Cảm ơn các bạn rất nhiều. Thật run khi được đứng đây giữa những người giỏi nhất trong những người giỏi. Tôi ở đây để kể cho các bạn một vài câu chuyện về lòng đam mê. Có một câu nói Do Thái mà tôi yêu thích. Điều gì thật hơn cả sự thật? Trả lời: Câu chuyện. Tôi là một người kể chuyện. Tôi muốn truyền đạt những điều thật hơn cả sự thật. về những con người bình thường chúng ta. Mọi câu chuyện hấp dẫn tôi, và một số ám ảnh tôi cho đến khi tôi phải đặt bút viết chúng. Một vài chủ đề liên tục xuất hiện: công lý, sự chung thuỷ, bạo lực, cái chết, các vấn đề chính trị và xã hội, và tự do. Tôi ý thức về bí ẩn quanh chúng ta, vì thế tôi viết về những điều ngẫu nhiên, những điềm báo, cảm xúc, những giấc mơ, sức mạnh của thiên nhiên, phép màu.
Trong 20 năm vừa qua tôi đã xuất bản một vài cuốn sách, nhưng vẫn luôn là một người vô danh cho đến tháng Hai năm 2006, khi tôi mang cờ Olympic ở Thế vận hội Mùa Đông ở Italy. Việc đó biến tôi thành một ngôi sao. Bây giờ người ta nhận ra tôi ở Macy's, và lũ cháu thì nghĩ rằng tôi thật tuyệt. (Tiếng cười) Cho phép tôi kể cho bạn nghe về bốn phút nổi tiếng của mình. Một thành viên ban tổ chức buổi lễ Olympic, trong lễ khai mạc, gọi tôi và thông báo tôi đã được chọn làm một trong những người giương cờ. Tôi đáp lời rằng đây chắc hẳn là một sự nhầm lẫn bởi không ai có thể tệ hơn tôi về khoản thể dục thể thao. Thực ra, tôi còn không chắc có thể đi quanh sân vận động mà không phải chống gậy. (Tiếng cười) Tôi được bảo rằng đây hoàn toàn không phải chuyện đùa. Đó là lần đầu tiên chỉ có phụ nữ được giương cờ Olympic. Năm phụ nữ, đại diện cho năm châu lục, và ba vận động viên đạt Huy chương vàng Olympic. Lúc đó tự nhiên tôi hỏi tôi sẽ mặc gì? (Tiếng cười) Một bộ đồng phục, cô ấy bảo, và hỏi số đo của tôi. Số đo của tôi. Tôi có thể mường tượng ra mình trong một cái áo choàng thùng thình, trông giống như Michelin Man. (Tiếng cười)
Vào giữa tháng Hai, tôi tới Turin, nơi những đám đông nhiệt tình cổ vũ mỗi khi một trong 80 đội thi Olympic xuất hiện trên phố. Những vận động viên đó đã hy sinh tất cả để tham gia thi đấu. Họ đều xứng đáng chiến thắng, nhưng còn có yếu tố may mắn nữa. Một bông tuyết, một inch băng, sức gió, có thể quyết định kết quả của một cuộc đua hay một trận đấu. Tuy thế, điều thực sự quan trọng - hơn cả sự khổ luyện hay may mắn - là trái tim. Chỉ một trái tim quả cảm và quyết tâm mới có thể giành được Huy chương vàng. Phải có đam mê. Những con phố Turin ngập trong những tấm quảng cáo màu đỏ với slogan của Olympics.
Đam mê là ở đây. Không phải điều đó luôn đúng sao ? Trái tim thúc đẩy chúng ta và quyết định số phận của mình. Đó là thứ tôi cần ở những nhân vật trong những cuốn sách của mình: một trái tim đầy đam mê. Tôi cần những người mang suy nghĩ và tư tưởng độc lập, những nhà phiêu lưu, những người ngoại đạo, những nhà cách mạng, những người luôn đặt câu hỏi, bẻ cong luật lệ và chấp nhận mạo hiểm. Những người như tất cả các bạn trong căn phòng này. Người tốt với những suy nghĩ bình thường sẽ không tạo nên những nhân vật thú vị. (Tiếng cười) Họ chỉ có thể làm một ông chồng cũ hay bà vợ cũ tốt. (Tiếng cười) (Tiếng vỗ tay)
Trong căn phòng màu xanh ở sân vận động, tôi gặp những người giương cờ khác: ba vận động viên, và các diễn viên Susan Sarandon và Sophia Loren. Ngoài ra, có hai người phụ nữ với trái tim đầy đam mê. Wangari Maathai, người đoạt giải Nobel từ Kenya nhờ trồng 30 triệu cây xanh. Bằng cách làm thế, bà đã cải thiện đất, khí hậu, ở một số nơi ở châu Phi, và tất nhiên là cả tình trạng kinh tế ở nhiều ngôi làng. Và có Somaly Mam, một nhà hoạt động người Campuchia, người đã đấu tranh kiên cường chống lại mại dâm trẻ em. Khi cô 14 tuổi, người ông bán cô cho một nhà chứa. Cô kể với chúng tôi về những bé gái bị hãm hiếp bởi đàn ông tin rằng quan hệ với gái trinh còn trẻ sẽ chữa họ khỏi AIDS. Và về những nhà chứa nơi những bé gái bị buộc phải tiếp 5, 15 khách một ngày, và nếu chống lại, các em sẽ bị tra tấn bằng điện. Trong căn phòng xanh tôi nhận đồng phục. Đó không phải loại tôi thường mặc, nhưng nó cũng không phải bộ giống như của Michelin Man mà tôi đã tưởng tượng. Nó thực sự không tệ Trông tôi như một cái tủ lạnh. (Tiếng cười) Nhưng hầu hết những người cầm cờ đều như vậy, trừ Sophia Loren Biểu tượng toàn cầu của sắc đẹp và lòng đam mê Sophia đã hơn 70 tuổi và trông thật hoàn hảo Trông bà gợi cảm, mãnh dẻ và cao với màu da rám nắng Làm sao để có làn da rám nắng và không có vết nhăn như vậy? Tôi không biết. Khi được hỏi trong một buổi phỏng vấn trên TV, "Làm thế nào trông bà lại khỏ mạnh như vậy?" Bà trả lời, "Tư thế. Lưng của tôi luôn luôn thẳng, và tôi không phát ra âm thanh của người già." (Tiếng cười) Vậy đó, vậy là các bạn có những lời khuyên miễn phí từ một trong những người phụ nữ đẹp nhất trái đất. Không cằn nhằn, không ho, không khò khè. không nói chuyện 1 mình, mà không đánh rắm. (Tiếng cười) Thật ra, bà không có nói chính xác như vậy. (Tiếng cười)
Vào khoảng giữa đêm, Chúng tôi tập hợp phía sau sân vận động và người ta giới thiệu cờ Olympic, rồi nhạc bắt đầu nổi lên -- như nhạc ở đây vậy, Bản Aida March. Sophia Loren đứng ngay phía trước tôi - bà cao hơn tôi khoảng 30cm chưa kể mái tóc của bà. (Tiếng cười) Bà đi thật thanh lịch, như con hươu cao cổ trên sa mạc Châu Phi, cầm cờ phía trên lưng. Còn tôi bước chậm chạp phía sau -- (Tiếng cười) -- trên đầu ngón chân, và cầm cờ với sải tay dang rộng, vậy nghĩa là đầu tôi thật sự ở dưới cái lá cờ chết tiệt đó. (Tiếng cười) Tất cả máy quay, dĩ nhiên, hướng về Sophia Điều đó thật may mắn cho tôi, vì hầu hết những tấm hình trên báo tôi cũng xuất hiện, mặc dù ở giữa 2 chân của Sophia (Tiếng cười) Nơi hầu hết đàn ông đều muốn. (Tiếng cười) (Tiếng vỗ tay)
4 phút đẹp nhất của cả cuộc đời tôi là khoảng thời gian ở sân vận động Olympic Chồng tôi không thích khi tôi nói như vậy - mặc dù tôi đã giải thích với ông ấy những điều chúng tôi làm khi ở riêng với nhau thường ít hơn 4 phút - (Tiếng cười) -- nên ông ấy không nên xem chuyện đó là chuyện cá nhân Tôi lưu giữ tất cả mẫu tin về 4 phút tuỵêt vời đó, vì tôi không muốn quên chúng khi tuổi già bắt đầu phá hủy những tế bào não của tôi.
Tôi muốn giữ mãi trong trái tim mình điều quan trọng nhất về Olympics -- - đam mê. Bây giờ tôi sẽ kể câu chuyện về niềm đammê Năm đó là 1998, tại trai tù của những người tị nạn Tutsi ở Congo. Nhân đây, 80% những người tị nạn trên thế giới là phụ nữ và những bé gái. Chúng ta có thể gọi nơi đó là một trại chết, vì những người không bị giết sẽ chết vì bệnh tật hay vì đói. Vai chính trong câu chuyện này là người phụ nữ trẻ, Rose Mapendo, và những đứa con của cô. Cô mang thai và là một phụ nữ góa chồng. Những tên lính buộc cô phải chứng kiến cảnh chồng mình bị tra tất và giết. Bằng cách nào đó cô đã bảo vệ được 7 đứa con nhỏ, và sau đó vài tháng, cô sinh non một cặp song sinh. 2 bé trai bé bỏng. Cô tự cắt dây rốn với một cái que, và buộc chúng lại bằng chính tóc của mình Cô đặt tên cho 2 đưa bé theo tên của sĩ quan chỉ huy trại để lấy lòng họ, và nuôi chúng bằng lá trà đen vì cô không đủ sữa cho chúng. Khi tên lính vào trong xà lim của cô và lôi bé gái lớn nhất đi, cô một mực nắm lấy cô bé và nhất quyết không bỏ ra, thâm chí ngay cả khi họ chỉa súng vào đầu cô. Gia đình cô sống sót được trong 16 tháng, và sau đó, bằng sự may mắn kỳ diệu, và trái tim quả cảm của một quý ông người Anh, Sasha Chanoff, người đã giúp đưa cô lên máy báy giải cứu của Mỹ, Rose Mapendo và 9 đứa con của mình đã đến Phoenix, Arizona, để sinh sống và phát triển
Mapendo, theo tiếng Swahili, nghĩa là tình yêu lớn. Nhân vật chính trong những quyển sách của tôi cũng là những phụ nữ mạnh mẽ như Rose Mapendo. Tôi không tạo ra họ. Tôi không cần phải làm vậy Tôi nhìn xung quanh và tôi thấy họ ở tất cả mọi nơi. Tôi đã làm việc với phụ nữ và vì phụ nữ cả đời tôi. Tối biết họ rất rõ Tôi được sinh ra từ lâu rồi, tại điểm tận cùng của thế giới, trong một gia đình bảo thủ theo đạo công giáo. Không ngạc nhiên gì khi lên 5 tôi đã bắt đầu đấu tranh vì nữ quyền - mặc dù khái niệm đó chưa đến Chile, vì thể mọi người không biết lúc đó tôi đang bị bệnh gì. (Tiếng cười) Không lâu sau đó tôi nhận ra rằng tôi phải trả giá rất cao cho sự tự do, và cho những thắc mắc của mình về chế độ gia trưởng. Nhưng tôi rất vui để trả giá, vì cứ mỗi lần tôi gặp vấn đề, tôi có thể trả đòn gấp đôi. (Tiếng cười) Một lần, khi con gái tôi Paula 20 tuổi cô bé nói đấu tranh vì nữ quyền đã qua rồi, tôi nên dừng lại đi. Chúng tôi đã có một trận cãi nhau rất đáng nhớ. Đấu tranh vì nữ quyền đã xưa rồi? Đúng, cho những phụ nữ có nhiều đặc quyền như con gái tôi và tất cả chúng ta ở đây hôm nay, nhưng không phải cho những chị em ở phần còn lại của thế giới những người vẫn đang bị ép buộc tảo hôn, lạm dụng tình dục, và lao động cực khổ -- Họ có những đứa con mà họ không muốn và không thể nuôi Họ không có bất cứ quyền kiểm soát nào trên cơ thể cũng như cuộc sống của họ. Họ không được giáo dục và không có tự do. Họ bị trói, bị đánh và thậm chí còn bị giết, Đối với hậu hết phụ nữ trẻ phương Tây ngày nay, bị gọi là nhà vận động vì nữ quyền là sự sỉ nhục. Phong trào đòi nữ quyền không bao giờ gợi cảm hết, nhưng để tôi cam đoan với bạn tôi vẫn hay tán tỉnh và chưa từng thiếu đàn ông (Tiếng cười) Phong trào đòi nữ quyền chưa chết, Nó đã phát triển. Nếu bạn không thích tên gọi như vậy, thì hãy, vì Chúa, thay đổi nó đi Hãy gọi nó là Aphrodite, hay Venus hay bất cứ thứ gì bạn muốn, điều đó không quan trọng, miễn là chúng ta hiểu ý nghĩa của chúng và ủng hộ chúng.
Vây đây là một câu chuyện khác về sự đam mê, lần này là một câu chuyện buồn. Câu chuyện diễn ra ở một phòng bệnh nhỏ dành cho phụ nữ ở Bangladesh. Vào năm 2005 Jenny là người vệ sinh răng trẻ tuổi người Anh người đã đến làm tình nguyện viên ở phòng khám trong suốt kỳ nghĩ 3 tuần của cô. Cô dự định sẽ làm vệ sinh cho răng, nhưng khi cô đến, cô nhận ra rằng ở đây không có bác sĩ, không có nha sĩ và phòng bệnh chỉ là một túp lều đầy ruồi. Ở ngoài, phụ nữ xếp thành hàng dài đợi hàng tiếng đồng hồ đều được điều trị Bệnh nhân đầu tiên đang bị đau hết sức đau khổ vì cô ta đang bị sâu vài cái răng hàm. Jenny nhận ra rằng giải pháp duy nhất là nhỏ đi cái răng sâu. Cô thì lại không có bằng cấp để làm việc đó, cô cũng chưa làm điều đó bao giờ. Cô đã mạo hiểm rất nhiều và cô hoảng sợ. Cô thậm chí còn không có những thiết bị phù hợp nhưng cũng may là cô có mang theo một ít Novacaine. Jenny có một trái tìm rất dũng cảm và đầy nhiệt huyết. Cô cầu nguyện và bắt đầu phẩu thuật Cuối cùng, bệnh nhân đã phục hồi hôn lên đôi tay cô. Vào ngày đó một người làm vệ sinh răng đã nhổ thêm nhiều cái răng nữa. Sáng hôm sau, khi cô quay trở lại phòng bệnh, bệnh nhân đầu tiên hôm qua của cô đang đợi ở ngoài với người chồng. Khuôn mặt của người phụ nữ nhìn như quả dưa hấu. Nó đã bị sưng phồng lên đến mức không thể nhìn thấy đôi mắt. Người chồng, đầy hoảng sợ, đã dọa sẽ giết cô bác sĩ. Jenny hoảng sợ với những gì cô đã làm, nhưng sau đó người phiên dịch giải thích rằng tình hình người bệnh nhu vậy không phải vì ca phẫu thuật hôm qua. Người trước đó, chồng của cô ta đã đánh cô vì cô không có ở nhà để chuẩn bị cơm tối cho ông.
Ngày nay vẫn còn hàng triệu người phụ nữ phải sống nhu vậy Họ là những người nghèo nhất của những người nghèo. Mặc dù phụ nữ chiềm 2/3 số lao động toàn thế giới, Họ sở hữu ít hơn 1% tài sản của toàn thế giới. Họ được trả ít hơn đối với cùng một công việc nếu họ được trả lương, và cuộc sống vẫn rất bấp bênh vì họ không có độc lập về tài chính và họ hằng ngày đe dọa bằng sự bóc lột, bạo lực và lạm dụng. Sự thật là việc bạn cho phụ nữ giáo dục, công việc, và khả năng kiểm soát thu nhập, thừa kế và tài sản cá nhân của họ sẽ giúp ích nhiều cho xã hội. Nếu phụ nữ được trao quyền, con cái và gia đình của họ sẽ có nhiều lợi ích. Nếu gia đình hạnh phúc, làng mạc sẽ phát triển, và cuối cùng là cả đất nước sẽ thịnh vượng.
Wangari Maathai đến một ngôi làng ở Kenya. Bà nói chuyện với phụ nữ, và giải thích rằng đất đai ở đây rất cằn cỗi. vì họ đã cắt và bán hết cây cối. Bà giúp những phụ nữ đó trồng cây mới và chăm sóc chúng, từng chút từng chút một. Sau khoảng 5 đến 6 năm, họ có 1 ngôi rừng, đất đai trở nên màu mỡ, và cả ngôi làng được cứu sống. Những xã hội nghèo và lạc hậu nhất là những xã hội xem nhẹ vai trò của phụ nữ. Vậy mà sự thật hiển nhiên này lại bị chính phủ và cả những tổ chức từ thiệt phớt lờ. Cho mỗi đồng được đặt vào chương trình của phụ nữ, 20 đồng được dùng để hỗ trợ cho đàn ông. Phụ nữa chiếm 51% cả nhân loại. Tiếp sức cho họ sẽ thay đổi tất cả mọi thứ -- nhiều hơn cả công nghệ, thiết kế và giải trí. Tôi có thể cam đoan rằng khi phụ nữ làm việc chung với nhau -- được kết nối, thông tin và giáo dục -- có thể đem lại hòa bình và thịnh vượng cho hành tinh đang bị bỏ rơi này. Trong tất cả cuộc chiến ngày nay, hầu hết thương vong là dân thường, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Họ là những thiệt hại do vô ý. Đàn ông đang điều hành thế giới này, và hãy nhìn tình trạng hỗn độn này.
Chúng ta đang muốn một thế giới như thế nào? Đây là câu hỏi cơ bản mà hầu hết chúng ta đang tự hỏi. Có ý nghĩa gì không khi chúng ta tham gia vào trật tự thế giới hiện tại? Chúng ta muốn một thế giới nơi cuộc sống được bảo vệ, và chất lượng cuộc sống được đảm bảo cho tất cả mọi người, chứ không phải chỉ những người có đặc ân. Tháng một vừa qua tôi đã dự buổi triển lãm các tác phẩm của Fernando Botero tại thư viện UC Berkeley. Không một bảo tàng hay phòng tranh nào tại Mỹ, trừ phòng tranh New York trưng bày tác phẩm của Botero, dám cho phép triễn lãm tác phẩm vì đề tài của nó là về nhà tù Abut Ghraib. Chúng là những bức tranh lớn về sự tra tấn và lạm dụng quyền lực, theo nhiều phong cách Botero Tôi không thể loại bỏ những bức ảnh đó ra khỏi tâm trí và trái tim của mình. Điều tôi lo lắng nhất là quyền lực không bị trực phạt. Tôi sợ sự lạm dụng quyền lực, và quyền lạm dụng người khác. Đối với con người, đàn ông định nghĩa thực tế, và buộc tất cả còn lại chấp nhận thực tế đó và tuân thủ luật lệ. Những luật lệ thay đổi thường xuyên, nhưng chúng đều có lợi cho họ, và trong trường hợp là hiệu ứng lan tỏa, dù không hiệu qủa trong nên kinh tế, diễn ra một cách hoàn hảo. Sự lạm dụng ảnh hưởng từ cao xuống thấp Phụ nữ và trẻ em, đặc biệt là những người nghèo, sống ở đáy xã hội. Thâm chí người đàn ông túng thiếu nhất cũng có ai đó để họ lạm dụng -- một người phụ nữ hay 1 đứa bé Tôi chán ngấy với loại quyền lực số ít người áp dụng cho số đông người khác vượt qua cả giới tính, thu nhập, chủng tộc và giai cấp.
Tôi nghĩ đã đến lúc để tạo ra những thay đổi nền tảng trong nên văn minh của chúng ta. Nhưng để thực sự thay đổi, chúng ta cần năng lực của phụ nữ trong việc quản lý thế giới này. Chúng ta cần số lượng phụ nữ nhất định trong vị trí cả quyền lực, và chúng ta cần nuôi dưỡng năng lượng nữ tính trong đàn ông. Dĩ nhiên tôi đang nói đến đàn ông với tinh thần trẻ trung. Người già thì vô vọng rồi, chúng ta phải đợi cho họ chết đi thôi. Tiếng cười Vâng, tôi sẽ rất thích nêu có được đôi chân dài của Sophia Loren và bộ ngực huyền thoại đó. Nhưng nếu được chọn, tôi sẽ chọn một trái tim của chiến binh Wangari Maathai, Somaly Mam, Jenny, và Rose Mapendo. Tôi muốn tạo ra một thế giới đẹp. Không phải tốt hơn mà là đẹp hơn. Tại sao không? Điều đó có thể mà. Hãy nhìn quanh phòng này -- với tất cả kiến thức, năng lượng, tài năng và kỹ thuật này. Chúng ta hãy cùng xắn tay áo lên và làm việc, một cách thật nhiệt tình, để tạo ra một thế giới hoàn hảo. Cám ơn
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Tác giả và nhà vận động xã hội Isabel Allende thảo luận về phong trào phụ nữ, sự sáng tạo - và dĩ nhiên cả đam mê - trong bài nói này
Novelist Isabel Allende writes stories of passion. Her novels and memoirs, including The House of the Spirits and Eva Luna, tell the stories of women and men who live with passionate commitment -- to love, to their world, to an ideal. Full bio »
Translated into Vietnamese by Oanh Nguyen
Reviewed by Ha Tran
Comments? Please email the translators above.
18:36 Posted: Jun 2006
Views 685,302 | Comments 165
13:45 Posted: Sep 2008
Views 527,750 | Comments 89
22:52 Posted: Apr 2008
Views 968,628 | Comments 117
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.