Suzanne Lee: Nuôi trang phục của bạn

Với vai trò là một nhà thiết kế thời trang, tôi đã luôn hướng tới các loại vật liệu giống như thế này, hay thế này, hoặc có thể là thế này. Nhưng sau đó, tôi có dịp gặp một nhà sinh học, và giờ tôi đang nghĩ về vật liệu giống như thế này -- trà xanh, đường, một ít vi khuẩn và một chút thời gian. Về cơ bản, tôi đang sử dụng công thức làm trà Kombucha, một loại hỗn hợp cộng sinh gồm vi khuẩn, men và các vi sinh vật khác. Chúng tạo ra xenluloza trong quá trình lên men. Qua thời gian, những sợi nhỏ này tạo thành các lớp trong dung dịch và tạo nên một lớp màng trên bề mặt.

Đầu tiên, chúng tôi tiến hành pha trà. Tôi pha khoảng 30 lít trà mỗi lần, và thêm một vài cân đường trong khi trà vẫn còn nóng. Chúng tôi khuấy hỗn hợp đến khi đường tan hoàn toàn rồi sau đó đổ hỗn hợp vào một cái bồn tắm. Ta cần kiểm tra cho tới khi nhiệt độ đã giảm tới dưới 30 độ C. Sau đó, chúng tôi thêm vi sinh vật vào cùng với một ít axit acetic. Và khi bạn đã hoàn thành chu trình này, thì bạn có thể tái chế lại dung dịch đã lên men trước đó. Chúng ta cần duy trì một nhiệt độ tối ưu cho quá trình lớn lên của vi sinh vật. Và tôi sử dụng một tấm đệm nhiệt đặt lên trên mỗi bồn tắm rồi dùng máy điều nhiệt để điều chỉnh nhiệt độ. Và thực tế thì, khi thời tiết nóng, tôi có thể chỉ cần nuôi nó ở ngoài trời. Và đây là trang trại vải vóc thu nhỏ của tôi.

Sau khoảng ba ngày, bong bóng bắt đầu xuất hiện trên mặt dung dịch. Điều này có nghĩa là dung dịch đã được lên men hoàn toàn. Và vi khuẩn đang tiêu hóa lượng đường dinh dưỡng trong dung dịch. Từ đó, chúng xe nên các sợi tơ nano này từ xenluloza tinh khiết. Và chúng dần dính lại với nhau, tạo nên các lớp rồi cho ta một lớp trên mặt chất lỏng. Sau khoảng hai đến ba tuần, chúng tôi quan sát thấy một thứ dày khoảng một inch. Ở bên trái là cái bồn được để sau năm ngày, còn cái ở bên phải là sau 10 ngày. Và đây là một sự phát triển thầm lặng. Bạn không phải làm bất cứ việc gì với nó; bạn đơn giản chỉ cần xem nó lớn lên. Nó không cần ánh sáng.

Và khi thời gian thu hoạch đã đến, bạn lấy nó ra khỏi bồn và rửa nó với nước xà phòng lạnh. Vào lúc này, nó rất nặng và chứa khoảng 90% là nước, vì thế, chúng ta cần để nước bốc hơi. Do đó, tôi trải nó lên trên một tấm thảm gỗ. Một lần nữa, bạn có thể làm việc đó ngoài trời và để nó tự khô đi. Và khi khô đi, nó co lại, và những gì bạn có được, phụ thuộc vào công thức làm trà của bạn, có thể nó sẽ giống như một loại giấy rất nhẹ và trong suốt, hay giống như một loại da thực vật đàn hồi. Và sau đó bạn có thể cắt nó ra và may nó theo cách thông thường, hoặc bạn có thể sử dụng vật liệu ướt để quấn nó xung quanh một hình khối ba chiều. Và sau khi bốc hơi, nó sẽ tự kết chặt lại, tạo nên các đường nối.

Màu của chiếc áo vét này có được hoàn toàn từ trà xanh. Tôi thấy nó trông cũng khá giống da người, và điều này làm tôi rất thích thú. Vì nó là chất hữu cơ, nên tôi rất say mê việc thử và giảm đến mức tối thiểu sự tham gia của các chất hóa học. Tôi có thể khiến nó đổi màu mà không cần thuốc nhuộm bằng một quá trình oxi hóa sắt. Sử dụng màu nhuộm từ hoa quả để tạo nên các trang trí từ vật liệu hữu cơ. Và sử dụng chàm, để khiến nó kháng khuẩn. Trên thực tế, cotton cần tới 18 lần ngâm trong thuốc nhuộm chàm để đạt tới màu tối như thế này. Và nhờ có tính năng hấp thụ rất tốt của loại xenluloza này, nó chỉ cần một lần, một khoảng thời gian rất ngắn để có được màu tối ấy.

Một điều tôi vẫn chưa làm được là khiến nó có khả năng chống thấm nước. Vì vậy, nếu tôi đi ngoài trời mưa trong khi mặc bộ trang phục này, tôi sẽ ngay lập tức hấp thu một lượng lớn nước. Và nó sẽ trở nên rất nặng, và cuối cùng các đường nối sẽ có thể bị đứt ra -- khiến tôi có cảm giác như đang không mặc gì. Đây có thể là một chất liệu tốt trên sân khấu, nhưng chắc chắn nó không lí tưởng cho trang phục hằng ngày. Cái mà tôi đang tìm là một cách để giúp vật liệu này có được các đặc tính mà tôi cần. Vậy, điều tôi muốn làm là nói với một con vi khuẩn ở tương lai, "Dệt cho tôi một sợi chỉ. Xếp nó theo đường này. Làm cho nó kỵ nước. Và khi bạn đang ở trong nó, hãy quấn nó quanh hình khối ba chiều này."

Xenluloza từ vi khuẩn thực ra đã được sử dụng để chữa lành vết thương, và có thể trong tương lai được dùng cho mạch máu thích ứng sinh học, hay thậm chí có thể thay thế mô xương. Nhưng với sinh học nhân tạo, chúng ta có thể nghĩ tới việc dùng loại vi khuẩn này để chế tạo một số vật liệu có chất lượng, số lượng và hình dáng như ta mong muốn. Tất nhiên, điều đó thật thú vị với một nhà thiết kế. Bởi khi tôi bắt đầu nghĩ về nó, wow, chúng ta thực sự có thể nghĩ đến việc phát triển các sản phẩm có thể phân hủy.

Điều gây hứng thú với tôi về việc tận dụng vi khuẩn là hiệu quả của chúng. Chúng ta chỉ làm nên ra những gì chúng ta cần mà không tạo ra chất thải. Và trên thực tế, chúng ta có thể làm ra nó từ rác thải -- ví dụ như chất thải chứa đường từ một nhà máy chế biến thực phẩm. Cuối cùng, khi đã qua sử dụng, chúng ta có thể phân hủy chúng một cách tự nhiên cùng với phần bỏ đi của hoa quả. Tôi không muốn nói rằng xenluloza từ vi khuẩn sẽ thay thế cho cotton, da, hay các nguyên liệu dệt khác. Tuy vậy, tôi cho rằng nó có thể là một sự bổ sung rất thông minh và bền vững cho nguồn nguyên liệu ngày càng quý giá của chúng ta.

Cuối cùng, có thể nó thậm chí cũng không trở thành mốt thời trang khi chúng ta chứng kiến ảnh hưởng của những con vi khuẩn này. Ví dụ như, chúng ta có thể nghĩ tới việc nuôi lớn một cái đèn, một cái ghế, một cái xe hơi hay thậm chí là một ngôi nhà. Vậy tôi nghĩ rằng câu hỏi tôi dành cho các bạn là: Trong tương lai, bạn sẽ chọn nuôi lớn cái gì? Cảm ơn các bạn rất nhiều.

(Vỗ tay) Bruno Giussani: Suzanne, tôi xin hỏi một vài phút, cái bạn đang mặc không phải là ngẫu nhiên. (Suzanny Lee: Vâng.) Đây có phải là một trong những bộ vet mà bạn tạo ra?

SL: Vâng, đúng vậy. Có thể là, một phần trong dự án vẫn đang diễn ra, bởi vì cái áo này thực tế là đang dần phân hủy trước mắt các bạn. (Cười) Nó đang hấp thụ mồ hôi của tôi, và nó đang tiêu hóa chúng.

BG: Okay, vậy chúng tôi sẽ để cô đi và cứu lấy nó. Suzanne Lee. (SL: Cám ơn.)

(Vỗ tay)