Krista Tippett: Kết nối lại với lòng trắc ẩn

Chúng ta tới đây để nói về lòng trắc ẩn. Nhưng lòng trắc ẩn, theo quan điểm của tôi, có một vấn đề. Nó thiết yếu trong đời sống của chúng ta cũng thiết thực như chúng ta đã biết trong cuộc sống của mỗi người, từ "lòng trắc ẩn" đang dần bị mai một trong văn hóa của chúng ta, và đây cũng là điều đang được đặt dấu hỏi trong ngành báo chí. Nó được coi là một bài hát Kumbaya ủy mị. Hoặc có thể xem như có khả năng gây mệt mỏi. Karen Armstrong đã nói những gì tôi đang nghĩ là một câu truyện chỉ mang tính minh họa cho một bài diễn thuyết ở Hà Lan mà thôi và, sau bức màn sự thật, "lòng trắc ẩn" đã được dịch thành lòng thương hại.

Giờ đây, mỗi khi xuất hiện trên bản tin lòng trắc ẩn thường mang nghĩa của một hình thái thoải mái và dễ chịu hay chỉ là mảng bên lề của những anh hùng mà bạn sẽ không bao giờ trở thành có khi là những kết thúc có hậu có khi là những biểu hiện của sự hi sinh mà điều đó giờ đây quá to lớn để trở thành sự thật hầu như mọi lúc. Mộng tưởng trong văn hóa của chúng ta về lòng trắc ẩn đã bị coi nhẹ bởi những viễn cảnh lý tưởng. Và những gì tôi muốn làm hôm nay trong một vài phút nữa là làm sống lại ngôn ngữ. Và tôi mong các bạn cũng sẽ lắng nghe tiền đề cơ bản của tôi rằng từ ngữ rất quan trọng, bởi chúng giúp ta nhận định lại cách hiểu chính bản thân chúng ta cách chúng ta hòa mình với thế giới và cách chúng ta đối nhân xử thế.

Khi nước Mỹ lần đầu tiên đối mặt với sự đa dạng màu da thực sự vào những năm 1960 chúng ta đã chọn sự khoan dung là đức tính cốt lõi của một công dân với những gì chúng ta đã đạt được. Giờ đây, nếu nhìn trong từ điển, "khoan dung" lại có nghĩa là sự cho phép, sự nuông chiều và sự chịu đựng. Trong y học, đó là thử nghiệm giới hạn của sự phát triển trong môi trường không thuận lợi. Khoan dung giờ không còn là đức tính sống nữa; nó chỉ là một tư tưởng. Và nó dùng quá nhiều não để cảm nhận được bằng cả trái tim và tấm lòng và thái độ khi mọi thứ trở nên khó khăn. Và tất cả hiện giờ đều khó khăn từng ngày. Tôi nghĩ rằng nếu không thể đặt tên cho nó, chúng ta đang cùng phải trải nghiệm rằng ta đã cố gắng hết sức có thể với lòng khoan dung là đức tính dẫn đường cho ta.

Lòng trắc ẩn là hậu duệ xứng đáng. Đây là hệ thống qua tín ngưỡng, tôn giáo và văn hóa dân tộc lòng trắc ẩn, tuy nhiên, lại vượt quá những hệ thống đó "Lòng trắc ẩn" là một miếng ghép từ vựng nhỏ có thể thay đổi chúng ta nếu ta thực sự cho nó chìm vào những chuẩn mực cho chính bản thân chúng ta và mọi người đều nằm trong không gian riêng tư và không gian công dân. Vậy "lòng trắc ẩn" là gì, theo một cách đầy đủ và toàn diện nhất? Vậy nguồn gốc và bộ phận cấu thành là gì? Có gì trong những đức tin ấy? Để bắt đầu đơn giản nhất Tôi muốn nói rằng lòng trắc ẩn là tốt bụng Tốt bụng nghe có vẻ là từ ôn hòa và nó thiên về những luận điệu xưa cũ. Nhưng tốt bụng là sản phẩm phụ hàng ngày của những đức tính vĩ đại. Và nó là dạng mang nhiều ngụ ý nhất của sự hài lòng.

Lòng trắc ẩn cũng là sự hiếu kì Lòng trắc ẩn nuôi nấng và rèn luyện sự tò mò. Tôi thích câu nói mà tôi nhận được từ hai người phụ nữ những người đổi mới tín ngưỡng ở Los Angeles, Aziza Hasan và Malka Fenyvesi. Họ đều tận tụy để tạo ra một viễn tưởng mới về cuộc sống hòa thuận giữa Hồi Giáo và Thiên Chúa Giáo. Khi làm vậy, họ đã nuôi nấng cái người ta gọi là "sự hiếu kì không có giả định". Đó chính là nền tảng của lòng khoan dung.

Lòng trắc ẩn cũng có thể đồng nghĩa với đồng cảm. Hoặc có thể có chút tương đồng với lòng khoan dung và hòa giải, nhưng lòng trắc ẩn cũng mang ý nghĩa riêng của nó trong từng hành động lời nói hàng ngày. Nó cũng được gắn liền với những phẩm chất thực tiễn như sự hào phóng hay thân thiện chẳng hạn và cứ xuất hiện, phát triển tiếp. Tôi nghĩ rằng lòng trắc ẩn cũng có thể liên tưởng tới cái đẹp -- và ý tôi là sự sẵn sàng nhìn thấy cái đẹp trong mọi người xung quanh ta, không chỉ là nhìn những thứ trong họ mà cần sự giúp đỡ của ta. Tôi thích những điều mà người bạn Hồi Giáo của tôi thường nói rằng tiếng nói của vẻ đẹp là tâm hồn cốt lõi bên trong mỗi con người. Theo nguồn tư tưởng ấy, từ điểm nhìn của tôn giáo lòng trắc ẩn cũng đưa chúng ta đến lãnh địa của những điều kì bí -- thúc đẩy chúng ta nhìn nhận, không chỉ sắc đẹp, mà có thể nhìn thấy Chúa trong một phút chịu đựng nào đó, trên khuôn mặt của một người lạ mặt, trên bề mặt của sự giao thoa tôn giáo.

Tôi không chắc có thể chỉ cho bạn sự khoan dung trông ra sao nhưng tôi hoàn toàn có thể nói cho bạn lòng trắc ẩn như thế nào -- bởi vì nó luôn hiện hữu Khi ta nhìn thấy nó, ta sẽ nhận ra và nó thay đổi cách ta suy nghĩ về những gì có thể làm được những gì là khả thi. Đây là điều quan trọng khi chúng ta kết nối những ý tưởng lớn -- đặc biệt là một ý nghĩ mang tính tinh thần như lòng trắc ẩn -- gắn liền điều đó khi ta thể hiện với mọi người xung quanh ta trong thời gian, không gian, ngấm trong máu thịt của ta -- cuộc sống với muôn hình vạn trạng.

Và lòng trắc ẩn cũng kiếm tìm diện mạo. Tôi bắt đầu hiểu rõ điều này nhất từ Matthew Sanford. Tôi không thể tưởng tượng được bạn sẽ hình dung thế nào khi bạn nhìn thấy ảnh của anh ấy. Anh ấy bị liệt. Matthew bị liệt nửa dưới từ lúc 13 tuổi trong một tai nạn xe hơi đã cướp đi mạng sống của bố và chị gái anh ấy. Đôi chân của Matthew không còn đi lại được nữa, và... và...anh ấy đã trải qua điều này như một sự đồng hành hơn là sự dằn vặt, tiếc nuối -- và anh đã tự mình trải qua những điều khủng khiếp ấy để có thể hàn gắn lại vết thương. Là một giáo viên dạy yoga, anh ấy mang đến kinh nghiệm cho mọi người vượt qua khoảng cách của khả năng hay tàn tật, sức khỏe, ồm đau hay tuổi tác. Matthew nói rằng anh ấy chỉ là một cái kết cực đoan của khoảng cách mà tất cả chúng ta đều đang ở trên đó. Anh ấy đang làm một công việc thú vị với những cựu chiến binh trở lại từ Iraq và Afghanistan. Và Matthew đã có một quan sát đáng chú ý mà tôi sẽ trình bày với các bạn. Tôi, ngay cả Matthew cung không thể giải thích với các bạn. Nhưng anh ấy nói rằng vẫn chưa gặp người nào mà chỉ quan tâm xem mình trông như thế nào, trong sự yếu đuối và ân sủng của nó mà cùng lúc ấy không hề động lòng trắc ẩn với mọi thứ xung quanh.

Lòng trắc ẩn cũng có thể là thế này. Đây là Jean Vanier. Jean Vanier giúp thành lập cộng đồng L'Arche, tổ chức mà bạn có thể tìm thấy ở bất cứ đâu trên thế giới, xã hội xung quanh cuộc sống với những người bị tâm thần -- mà đa số bị mắc hội chứng Đao. Cộng đồng mà Jean Vanier sáng lập, như chính bản thân Vanier, luôn có sự nhẹ nhàng. "Sự nhẹ nhàng" là một từ khác tôi muốn giành nhiều thời gian hơn cho việc định nghĩa lại. Chúng ta dành nhiều thời gian cho văn hóa trở nên chia rẽ và hung hăng, và tôi cũng dành nhiều thời gian về việc đó Và lòng trắc ẩn cũng có những phẩm chất đó. Nhưng nói đi nói lại, lòng trắc ẩn thực sự đưa chúng ta về triết lí của sự nhẹ nhàng. Jean Vanier nói rằng công việc của ông ấy cũng giống như bao người khác -- người bạn tri kỉ, đáng kính của ông -- đức mẹ Teresa không phải người tiên phong trong việc thay đổi thế giới mà là người đầu tiên thay đổi về cách nhìn nhận chính mình. Ông nói rằng những gì họ đã làm với L'Arche không phải là giải pháp mà là một điềm báo, một dấu hiệu. Lòng trắc ẩn hiếm khi là một giải pháp, nhưng nó luôn là dấu hiệu nhìn nhận thực tế có chiều sâu hơn, về những tiềm năng nằm sâu trong mỗi con người.

Và lòng trắc ẩn là mắt xích của những vòng tròn lớn và lớn hơn nữa bằng những dấu hiệu, những câu chuyện chứ không bao giờ bằng thống kê và chiến lược. Chúng ta cũng cần những điều đó, nhưng ta cũng đang chạm tới cái giới hạn của nó. Và trong lúc ta đang làm điều đó, tôi nghĩ chúng ta đang khám phá lại sức mạnh của truyện kể -- rằng loài người, chúng ta cần những câu chuyện để tồn tại và phát triển và để thay đổi. Truyền thống và văn hóa chúng ta luôn nhận thức được điều này, đó là lí do tại sao họ luôn nuôi dưỡng những câu truyện bằng cả trái tim và mang chúng đến với ta. Tất nhiên, mỗi câu truyện mà ẩn chứa sau đó là chìa khóa của lương tâm và lời dạy của Do thái giáo để hàn gắn thế giới -- tikkun olam.

Và tôi sẽ không bao giờ quên câu truyện từ tiến sĩ Rachel Naomi Remen, người nói với tôi những điều mà ông của cô ấy từng dặn, rằng khi tạo hóa mới được hình thành có một điều đã xảy ra và ánh sáng ban đầu của vũ trụ đã bị vỡ thành vô số mảnh. Nó ở trạng thái là những mảnh vỡ trong từng khía cạnh của tạo hóa. Và rằng tiếng gọi cao nhất của loài người là tìm ra ánh sáng ấy, chỉ ra khi ta nhìn thấy nó, thu thập lại, và làm vậy để cứu thế giới. Giờ đây tất cả mọi thứ cứ như một câu truyện cổ tích. Một số đồng nghiệp của tôi có thể kể theo cách này. Rachel Naomi Remen nói rằng đây là câu truyện quan trọng và nâng cao vị thế cho thời đại chúng ta, bởi vì câu truyện này cho rằng mỗi người và tất cả chúng ta có thể yếu đuối hay thiếu sót hay cảm thấy không đầy đủ, đều có chính xác những gì ta cần để giúp thay đổi phần nào thế giới mà ta có thể nhìn hay chạm.

Những mẩu truyện như thế những dấu hiệu như trên là những công cụ thực tế trong thế giới mong muốn đem lại lòng trắc ẩn tới vô vàn những hình ảnh khổ đau mà có thể áp đảo chúng ta. Rachel Naomi Remen đang thực sự đem lại lòng trắc ẩn trở lại đúng chỗ đứng của nó trong khoa học trong ngành dược của cô ấy trong buổi thực tập của các bác sĩ tương lai. Và xu hướng mà Naomi Remen đang làm, làm thế nào mà những đức tính đáng quí đang tìm lại chỗ đứng trong từ vựng của ngành dược -- ngành mà Fred Luskin đang làm -- tôi nghĩ đó là một trong những bước tiến đột phá của thế kỉ 21 -- rằng khoa học, thực ra đang tìm lại điều đáng quí như lòng trắc ẩn, dần đưa nó ra khỏi lĩnh vực của chủ nghĩa lý tưởng. Tôi tin rằng, điều này đang làm thay đổi khoa học và cũng sẽ thay đổi tôn giáo.

Nhưng đây là khía cạnh từ khoa học thế kỉ 20 mà có thể làm bạn ngạc nhiên trong việc bàn luận về lòng trắc ẩn. Chúng ta đều biết Albert Einstein người mà đưa ra định lí E=mc2. Chúng ta thường không nghe nhiều về Einstein người đã mời một nghệ sĩ opera người Mỹ gốc Phi, Marian Anderson, ở nhà ông ấy khi bà đi diễn ở Princeton bởi vì khách sạn tốt nhất ở đây sẽ không có chỗ dành cho cô. Chúng ta không nghe về Einstein người từng sử dụng danh tiếng của mình để ủng hộ cho những người tù chính trị ở Châu Âu hay những chàng trai Schottsboro ở Nam Mĩ.

Einstein thực sự tin rằng khoa học nên vượt qua sự phân biệt dân tộc và quốc gia. Nhưng ông coi những nhà vật lí học, hóa học trở thành người cung cấp vũ khí hủy diệt hàng loạt vào đầu thế kỉ 20. Ông từng nói rằng khoa học trong thế hệ ông đã trở thành lưỡi dao sắc nhọn trong tay một đứa trẻ 3 tuổi. Và theo như Einstein tiên đoán rằng khi chúng ta sẽ sống hiện đại hơn và công nghệ tiên tiến hơn, ta cần những đức tính quí báu văn hóa chúng ta luôn được đặt lên trước hơn không kém. Ông thích nói về thiên tài tâm linh của lứa tuổi. Một vài sở thích của ông là Moses Jesus, Buddha, St. Franicis of Assisi, Gandhi -- ông yêu quí người đương thời của ông, Gandhi. Einsstein cũng nói rằng -- và tôi nghĩ đây là lời trích dẫn lần nữa, điều này chưa được truyền lại cho người thừa kế -- rằng "những người này là những thiên thài trong nghệ thuật sống, cần thiết hơn cho nhân phẩm, sự an toàn và thú vui nhân loại hơn cả những người khám phá ra kiến thức khách quan."

Mặc niệm về Einstein có thể không phải là cách hay để hiểu về long trắc ẩn và áp dụng nó cho tất cả chúng ta, nhưng thực ra đúng là như thế. Tôi muốn chỉ cho các bạn toàn bộ tấm hình này bởi vì bức chụp này là sự tương đồng với cái gọi là "lòng trắc ẩn" trong văn hóa chúng ta -- ta xóa sạch nó và làm nông cạn cái ý nghĩa sâu xa của nó trong cuộc sống rối ren. Vì vậy trong tấm ảnh này bạn thấy một tâm hồn đang hướng mắt ra ngoài cửa sổ nhìn vào một nhà thờ -- không phải. Đây chính là một tấm ảnh đầy đủ. và các bạn có thể thấy một người đàn ông mặc khoác da, và hút xì gà. Và bằng cách nhìn cái bụng này, chắc là anh ấy không tập yoga thường xuyên. Chúng tôi đã đặt hai bức ảnh cạnh nhau trên trang web của chúng tôi, có người đã nói rằng: " Khi tôi nhìn thấy bức ảnh thứ nhất Tôi tự hỏi, anh ấy đang nghĩ gì vậy nhỉ? Và khi tôi nhìn sang tấm còn lại, tôi tự hỏi Anh ấy là lại người như thế nào? Anh ấy thuộc típ đàn ông gì?"

Anh ấy là người phức tạp. Anh ấy vô cùng khoan dung trong một số mối quan hệ nhất định và cực kì thờ ơ với người khác. Và thường sẽ khó khăn hơn để trở nên từ bi với người gần gũi với chúng ta, điều này là một thành phần trong lòng trắc ẩn, nằm ở mặt tiêu cực, mà rất cần sự quan tâm của chúng ta. Gandhi thực tế không hoàn thiện con người. Martin Lụther King Jr và Dorothy Day cũng vậy. Kể cả Đức mẹ Teresa. Và tất cả chúng ta. Và tôi muốn nói đó là sự giải phóng để nhận ra rằng không có khó khăn nào -- theo những gì Fred Luskin nói -- rằng những lỗ hổng ấy mới tạo nên chúng ta.

Xã hội chúng ta bị ám ảnh bởi sự hoàn hảo và giấu nhẹm đi những vấn đề còn tồn đọng. Điều mà đáng để nhận ra rằng những vấn đề ấy, thực chất là những tài nguyên dồi dào nhất cho sự tăng tiến tới đỉnh cao của lòng từ bi, đối với việc đem lại lòng từ bi đến với đau khổ và niềm vui của người khác. Rachel Naomi Remen là bác sĩ giỏi bởi vì sự chiến đấu kiên cường và bền bỉ của cô ấy với căn bệnh Crohn. Einstein trở thành một nhà nhân đạo, không phải bởi kiến thức khổng lồ về không gian, thời gian và vật chất mà bởi ông là người Do Thái khi Đức xây dựng chủ nghĩa phát xít. Và Karen Amstrong, tôi nghĩ các bạn cũng sẽ nói rằng rằng đây là một trong số những trải nghiệm đau thương nhất trong một cuộc sống mà, với sự ngoằn ngoèo, đã dẫn tới điều lệ cho lòng từ bi. Lòng từ bi không thể giảm xuống thành phong thánh như nó bị hạ thấp thành sự thương hại.

Vì vậy tôi muốn đưa ra một định nghĩa chuẩn xác cho lòng trắc ẩn -- nhân thể, đây là Einstein và Paul Robeson -- và đây sẽ là cho chúng ta để gọi lòng trắc ẩn là công nghệ tinh thần. Truyền thống của chúng ta chứa một sự hiểu biết sâu rộng về lòng trắc ẩn, và ta cần trí tuệ ấy để khai thác cho chính chúng ta. Nhưng lòng từ bi cũng như ở nhà vậy khi không theo tôn giáo, cũng như trong tôn giáo.

Vì vậy tôi xin mượn lời Einstein cho kết thúc ngày hôm nay và nói rằng loài người, tương lai của nhân loại, cần công nghệ này cũng nhiều như cần tất cả mọi thứ khác mà đã nối chúng ta lại và đặt trước mắt chúng ta những tiềm năng đáng sợ và tuyệt diệu của việc thực sự trở thành một chủng người.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)