Rob Reid: Chiếc iPod 8 tỉ đô-la

Cuộc tranh luận gần đây về luật bản quyền như đạo luật SOPA ở Hoa Kì và hiệp định ACTA ở châu Âu đã gợi rất nhiều cảm xúc. Và tôi nghĩ một chút lí luận khách quan, dựa vào số liệu thật sự có thể giúp ích cho cuộc tranh luận rất nhiều. Thế nên tôi muốn đề xuất là ta sử dụng, ta tranh thủ, một lĩnh vực đột phá, Toán học bản quyền mỗi khi ta tiếp cận chủ để này.

Ví dụ, mới đây thôi, Hiệp hội Điện ảnh đã tiết lộ rằng nền kinh tế của chúng ta mất 58 tỉ đô-la mỗi năm do nạn ăn cắp bản quyền. Giờ đây, thay vì việc chỉ cãi lộn về con số này, mội nhà toán học bản quyền sẽ phân tích nó và anh ta sẽ nhanh chóng phát hiện ra rằng số tiền này có thể trải dài từ hội trường này qua hết đại lộ Ocean đến Westin, rồi đến sao Hỏa... (Tiếng cười) ... nếu ta dùng xu lẻ.

Nào, rõ ràng đây là một nhận định sâu sắc, có tác động mạnh, có người sẽ nói là tác động mạnh tới mức nguy hiểm. Nhưng nó cũng là một nhận định quan trọng về mặt đạo đức. Bởi vì ở đây ta không nói về một giá trị bán lẻ, tính trên giả thuyết, của vài bộ phim lậu, mà là mất mát kinh tế thực tế. Cái này tương đương với toàn bộ vụ mùa ngô của nước Mỹ bị mất trắng cùng với toàn bộ vụ cây ăn quả, cũng như lúa mì, thuốc lá, gạo, cây lúa miến -- không cần biết lúa miến là cái gì -- mất lúa miến.

Nhưng nhận biết mất mát thực tế cho nền kinh tế gần như là không thể làm được trừ khi ta áp dụng toán học bản quyền. Nào, lợi nhuận từ âm nhạc giảm chừng tám tỉ đô-la mỗi năm kể từ khi trang web Napster xuất hiện. Thế, đó là một tảng lớn trong con số ta đang tính. Nhưng tổng lợi nhuận từ phim ảnh trên khắp các rạp chiếu, băng video bán về nhà, và giá một vé xem, đang tăng lên. Và TV, vệ tinh và truyền hình cáp tăng giá lên nhiều. Những thị trường truyền thông khác như xuất bản sách và đài radio cũng đang phát triển. Cho nên cái tảng nho nhỏ bị thâm hụt này thật khó hiểu.

(Tiếng cười)

(Vỗ tay)

Bởi vì các thị trường truyền thông lớn đã mở rộng, đúng như thông lệ trong lịch sử, không phải là sự phát triển thêm mà nạn làm lậu ngăn chặn , nhưng toán học bản quyền cho ta biết rằng nhất định đã có sự tăng trưởng bị tước mất trong một thị trường nào đó chưa có tiền lệ trong lịch sử -- một thị trường không tồn tại vào những năm 90. Cái ta đang xem xét ở đây là cái giá âm thầm ít người biết của nạn làm lậu nhạc chuông. (Tiếng cười) 50 tỉ đô-la mỗi năm, đủ để, nếu một đoạn nhạc chuông dài 30 giây, để kéo dài từ bây giờ về thời đại Neanderthal. (Tiếng cười) Đúng mà. (Vỗ tay) Tôi dùng phần mềm Excel.

(Tiếng cười)

Các gã làm phim cũng nói cho ta rằng nền kinh tế của ta mất đi 370,000 việc làm do ăn cắp nội dung, con số lớn thật đấy, nếu bạn xem xét thực tế rằng vào năm 98, Cục Thống kê Lao động cho thấy rằng nền công nghiệp điện ảnh và video tạo công ăn việc làm cho 270,000 người. Và những dữ liệu khác cho thấy nền công nghiệp âm nhạc tạo việc làm cho 45,000 người. Thế tức là vấn nạn mất việc làm mà Internet và nạn ăn cắp nội dung gây ra, đã khiến con số việc làm trong các ngành công nghiệp truyền thông của chúng ta là âm. Và đây chỉ là một trong số rất nhiều dữ liệu loạn gây sửng sốt mà các nhà toán học bản quyền phải xử lí mỗi ngày. Và có người vẫn nghĩ lí thuyết dây là khó lắm rồi đấy.

(Tiếng cười)

Nào, đây là một con số chủ chốt trong bộ dụng cụ của nhà toán học bản quyền. Đó là lượng tổn thất chính xác cho các công ty truyền thông mỗi khi một bản nhạc hay bộ phim có bản quyền bị làm lậu. Hollywood và Quốc hội rút ra con số này bằng toán học từ lần cuối họ vào bàn họp, cố tìm cách giảm tổn thất bản quyền và đặt ra luật này. Vài người nghĩ con số này hơi lớn quá, nhưng các nhà toán học bản quyền, cũng là chuyên gia vận động hành lang truyền thông đơn giản chỉ ngạc nhiên là con số này không được tính cao lên do lạm phát mỗi năm.

Nào, khi luật này mới được thông qua, máy nghe nhạc MP3 gây sốt nhất thế giới chỉ lưu được 10 bài. Và nó là món quà Giáng Sinh rất được ưa chuộng. Bởi vì có gã lưu manh bé nhỏ nào lại không muốn có đống đồ ăn cắp được trị giá một triệu rưỡi đô-la trong túi chứ.

(Tiếng cười)

(Vỗ tay)

Ngày nay một chiếc iPod cổ điển có thể lưu 40,000 bài hát, tức là một lượng trị giá tám tỉ đô la truyền thông lậu. (Vỗ tay) Hoặc là chừng 75,000 việc làm.

(Tiếng cười)

(Vỗ tay)

Giờ đây, có thể bạn thấy toán học bản quyền thật là kì quái, nhưng bởi vì đó là một lĩnh vực tốt nhất là chỉ để các chuyên gia xử lí thôi. Tạm thời thế đã. Tôi hi vọng lần sau các bạn sẽ cùng ủng hộ tôi khi tôi thực hiện một dự án tìm hiểu cũng đầy tính khoa học và thực tế như vậy về cái giá phải trả cho nạn làm lậu nhạc ngoài hành tinh với nền kinh tế nước Mỹ.

Xin cám ơn các bạn rất nhiều.

(Vỗ tay)

Xin cám ơn.

(Vỗ tay)