là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Làm cách nào mà nó trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới? Tôi có thể đưa cho các bạn đủ loại số liệu và sự kiện về nền kinh tế Mỹ, nhưng tôi nghĩ cái dễ thấy nhất là: 10% của những công ty tập đoàn Mỹ biến mất hằng năm. Đó là một tỉ lệ thất bại khổng lồ. Phải nói là nó cao hơn rất nhiều so với tỉ lệ thất bại của người Mỹ. 10% người Mỹ không biến mất mỗi năm. Điều đó dẫn chúng ta đến kết luận Các công ty Mỹ đi xuống nhanh hơn cả người Mỹ, và vì vậy họ phát triển nhanh hơn người Mỹ. Để rồi cuối cùng, họ đã phát triển đến đỉnh cao của sự hoàn mỹ mà họ sẽ khiến chúng ta thành những con vật cưng -- (Tiếng cười) dĩ nhiên là nếu họ không làm như vậy. Đôi lúc tôi vẫn băn khoăn. Nhưng đó là quá trình của phép thử và sai sót giải thích cho sự phân kỳ tuyệt vời này, thành quả phi thường này của các nền kinh tế phương Tây. Nó đã không đến vì lý do bạn bỏ vào đó những con người thông minh tuyệt đỉnh để đảm nhiệm. Nó tới thông qua phép thử và sai sót.

Bây giờ tôi có vẻ nói nhiều về điều này trong vài tháng qua và mọi người thỉnh thoảng nói với tôi, "Tim à, điều đó là hiển nhiên. Rõ ràng là phép thử và sai sót rất quan trọng. Thí nghiệm hiển nhiên là rất quan trọng. Tại sao bạn cứ phải nói quanh quẩn về những điều rất hiển nhiên này?"

Vì vậy tôi nói, được, ổn thôi. Bạn nghĩ nó rõ ràng? Tôi sẽ thừa nhận nó rõ ràng Khi trường học bắt đầu dạy những đứa trẻ rằng có những vấn đề không có một câu trả lời chính xác Hãy dừng việc đưa cho chúng danh sách những câu hỏi mà mỗi câu đều có một câu trả lời. Và có một người thông thái ở trong góc đằng sau bàn giáo viên và biết tất cả đáp án. Và nếu bạn không thể tìm ra câu trả lời, rõ ràng là bạn lười biếng hoặc ngu ngốc. Khi nào trường học dừng làm thế trong mọi lúc, tôi sẽ thừa nhận rằng, đúng vậy, nó quá rõ ràng để thấy phép thử và sai sót là một điều tốt. Khi một nhà chính trị gia đứng dậy vận động cho văn phòng bầu cử và nói, "Tôi muốn chỉnh sửa lại hệ thống chăm sóc sức khỏe của chúng ta. Tôi muốn chỉnh sửa lại hệ thống giáo dục của chúng ta. Tôi chẳng có biết sẽ thực hiện điều đó như thế nào. Tôi có một nửa tá ý tưởng. Chúng ta sẽ thử nghiệm chúng. Và tất cả có lẽ sẽ thất bại. Sau đó chúng ta lại thử nghiệm một vài ý tưởng khác. Chúng ta sẽ tìm ra cái gì đó hiệu quả. Và sẽ xây dựng dựa trên đó. Chúng ta sẽ loại bỏ những cái mà không hiệu quả. Khi một nhà chính trị vận động trên nền tảng đó, và quan trọng hơn cả, khi những người bầu cử như bạn và tôi sẵn sàng bỏ phiếu cho kiểu chính trị gia như vậy, thì khi đó tôi sẽ thừa nhận rằng nó quá rõ ràng để phép thử và sai sót vận hành, và như thế - cảm ơn.

(Tiếng vỗ tay)

Cho tới lúc đó, cho tới lúc đó Tôi sẽ vẫn nói về phép thử và sai sót và tại sao chúng ta nên loại bỏ God complex. Bởi vì thật khó để thừa nhận khả năng gây ra sai lầm của chính chúng ta. Điều đó thật khó chịu. Và Archie Cochrane đã hiểu điều đó cũng như ai khác. Đây là phép thử mà ông ấy đã làm nhiều năm sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ 2 Ông ấy muốn thử nó và câu hỏi là, nó đâu rồi những người bệnh nhân đó nên bình phục từ những cơn đau tim? Liệu họ nên bình phục trong một phòng đặc trị về tim tại bệnh viện, hay họ nên bình phục tại nhà? Tất cả những bác sĩ tim đều cố gắng để bắt ông ấy im lặng. Họ đều có God complex. Họ biết rằng bệnh viện của họ là nơi tốt cho những bệnh nhân. Và họ biết điều đó là trái với đạo đức để tiến hành bất kì phép thử hay thí nghiệm nào.

Tuy nhiên, Archie đã sắp xếp để có sự cho phép làm điều này. Ông ấy đã tiến hành phép thử của mình. Và sau khi thí nghiệm được vận hành một thời gian, ông ấy tập hợp tất cả đồng nghiệp của mình lại quanh bàn làm việc của mình, và nói, "vâng, thưa các ngài, chúng ta có một vài kết quả sơ bộ. Chúng không có ý nghĩa về mặt thống kê. Nhưng chúng ta có thứ này. Hóa ra là các bạn đúng và tôi sai. Điều đó nguy hiểm cho những bệnh nhân để hồi phục từ những cơn đau tim tại nhà. Họ nên ở bệnh viện." Mọi người ồn lên, và các bác sĩ bắt đầu đập bàn và nói, "Chúng tôi đã luôn nói ông là trái với đạo đức, Arichie. Ông giết những con người đó với những thử nghiệm lâm sàn. Ông cần phải dừng điều đó lại ngay lập tức. Dừng nó lại ngay bây giờ" Và có một sự náo loạn. Archie để đám đông lặng xuống. Và rồi ông ta lại nói, "Quả thực điều đó rất thú vị, thưa quý ông, bởi vì khi thôi đưa ra bảng kết quả, Tôi đã hoán đổi hai cột lại với nhau. Và điều này thành ra chính bệnh viện của các ông mới đang giết chết mọi người, và họ đáng lẽ ra nên ở nhà. Các ông muốn dừng những thử nghiệm ngay lập tức, hay chúng ta nên đợi cho đến khi có những kết quả chính xác hơn?" Sự trầm lắng chạy khắp căn phòng họp.

Nhưng Cochrane phải làm việc đó. Và lý do để ông ấy làm cái việc như vậy là vì ông ấy hiểu sẽ cảm thấy tốt hơn rất nhiều khi đứng đó và nói rằng, "Đây là thế giới nhỏ bé của tôi, Tôi là chúa, tôi hiểu mọi thứ. Tôi không muốn những quan điểm của tôi được thử thách. Tôi không muốn những kết luận của tôi được kiểm tra." Điều đó cảm thấy thoải mái hơn hẳn đơn giản là hãy bỏ đi những luật lệ. Cochrane hiểu rằng sự không chắc chắn đó, sai lầm đó, mà đang được thử thách, họ sẽ bị tổn thương. Và thỉnh thoảng bạn cần phải sốc vì điều đó. Bây giờ tôi sẽ không giả bộ mà nói rằng điều này là dễ dàng. Nó không dễ. Thậm chí còn rất đau đớn.

Và từ khi tôi bắt đầu nói về chủ đề này và tìm hiểu nó, Tôi thực sự bị ám ảnh bởi cái gì đó một nhà toán học người Nhật Bản đã nói về chủ đề này. Một thời gian ngắn sau chiến tranh, người đàn ông trẻ này, Yutaka Taniyama, đã phát triển sự phỏng đoán phi thường này gọi là sự phỏng đoán Taniyama-Shimura Hóa ra nó đã trở thành công cụ thực sự cho nhiều thập kỉ sau này trong việc chứng minh định lý cuối cùng của Fermat. Thực tế, nó thành ra là tương đương với việc chứng minh học thuyết cuối cùng của Fermat. Bạn chứng minh cái này, bạn chứng minh cái khác. Nhưng nó vẫn luôn là một sự phỏng đoán. Taniyama đã cố, cố và cố và ông ấy đã không bao giờ có thể chứng minh nó là đúng. Không lâu sau sinh nhật lần thứ 30 của ông vào năm 1958, Yutaka Taniyama đã tự tử. Bạn của ông ấy, Goro Shimura -- người cùng làm việc với ông ấy -- một vài thập kỉ sau, dựa trên cuộc đời của Taniyama. Ông ấy nói, "Anh ta không phải là một con người cẩn thận dưới tư cách là một nhà toán học. Anh ta phạm rất nhiều lỗi. Nhưng anh ta lại phạm những lỗi đó theo một hướng đi tốt. Tôi luôn cố để cạnh tranh với anh ta, nhưng tôi nhận ra rằng điều đó rất là khó để phạm phải một lỗi tốt."

Xin cảm ơn.

(Tiếng vỗ tay)