Hans Rosling: Sự đi lên của Châu Á -- bằng cách nào và khi nào

Ngày xửa ngày xưa, khi mới 24 tuổi, tôi đã trở thành một sinh viên của trường y St. John's ở Bangalore. Tôi lúc đó là một học sinh khách học khóa sức khỏe cộng đồng trong vòng một tháng. Và thời gian học ở đó đã làm thay đổi nhận thức của tôi vĩnh viễn. Khóa học được dạy tốt, nhưng điều đã làm thay đổi nhận thức của tôi không phải là nội dung của khóa học. Mà đó là một sự thật phũ phàng mà tôi nhận thấy vào buổi sáng đầu tiên rằng các sinh viên Ấn Độ giỏi hơn tôi.

(Tiếng cười)

Các bạn thấy đấy, tôi lúc đó là một sinh viên ham học. Tôi rất yêu thích môn số liệu thống kê từ nhỏ. Và tôi đã học rất nhiều ở Thụy Điển. Tôi đã từng nằm trong phần tư ở trên của tất cả các môn tôi đã từng học. Nhưng ở St. John's, tôi lại nằm ở phần tư dưới. Và sự thật là các sinh viên Ấn Độ học chăm hơn chúng tôi ở Thụy Điển. Họ đọc sách hai, hoặc ba lần hoặc bốn lần. Ở Thụy Điển chúng tôi đọc một lần sau đó chúng tôi đi ăn chơi.

(Tiếng cười)

Và điều đó đối với tôi, sự trải nghiệm ấy là lần đầu tiên trong đời khi nhận thức tôi được lớn lên cùng đã thay đổi. Và tôi đã nhận ra rằng có lẽ thế giới Phương Tây sẽ không tiếp tục thống lĩnh thế giới mãi mãi. Và tôi nghĩ rằng nhiều trong số các bạn cũng có những sự trải nghiệm cá nhân tương tự. Đó là sự nhận thức rõ về một ai đó mà bạn được gặp mà thật sự làm cho bạn thay đổi tư tưởng của bản thân về thế giới. Đó không phải chỉ là các số liệu thống kê, mặc dù tôi đã cố gắng làm cho nó trông khôi hài.

Và tôi sẽ làm cho nó trông khôi hài ngay bây giờ trên sân khấu, tôi sẽ thử đoán xem khi nào điều đó sẽ diễn ra, khi mà Châu Á sẽ lấy lại được cương vị thống trị của một khu vực đi đầu của thế giới, như (Châu Á) đã từng là trước đây trong hàng nghìn năm. Và tôi sẽ làm điều đó bằng cách cố gắng dự đoán một cách chính xác vào năm nào mức thu nhập bình quân trên đầu người ở Ấn Độ, ở Trung Quốc, sẽ vươn lên bằng các nước phương Tây. Và tôi không nói đến toàn bộ nền kinh tế, bởi vì để phát triển một nền kinh tế Ấn Độ lên tầm cỡ của Anh Quốc, đó là một việc quá dễ dàng, đối với một tỷ người dân. Nhưng tôi muốn xem xem khi nào lương trung bình, số tiền trả cho từng người trong từng tháng, ở Ấn Độ và Trung Quốc, khi nào con số đó sẽ đạt đến mức của Anh Quốc và Hoa Kỳ?

Nhưng tôi sẽ bắt đầu với một hậu cảnh về lịch sử. Và các bạn có thể thấy tấm bản đồ của tôi nếu tôi cho nó lên đây. Không ư? Tôi sẽ bắt đầu từ năm 1858. Năm 1858 là một năm của sự thăng tiến công nghệ ở các nước Phương Tây. Đó là năm mà Nữ Hoàng Victoria đã lần đầu tiên có thể liên lạc với tổng thống Buchanan bằng Cáp Điện Báo Vượt Đại Tây Dương. Và họ đã là những người đầu tiên "Twitter" vượt Đại Tây Dương. (Tiếng cười) (Tiếng vỗ tay) Và tôi đã có thể, thông qua Google và Internet, tìm thấy nguyên văn của bức điện báo được gửi bởi tổng thống Buchanan trả lời cho Nữ Hoàng Victoria. Và bức điện báo được kết thúc như thế này: "Bức điện báo này là một công cụ tuyệt vời để truyền bá tôn giáo, nền văn minh, quyền tự do và luật pháp khắp nơi trên thế giới."

Đó là những lời nói hay. Nhưng tôi cảm thấy tò mò về những gì ông ấy muốn bày tỏ khi nói về quyền tự do, và đó là quyền tự do cho ai. Và chúng ta sẽ suy nghĩ về điều đó khi chúng ta nhìn vào bức tranh của thế giới vào năm 1858. Bởi vì năm 1858 là một năm đánh dấu sự thay đổi lớn trong lịch sử Châu Á. Năm 1858 là năm mà cuộc khởi nghĩa anh hùng ở Ấn Độ chống lại sự chiếm đóng của nước ngoài đã bị lực lượng quân sự Anh dập tắt. Và Ấn Độ đã phải gánh chịu thêm 89 năm đô hộ.

Vào năm 1858 ở Trung Quốc, lực lượng quân sự Anh cũng đã giành chiến thắng trong cuộc chiến Ănglo-Trung Quốc. Và điều này đã có nghĩa rằng những người nước ngoài, như được ghi trong hiệp ước, được phép buôn bán một cách tự do ở Trung Quốc. Điều đó đã có nghĩa rằng trả thuốc phiện để lấy các mặt hàng Trung Quốc.

Năm 1858 ở Nhật Bản, là năm mà Nhật Bản đã phải ký Hiệp Ước Harris và chấp nhận buôn bán trên những điều kiện lợi về phía Hoa Kỳ. Và họ đã bị hăm dọa bởi những chiếc tàu đen kia mà đã ở bến cảng Tokyo từ năm trước đó. Nhưng Nhật Bản, ngược lại với Ấn Độ và Trung Quốc đã duy trì được chủ quyền đất nước.

Và chúng ta hãy xem thử điều đó sẽ dẫn đến một sự khác biệt như thế nào. Và tôi sẽ thực hiện đó bằng cách đưa những quả bong bóng này quay lại biểu đồ Gapminder này, các bạn có thể thấy rằng mỗi quả bóng là một quốc gia. Kích cỡ của một quả bóng thể hiện độ lớn của dân số. Trên trục này, tôi có thu nhập đô la bình quân trên đầu người. Và trên trục kia tôi có tuổi thọ trung bình, sức khỏe của người dân. Và tôi cũng đem theo một phát minh đến đây. Tôi đã biến cây bút laser thành một phiên bản thân thiện với tự nhiên và có thể tái tạo ở một Ấn Độ xanh đây.

(Tiếng vỗ tay)

Và chúng ta sẽ thấy, các bạn biết đấy. Các bạn hãy nhìn đây, vào năm 1858, Ấn Độ đã ở đây, Trung Quốc ở đây, Nhật Bản ở chỗ kia, Hoa Kỳ và Anh Quốc thì giàu hơn nên ở đằng kia lận. Và tôi sẽ khởi động thế giới bằng cách này. Ấn Độ không phải lúc nào cũng ở vị trí này. Thật ra, nếu chúng ta quay trở lại vào các hồ sơ lịch sử, đã có một thời gian vào hàng trăm năm trước khi thu nhập bình quân trên đầu người ở Ấn Độ và Trung Quốc đã thậm chí cao hơn ở Châu Âu. Nhưng đến năm 1850 cũng đã là nhiều năm dưới ách thống trị nước ngoài, và Ấn Độ đã bị giảm công nghiệp hóa. Và các bạn có thể thấy là các nước đã phát triển nền kinh tế của mình là Hoa Kỳ và Anh Quốc. Và hai nước này vào cuối thế kỷ cũng đã trở có sức khỏe con người tốt hơn và Nhật Bản cũng bắt đầu bắt kịp hai nước này. Ấn Độ cũng đang cố gắng ở phía dưới. Các bạn có thể thấy Ấn Độ bắt đầu di chuyển không? Nhưng đúng, thật đúng là chủ quyền lãnh thổ đã là điều tốt mà Nhật Bản đã có. Và Nhật Bản đã cố gắng để di chuyển lên kia.

Và đã sang thế kỷ mới. Sức khỏe con người đang trở nên tốt hơn, Anh Quốc, Hoa Kỳ. Nhưng hãy cẩn thận -- chúng ta đang tiến gần đến Thế Chiến Thứ Nhất. Và vào Thế Chiến Thứ Nhất, các bạn biết đấy, chúng ta sẽ chứng kiến rất nhiều chết chóc và các vấn đề về kinh tế. Anh Quốc đang đi xuống. Và dịch cúm Tây Ban Nha cũng đang đến. Và sau Thế Chiến Thứ Nhất, các nước này lại tiếp tục đi lên. Vẫn còn dưới sự chiếm đóng của nước ngoài, và không có chủ quyền, Ấn Độ và Trung Quốc đã bị bỏ rơi ở một góc. Đã không có nhiều thứ diễn ra. Ấn Độ và Trung Quốc đã chỉ phát triển dân số của mình và không nhiều thứ gì khác. Vào năm 1930, như các bạn có thể thấy Nhật Bản đang đi vào giao đoạn chiến tranh, với tuổi thọ trung bình thấp hơn. Và một sự kiện thật sự tồi tệ khác nữa là Thế Chiến Thứ Hai, đặc biệt không tốt cho kinh tế Nhật Bản. Nhưng Nhật Bản đã khôi phục khá nhanh sau đó. Và chúng ta đang tiến đến một thế giới mới. Vào năm 1947, Ấn Độ cuối cùng đã giành được độc lập. Và họ đã có thể nâng cao lá cờ của mình và trở thành một quốc gia tự chủ, nhưng cùng với rất nhiều khó khăn ở dưới kia.

(Tiếng vỗ tay)

Vào năm 1949, chúng ta đã chứng kiến sự xuất hiện của một đất nước Trung Quốc cách tân theo một đường lối mà đã làm cho cả thế giới phải ngạc nhiên. Và điều gì đã xảy ra? Điều gì đã xảy ra sau khi các nước này giành được độc lập? Các bạn có thể thấy là sức khỏe con người đã bắt đầu được cải tiến. Trẻ em đã được cho đến trường lớp. Các dịch vụ ý tế được cung cấp. Đây là sự kiện Đại Nhảy Vọt lúc Trung Quốc đang đi xuống. Được thực hiện bởi Mao Thạch Đông. Trung Quốc đã hồi phục. Sau đó họ lại nói "Không bao giờ nữa, cái quy hoạch trung tâm ngớ ngẩn." Nhưng rồi Trung Quốc đã đi lên phía trên kia, và Ấn Độ cố gắng theo sau. Và Ấn Độ đã bắt kịp thật. Và cả hai nước đã có sức khỏe con người tốt hơn, nhưng nền kinh tế thì vẫn còn thấp.

Và chúng ta đã đến năm 1978, và Mao Thạch Đông đã từ trần, và một anh chàng mới xuất hiện từ phía bên trái. Và đó là Đặng Tiểu Bình xuất hiện ngay ở đây đây, Và ông ấy nói, "Không quan trọng nếu còn mèo là trắng hay đen, chỉ cần nó bắt được chuột là được." Bởi vì bắt chuột là điều mà hai con mèo muốn làm. Và như các bạn có thể thấy hai con mèo ở đây, Trung Quốc và Ấn Độ, đang muốn bắt những con chuột ở đằng kia, các bạn biết đấy. Và họ quyết định phát triển không chỉ ngành y tế và giáo dục, mà cả bắt đầu phát triển kinh tế. Và cuộc cải cách thị trường đã thành công. Vào năm 1992, Ấn Độ cũng tiến hành cuộc cải cách thị trường. Và họ đi cùng nhau khá gần, và các bạn có thể thấy rằng sự tương đồng giữa Ấn Độ và Trung Quốc, trên nhiều khía cạnh, lớn hơn sự khác biệt giữa hai nước này.

Và từ đây họ tiếp tục bước tiến. Và liệu họ sẽ bắt kịp được (Anh Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản) hay không?

Đó chính là câu hỏi lớn cho ngày hôm nay. Ấn Độ và Trung Quốc đang ở vị trí này vào ngày hôm nay.

Bây giờ điều đó có nghĩa là -- (Tiếng vỗ tay) các bình quân -- đây là bình quân của Trung Quốc. Nếu tôi chia Trung Quốc ra, các bạn hãy xem đây, Thượng Hải đã bắt kịp được rồi. Thượng Hải đã ở đây rồi. Và Thượng Hải còn có sức khỏe con người tốt hơn Hoa Kỳ. Nhưng mặt khác, Quý Châu, một trong những tỉnh nghèo nhất trên đại lục Trung Quốc, hiện đang ở đây. Và nếu tôi chia Quý Châu ra thành hai vùng thành thị và nông thôn, khu vực nông thôn của Quý Châu chạy xuống tận dưới này. Các bạn có thể thấy được sự bất đồng to lớn này ở Trung Quốc, trong sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế.

Và nếu tôi chọn Ấn Độ, các bạn sẽ có được một loại bất đồng khác ở Ấn Độ. Sự khác biết về các yếu tô địa lý không lớn lắm. Uttar Pradesh, bang lớn nhất trong các bang, là bang nghèo hơn và có sức khỏe con người kém hơn phần còn lại của Ấn Độ. Kerala thì đang bay tít ở trên kia, bằng Hoa Kỳ về mặt sức khỏe và y tế, nhưng không bằng về mặt kinh tế. Và đây, Maharashtra, cùng với Mumbai, đang tiến lên phía trước. Bây giờ ở Ấn Độ, những sự bất đồng chủ yếu là ở bên trong các bang, thay vì giữa các bang. Và đó không phải là một điều không tốt về bản chất. Nếu các bạn có nhiều sự bất đồng, những sự bất đồng về địa lý vĩ mô có thể gây ra nhiều khó khăn hơn trong tương lai xa, trong việc xử lý, so với nếu sự bất đồng này nằm trong cùng một khu vực nơi mà các bạn có một trung tâm phát triển khá gần với nơi mà những người nghèo đang sinh sống.

Không, vẫn còn một sự bất tương đồng nữa. Các bạn hãy nhìn đây, Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ. (Tiếng cười) Ồ, Hoa Kỳ đã làm bể mất cái khung của tôi. Washington, D.C. đã vượt ra tận đây. Các bạn của tôi tại Gapminder đã muốn tôi trình bày sự việc này bởi vì hiện đang có một người lãnh đạo mới ở Washington rất lo lắng về hệ thống y tế sức khỏe. Và tôi có thể hiểu được ông ấy, bởi vì Washington, D.C. rất giàu có ở phía đằng kia nhưng họ không có được sức khỏe con người bằng Kerala. Quả là khá thú vị phải không các bạn? (Tiếng vỗ tay) Tôi thấy được một mối làm ăn cho Kerala, giúp đỡ Hoa Kỳ sửa chữa lại hế thống y tế của mình.

(Tiếng cười)

(Tiếng vỗ tay)

Bây giờ chúng ta có toàn bộ thế giới. Các bạn có bản chú thích ở dưới kia. Và khi các bạn thấy hai còn mèo khổng lồ ở trên này, đẩy tới, các bạn thấy rằng ở giữa và đằng trước chúng, là một loạt các nền kinh tế mới xuất hiện trên thế giới, mà Thomas Friedman đã gọi một cách rất đúng đắn là "thế giới bằng phẳng." Các bạn có thể thấy rằng trong y tế và giáo dục một phần lớn trong dân số thế giới đang đi về phía trước, nhưng Châu Phi, và các khu vực khác, như vùng ngoại ô Quý Châu ở Trung Quốc, vẫn còn người số trong tình trạng y tế sức khỏe thấp và kinh tế rất thấp kém. Chúng ta có một sự bất bình đẳng rất lớn trên thế giới. Nhưng hầu hết các tầng lớp ở giữa trên thế giới đang đẩy về phía trước với tốc độ rất nhanh.

Bây giờ, quay lại với những dự đoán của tôi. Khi nào Ấn Độ và Trung Quốc sẽ bắt kịp được các nước phát triển. Tôi phải quay lại với biểu đồ thông thường nhất. Tôi sẽ biểu thị thu nhập bình quân đầu người trên trục này, người nghèo ở dưới này, người giàu ở trên kia. Và thời gian là ở đây, tôi khởi động thế giới kể từ năm 1858. Và chúng ta sẽ thấy được những gì sẽ xảy ra với những quốc gia này. Các bạn có thể thấy, Trung Quốc dưới sự chiếm đóng của nước ngoài thật ra đã có thu nhập giảm sút và đi xuống cùng vị trí với Ấn Độ ở đây. Trong khi Anh Quốc và Hoa Kỳ đang càng ngày càng giàu lên. Và sau Thế Chiến Thứ Hai, Hoa Kỳ đã trở nên giàu hơn Anh Quốc. Nhưng độc lập đang tiến đến gần đây. Bắt đầu tăng trưởng, cải cách kinh tế. Tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn, và với dự đoán của IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế) các bạn có thể thấy hai nước này được ước đoán sẽ ở vị trí nào vào năm 2014.

Bây giờ, câu hỏi là "Khi nào thì hai nước này sẽ bắt kịp?" Các bạn hãy nhìn lấy Hoa Kỳ. Các bạn có thấy quả bóng kia không? Những quả bóng nói chung, không phải những quả bóng của tôi, mà là những quả bóng tài chính. Đó là quả bong bóng dot com. Và đây là ngưỡng cửa Lehman Brothers. Các bạn có thể thấy rằng Hoa Kỳ đã rớt xuống dưới này. Và dường như rằng có một hòn đá đang lăn xuống dưới này luôn, các bạn biết đấy. Vì vậy những nước này có vẻ như không đi theo chiều hướng này. Những nước này có vẻ như đang tăng trưởng với một tốc độ khiêm tốn hơn. Và những người thích tăng trưởng đang đổi tầm nhìn về phía Châu Á.

Tôi có thể so sánh với Nhật Bản. Nhật Bản đang đi lên. Các thấy Nhật Bản đã đi lên như thế nào rồi đấy. Chúng ta thêm Nhật Bản vào danh sách. Và không có nghi ngờ gì về việc một nước có thể bắt kịp được một nước khác. Các bạn có thấy Nhật Bản đã thực hiện điều đó như thế nào không? Nhật Bản đã đi lên như thế này, cho đến khi hoàn toàn bắt kịp Hoa Kỳ và Anh Quốc, và rồi Nhật Bản đi cùng với những nền kinh tế thu nhập cao này. Nhưng tôi muốn phỏng đoán tương lai của những nước này bằng cách này. Có thể sẽ thấp hơn, có thể sẽ cao hơn. Rất khó để đoán được một cách chính xác, nhất là khi đoán về tương lai. Đã có một người sử gia từng nói với tôi là đoán về quá khứ còn khó hơn nữa.

(Tiếng cười)

Tôi nghĩ rằng tôi đang ở một cương vị rất khó khăn đây. Tôi cho rằng những sự bất bình đẳng, bất đồng ở Trung Quốc và Ấn Độ là những cản trở rất lớn bởi vì đưa toàn bộ dân số đến với tăng trưởng và sự thịnh vượng là việc cần phải làm để tạo ra một thị trường trong nước, điều mà sẽ giúp tránh khỏi sự bất cân bằng xã hội, và điều mà sẽ sử dụng triệt để khả năng của toàn bộ dân số. Vì vậy, sự đầu tư vào xã hội vào các mảng y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng, và điện lực là điều thật sự cần thiết ở Ấn Độ và Trung Quốc.

Các bạn biết về khí hậu bây giờ rồi đấy. Chúng ta có những chuyên gia quốc tế Ấn Độ nói với chúng ta rằng khí hậu đang thay đổi, và chúng ta phải hành động sớm, nếu không, Trung Quốc và Ấn độ sẽ là những nước chịu thiệt hại nhất từ sự thay đổi môi trường và khí hậu. Và tôi xem Ấn Độ và Trung Quốc là hai người cộng sự tốt nhất trên thế giới trong một chính sách tốt về môi trường toàn cầu. Nhưng họ sẽ không trả giá cho những gì những nước khác đã gây ra, những nước có nhiều tiền hơn, đã tạo dựng nhiều, và tôi có thể đồng ý với điều đó.

Nhưng những gì tôi thật sự lo lắng về là chiến tranh. Liệu những giàu sẽ thật sự chấp thuận một nền kinh tế hoàn toàn mới, và một sự xê dịch trong quyền lực khỏi vị trí mà nó đã từng nằm trong vòng 50, 100 đến 150 năm nay, quay trở lại Châu Á? Và liệu Châu Á sẽ có đủ khả năng để gánh vác cương vị lãnh đạo mới một cương vị hùng cường, và là những người thủ hiến của thế giới? Vì vậy, hãy luôn tránh chiến tranh, bởi vì chiến tranh luôn đẩy lùi bước tiến của con người. Bây giờ nếu những bất đồng, khí hậu và chiến tranh có thể được tránh khỏi, hãy chuẩn bị cho một thế giới bình đẳng. Bởi vì đây là những gì đang diễn ra.

Và tôi đã có tầm nhìn này từ lúc tôi còn là một sinh viên trẻ tuổi, vào năm 1972, rằng những người Ấn Độ có thể giỏi hơn những người Thụy Điển rất nhiều, và điều này sắp trở thành hiện thực. Và sẽ diễn ra chính xác vào năm 2048 vào cuối mùa hè, vào tháng 7, chính xác hơn là vào ngày 27 tháng 7. (Tiếng vỗ tay) Ngày 27 tháng 7 năm 2048 là sinh nhật thứ 100 của tôi. (Tiếng cười) Và tôi mong đợi sẽ được phát biểu vào phiên đầu tiên của TED lần thứ 39 ở Ấn Độ. Hãy đặt chỗ ngồi sớm nhé. Các ơn các bạn nhiều.

(Tiếng vỗ tay)