R.A. Mashelkar: Thiết kế đột phá cho những sản phẩm siêu rẻ

Phần dư lớn còn lại luôn luôn là giá trị của đồng tiền. Lúc nào chúng ta cũng cố gắng để kiếm giá trị cho đồng tiền. Cái ta không tìm kiếm chính là giá trị của số đông trong lúc ta tạo ra giá trị cho đồng tiền. Liệu chúng ta có quan tâm đến bốn tỉ người sống với mức lương dưới 2 đô la một ngày, những người thường bị coi là đáy cùng của xã hội? Có những thử thách gì trong việc tìm kiếm giá trị cho đồng tiền cũng như cho cả số đông? Ở đây chúng ta đang miêu tả dưới dạng hoạt động và giá cả. Nếu bạn có tiền, tất nhiên bạn có thể có giá trị. Bạn có thể có 1 chiếc xe Mercedes với giá rất cao, hoạt động rất tốt. Nhưng nếu bạn không có tiền thì sao? Tốt thôi, bạn sẽ phải đi xe đạp, tự mang vác bản thân mình và thậm chí cả những thứ khác để kiếm miếng cơm hàng ngày. Ừ thì, nghèo cũng không nghèo mãi, họ trở thành tầng lớp trung lưu phía dưới. Và nếu họ được như vậy, thì dĩ nhiên, điều kiện sẽ tốt hơn, và họ bắt đầu đi xe máy. Thế nhưng khó khăn giờ lại là, họ không có nhiều giá trị, bởi vì họ không thể mua nổi cái gì hơn cái xe máy cả. Vấn đề là, với cái giá đó, bạn có thể cho họ thêm chút giá trị được không? Một siêu giá trị, dưới dạng khả năng lái ôtô, có được niềm hãnh diện, sự an toàn, có vẻ không khả thi tí nào phải không?

Ngày nay, đây là thứ chúng ta lúc nào cũng nhìn thấy trên những con đường ở Ấn Độ. Nhưng nhiều người nhìn thấy cùng một thứ và suy nghĩ khác nhau, và đây là một trong số đó, Ratan Tata. Điều tuyệt diệu về những nhà lãnh đạo của chúng ta đó là họ không chỉ có niềm đam mê trong lòng, mà thực chất là bọn họ đều có, họ còn rất sáng tạo nữa. Một người sáng tạo là người không biết thế nào là không thể. Họ tin là mọi thứ đều có thể làm được. Nhưng những nhà lãnh đạo vĩ đại như Ratan có cả lòng trắc ẩn. Và những gì cô nói, Lakshmi, là hoàn toàn đúng: đó không chỉ là Ratan Tata, đó là ngôi nhà của Tatas trong thời gian qua. Để tôi xác nhận lại lời cô ấy nói. Đúng, tôi đi chân đất cho tới khi tôi 12 tuổi. Tôi vật lộn kiếm sống qua ngày [không rõ] là một vấn đề lớn. Và khi tôi học xong SSC của mình, bậc thứ 11, tôi đứng thứ 11 trong số 125,000 học sinh. Nhưng tôi sẽ phải chuẩn bị rời trường, vì mẹ tôi nghèo không đủ tiền cho tôi ăn học. Và chính là quỹ Tata Trust [không rõ] đã cho tôi 6 rupi hàng tháng, gần 1 đô một tháng trong suốt 6 năm. Đó là lí do tại sao tôi đứng trước mặt anh đây. Đó chính là Ngôi nhà của Tata. (Tiếng vỗ tay) Sự sáng tạo, lòng trắc ẩn và niềm đam mê. Họ kết hợp tất cả những yếu tố đó.

Và chính lòng trắc ẩn đó đã khiến họ phải quan tâm, bởi vì khi anh ấy nhìn thấy, thực tế là anh ấy kể với tôi khoảng 8 hay 9 năm trước khi đang lái xe trên đường -- anh ấy tự lái xe của mình nhé -- và anh ấy nhìn thấy trong cơn mưa, một gia đình như trong tấm hình tôi cho các bạn xem vừa nãy bị ướt hết và với một đứa trẻ sơ sinh. Và sau đó anh ấy nói: “Nào, mình phải cho họ một cái xe ôtô mà họ có thể mua được, một cái xe lakh 2000 đô.” Dĩ nhiên ngay sau khi bạn nói thế mọi người sẽ bảo không thể nào, và Suzuki đã nói như vậy. Anh ấy nói, ồ, có khi anh ấy sẽ làm một cái xe ba bánh với một cái bánh dự trữ. Và bạn có thể nhìn bức tranh hoạt hình ở đây. Thế nhưng họ không làm. Họ làm một chiếc xe hẳn hoi. Nano. Và nhắc các bạn nhé, tôi cao 1 mét 85, Ratan còn cao hơn tôi, thế mà chúng tôi có rất nhiều chỗ ở đằng trước và cả đằng sau trong chiếc xe đặc biệt này. Một chiếc xe ngoài sức tưởng tượng Và dĩ nhiên, không có thứ gì thành công như một thành công: những người phê phán trước đây lúc đấy mới quay lại, hết người này đến người kia bắt đầu nói “Đúng rồi, chúng tôi cũng muốn làm một chiếc xe trong Lĩnh vực Nano. Chúng tôi sẽ sản xuất một chiếc xe trong Lĩnh vực Nano."

Làm thế nào câu chuyện tuyệt vời này được hé lộ, quá trình làm Nano? Để tôi kể cho các bạn một chút về chuyện đó. Ví dụ, chúng tôi đã bắt đầu thế này: Ratan chỉ bắt đầu với một đội kĩ sư 5 người, những bạn trẻ tầm tuồi đôi mươi. Và anh ấy nói, “Nào, tôi sẽ không vẽ cái xe ra cho các cậu đâu, nhưng tôi sẽ đặt ra chi phí. Một chiếc xe lakh, 100,000 rupi, và các cậu sẽ làm nó trong chừng ấy tiền thôi”. Và anh ấy nói với họ, “Hãy hỏi những câu hỏi tưởng chừng như không thể. Hãy mở rộng kiến thức.” Và có một thời gian, anh ấy quá say mê với thử thách ấy đến nỗi cũng trở thành một thành viên của nhóm luôn. Bạn có tin được không? Giờ tôi vẫn được kể về câu chuyện này về bản thiết kế cái cần gạt đơn mà anh ấy tham gia. Đến tận tối khuya anh ấy vẫn trằn trọc suy nghĩ. Sáng sớm hôm sau anh ấy trở lại với một đống đáp án. Nhưng ai là trưởng nhóm? Trưởng nhóm là Girish Wagh, một cậu 34 tuổi ở [không rõ]. Và tuổi trung bình của đội Nano chỉ có 27 thôi.

Và họ sáng tạo trong thiết kế và còn hơn thế nữa Lần đầu tiên phá cách những tiêu chuẩn thông thường. Ví dụ, động cơ khí hai xi-lanh được dùng cho xe với một thanh đơn để cân bằng. Chất dính thì để thay thế đinh tán. Còn có cả đồng sáng tạo, sự đồng sáng tạo rất hoành tráng, với người bán lẻ và người cung cấp. Mọi í tưởng đề xuất đều được hoan nghênh nhiệt liệt. 100 hàng bán lẻ được dựng lên ở gần khu công nghiệp, và mô hình kinh doanh sáng tạo cho môi giới xe môtô được phát triển. Tưởng tượng xem một người bán vải, ví dụ thế, sẽ bán xe Nano. Ý tôi là, một sự sáng tạo ngoài sức tưởng tượng. Tìm lời giải cho các mặt hàng không phải ô tô. Đó là một sự sáng tạo có tính mở rộng, hoan nghênh í tưởng từ khắp mọi nơi. Tiện thể, cơ chế của ghế và cửa sổ máy bay trực thăng cũng được dùng, cũng như cả bảng điện tử xuất phát từ ý tưởng xe 2 bánh. Bảng xăng và đèn cũng từ xe 2 bánh mà ra.

Nhưng điều cốt yếu của vấn đề là, kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn. Lúc nào bạn cũng được đưa cho một phong bì. Bạn không thể vượt quá phong bì đó, đó là 100,000 rupi, 2000 đôla. Và vì vậy, mỗi bộ phận phải có chức năng đôi. Ví dụ cái nâng ghế còn kiêm cả nhiệm vụ làm khung cho ghế ngồi và cả phần kết cấu cho chức năng cố định. Nano chỉ dùng một nửa số bộ phận so với một chiếc xe chở khách thông thường. Chiều dài cũng nhỏ hơn 8% nhé. Hiện tại chiếc xe đang được đưa vào sử dụng so với nó là kém 8% không gian bên trong rộng hơn những 21%.

Và những gì xảy ra đó là -- kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn -- bạn có thể thấy bao nhiêu là nhiều từ rất ít. Khi mẫu T được công bố -- và tiện thể tất cả số liệu ở đây đã được chỉnh theo giá đôla năm 2007 -- mẫu T bởi Ford là 19,700. Volkswagon là 11,333. Và British Motor là khoảng 11,000. Và Nano là, bùm, $2,000. Đó là lí do tại sao bạn bắt đầu một sự cải cách mới, cho những người nào không thể mơ tới ngồi trong xe ôtô, chở cả nhà trên một chiếc xe máy, có thể bắt đầu mơ ước tới một chiếc xe ôtô. Và những ước mơ đó đang được thực hiện. Đây là ảnh của ngôi nhà và một người lái xe và cái xe gần nhà tôi. Tên người lái xe là Naran. Anh ta tự mua cho mình một chiếc Nano. Và bạn có thể thấy, có một khoảng không gian được tạo ra cho anh ta, đỗ xe cùng với xe chủ, nhưng quan trọng hơn, người ta đã tạo ra một khoảng không gian trong tiềm thức họ rằng “Đúng, tài xế riêng của mình sẽ đến bằng xe riêng và đỗ xe”. Và đó là lí do tại sao tôi gọi nó là sự sáng tạo mang tính cải cách. Nó không chỉ là công nghệ, nó là một sự sáng tạo mang tính xã hội mà chúng ta đang đề cập tới.

Và đó là khi, thưa quí vị và các bạn, đề tài nổi tiếng này về kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn trở nên quan trọng. Tôi nhớ có một lần nói về điều này lần đầu tiên ở Úc, khoảng 1 năm rưỡi trước đây, khi tôi được vinh dự mời tham gia tại học viện của họ. Và không thể tin được, trong suốt 40 năm, tôi là người Ấn Độ đầu tiên có được vinh dự đó. Thế nên tiêu đề cuộc nói chuyện của tôi là “Sức sáng tạo của Ấn Độ từ Ganđi đến kĩ thuật Ganđi". Và tôi đặt tên cho cải cách kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn là kĩ thuật Ganđi. Và kĩ thuật Ganđi, theo cách nhìn của tôi, là thứ sẽ đưa thế giới tiến lên, sẽ tạo ra một sự khác biệt, không phải chỉ cho một số người, mà cho tất cả mọi người. Cho phép tôi chuyển từ sự di động trong một chiếc xe ôtô đến sự di động cá nhân cho một số người kém may mắn đã mất đi đôi chân của họ. Đây là một người Mỹ và con trai của anh ta với một bàn chân giả. Giá của nó là bao nhiêu? $20,000. Và dĩ nhiên, những bàn chân này được thiết kế chỉ để họ đi trên những con đường hay vỉa hè bằng phẳng thôi.

Thật không may mắn là ở Ấn Độ thì không như thế. Bạn có thể thấy anh này đang đi chân đất trên nền đất gồ ghề, đôi khi còn lầy lội nữa, vân vân và vân vân. Quan trọng hơn, họ không chỉ đi bộ rất xa để đi làm, và không chỉ đi xe đạp đến chỗ làm, họ còn phải đạp xe cho công việc, như các bạn nhìn thấy ở đây. Và họ còn leo trèo vì công việc. Bạn phải thiết kế một bàn chân giả cho những hoàn cảnh như thế. Một thử thách, tất nhiên rồi. Bốn tỉ người, thu nhập của họ dưới 2 đôla mỗi ngày. Và nếu bạn nói về một đôi giày 20.000 đôla, bạn đang nói tới 10,000 ngày công. Bạn chỉ đơn giản là không có được nó. Và vì thế, bạn phải tìm một phương án khác.

Và đó là khi Chân Jaiput được sáng tạo ra ở Ấn Độ. Nó có một bộ phận giả rất vừa vặn và một hệ thống di động vượt bậc, thay đổi hình dạng rất nhanh với nhiều bộ phận lắp ráp, khiến người dùng lúc cần có thể tự điều chỉnh cho vừa chân. Tiện thể, bạn có thể cảm nhận được nó trong vòng 1 tiếng đồng hồ, trong khi những cái chân tương tự có khi mất đến cả ngày, vân vân. Cái ổ phía ngoài làm từ ống nhựa polyethylene nóng với tỷ trọng cao thay cho những tấm chắn nóng. Và thiết kế mắt cá cao độc đáo với hình dáng [không rõ] và chức năng giống chân người. Và tôi muốn cho các bạn xem nó trông và hoạt động thế nào nhé. (Tiếng nhạc) Thấy chưa, anh ta nhảy kìa. Bạn thấy là nó phải chịu lực lớn thế nào.

(Trên màn ảnh: … bất cứ người nào với một chân có thể làm được điều nay. … phía trên bắp chân, đúng rồi, sẽ khó đấy… “Nó có đau không?” “Không…không đau chút nào.” … anh ta có thể chạy 1 cây số trong vòng 4 phút 30 giây…)

Một cây số trong 4 phút 30 giây. (Tiếng vỗ tay) Tất cả là như thế đó. Và vì thế Time đã quan tâm đến bàn chân giá 28 đô này, đơn giản vậy thôi. (Tiếng vỗ tay) Một câu chuyện ngoài sức tưởng tượng.

Giờ hãy chuyến sang một cái khác. Tôi đã nói về chuyện lấy nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn. Giờ hãy chuyển sang vấn đề sức khỏe. Chúng ta nói về sự di động và các thứ còn lại rồi, giờ hãy nói về sức khỏe. Thế trong lĩnh vực sức khỏe thì sao? Bạn biết đấy, bạn mắc một bệnh mới và cần thuốc men mới. Và nếu bạn xem lại quá trình phát triển dược 10 năm trước đây và bây giờ, xem cái gì đã xảy ra nào? 10 năm trước, nó mất khoảng 250 triệu. Bây giờ thì mất 1 tỉ rưỡi đôla. Thời gian cần để đưa một phân tử đến với thị trường, sau tất cả những thí nghiệm trên người và động vật, từng là 10 năm, giờ là 15 năm. Bạn có làm ra được nhiều thuốc hơn khi dành nhiều thời gian và tiền bạc như vậy không? Tôi xin lỗi, không. Chúng ta từng có 40, bây giờ chỉ còn có 30. Thế là thực chất chúng ta đang kiếm được ít hơn từ cái nhiều hơn cho ít và ít người hơn. Tại sao lại ít và ít người hơn? Bời vì nó quá đắt, nên rất ít người có thể đơn giản là đủ khả năng chi trả.

Hãy lấy một ví dụ. Vảy nến là một bệnh ngoài da rất kinh khủng. Chi phí chữa trị lên tới $20,000. Tiện thể, mỗi mũi tiêm kháng thể duới da mất là 1000 đôla, và 20 mũi như thế. Thời gian nghiên cứu, khoảng 10 năm và 700 triệu đôla. Giờ chúng ta hãy bắt đầu với tinh thần nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn và đặt ra một số mục tiêu. Ví dụ, ta không muốn $20,000, chúng ta làm gì có. Thế ta có thể làm với $100 được không? Thời gian nghiên cứu, không phải 10 năm. Chúng ta đang vội. Năm năm. Chi phí nghiên cứu -- $300 triệu đôla. Xin lỗi, tôi không thể nào dùng hơn 10 triệu đôla. Trông vô cùng táo bạo. Vô cùng nực cười.

Nhưng bạn biết sao không? Người ta đã làm được điều nay ở Ấn Độ. Những mục tiêu này đã được hoàn tất ở Ấn Độ. Và người ta đã đạt được nó như thế nào… Ngài Francis Bacon từng nói: “Nếu bạn muốn đạt được kết quả chưa từng đạt được trước đó, thì không khôn ngoan tí nào nếu nghĩ rằng bạn có thế đạt được nó bằng những cách đã từng được sử dụng. Và vì thế, quá trình tiêu chuẩn, tức là phát triển một phân tử, cho vào con chuột, rồi con người, chẳng cho ra kết quả gì cả -- hàng tỉ đôla đã bị tiêu tốn vào đó. Sự thông minh của Ấn Độ cũng dùng những kiến thức truyền thống, thế nhưng, kiểm chứng nó bằng khoa học và đi từ người sang chuột rồi mới lại sang người, chứ không phải từ phân tử rồi mới sang chuột rồi sang người, bạn thấy không. Và sự khác biệt là như thế đấy. Bạn có thể thấy sự dung hòa giữa thuốc truyền thống, thuốc hiện đại và khoa học hiện đại. Tôi đã triển khai một chương trình lớn ở CSIR [không rõ] khoảng 9 năm trước. Nó cho chúng tôi không chỉ bệnh vày nến mà còn cho bệnh ung thư và một loạt các thứ khác, thay đổi cả một hệ thống. Và bạn thấy là đột phá này về bệnh vảy nến ở Ấn Độ đạt được bằng cách đi ngược lại [không rõ] để thử một cách khác Bạn có thể thấy trước và sau khi chữa trị. Đây mới thật sự là lấy nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều và nhiều người hơn, bởi vì tất cả những cái này bây giờ giá cả đều rất phải chăng.

Để tôi nhắc lại cho bạn những gì Mahatma Gandhi đã nói. Ông nói “Trái đất cho ta đủ để thỏa mãn những yêu cầu cần thiết chứ không phải cho lòng tham của tất cả chúng ta”. Thế nên bài học mà ông muốn nhắn gửi tới chúng ta đó là bạn phải kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn và ít hơn nữa thì bạn mới có thể chia sẻ cho nhiều và nhiều người hơn, không chỉ cho thế hệ hôm nay, mà cho cả những thế hệ tương lai. Và ông còn nói “Tôi sẽ coi trọng tất cả những phát minh khoa học mà phục vụ lợi ích của tất cả mọi người”. Ông muốn nhắn gửi tới chúng ta rằng bạn phải dành nó cho nhiều và nhiều người hơn, chứ không phải chỉ một số ít người. Và vì vậy, thưa quí vị và các bạn, đó chính là đề tài này: kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn. Và nhắc các bạn nhé, không chỉ là kiếm nhiều hơn một chút từ cái ít hơn một chút. Không phải chỉ là giá cả thấp, mà là giá cả cực thấp. Bạn không thể nói là chữa trị hết $10,000, nhưng vì bạn nghèo nên tôi giảm xuống $9,000. Xin lỗi, nó chẳng giúp được gì. Bạn nên chữa với giá $100, $200. Liệu thế có được không? Tiện thể, người ta đã làm được, vì một số lí do khác. Thế nên bạn không chỉ nói về chi phí thấp, mà là chi phí cực thấp. Bạn không nói về khả năng chi trả, mà là hoàn toàn đủ khả năng chi trả. Bởi vì bốn tỉ người vẫn sống dưới 2 đôla một ngày. Bạn không nói về sự sáng tạo độc quyền cho một số ít mà là sự sáng tạo toàn bộ. Và vì thế bạn không nói về sự sáng tạo đang phát triển mà là sự sáng tạo mang tính đột phá. Í tưởng phải làm sao mà bạn suy nghĩ theo một cách hoàn toàn mới. Và tôi cũng nói thêm, không chỉ là kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn, bởi nhiều và nhiều người hơn, cả thế giới đang làm điều này.

Có một lần tôi rất xúc động khi thấy một phát minh. Bạn biết không, ví dụ như máy ấp trẻ sơ sinh. Ở châu Phi làm gì có. Ở mấy làng ở Ấn Độ cũng không. Và những đứa bé sơ sinh đó chết. Một máy ấp giá $2,000. Và có một máy ấp giá $25 có cùng chức năng đã được phát minh. Và bởi ai? Những sinh viên trẻ từ Đại học Standford trong đề án nghiên cứu về nâng cao khả năng chi trả, đại thể là thế. Trái tim họ đã được đặt đúng chỗ, như Ratan Tata. Đó không chỉ về sự sáng tạo, lòng trắc ẩn và niềm đam mê -- lòng trắc ẩn trong tim và niềm đam mê trong lòng. Đó là một thế giới mới mà chúng ta muốn tạo ra. Và chính đó là lời nhắn gửi từ kĩ thuật Gandhi.

Thưa quí ví và các bạn, tôi xin dừng sớm hơn dự định. Tôi e là với 18 phút này tôi vẫn còn một phút rưỡi nữa để nói. Lời nhắn gửi, lời nhắn gửi cuối cùng là thế này: Ấn Độ đã cho thế giới một món quà tuyệt vời. Đó là gì? Ở thế kỉ 20, chúng tôi đã cho thế giới ngài Ganđi. Món quà của thế kỉ 21, rất rất quan trọng cho cả thế giới, dù có là khủng hoảng kinh tế thế giới, hay là biến đổi khí hậu -- dù là vấn đề gì, đó chính là kiếm nhiều hơn từ cái ít hơn cho nhiều người hơn -- không chỉ cho thế hệ hôm nay, mà cho cả thế hệ tương lai. Và đó chỉ có thể có từ kĩ thuật Ganđi. Thế nên thưa quí vị và các bạn, tôi rất vui mừng được thông báo, món quà của thế kỉ 21 Ấn Độ dành cho thế giới, kĩ thuật Ganđi.

(Tiếng vỗ tay)

Lakshmi Pratury: Cám ơn Tiến sĩ Mashelkar. (R.A. Mashlkar: Cám ơn rất nhiều)

LP: Một câu hỏi nhanh cho ngài. Khi ngài còn là một cậu bé ở trường này, ngài có những suy nghĩ gì, kiểu như ngài nghĩ sau nay mình sẽ làm gì? Suy nghĩ gì đã thúc đẩy ngài? Ngài đã có những tưởng tượng gì? Cái gì đã thúc đẩy ngài?

RAM: Tôi sẽ kể cho các bạn nghe về một câu chuyện đã thúc đẩy tôi, đã thay đổi cuộc đời tôi. Tôi nhớ tôi học ở một trường nghèo, vì mẹ tôi không thể nào kiểm đủ 21 rupi, nửa đôla đó là học phí cần thiết cho thời gian học chính quy. Lúc đó là thời tôi học cấp 3. [không rõ] Nhưng thật sự đó là một trường nghèo với những giáo viên giàu có. Và một trong số họ là thầy giáo vật lí của tôi. Một ngày ông dẫn chúng tôi ra ngoài trời để biểu diễn cho chúng tôi làm thế nào để tìm tiêu cự của một thấu kính lồi. Thấu kính ở đây. Mẩu giấy ở kia. Ông di chuyển mẩu giấy lên lên xuống xuống. Và có một điểm sáng ở trên kia. Và rồi ông nói: “Đây chính là tiêu cự”. Nhưng sau đó ông ấy giữ thêm một lúc nữa, Lakshmi ạ. Và rồi mẩu giấy cháy. Khi mẩu giấy cháy, vì một lí do nào đó ông ấy quay sang tôi và nói: “Mashelkar, như thế này, nếu em không khuếch tán năng lượng, nếu em tập trung năng lượng của mình, em có thể đạt được bất cứ thứ gì trên thế giới này.” Câu nói đó cho tôi một thông điệp tuyệt vời: tập trung và bạn có thể thành công. Tôi nói: “Whoa, khoa học thật tuyệt vời, và tôi phải trở thành một nhà khoa học.” Nhưng quan trọng hơn, tập trung và bạn có thể thành công. Và thông điệp đó, thật lòng mà nói, rất quí giá cho xã hội hôm nay.

Tiêu cự dùng như thế nào? Nó có những tia song song, chính là tia sáng mặt trời. Và tính chất của những tia song song là chúng không bao giờ hội tụ. Thấu kính lồi dùng để làm gì? Để làm chúng hội tụ. Đây là sự lãnh đạo mang tính thấu kính lồi. Bạn có biết bây giờ lãnh đạo thường thế nào không. Thấu kính lõm. Nó tách chúng xa nhau hơn. Thế nên tôi đã học được bài học về sự lãnh đạo thấu kính lồi từ đó. Và khi tôi ở Phòng thực nghiệm Hóa học Quốc gia [không rõ], khi tôi ở Hội Đồng Nghiên cứu Công nghiệp Khoa học – 40 phòng thí nghiệm – khi 2 phòng thí nghiệm không nói chuyện với nhau bao giờ, tôi sẽ [không rõ]. Và hiện giờ tôi đang là chủ tịch của Liên minh Nghiên cứu Quốc tế, 60,000 nhà khoa học ở 9 tỉnh, từ Ấn Độ tới Hoa Kì. Tôi đang cố gắng xây dựng một đội ngũ toàn cầu, để nhìn nhận những vấn đề lớn toàn cầu mà cả thế giới đang đối mặt. Đó là bài học. Đó là một khoảnh khắc truyền cho tôi cảm hứng.

LP: Cám ơn ngài rất nhiều. (RAM: Cám ơn)

(Tiếng vỗ tay)