Jarreth Merz: Làm phim về dân chủ ở Ghana

Tôi được sinh ra ở Thụy Sĩ và lớn lên ở Ghana, Tây Phi. Ghana là một nơi yên bình đối với tôi khi còn nhỏ. Tôi đã sống tự do, tôi hạnh phúc. Đầu thập niên 70 đánh dấu một thời kỳ tuyệt vời của âm nhạc và hội họa ở Ghana. Nhưng rồi vào cuối thập niên ấy, đất nước đã rơi trở lại thời kỳ bất ổn chính trị và mất quyền quản lý.

Vào năm 1979, lần đầu tiên trong đời tôi thấy cuộc đảo chính quân sự. Chúng tôi, những đứa trẻ tập hợp lại ở nhà của 1 người bạn. Đó là một ngôi nhà nhỏ tối tăm. Ở đó có một chiếc ti vi đen trắng tồi tàn lập lòe phía sau, và một vị cựu tướng lĩnh, lãnh đạo bang bị bịt mắt và bị trói vào 1 cái cọc. Một đội bắn đứng ngắm và bắn -- rồi vị tướng ấy chết. Việc đó đã được truyền hình đưa trực tiếp. Và một thời gian ngắn sau đó, chúng tôi rời khỏi đất nước này, và trở lại Thụy Sĩ.

Nhưng châu Âu trở thành cú sốc đối với tôi và tôi nghĩ tôi bắt đầu cảm thấy cần phải lột da để mà có thể sống được ở đây. Tôi đã muốn có thể đổi màu như tắc kè hoa. Tôi nghĩ đó là cách để mà tồn tại. Và tôi đã làm được, hay là tôi nghĩ vậy.

Vì vậy tại đây năm 2008, tôi tự hỏi đâu là cuộc sống của mình. Và tôi cảm thấy tôi diễn kịch như một diễn viên. Tôi đã luôn diễn vai của người Phi lai. Tôi cũng đã diễn vai của người gốc Phi mạnh mẽ, một tay khủng bố gốc Phi. Và tôi đã nghĩ, bao nhiêu vai khủng bố tôi có thể diễn trước khi thực sự là chính mình? Và tôi trở nên hổ thẹn vì con người khác, con người gốc Phi trong tôi. Và may mắn là năm 2008 tôi quyết định trở lại Ghana, sau 28 năm vắng mặt. Tôi muốn làm một bộ phim tài liệu về cuộc bầu cử tổng thống năm 2008. Anh ở đó, tôi đã bắt đầu bằng cách tìm kiếm những "dấu chân" thời trai trẻ của mình. Và trước khi tôi hiểu về nó tôi đã bất ngờ bởi 1 sân khấu được vây quanh bởi hàng nghìn người đang cổ vũ trong cuộc đua chính trị.

Và tôi nhận ra rằng, khi tôi rời khỏi đất nước này, những cuộc bầu cử tự do và bình đẳng trong một không khí dân chủ chỉ là một giấc mơ. Và giờ đây khi tôi trở lại, giấc mơ ấy đã trở thành hiện thực, dù đó là hiện thực mong manh. Và tôi đã nghĩ rằng phải chăng Ghana đã tìm lại chính mình như tôi đã tìm lại bản thân tôi? Điều gì đã xảy ra ở Ghana giống như 1 phép ẩn dụ cho những gì đã xảy ra trong tôi? Và như thể qua những tiêu chuẩn của đời sống phương Tây, tôi đã không lớn lên với toàn bộ tiềm năng của mình. Ý tôi là, Ghana cũng vậy, mặc dùng chúng tôi đã cố gắng rất nhiều.

Vào năm 1957, Ghana là quốc gia đầu tiên thuộc khu vực sa mạc Sahara có được độc lập chủ quyền. Vào cuối thập niên 50, Ghana và Singapore có cùng mức GDP. Ý tôi là, ngày nay, Singapore là 1 quốc gia hàng đầu thế giới và Ghana thì không. Nhưng có thể đó là quãng thời gian chứng minh với tôi rằng vâng, thực sự quan trọng khi hiểu về quá khứ, thực sự quan trọng khi nhìn về nó ở một cái nhìn khác, nhưng cũng có thể chúng ta nên nhìn vào những điểm mạnh trong văn hóa riêng của chúng ta và xây dựng trên những nền tảng đó.

Vì vậy tôi đã có mặt tại đây vào mùng 7 tháng 12 năm 2008. Những điểm bầu cử mở cửa cho cử tri vào 7 giờ sáng, nhưng cử, tri háo hức quyết định số mệnh chính trị bằng chính tay họ, đã bắt đầu xếp hàng từ 4 giờ sáng. Và họ đã đi bầu từ khắp nơi xa gần, bởi vì họ muốn tiếng nói của họ được lắng nghe. Và tôi đã hỏi một trong những cử tri, tôi nói: "Bạn định bầu ai?" Và anh ấy nói: "Tôi xin lỗi, tôi không thể nói cho anh biết." Anh ấy nói người mà anh ấy bầu nằm trong tim anh ấy. Và tôi đã hiểu, đó là cuộc bầu cử của họ, và họ đã không để cho bất kỳ ai lấy mất đi cái quyền đó của họ.

Cuộc bầu cử lần thứ nhất đã không lựa chọn được người thắng cuộc rõ ràng -- vì không ai đạt được đa số phiếu -- vì vậy cuộc bầu cử thứ hai tiến hành ba tuần sau đó. Những ứng viên tiếp tục trở lại đường đua; họ đang thực hiện chiến dịch tranh cử. Tài hùng biện của các ứng viên, tất nhiên, thay đổi. Cuộc tranh cử đã nóng lên. Và rồi lời nói sáo rỗng dần ám ảnh chúng tôi. Đã xuất hiện những xác nhận về sự hăm dọa ở những điểm bỏ phiếu, những thùng phiếu bị ăn cắp. Những kết quả giả tạo dần dần sáng tỏ và những đám đông bắt đầu vượt ra khỏi sự điều hành. Chúng tôi đã chứng kiến bạo lực nổ ra trên những đường phố. Dân chúng bị đánh một cách tàn bạo. Quân đội bắt đầu nổ súng. Dân chúng hoảng loạn. Đó thực sự là 1 cuộc hỗn loạn. Và trái tim tôi lặng xuống, bởi vì tôi nghĩ, vậy là mọi thứ lại trở lại một lần nữa. Đây là một bằng chứng khác rằng người châu Phi không có khả năng điều hành chính họ. Và không vậy, tôi đang làm phim về nó, làm phim về những khiếm khuyết văn hóa của chính mình.

Vì vậy khi những tiếng súng dội vang kéo dài, đã nhanh chóng bị dìm tắt bởi tiếng hát của đám đông, và tôi đã không tin những gì tôi nghe thấy. Họ đã hát, "Chúng tôi muốn hòa bình. Chúng tôi muốn hòa bình." Và tôi nhận ra điều đó đã đến, từ dân chúng. Sau tất cả, họ quyết định, và họ đã làm. Và những âm thanh đó trước đó bị bóp méo và ầm ĩ, đã đột nhiêu trở thành một giai điệu. Những âm thanh của những giọng hát du dương Vì điều đó có thể xảy ra. Một nền dân chủ có thể được xây nên một cách hòa bình. Điều đó là có thể, bằng nguyện vọng của toàn dân những người đã khẩn thiết mong muốn với tất cả trái tim và ý chí của họ vì hòa bình.

Đây là một sự so sánh thú vị. Chúng ta ở phương tây, chúng ta ủng hộ những giá trị, ánh vàng chói lọi của nền dân chủ, chúng ta là ví dụ sáng chói của dân chủ. Nhưng khi điều đó đến với nó, Ghana tìm thấy chính họ với cùng một vị trí nơi mà cuộc bầu cử của Mỹ đã đổ vỡ với cuộc bầu cử tổng thống năm 2000 -- Bush đấu với Gore. Nhưng thay vì sự miễn cưỡng của những ứng viên cho phép hệ thống tiến lên và dân chúng quyết định, Ghana tôn kính nền dân chủ và dân chúng của họ. Họ đã không để cho tòa án tối cao quyết định dân chúng quyết định.

Giờ đây cuộc bầu cử vòng hai cũng chẳng đem lại người thắng cuộc hoàn toàn. Ý tôi là, nó thực sự là một sự kết thúc không ngờ. Ủy viên hội đồng bầu cử tuyên bố với sự tán thành của các đảng, để làm điều chưa từng có chạy lại cuộc bầu cử lần thứ hai. Vì vậy dân chúng lại đi bỏ phiếu để quyết định tổng thống của họ, chứ không phải hệ thống luật pháp. Và đoán đi, điều đó đã xảy ra Ứng viên thất bại đã từ bỏ quyền lực để rộng đường cho Ghana chuyển sang một chu trình dân chủ mới. Ý tôi là, vào thời điểm tuyệt đối cho nhu cầu tuyệt đối về nền dân chủ, họ đã không lạm dụng quyền lực. Niềm tin của họ về một nền dân chủ thực sự và vào con người đã trở nên mạnh mẽ chứng minh rằng người dân châu Phi có khả năng điều hành chính họ.

Giờ đây cuộc chiến khó khăn cho Ghana và cho châu Phi vẫn chưa kết thúc, nhưng tôi có bằng chứng rằng mặt khác của dân chu vẫn tồn tại, và rằng chúng ta không được cho rằng điều đó là hiển nhiên. Giờ tôi đã học được rằng chỗ của tôi không chỉ là phương Tây hay ở châu Phi, và tôi vẫn đang tìm kiếm bản thân mình nhưng tôi đã thấy Ghana tạo ra một nền dân chủ hơn. Ghana đã dạy tôi nhìn vào con người một cách khác đi và nhìn vào chính mình một cách khác đi. Và vâng, chúng tôi những người châu Phi có thể làm được.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)