Shaffi Mather: Một cách mới để chống lại tham nhũng

Sự bức xúc của tôi đối với nạn tham nhũng đã khiến tôi thực hiện một thay đổi lớn về nghề nghiệp vào năm ngoái, trở thành một luật sư toàn thời gian hoạt động tích cực. Những kinh nghiệm thu được trong hơn 18 tháng qua, với vai trò là một luật sư, đã gieo vào tâm trí tôi một ý tưởng kinh doanh mới, cái mà tôi tin là đáng để nhân rộng. Vì vậy, hôm nay tôi sẽ chia sẻ nó với tất cả các bạn, mặc dù ý tưởng ấy tự nó đang kết tinh lại và tôi vẫn còn đang phải bổ sung thêm cho kế hoạch kinh doanh này. Tất nhiên là nó giúp cho nỗi sợ hãi của công chúng giảm đi khi mà số lượng ý tưởng bị thất bại đang ngày một tăng lên.

Tôi là một người hâm mộ cuồng nhiệt sự khởi nghiệp và kinh doanh từ năm 1993. Tôi đã dồn hết tâm trí để khám phá, trải nghiệm, và thử nghiệm các loại hình kinh doanh cũng như chủ nghĩa tư bản. Tôi, cùng với hai anh em trai của mình, đã xây dựng nên công ti bất động sản hàng đầu ở bang tôi sống, Kerala. Và sau đó làm việc với hai nhà kinh doanh lớn nhất Ấn Độ trong những công ti mới đi vào đầu hoạt động của họ. Vào năm 2003, khi tôi rút khỏi lĩnh vực kinh doanh tư bản thuần túy để chuyển sang làm việc với cái được gọi các vấn đề xã hội, Tôi thực sự không có một chiến lược hay kế hoạch tổng thể nào để theo đuổi và tìm kiếm những giải pháp mang lại lợi nhuận có thể giải quyết được những vấn đề cấp thiết của xã hội.

Khi một loạt các sự kiện dẫn đến cái chết hoặc gần như vậy xảy ra với những người bạn của tôi, chúng nhấn mạnh tới sự cần thiết của một dịch vụ cứu hộ khấn cấp ở Ấn Độ, tương tự như 911 ở Hoa Kì. Để giải quyết vấn đề này, tôi, cùng với bốn người bạn, sáng lập ra 'Xe cứu thương cho mọi người', với mục tiêu là nhân rộng dịch vụ sử dụng xe cứu thương ở Ấn Độ. Đối với những người đến từ các nước đang phát triển, không có điều gì mới trong ý tưởng này. Tuy vậy, khi chúng tôi hình dung về nó, chúng tôi có ba mục tiêu quan trọng: Cung cấp dịch vụ xe cứu thương chất lượng quốc tế có thể tự duy trì hoạt động với nguồn lợi thu được, và có thể được sự dụng ở mọi nơi dành cho bất cử ai đang ở trong tình trạng khẩn cấp, mà không quan tâm tới khả năng chi trả. Dịch vụ bắt nguồn từ ý tưởng trên, có tên 'Ấn số 1298 để gọi xe cứu thương'. với chỉ một chiếc xe cứu hộ vào năm 2004, giờ đã có hơn một trăm xe trên khu vực ba bang, và đã vận chuyển trên 100,000 người bệnh và người bị thương từ khi đi vào hoạt động.

Dịch vụ này -- (Vỗ tay) hoàn toàn tự lực hoạt động với nguồn thu của nó, mà không phải nhờ đến bất kì quỹ xã hội nào, và mô hình chi trả chéo thực sự có hiệu quả, khi người giàu trả nhiều hơn, người nghèo trả thấp hơn, và những nạn nhân bị tai nạn thì được sử dụng dịch vụ miễn phí. Dịch vụ này đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả trong suốt thời gian xảy ra vụ khủng bố đau thương ngày 26/11 tại Mumbai. Và như bạn thấy trên màn hình, dịch vụ của chúng tôi đang cứu các nạn nhân từ địa điểm xảy ra vụ khủng bố trước cả khi cảnh sát bắt đầu bao vây hiện trường vụ ném bom và chính thức xác nhận đó là một vụ khủng bố. Chúng tôi trở thành đội cứu hộ đầu tiên ở tất cả các địa điểm ném bom và vận chuyển 125 bệnh nhân, cứu sống họ.

(Vỗ tay)

Để tưởng nhớ tới vụ tấn công ngày 26/11 hơn một năm trước, chúng tôi đã giúp đỡ một tổ chức phi chính phủ ở Pakistan, quỹ Aman, xây dựng nên một đội xe cứu thương có thể tự hoạt động ở Karachi, được tạo điều kiện bởi Acumen Fund.

(Vỗ tay)

Đây là một thông điệp nhỏ từ chúng tôi, với cách thức riêng của mình, tới những kẻ thù của nhân loại, ở Islam, ở Nam Á, ở Ấn Độ, và ở Pakistan, rằng loài người sẽ tiếp tục tiến lên, bất kể những trò tấn công hèn hạ đó. Từ đó tôi cũng đã đồng sáng lập ra hai hoạt động kinh doanh mang tính xã hội khác. Một là 'Giáo dục cho mọi người', xây dựng các trường học tại các thị trấn nhỏ ở Ấn Độ. Và cái còn lại là Moksha-Yug Access, một dự án hợp nhất dây chuyền cung ứng sản phẩm ở nông thôn dựa trên cơ sở là các khoản vốn nhỏ cho các nhóm tự lực hoạt động. Tôi đoán là ít nhất chúng tôi đang làm một số điều đúng. Bởi vì những nhà đầu tư và các quỹ đầu tư mạo hiểm đã cam kết tài trợ trên 7.5 triệu USD. Những nguồn tài trợ trên đến với số lượng lớn là vốn mang lại lợi nhuận QT, chứ không phải là khoản vay hay trợ cấp.

Bây giờ tôi quay trở lại ý tưởng về một hoạt động kinh doanh xã hội mới mà tôi đang nghiên cứu. Tham nhũng, hối lộ, và sự thiếu minh bạch. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng tám diễn giả ngày hôm qua thực tế đều nói đến các khái niệm này. Hối lộ và tham nhũng đều có phần cầu và phần cung, Với bên cung chủ yếu là các tập đoàn kinh tế tham lam không tuân thủ pháp luật và những người dân thường không may. Và bên cầu chủ yếu là các chính trị gia, quan chức và những người có thế lực.

Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới, một nghìn tỉ USD được dùng để hối lộ mỗi năm, làm xấu thêm tình hình vốn đã rất xấu rồi. Tuy vậy, nếu bạn nghĩ về những người bình thường, anh ấy hoặc cô ấy không thức dậy vào mỗi sáng rồi nói, "Hmm, đề xem hôm nay mình có thể hối lộ ai nào." hay, "Để xem hôm nay mình có thể mua chuộc ai nào." Thông thường đó là sự ép buộc hay tình thế khó khăn mà những người dân thường không may mắc vào khiến họ phải hối lộ. Trong thế giới hiện đại ngày nay, khi mà thời gian là vàng bạc, và cuộc ganh đua để kiếm kế sinh nhai ngày càng trở nên khốc liệt, những dân thường không may chỉ đơn giản đút lót để bắt kịp cuộc sống.

Bây giờ, tôi xin hỏi các bạn một câu hỏi khác. Thử tưởng tượng bạn bị bắt phải hối lộ một ai đó trong cuộc sống hàng ngày để làm được việc bạn muốn. Bạn sẽ làm gì? Tất nhiên là bạn có thể gọi cảnh sát. Nhưng để làm gì nếu sở cảnh sát cũng tham nhũng? Chắn hẳn bạn không muốn phải đút lót. Nhưng bạn cũng không có thời gian, sự giúp đỡ, chuyên gia pháp lí hay tài chính để đấu tranh với nó. Thật không may, rất nhiều người trong căn phòng này là những người thúc đẩy các chính sách tư bản và lực lượng thị trường.

Nhưng những lực lượng thị trường trên thế giới chưa tạo ra một dịch vụ mà bạn có thể gọi, trả một khoản phí, và chống lại những yêu cầu được hối lộ. Kiểu như dịch vụ triệt phá hối lộ, hay đường dây nóng 1-800-Chống-Hối-Lộ, hay www.chonghoilo.org hay www.chongthamnhung.org. Những dịch vụ kiểu như vậy đơn giản là không tồn tại. Một hình ảnh đã ám ảnh tôi từ khi tôi mới bước vào kinh doanh là về một bà già, trên 70 tuổi, bị làm phiền bởi hai nhân viên sở quy hoạch thị trấn. Tất cả mà bà cần chỉ là một giấy cấp phép để xây ba bậc thang từ mặt đất lên nhà của bà, giúp bà thuận tiện hơn khi ra vào ngôi nhà của mình. Nhưng nhân viên chức năng sẽ không cấp phép cho bà một cách đơn giản bởi họ muốn một khoản hối lộ. Mặc dù nó làm tôi rất cắn rứt lương tâm, nhưng tôi không thể, hay tôi không có ý định giúp đỡ hay bênh vực bà ấy, bởi tôi đang bận rộn trong việc xây dựng nên công ti nhà đất của mình. Giờ tôi không muốn bị ám ảnh bởi những hình ảnh như thế thêm một giây phút nào nữa.

Một nhóm chúng tôi đang tiến hành thử nghiệm để giải quyết các trường hợp những cá nhân có nhu cầu phải được hối lộ để cung cấp các dịch vụ hay sự cấp phép. Và trong cả 42 vụ việc, chúng tôi đã ngăn cản những yêu cầu ấy bằng những công cụ hợp pháp hiện hành như Đạo luật về Quyền Thông tin, băng ghi hình, ghi âm, hay áp lực xã hội, chúng tôi đã thành công khi làm được những việc mà khách hàng đề ra trong khi không phải hối lộ cho bất kì ai. Và với giá dịch vụ thấp hơn khoản tiền dùng để hối lộ. Tôi tin rằng những công cụ hiệu quả trong 42 trường hợp thử nghiệm trên có thể được hoàn thiện trong các chu trình cơ bản, trong các môi trường dịch vụ nghiệp vụ ngoài doanh nghiệp (BPO), và có thể sử dụng được qua mạng, qua tổng đài điện thoại, hay qua các đại lí kinh doanh, với một khoản phí để phúc vụ bất cử ai bị yêu cầu phải hối lộ. Thị trường mục tiêu thì rất hấp dẫn. Nó có thể thu được một nghìn tỷ USA, được dùng cho đút lót hàng năm. bằng với GPD của Ấn Độ. Và đây thực sự là một thị trường mới mẻ.

Tôi dự tính sẽ tiếp tục nghiên cứu ý tưởng này, để xem xét khả năng tạo ra một loại hình dịch vụ nghiệp vụ ngoài doanh nghiệp thu phí và mang lại lợi nhuận để ngăn chặn hối lộ và chống tham nhũng. Tôi có nhận thấy rằng cuộc chiến vì công lí chống tham nhũng không bao giờ dễ dàng. Nó chưa bao giờ và sẽ không bao giờ như thế. Trong vòng 18 tháng gần đây, với vai trò là một luật sư chiến đấu với các vụ tham nhũng lớn nhỏ, gồm cả một vụ liên quan tới một tập đoàn lừa đảo lớn nhất Ấn Độ. Nhờ lòng "khoan dung" của họ, tôi đã nhận được ba vụ cáo buộc từ cảnh sát về tội xâm phạm, tội mạo danh, và tội hăm dọa. Cuộc chiến với tham nhũng lấy đi một khoản phí từ chính chúng ta, gia đình, bạn bè, và thậm chí cả con cái chúng ta. Dù vậy, tôi tin rằng cái giá chúng ta trả là xứng đáng để giữ lấy phẩm giá và để làm cho thế giới trở nên công bằng hơn.

Điều gì đã cho chúng tôi động lực? Như người bạn thân của tôi đã trả lời khi được hỏi vào những ngày đầu tiên của dự án xe cứu thương, rằng đây là một nhiệm vụ bất khả thi và những thành viên sáng lập là những kẻ điên khi chỉ thắng lợi với công việc chắc ăn của họ, Tôi xin trích dẫn, "Tất nhiên, chúng ta không thể thất bại, ít nhất là trong thâm tâm. Bởi chúng ta là những kẻ điên, đang cố gắng để thực hiện một nhiệm vụ bất khả thi. Và một kẻ điên thì không biết thế nào là bất khả thi." Cảm ơn các bạn đã lắng nghe.

(Vỗ tay)

Chris Anderson: Shaffi, đó quả là một ý tưởng kinh doanh thú vị. Shaffi Mather: Tôi chỉ cố gắng vượt qua những ngày đầu tiên khi tôi còn chưa bị loại bỏ.

(Cười)

CA: Anh đang nghĩ gì vậy? Ý tôi là, hãy cho chúng tôi một chút ý thức về các con số -- một vật đút lót và một khoản phí cụ thể. Ý tôi là, anh định tính thế nào?

SM: Vậy để tôi...để tôi đưa ra một ví dụ. Một người đã nộp đơn xin làm hộ chiếu. Và nhân viên chức năng cứ chần chừ và yêu cầu một khoản hối lộ khoảng 3,000 rupi. Và người đó không muốn phải đút lót. Vậy trên thực tế chúng tôi dùng Đạo luật về Quyền Thông tin, giống như Đạo luật về Tự do Thông tin ở Hoa Kì, để ngăn chặn những nhân viên trong trường hợp này. Và trong tất cả 42 trường hợp đã nói ở trên, khi chúng tôi cứ tiếp tục ngăn họ lại thì sẽ có ba loại phản ứng. Một số người nói rằng, "Ồ, hãy để tôi chấp nhận đơn của họ, và dẹp chuyện này lại." Một số người thì quay lại và nói, 'Ồ, anh muốn dọa tôi hả. Hãy nhìn xem tôi có thể làm những gì đây." Và anh ta sẽ đẩy chúng tôi ra. Vậy bạn sẽ thực hiện bước tiếp theo, hay sử dụng thêm một công cụ phù hợp nữa vào cái mà chúng tôi đang chứng minh, và sau đó anh ta dịu đi. Trong tất cả 42 trường hợp, cùng lắm thì chúng tôi phải làm tới lần thứ ba.

CA: Nhưng nếu đó là một khoản hối lộ 3,000 rupi, tức 70 USD, anh sẽ phải thu khoản phí bao nhiêu, và trên thực tế anh có thể duy trì hoạt động kinh doanh này không?

SM: Trên thực tế thì khoản phí chúng tôi thu là thấp hơn 200 rupi. Vậy, nó thực sự hiệu quả.

CA: Đó quả là một công việc kinh doanh lợi nhuận cao. Tôi thích nó.

(Cười)

SM: Thực tình, tôi không định trả lời câu hỏi này trên sân khấu của TED.

CA: OK, vậy đây chỉ là những con số tạm thời, không phải là giá bảo đảm. Nếu anh có thể thành công trong việc này, anh sẽ là người hùng của thế giới đấy. Ý tôi là, việc này rất lớn. Cảm ơn anh rất nhiều vì việc chia sẻ ý tưởng này ở TED.

(Vỗ tay)