Nadia Al-Sakkaf: Hãy nhìn Yemen qua đôi mắt của tôi.

Pat Mitchell: Chị đã mang đến các bức ảnh từ Thời báo Yemen. và sẽ cho chúng tôi xem, để giới thiệu một Yemen khác với chúng tôi.

Nadia Al-Sakkaf: Tôi rất sung sướng được ở đây. Và tôi muốn chia sẻ với tất cả các bạn một số bức ảnh cho thấy tình hình hiện tại ở Yemen. Bức ảnh này cho thấy một cuộc cách mạng do phụ nữ khởi xướng. Và nó cho thấy phụ nữ và đàn ông đang dẫn đầu một cuộc biểu tình chung. Bức ảnh kia cho thấy nhu cầu thay đổi đang lan rộng. Rất nhiều người ở đó. Cuộc nổi dậy rất căng thẳng. Bức ảnh này cho thấy cách mạng đã cho phép ta có cơ hội để đào tạo, và giáo dục. Những phụ nữ này đang học cách sơ cưú và học về quyền lợi của họ theo hiến pháp.

Tôi rất thích bức này. Tôi chỉ muốn cho các bạn thấy rằng hơn 60 phần trăm dân số Yemen không quá 15 tuổi. Và họ bị loại khỏi các quyết định quốc gia giờ đây họ lại tràn ngập ở các tin tức nóng nhất tay giương cao cờ. Tiếng Anh - Bạn sẽ thấy. Đây là quần jeans tất bó, và một câu tiếng Anh -- khả năng cho thế giới cùng biết những gì đang xảy ra trong đất nước của mình. Và các câu nói này đã đánh thức nhiều tài năng Người Yemen đang sử dụng hoạt hình và nghệ thuật, các bức hoạ, tranh truyện, để kể cho thế giới và cho nhau nghe về những gì đang diễn ra.

Hiển nhiên, luôn có một mặt trái của sự việc. Và đây là một trong những bức ảnh ít gây sốc về cuộc cách mạng và cái giá chúng tôi phải trả. Sự đoàn kết của hàng triệu người Yemen ở khắp đất nước chỉ đòi hỏi có một thứ. Và cuối cùng, rất nhiều người đang cho rằng cuộc cách mạng của Yemen sẽ làm đất nước này tan vỡ. Có nghiã là sẽ thành nhiều quốc gia khác nhau? Sẽ như là một Somalia khác? Nhưng chúng tôi muốn nói cho thế giới biết rằng: không, dưới cùng một bóng cờ, chúng tôi sẽ vẫn là người Yemen.

PM: Cảm ơn chị đã cho xem những bức ảnh đó. Và theo nhiều cách, chúng đúng là kể một câu chuyện khác hơn là câu chuyện về Yemen, một quốc gia hay xuất hiện trong bản tin. Và vậy nhưng bản thân chị lại phủ nhận những lời miêu tả về Yemen đó. Ta hãy dành một chút thời gian nói về chuyện đời của chính chị. Cha của chị bị sát hại. Thời báo Yemen đến nay là một tờ báo độc lập bằng tiếng Anh đã có danh tiếng vững chắc. Vậy ngày đầu, chị đã làm thế nào để đi đến quyết định đảm nhận vai trò chỉ huy một tờ báo trong thời điểm xung đột như vậy?

NA: À, để tôi cảnh báo các bạn trước nhé rằng tôi không phải là một cô gái Yemen truyền thống. Tôi đoán đến phút này, hẳn bạn đã nhận thấy điều đó. (cười) Ở Yemen, đa số phụ nữ đeo mạng che mặt. và ngồi trong nhà không tham gia nhiều vào đời sống bên ngoài. Nhưng có thật nhiều tiềm năng, Tôi ước gì tôi có thể cho bạn thấy Yemen của tôi. Tôi ước gì bạn có thể thấy Yemen qua đôi mắt tôi. Lúc đó, bạn sẽ biết rằng có thật nhiều điều thật đẹp về nó. Tôi may mắn vì được sinh ra trong một gia đình có một người cha luôn khích lệ các con, trai lẫn gái Ông nói chúng tôi đều bình đẳng như nhau. Ông là một người thật xuất chúng. Và mẹ tôi cũng vậy -- tôi nợ gia đình mình - một câu chuyện. Tôi học ở Ấn Độ. Vào năm thứ ba, tôi bắt đầu thấy hoang mang vì tôi người Yemen nhưng đồng thời hoà lẫn với nhiều bạn học trong trường đại học. Thế là tôi về nhà và hỏi: "Cha ơi, con chẳng biết mình là ai, Con không hoàn toàn Yemen, cũng không phải người Ấn." Và ông đáp: "Con là chiếc cầu nối." Và đó là một điều tôi ghi trong tâm mãi mãi. Thế là từ đó, tôi là chiếc cầu và rất nhiều người đã dẫm lên tôi mà đi

PM: Tôi không nghĩ vậy.

NA: Nhưng điều đó giúp cho thấy rằng một số người là người tạo ra thay đổi trong xã hội. Và khi tôi thành tổng biên tập thực ra là sau bước anh trai tôi -- cha tôi qua đời vào năm 1999, và anh tôi kế nghiệp đến năm 2005 -- và mọi người đếu cược rằng tôi sẽ không đủ khả năng gánh vác. "Con bé này từ đâu chõ vào và khoe mẽ chỉ bởi vì nhà nó sở hữu tờ báo đó," hay đại loại vậy. Mới đầu rất khó khăn. Tôi không muốn mâu thuẫn với mọi người. Nhưng nói xin mạn phép nam giới, và đặc biệt là cánh đàn ông lớn tuổi, họ không muốn tôi làm cùng. Bạn biết đấy, thành ra rất khó để thực hiện thẩm quyền của mình. Nhưng một phụ nữ phải làm điều mà một phụ nữ phải làm.

(vỗ tay)

Và trong năm đầu, tôi buộc phải sa thải một nửa trong số họ. (cười) (vỗ tay) Tuyển nhiều phụ nữ hơn. Tuyển nhiều thanh niên trẻ hơn. Và ngày nay chúng tôi có một ban tin tức cân bằng về giới hơn. Một điều khác là sự chuyên nghiệp. Mấu chốt là phải chứng minh bạn là ai và làm được gì. Tôi không biết có phải mình đang huênh hoang không, nhưng chỉ trong năm 2006, chúng tôi đã giành ba giải thưởng quốc tế. Một trong số đó là IPI Giải Truyền thông Tiên phong Tự do. Đó chính là câu trả lời cho tất cả nhân dân Yemen. Ở đây, tôi muốn một điều được ghi nhận vì chồng tôi đang ở đằng kia trong phòng này. Xin anh đứng dậy một chút giúp em. Anh ấy đã luôn rất ủng hộ tôi.

(vỗ tay)

PM: Và ta nên ghi chú là anh ấy cũng cùng làm việc với chị trong toà báo Trong việc đảm nhận trọng trách này và thực hiện nó từ trước đến nay, chị đã trở thành chiếc cầu nối giữa một xã hội truyền thống xưa cũ hơn và một xã hội khác mà chị đang xây dựng với tờ báo của mình Vậy cùng với việc thay đổi nhân sự chị cũng phải đối mặt với xác định lại vị trí của mình điều chúng ta luôn phải đối diện, đặc biệt với phụ nữ, và điều đó liên quan đến hình ảnh bên ngoài chiếc váy đầm, chiếc mạng che mặt. Vậy chị đã giải quyết chuyện đó ra sao với bản thân mình và với các nữ nhân viên của mình?

NA: Như các bạn đã biết, hình ảnh của nhiều phụ nữ Yemen là rất nhiều vải đen là những người phụ nữ che mặt, đậy kín cơ thể. Điều đó đúng. Và phần lớn lý do là vì phụ nữ không được phép, không được tự do cho bản thân thấy khuôn mặt của chính mình. Phần lớn đó là cách áp đặt truyền thống của những người có quyền hành như đàn ông, như ông bà và tương tự vậy. Và điều đó liên quan đến năng lực kinh tế và khả năng của một người phụ nữ dám nói "Tôi đang cống hiến cho gia đình này cũng bằng hoặc nhiều hơn anh." Phụ nữ càng được trao quyền thì họ sẽ càng có thể vứt tấm mạng che mặt đi, chẳng hạn, hay tự lái xe hay có công việc riêng hay có thể đi du lịch.

Nên một gương mặt khác của Yemen thực chất là gương mặt nằm đằng sau tấm mạng. Và phần lớn chính việc trao quyền kinh tế sẽ cho phép người phụ nữ dỡ mạng đi. Tôi đã làm điều này thông qua công việc của mình. Tôi đã liên tục cố khích lệ các thiếu nữ trẻ. Chúng tôi bắt đầu bằng việc khích lệ họ cởi mạng khi ở chỗ làm. Và sau đó, khi đi công tác, bạn có thể cởi mạng ra. Vì tôi không tin rằng anh có thể là nhà báo mà đeo mạng làm sao anh có thể nói chuyện với mọi người với một khuôn mặt bị che kín? Nhiều chuyện như vậy. Nó là một phong trào

và ở Yemen, tôi đóng vai trò hình mẫu. Nhiều người nể trọng tôi. Nhiều thiếu nữ trẻ nể trọng tôi. Và tôi cần chứng minh cho họ thấy rằng, đúng vậy, bạn vẫn có thể kết hôn vẫn có thể làm mẹ vẫn có thể được xã hội tôn trọng nhưng đồng thời điều đó không có nghiã là bạn phải lẫn đi vào đám đông. Bạn có thể là chính mình, có khuôn mặt của mình.

PM: Nhưng thông qua việc công khai đấu tranh vừa đưa ra một hình ảnh khác về phụ nữ Yemen vừa giúp phụ nữ làm ở toà báo đạt được nhiều thứ khác -- việc đó có đẩy bản thân chị vào nguy hiểm không?

NA: Thời báo Yemen, qua 20 năm, đã trải qua nhiều biến cố. Chúng tôi đã bị khởi tố tờ báo bị đóng cửa hơn ba lần rồi. Nó là một tờ báo độc lập, nhưng cứ đi mà nói điều ấy với các nhà chức trách. Họ cho rằng cứ có thứ gì phản đối họ, thì có nghiã là chúng tôi là tờ báo phe chống đối. Có những thời điểm thực sự khó khăn. Một số phóng viên của tôi bị bắt bớ. Một số vụ phải đến hầu toà. Cha tôi bị ám sát. Ngày nay, tình hình tốt hơn rất nhiều. Chúng tôi đã tạo được uy tín. Và ở những thời điểm cách mạng hay nhiều biến động như hôm nay, điều cực kỳ quan trọng là kênh truyền thông độc lập phải có tiếng nói riêng. Điều quan trọng là bạn sẽ vào trang YemenTimes.com, và quan trọng là bạn sẽ lắng nghe tiếng nói của chúng tôi.

Đây có lẽ là điều tôi sẽ chia sẻ cùng bạn trên kênh truyền thông phương Tây -- về thực tế là có rất nhiều định kiến -- người ta nghĩ về Yemen chỉ trong một khung hình: Yemen tóm lại là như thế này. Như vậy không công bằng. Không công bằng đối với tôi và với đất nước tôi. Rất nhiều ký giả đến Yemen và muốn viết về Al-Qaeda hay nạn khủng bố. Tôi chỉ muốn chia sẻ cùng bạn: câu chuyện về một ký giả đã đến và muốn quay một phim tài liệu mà những người biên tập yêu cầu. Và rốt cuộc, anh ta lại viết một câu chuyện mà làm chính tôi ngạc nhiên hip hop -- những thanh niên Yemen trẻ bộc lộ bản thân qua khiêu vũ và puchu puchu (cười) Cái đó đó. (PM: Rap. Break dance.) Đúng rồi, break dance. Tôi chẳng già đến vậy đâu. Chỉ không cập nhật với chuyện đó.

(cười)

(vỗ tay)

PM: Đúng vậy. Thật ra đó là một phim tài liệu có thể xem online

NA: ShaketheDust.org

PM: "Shake the Dust." (NA: "Shake the Dust.")

PM: ShaketheDust.org Và rõ ràng nó cho thấy một Yemen khác. Các bạn đã bàn về trách nhiệm của báo giới. Chắc chắn rằng khi nhìn vào cách chúng ta cách biệt bản thân mình khỏi những người khác chúng ta tạo ra sự sợ hãi và nguy hiểm từ việc thiếu hiểu biết, thiếu sự thấu hiểu thực thụ, Bạn nghĩ gì về cách báo chí phương Tây nói riêng đang nói về những chuyện đang xảy ở những khu vực khác đặc biệt là chuyện ở nước bạn?

NA: À, có câu nói thế này "Người ta sợ điều mình không biết, và căm ghét điều mình sợ." Nên về căn bản, đó là do thiếu nghiên cưú. Nó gần như là việc bạn phải nghiên cứu trước đi chứ hãy dấn thân vào Chẳng thể nào viết bài về nhảy dù sau khi đã nhảy dù 2 ngày vào một quốc gia khác và cho rằng bạn đã nghiên cứu đủ và hoàn tất câu chuyện. Thế nên tôi mong rằng thế giới sẽ biết Yemen của tôi, đất nước tôi, dân tộc tôi. Tôi là một ví dụ, và còn nhiều người khác nữa như tôi. Có thể những người như chúng tôi chưa nhiều, nhưng nếu chúng tôi được quảng bá như là những hình mẫu tích cực thì sẽ có nhiều người khác - nam và nữ - cũng sẽ dần dần thu hẹp khoảng cách -- và trở thành cầu nối -- giữa Yemen và thế giới và kể những câu chuyện về sự giác ngộ về sự thông tri và đồng cảm.

Tôi nghĩ Yemen sắp sửa bước vào một tình thế rất tồi tệ trong hai ba năm tới.. Điều đó là lẽ tất nhiên. Nhưng sau hai năm - chính là cái giá chúng tôi sẵn lòng trả, thì chúng tôi sẽ lại đứng dậy trên đôi chân mình trong một nước Yemen mới với một dân tộc trẻ hơn, mạnh hơn một dân tộc dân chủ.

(vỗ tay)

PM: Nadia, tôi nghĩ chị vừa mang cho chúng tôi một cách nhìn Yemen rất khác thường.. Và chắc chắn rằng bản thân chị và điều chị làm đã cho chúng tôi thấy được tương lai mà chúng tôi sẽ đón nhận và cảm kích. Chúc chị mọi điều may mắn nhất. YemenTimes.com

NA: Và trên Twitter nữa nhé.

PM: Chị thât là cập nhật.

(vỗ tay)