Jessica Jackley: Nghèo đói, tiền bạc -- và tình thương

Những chuyện chúng ta kể cho nhau nghe có ý nghĩa rất quan trọng. Những chuyện chúng ta nói với bản thân về chính cuộc sống của mình cũng vậy. Và trên hết, Tôi nghĩ cách mà chúng ta góp phần vào những câu chuyện của nhau càng quan trọng hơn. Khi mới 6 tuổi, lần đầu tôi được nghe kể về người nghèo. Tôi đã không nghe được những câu chuyện đó từ chính những người nghèo, mà nghe từ thầy cô giáo dạy giáo lý của mình và từ Thiên Chúa bằng cách thông qua họ. Tôi nhớ được dạy là người nghèo cần những vật chất như là -- đồ ăn, quần áo, và nhà ở -- những thứ mà họ thiếu thốn. Và tôi cũng được dạy nhiều lần hơn đó là nhiệm vụ của tôi -- lớp học chỉ toàn những đứa trẻ 5-6 tuổi -- đó là nhiệm vụ của chúng tôi giúp đỡ người nghèo. Đó là điều Thiên Chúa đòi hỏi chúng tôi. Và Ngài đã nói: "Những gì anh em làm cho một kẻ bé mọn nhất của Ta là anh em đã làm cho chính Ta." Hiện giờ tôi rất là xúc động. Tôi thiết tha được làm người có ích cho thế giới. Tôi nghĩ ai trong chúng ta cũng có cảm giác này. Và thú vị 1 điều là Thiên Chúa cũng cần đến sự giúp đỡ. Và đó là một tín hiệu cho tôi, cảm giác như đó là một điều vô cùng quan trọng cần phải đóng góp.

Nhưng ngay sau đó tôi biết được rằng Thiên Chúa cũng có nói là người nghèo luôn luôn đồng hành với chúng ta. Điều này làm cho tôi hụt hẫng và bối rối. Giống như là tôi vừa được giao cho bài tập về nhà mà tôi phải hoàn thành, và rất hứng khởi để làm, nhưng dù có làm tốt tới đâu thì cũng bị đánh rớt. Tôi cảm thấy mơ hồ, thất vọng và giận dữ, có lẽ là tôi hiểu nhầm cái gì ở đây. Tôi cảm thấy quá sức mình. Và lần đầu tiên, tôi bắt đầu sợ nhóm người này và cảm giác tiêu cực tới cả nhóm. Tôi tưởng tượng trong đầu là có 1 một hàng rất nhiều người dài vô tận, và sẽ luôn tồn tại với chúng ta. Họ sẽ luôn nhờ đến sự giúp đỡ của tôi, dù rất hứng khởi làm vậy, nhưng tôi không biết kết quả sẽ như thế nào. Và tôi không biết điều gì sẽ xảy ra khi tôi không còn gì khác để cho nữa, nhỡ như vấn đề không bao giờ được giải quyết. Nhiều năm sau, tôi thấy nghèo đói càng tăng cao và không có gì khả quan. Tôi thường xuyên thấy những hình ảnh về buồn đau và khổ cực. Tôi nghe những chuyện thương tâm về cuộc sống của người nghèo. Bệnh tật, chiến tranh. Dường như chúng có liên quan tới nhau. Và nhìn tổng thể, Tôi thấy những người nghèo trên thế giới có cuộc sống chứa đựng đầy khổ đau, buồn bực sụp đổ và vô vọng.

Và sau một thời gian, tôi có một điều mà tôi nghĩ nhiều người trong chúng ta cũng có, đó là những phản hồi có thể dự đoán được, khi tôi nghe nhưng tin không tốt lành về họ. Tôi cảm thấy tội lỗi với sự khá giả của mình, bởi vì rõ ràng là tôi đã không làm được gì để cho mọi thứ tốt đẹp hơn. Và cảm thấy 1 chút hổ thẹn vì điều đó. Tự nhiên, tôi bắt đầu giữ khoản cách với bản thân mình. Tôi ngừng nghe những câu chuyện của họ như tôi đã từng làm trước đây. Và tôi ngừng việc mong đợi mọi thứ sẽ thực sự thay đổi. Nhưng tôi vẫn giúp đỡ họ. Nhìn bề ngoài có vẻ như tôi vẫn có đóng góp trong đó. Tôi bỏ ra thời gian và tiền bạc. Tôi giúp đỡ bằng những giải pháp người ta đưa ra. Giá của 1 tách cà phê có thể cứu vớt cuộc sống của một đứa trẻ, đúng không nào. Ý tôi là ai có thể cãi lại điều này? Tôi giúp đỡ khi tôi bị dồn ép và khi thật khó để tránh khỏi, và nói chung là tôi giúp đỡ khi cảm giác tiêu cực bắt đầu nổi lên nên tôi phải giúp đỡ để gỡ bỏ những gánh nặng trong tôi, chứ không phải vì ai khác. Sự thật là tôi đã được giải thoát, không phải ra khỏi vấn đề về hy vọng và háo hức để giúp đỡ và sự hào phóng. Nó trở thành 1 sự trao đổi đối với tôi, giống như một giao dịch. Tôi mua một thứ gì đó. Tôi mua quyền lợi của mình để tiếp tục vui vẻ sống mà không bị quấy nhiễu bởi những tin không tốt lành. Và tôi nghĩ cách mà chúng ta thỉnh thoảng nếm trải qua điều đó đầu tiên có thể là giải tán 1 nhóm người nào đó trên thế giới. Và điều đó có thể trở thành 1 món hàng, và rất là đáng sợ. Và khi tôi làm vậy, tôi nghĩ nhiều người trong chúng ta cũng làm vậy, là chúng ta mua những khoản cách, và quyền lợi để được sống vui vẻ. Tôi nghĩ là sự trao đổi này có thể ngăn cản điều chúng ta mong muốn. Nó có thể cản trở những ham muốn của chúng ta trở nên hữu ích và ý nghĩa đến cuộc sống của một người khác. ngắn gọn, đó là tình thương.

Thật may mắn, 1 vài năm trước, mọi thứ đã thay đổi đối với tôi vì tôi đã nghe được bài thuyết trình của tiến sĩ Muhammad Yunus. Tôi biết là rất nhiều người ở đây có thể biết ông là ai, tôi sẽ kể ngắn gọn lại cho những ai chưa từng nghe tới ông ấy, Tiến sĩ Yunus được giải Nobel Hòa Bình vài năm trước vì nghiên cứu tiên phong về tài chính vi mô hiện đại. Khi tôi nghe ông nói đã là 3 năm trước đó. Nếu các bạn còn mới mẻ với khái niệm này, thì về cơ bản, tài chính vi mô là một dịch vụ tài chính cho người nghèo. Thử nghĩ về nhưng thứ bạn có được từ nhà băng và tưởng tượng rằng những dịch vụ và sản phẩm đó được điều chỉnh cho nhu cầu của những người sống chỉ bằng 1 vài đô la 1 ngày. Tiến sĩ Yunus chia sẻ câu chuyện của ông, giải thích nó hoạt động ra sao và ông đã làm gì với Grameen Bank của mình. Ông cũng nói cụ thể về cho vay bảo đảm, (microlending) là những món nợ nhỏ có thể giúp ai đó bắt đầu cơ sở kinh doanh của mình. Khi tôi nghe ông nói, tôi thấy rất hứng thú với nhiều lý do. Đầu tiên cả là tôi học được một phương pháp mới để thay đổi thế giới mà có lẽ cũng là cách để tiếp xúc với người khác và giúp đỡ, chia sẻ theo cách mà không làm cho tôi thấy tệ hại. Điều này thật tuyệt vời. Nhưng quan trọng hơn, ông kể về những người nghèo theo cách khác lạ hơn những gì tôi nghe trước đây. Thật ra thì ông nói về người nghèo chỉ là phần phụ bên lề. Ông tập trung vào những người làm ăn buôn bán nhỏ cần cù, thông minh và mạnh mẽ, là những người sáng dậy sớm và lao động để gia đình họ có cuộc sống tốt đẹp hơn. Tất cả những gì họ cần để điều đó xảy ra nhanh hơn và tốt hơn là 1 ít vốn liếng. Trong thâm tâm tôi thấy điều này thật tuyệt vời.

Và thự sự là lay động tới tôi, thật khó để diễn tả nó ảnh hưởng tới tôi như thế nào, nhưng tôi bị kích thích tới nỗi tôi bỏ công việc của mình 1 vài tuần sau đó, và chuyển tới Đông Phi để tự chứng kiến xem điều đó ra sao. Và lần đầu tiên tôi muốn được gặp những người đó, những người làm ăn buôn bán nhỏ, và tôi muốn sem cuộc sống của họ ra sao. Và tôi bỏ ra 3 tháng ở Kenya, Uganda và Tanzania để phỏng vấn những người vừa được nhận 100usd để phát triển công việc làm ăn của họ. Và nhờ vào những tiếp xúc đó, tôi bắt đầu kết bạn với những người trong nhóm vô định hình ở nơi xa xôi này. Và tôi bắt đầu tìm hiểu chuyện cá nhân của họ. Và như thế nhiều lần, tôi phỏng vấn họ cả ngày, Tôi nghe được những sự thay đổi rất tỉ mỉ trong cuộc sống.

Tôi nghe những người chăn dê nói rằng họ sử dụng tiền đó để mua thêm 1 vài con dê. Khuynh hướng làm ăn cũng thay đổi. Họ làm ra được nhiều tiền hơn. Tiêu chuẩn sống của họ cũng từ từ được thay đổi và tốt đẹp hơn. Và họ có những điều chỉnh nhỏ nhưng thú vị trong cuộc sống, như là cho những đứa trẻ tới trường. Họ có tiền mua mùng chống muỗi. Có thể chỉ là mua 1 ổ khóa cửa để được an toàn hơn. Có thể chỉ là bỏ thêm đường vào tách trà của họ và để mời tôi khi tôi tới thăm và điều đó làm họ cảm thấy tự hào. Đó là những điều tuyệt vời, dù tôi đã nói chuyện với 20 người chăn dê cùng 1 lượt, và một ngày nào đó điều này sẽ xảy ra -- những thay đổi nhỏ trong cuộc sống này sẽ rất có ý nghĩa tới họ. Còn một điều khác cũng làm cho tôi xúc động. Thật là xấu hổ khi lần đầu hiểu ra được rằng dù là tôi có cây gậy để làm phép thì tôi cũng có thể làm không đúng. Bởi vì cách tốt nhất để cho mọi người cải thiện cuộc sống của họ là để cho họ tự làm chủ và làm việc theo cách mà họ nghĩ là tốt nhất cho mình. Tôi nhìn ra được điều đó và cảm thấy hổ thẹn.

Dù sao, thì những điều thú vị cũng đã xảy ra khi tôi còn ở đó. Tôi chưa từng được nhờ vả là phải quyên góp, đó cũng là cách làm của tôi mà. Nghèo đói ở đó, bạn bỏ tiền ra để cứu trợ. Nhưng không ai lại nhờ tôi điều đó. Thực tế, thì không ai muốn tôi thương hại họ. Có chăng, thì họ chỉ muốn có khả năng nhiều hơn để xây dựng tiềm lực của họ. Và cái tôi nhận ra là, mọi người cần 1 món tiền vay-- Tôi nghĩ điều này nghe hợp lý và rất là thú vị. Tôi học triết học và thơ ca là chính trong trường, mà tôi lại không hiểu điều khác nhau giữa lợi tức và thu nhập khi tôi đến Đông Phi. Tôi ấn tượng khi thấy những đồng tiền đó lại có hiệu quả. Và tôi được mời gọi vào công việc làm ăn với đồng vốn nhỏ nhoi 100usd. Và tôi học được về lợi tức và thu nhập, về tỷ lệ vốn vay, và nhiều thứ khác, từ những người nông dân, những người thợ may và những người chăn dê. Ý tưởng là những kế hoạch về kinh doanh và hy vọng này nên được chia sẻ cho bạn bè và gia đình, và qua đó, có lẽ chúng ta có kiếm được chút tiền mà họ cần để có khả năng tiếp tục việc làm ăn nhờ món nợ này, và ý tưởng nhỏ đó dẫn đến sự xuất hiện của Kiva.

1 vài tháng trước, tôi trở về Uganda với 1 camera kỹ thuật số và một website mà người trợ tá Matthew và tôi đã lập nên, và chụp lại hình của 7 trong số những người bạn mới của tôi, đăng những chi tiết về việc làm ăn của họ lên website, và nhắn tin tới bạn bè và gia đình và nói: "Chúng tôi nghĩ điều này là hợp pháp. Dù chưa nhận được tin cụ thể từ SEC (Hội Đồng An Ninh và Giao Dịch) nhưng mọi người thấy sao, có muốn tham gia giúp đỡ, trợ cấp tiền cho họ không?" Tiền được gom góp. Chúng tôi chuyển tới Uganda. Và sau 6 tháng, kì tích đã xuất hiện; họ nhận được tiền họ được trợ cấp và công việc làm ăn tiến triển, họ có thể tự lo cho bản thân và thay đổi quỹ đạo cuộc sống. Vào tháng 10/2005, sau khi 7 món nợ đó đã được hoàn trả, Matt và tôi đã gỡ bỏ cái chữ "thử nghiệm" trên website. Chúng tôi nói là: "Thử nghiệm đã thành công. Hãy bắt đầu áp dụng vào thực tế." Đó là khởi đầu chính thức của chúng tôi. Và sau 1 năm đầu, từ tháng 10/2005 đến 2006, Kiva đã tạo điều kiện cho $500,000 tiền cho vay. Sang năm thứ 2, tổng cộng là 15 triệu usd. Năm thứ 3, tăng đến khoản 40 triệu. Năm thứ 4, là gần 100 triệu. Và ngày hôm nay, gần 5 năm hoạt động, Kiva đã hỗ trợ 150 triệu usd, mỗi một phần nhỏ là 25 usd, từ những người cho vay và nhà kinh doanh -- hơn 1 triệu người, từ 200 quốc gia.

Đó là tình trạng hiện tại của Kiva. Và trong khi những số liệu thống kê này rất là thú vị để được nhắc đến thì đối với tôi, Kiva thực sự bắt đầu từ những câu chuyện. Kiva viết lại câu chuyện về người nghèo, và cho chúng ta cơ hội để tham gia xác nhận phẩm giá của họ, làm cho mối quan hệ hợp tác có giá trị, không phải 1 mối quan hệ dựa trên sự quyên góp như truyền thống. Mà là mối quan hệ có thể nâng cao sự tôn trọng và hy vọng và sự lạc quan rằng cùng nhau chúng ta có thể phát triển. Và điều tôi hy vọng là, không chỉ những đồng tiền được lưu chuyển qua Kiva -- rất tích cực và đầy ý nghĩa thôi -- mà Kiva còn có thể làm lu mờ đi ranh giới giữa phân loại truyền thống về giàu và nghèo mà chúng ta đã được dạy để nhìn nhận thế giới theo cách đó, sự sai lầm trong việc phân chia giữa "chúng ta" và "họ", giữa "có" và "không có". Tôi hy vọng Kiva có thể xóa nhòa đi những ranh giới này. Bởi vì, nếu điều đó xảy ra, tôi nghĩ chúng ta có thể cảm thấy nhẹ nhỏm khi tiếp xúc theo 1 cách gợi mở, phù hợp và sáng tạo hơn, để kết nối và giúp đỡ lẫn nhau.

Thử tưởng tượng bạn có cảm giác như thế nào khi bạn thấy ai đó đang xin tiền ở trên đường còn bạn thì đang đi về hướng đó. Thử nghĩ xem bạn cảm thấy như thế nào. Và so sánh sự khác biệt khi bạn thấy ai đó có 1 kế hoạch làm ăn người đó muốn kể cho bạn nghe về kế hoạch của họ. Có thể họ sẽ cười và họ muốn kể cho bạn nghe những gì họ đã làm. Tưởng tượng nếu bạn nói chuyện với người đang gieo trồng 1 cái gì đó và làm cho nó sinh sôi nảy nở, 1 người sử dụng tài năng của họ để làm việc gì đó có hiệu quả, 1 người xây dựng công ăn việc làm từ hai bàn tay trắng, 1 người sống xung quanh sự phong phú, không phải khan hiếm, mà chính họ tạo ra sự phong phú đó, 1 người chất đầy trong tay cái gì đó để mời mọc, không phải chỉ là 1 bàn tay trắng xòe ra cầu xin bạn 1 cái gì đó. Tưởng tượng xem nếu bạn có thể nghe câu chuyện về 1 người nào đó thức dậy mỗi sáng và làm việc quần quật để cho cuộc sống của họ tốt đẹp hơn. Những câu chuyện này thật sự thay đổi cách chúng ta nghĩ về nhau. Và nếu chúng ta có thể xây dựng 1 cộng đồng hỗ trợ tham gia vào câu chuyện của họ bằng cách cho họ vay 1 ít tiền, tôi nghĩ điều đó có thể thay đổi cách chúng ta tin tưởng lẫn nhau và tin vào tiềm năng của nhau.

Đối với tôi, Kiva chỉ là sự khởi đầu. Và tôi đang hướng tới các bước tiếp theo, Nó phản ánh những gì tôi đã học được cho tới nay. Đầu tiên, làm ăn là 1 ý tưởng mới mẻ với tôi. Những người vay tiền Kiva mà tôi có diệp phỏng vấn và tìm hiểu họ trong những năm qua, đã dạy tôi làm ăn là cái gì. Và tôi nghĩ, nó quyết định cuộc sống của bạn có tốt đẹp hơn không. Bạn thấy được 1 cơ hội, và bạn quyết dịnh nắm bắt nó. Ngắn gọn là nó quyết định ngày mai có tốt đẹp hơn hôm nay không và những ngay sau đó nữa. Điều thứ 2 mà tôi học được là mượn nợ trở thành 1 công cụ để kết nối. Không phải là tiền quyên góp từ thiện. Yeah, có lẽ nghe không khác gì mấy. Nhưng thực tế, khi bạn cho ai đó một cái gì và họ nói: "Cám ơn", và họ cho bạn biết mọi chuyện tiến triển ra sao, đó là 1. Khi bạn cho họ mượn tiền, và họ dần dần trả tiền lại cho bạn, bạn có lý do để có một cuộc đối thoại. Điều này tiếp tục sự quan tâm, và nó là một chuyện quan trọng để xây dựng những mối quan hệ khác nhau giữa chúng ta. Và thứ 3, từ những gì tôi nghe được từ những người làm ăn nhỏ mà tôi biết, những người khác thì cũng như vậy, họ được lựa chọn là chỉ lấy tiền đủ để làm ăn, hoặc tiền cộng với những hỗ trợ và khuyến khích từ cộng đồng thế giới, mọi người chọn cộng đồng và cả tiền. Đó là một sự kết hợp đầy ý nghĩa và mạnh mẽ hơn.

Điều đó dẫn dắt tôi đi đến việc mà tôi đang làm hiện nay. Tôi thấy rất người muốn làm ăn ở khắp nơi, bây giờ tôi sẽ bàn về chuyện đó. Và cái tôi thấy được là có rất nhiều cộng đồng tài trợ đã và đang tồn tại. Với những mạng lưới xã hội, là cách tuyệt vời để gia tăng nhanh chóng số lượng người trong cộng đồng tài trợ. Và tôi cũng suy nghĩ về điều này, tôi tự hỏi: làm thế nào chúng ta kết nối những cộng đồng này lại với nhau để giúp đỡ cho nhiều ý tưởng làm ăn hơn và giúp cho tất cả chúng ta có được tương lai tươi đẹp hơn? Tôi nghiên cứu xem mọi chuyện diễn tiến ra sao ở Mỹ, 1 vài khuyến khích thú vị đã được nêu ra. 1 điều như chúng ta đều mong đợi, đó là những doanh nghiệp nhỏ ở Mỹ và trên toàn thế giới vẫn cần tiền để phát triển và mở rộng việc làm ăn của họ, hoặc họ có thể cần tiền trong những tháng làm ăn thất bát. Nhưng luôn luôn có 1 nhu cầu về tiếp tế. 1 điều khác là, những nguồn tiếp tế này thường không đến từ những nơi bạn mong đợi -- như là nhà băng, những nhà chuyên môn về vốn đầu cơ, từ những tổ chức hỗ trợ khác -- nguồn tiếp tế đến từ gia đình và bạn bè. 1 số thống kê cho thấy 85% hoặc nhiều hơn ngân quỹ của những doanh nghiệp nhỏ là có từ gia đình và bạn bè. Khoản 130 tỷ usd mỗi năm. Rất nhiều. Điều thứ 3, khi mọi người bắt đầu gom góp tiền từ bạn bè và người thân, nó trở nên rất khó xử, mọi người không biết chính xác là nên hỏi cái gì, như thế nào và hứa hẹn trả lại cái gì, mặc dù họ có những dự định cực hay và muốn nhờ những người này hỗ trợ họ.

Vậy để khai thác sức mạnh của những cộng đồng tài trợ theo 1 cách mới mẻ và để cho phép những doanh nghiệp nhỏ tự quyết định lấy những giao dịch tài chính gì sẽ ra sao, và cái gì phù hợp với họ và những người xung quanh họ, tuần này, chúng tôi cho tiến hành Profounder, là một hệ thống gây quỹ theo số đông cho những doanh nghiệp nhỏ cần tiền đầu tư từ gia đình và bạn bè họ. Và đó là đầu tư, không phải quyên góp từ thiện, cũng ko phải nợ, đầu tư thì sẽ có hoàn trả định kỳ. Biểu đồ đó cũng lên lên xuống xuống như vậy. Ngắn gọn, thì đây là một công cụ cho những doanh nghiệp nhỏ tự gây quỹ cho mình. Và cái bạn cần làm là lên website đó, tạo một hồ sơ, tạo ra những điều khoản về đầu tư một cách dễ dàng. Chúng tôi thiết kế nó rất đơn giản cho tôi cũng như bất kỳ ai khác muốn sử dụng website. Và chúng tôi cho phép doanh nghiệp chia sẻ 1 phần trong doanh thu của họ. Họ có thể gây quỹ tới 1 triệu usd từ số người đầu tư "bình dân" không giới hạn -- bất cứ ai -- và họ có thể chia sẻ những lợi nhuận theo thời gian -- nhấn mạnh là bất kỳ 1 kỳ hạn nào mà họ lập ra. Khi những người đầu tư tham gia vào dựa trên những điều khoản, họ có thể rút lợi nhuận bằng tiền mặt, hoặc họ có thể quyết định là cho đi món lời đó như là một đầu tư phi lợi nhuận. Họ có thể là người đầu tư vì tiền hoặc là vì mục đích nào đó. Tôi hy vọng là công cụ này có thể chỉ cho những ai có ý tưởng con đường để đi và để gom góp những người xung quanh họ, những người họ quen thân yêu mến họ và muốn hỗ trợ họ làm cho điều đó xảy ra.

Và tôi đang làm việc trong lãnh vực này. Và để kết thúc, tôi muốn nói rằng các bạn hãy thử nhìn những công cụ này. Hiện nay, Profounder đã đi đúng hướng ngay từ đầu, và điều đó là chắc chắn, rõ ràng với tôi đó là một công cụ. Cái chúng ta cần là có người quan tâm và thực sự sử dụng nó, giống như họ quan tâm sử dụng Kiva để tạo ra những liến kết này. Hay ở chỗ là tôi không nghĩ tôi cần phải đứng lên đây để thuyết phục các bạn quan tâm. Tôi cũng không định làm vậy. Tôi không nghĩ là, mặc dù chúng ta thường nghe thấy những lý do đạo đức những lý do tôn giáo, "Đây là tại sao quan tâm và giúp đỡ làm cho bạn hạnh phúc hơn." Tôi không nghĩ là chúng ta cần được thuyết phục. Tôi nghĩ chúng ta đều biết rồi. Tôi nghĩ chúng ta đã biết quá nhiều, và điều đó là thực tế rằng chúng ta có quan tâm sâu sắc, nhưng thực tế, điều thường ngăn cản chúng ta là chúng ta sợ phải thử nghiệm và làm hư hỏng mọi thứ, bởi vì chúng ta quan tâm quá nhiều đến giúp đỡ lẫn nhau và trở nên ý nghĩa trong đời sống của nhau.

Nên tôi nghĩ cái tôi có thể làm hôm nay, điều tốt nhất tôi có thể gửi tới các bạn -- Tôi cho các bạn thấy câu chuyện của tôi, điều hay ho nhất tôi có thể làm. Và tôi nghĩ tôi có thể nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta có quan tâm. Và tôi nghĩ mọi người đều đã biết hết. Tôi nghĩ chúng ta biết rằng tình yêu đủ mạnh mẽ để cho chúng ta dám thử dám làm. Xin lỗi 1 chút thôi.

(Vỗ tay)

Cám ơn.

(Vỗ tay)

Cám ơn.

(Vỗ tay)

Đối với tôi, cách hay nhất để có cảm hứng dám thử dám làm là hãy ngừng lại và lắng nghe câu chuyện của người khác. Và tôi rất biết ơn rằng tôi đã có diệp được có mặt ở TED. Tôi biết hơn rằng dù bất cứ khi nào tôi làm vậy, bảo đảm là tôi vẫn có cảm hứng, Tôi được truyền cảm hứng từ những người mà tôi lắng nghe họ. Và tôi càng tin tưởng hơn mỗi lần tôi lắng nghe khả năng của một người có thể làm những điều tuyệt vời cho thế giới còn tôi thì có thể giúp đỡ được họ. Và quên đi những công cụ, quên đi sự lưu chuyển nguồn vốn -- mấy cái đó thì dễ dàng thôi. Tin tưởng lẫn nhau, thật sự chắc chắn rằng nếu có gì tồi tệ xảy ra mà mỗi người chúng ta có thể làm những việc tuyệt vời cho thế giới, đó là những gì có thể làm cho câu chuyện của chúng ta thành một câu chuyện tình thương mến thương và câu chuyện chung của chúng ta thành một hy vọng bất diệt và những điều tốt lành đến với chúng ta. Do vậy, có lòng tin lẫn nhau, hiểu và không nghi ngờ gì cả và thực hành điều đó mỗi ngày trong bất cứ điều gì bạn làm, đó là điều tôi tin sẽ làm thay đổi thế giới và làm cho tương lai tươi đẹp hơn.

Cám ơn.

(Vỗ tay)