Guy-Philipse Goldstein: Vũ khí công nghệ cao có thể đe doạ nền hoà bình thế giới như thế nào

Xin chào. Nếu như bạn đang theo dõi những thông tin ngoại giao trong những tuần qua, bạn có lẽ sẽ nghe về một cuộc khủng hoảng mới giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ liên quan đến cuộc tấn công mạng chống lại một công ty Hoa kỳ là Google. Rất nhiều thứ đã được đưa ra bàn luận về vấn đề này. Vài người gọi đó là chiến tranh công nghệ cao thứ mà thực tế có thể là một tổ chức gián điệp -- và một cách rõ ràng, chưa được giải quyết đúng mức. Tuy nhiên khi vụ việc này đã gây ra nỗi lo sợ đang gia tăng tại các nước phương tây liên quan tới sự nổi lên của các vũ khí công nghệ cao.

Sự kiện trên cũng cho thấy rằng những vũ khí này rất nguy hiểm. Đó chính là một thực tế mới: rằng chúng có thể dẫn dắt cả thế giới tới xung đột công nghệ điều có thể biến thành một cuộc chiến thực sự. Những vũ khí ảo này cũng đồng thời có thể huỷ hoại thế giới thực. Năm 1982, trong cuộc chiến tranh lạnh tại Siberia, Xô viết cũ, một đường ống đã phát nổ với với khối lượng khoảng 3000 tấn, tương đương với 1/4 quả bom nguyên tử Hiroshima. Ngày nay, chúng ta biết rằng, sự thật đã được hé mở bởi Thomas Reed, thư ký lực lượng không quân thời Ronald Reagan -- rằng vụ nổ này thực chất là kết quả của hoạt động phá hoại từ CIA, mà họ đã lập kế hoạch thâm nhập vào hệ thống quản lý công nghệ cao của đường ống đó.

Gần đây nhất, chính phủ Hoa Kỳ đã tiết lộ rằng tháng 9 năm 2008, hơn 3 triệu người tại bang Espirito Santo của Brazil đã rơi vào khủng hoảng, -- nạn nhân của hoạt động tội phạm khủng bố quả mail bởi những tên tội phạm công nghệ. Thậm chí đáng lo ngại hơn đối với người dân Hoa Kỳ, vào tháng 12 năm 2008, một trong những ngày linh thiêng nhất, hệ thống máy tính của CENTCOM, trung tâm điều hành kiểm soát cuộc chiến tại Irag và Afghanistan, đã bị thâm nhập bởi tin tặc những kẻ đã sử dụng những chiếc khóa USB bị nhiễm virus. Và với những chiếc khóa này, họ có thể đột nhập vào hệ thống CENTCOM để theo dõi mọi thứ, và thậm chí làm lây nhiễm virus trong hệ thống. Do đó, người dân Hoa Kỳ tỏ ra cực kỳ nghi ngại trước mối hiểm hoạ này. Tôi xin trích dẫn câu nói của Đại tướng James Cartwright, Phó chủ tịch ban quản trị tập đoàn, người phát biểu trong một báo cáo tại quốc hội rằng các cuộc tấn công công nghệ cao có tác dụng phá huỷ mạnh mẽ như những vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Thêm vào đó, người Mỹ đã quyết định chi hơn 30 tỷ đô trong vòng 5 năm tới để xây dựng tiềm lực chiến tranh công nghệ.

Và xuyên suốt thế giới ngày nay, chúng ta chứng kiến một loạt cuộc chạy đua vũ khí công nghệ cao với những thiết bị hiện đại xây dựng bởi các quốc gia như Triều tiên hay thậm chí là Iran. Và những thứ bạn chưa từng nghe tới từ người phát ngôn của lầu năm góc hay Lực lượng phòng thủ Pháp rằng câu hỏi không phải là ai là đối thủ, mà thực tế là bản chất của vũ khí công nghệ cao. Để hiểu được nguyên nhân, chúng ta phải quan sát cách mà những công nghệ chiến tranh đã duy trì hay phá huỷ hoà bình hoà bình thế giới trong lịch sử. Ví dụ như, nếu như chúng ta có TEDxParis 350 năm trước, chúng ta sẽ nói về sản phẩm sáng tạo quân sự thời đó -- những công sự được vũ trang theo kiểu Vauban -- và chúng ta có thể dự đoán về một thời kỳ yên ổn trên thế giới hay tại Châu Âu cái mà thực tế đã diễn ra ở Châu Âu giữa những năm 1650 và 1750.

Tương tự, nếu chúng ta có cuộc thảo luận này 30, 40 năm trước, chúng ta sẽ thấy sự gia tăng của vũ khí hạt nhân, và mối đe doạ huỷ diệt song song mà chúng ám chỉ, ngăn cản 1 cuộc chiến trực tiếp giữa 2 cường quốc. Tuy nhiên nếu như chúng ta có cuộc nói chuyện này 60 năm trước, chúng ta sẽ quan sát thấy quá trình nổi lên của máy bay chiến đấu và xe tăng hiện đại, tạo ra lợi thế cho kẻ tấn công, khiến cho chủ nghĩa chớp nhoáng trở thành hiện thực và gây ra nguy cơ chiến tranh tại châu Âu. Do đó, công nghệ trong quân đội có thể ảnh hưởng tới toàn thế giới có thể tạo nên hoặc phá vỡ hoà bình thế giới -- và nó bao gồm những vũ khí công nghệ cao.

Vấn đề đầu tiên: Hãy tưởng tượng kẻ đối địch tiềm tàng thông báo rằng chúng đang chế tạo vũ khí công nghệ cao, nhưng chỉ vì lý do an ninh quốc gia. Được thôi, song cái gì có thể phân biệt chúng với những vũ khí tấn công? Điều này trở nên phức tạp hơn khi mà mục đích sử dụng chúng lại càng mơ hồ. Chỉ 3 năm trước, cả Mỹ và Pháp đều tuyên bố rằng họ đang đầu tư vào hệ thống công nghệ, để bảo vệ hệ thống thông tin của họ. Nhưng ngày này cả hai nước đều cho rằng cách tốt nhất để tự vệ là tấn công. Vì vậy, họ đã tham gia với Trung Quốc, quốc gia có chính sách trong vòng 15 năm vừa tự vệ vừa tấn công.

Vấn đề thứ hai là: Đất nước của bạn có thể bị tấn công mạng và toàn bộ đất nước bị tàn phá, và bạn thậm chí còn không thể biết ai đã tấn công bạn. Vũ khí công nghệ cao có những đặc điểm khác biệt: chúng có thể được sử dụng mà không để lại dấu vết. Chúng đem lại lợi thế rất lớn cho kể tấn công, bởi vì người phòng thủ không biết được đối thủ để phản công lại. Và nếu như người bị tấn công phản công lại nhầm hướng, họ có thể tạo thêm kẻ thù cho chính họ và kết thúc bởi việc bị cô lập hoàn toàn. Vấn đề này không chỉ là lý thuyết.

Trong tháng 5 năm 2007, Estonia là nạn nhân của các vụ tấn công công nghệ cao đã phá huỷ hệ thống thông tin liên lạc và hệ thống ngân hàng. Estonia đã đổ tội cho Nga. Nhưng Nato, mặc dùng bảo vệ Estonia, đã phản ứng rất thận trọng. Tại sao? Bởi vì Nato không thể hoàn toàn chắc chắn rằng điện Kremlin có thực sự nằm sau những cuộc tấn công này. Nói tóm lại, một mặt khi một đối thủ tiềm năng thông báo rằng họ đang xây dựng các thiết bị công nghệ cao, bạn sẽ không thể biết rằng nó được sử dụng để tấn công hay tự vệ. Mặt khác, chúng ta biết rõ rằng những vũ khí này tạo lợi thế cho việc tấn công.

Trong một bài báo được xuất bản năm 1978, Giáo sư Robert Jervis của đại học Columbia New York đã mô tả một mô hình để nhận biết về việc những xung đột có thể gia tăng như thế nào. Trong hoàn cảnh mà bạn không biết liệu đối thủ của bạn có đang chuẩn bị cho tấn công hay phòng thủ, và nếu như những thứ vũ khí tạo ra lợi thế cho việc tấn công, thì trong tình huống này sẽ dễ dàng gây ra một cuộc xung đột. Đây là một tình huống đã được tạo ra bởi các vũ khí công nghệ cao ngày nay, và trong lịch sử nó đã là tình huống ở Châu Âu tại khởi đầu Chiến tranh Thế giới thứ Nhất. Vì vậy các vũ khí công nghệ cao rất nguy hiểm, nhưng thêm vào đó, nó đang nổi lên trong một môi trường đầy biến động hiện nay.

Nếu bạn nhớ tới chiến tranh lạnh, đó là một cuộc chơi khá gian khổ, nhưng một đối thủ mạnh thi đấu với hai đối thủ khác, điều này cho phép những sự hợp tác giữa hai thế lực rất mạnh. Ngày này chúng ta đang ở thế giới đa cực với những mối quan hệ đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều, như chúng ta đã chứng kiến ở Copenhagen. Và những mối liên hệ thậm chí có thể chỉ là trò lừa bịp với sự ra đời của vũ khí công nghệ cao. Tại sao? Bởi vì không có quốc gia nào biết chắc về việc các quốc gia lân cận có ý định tấn công hay không. Vì vậy những quốc gia có lẽ đang đối mặt với những hiểm hoạ mà Thomas Schelling -- người đạt giải Nobel gọi là "sự sợ hãi bị tấn công bất ngờ," giống như tôi không biết chắc người hàng xóm của mình có định tấn công mình không -- và tôi cũng có thể không bao giờ biết -- vì thế tôi sẽ cao tay tấn công trước.

Vừa trong tuần qua, trên tờ báo New York Times ra ngày 26/1/2010, lần đầu tiên nó đã khám phá ra những quan chức tại Hội đồng An ninh Quốc gia đang cân nhắc khả năng sẽ tấn công trước trong trường hợp Mỹ dự đoán sẽ bị tấn công. Và những cuộc tấn công sớm này có thể không chỉ dừng lại trong không gian ảo. Vào tháng 5/2009, Đại tướng Kevin Chilton, lãnh đạo của cơ quan nguyên tử Mỹ, nhấn mạng rằng nếu như cuộc chiến công nghệ cao chống Mỹ diễn ra, tất cả quyết định đã sẵn sàng.

Vũ khí công nghệ cao sẽ không thay thế những vũ khí truyền thống hay vũ khí nguyên tử -- chúng chỉ tăng thêm mức độ mới cho hệ thống khủng bố vốn có. Nhưng khi làm thế, chúng cũng gia tăng chính mối hiểm hoạ gây ra một cuộc chiến tranh -- nhưng chúng ta vừa chứng kiến, một mối đe doạ nghiêm trọng -- và một rủi ro mà chúng ta phải đối mặt với những giải pháp an ninh bao gồm tất cả chúng ta: đồng minh Châu Âu, thành viên NATO, những đồng minh và người bạn của Hoa Kỳ; những đồng minh phương Tây khác, và thậm chí bị ép buộc tham gia, Nga và Trung Quốc.

Công nghệ thông tin mà Joel de Rosnay đã nói về, nơi mà sinh ra từ các nghiên cứu về lĩnh vực quân sự, đang trên đà phát triển một khả năng tấn công có thể gây ra sự phá huỷ, mà trong nay mai nếu chúng ta không thận trọng, sẽ phá vỡ hoàn toàn hoà bình thế giới.

Cảm ơn

(Vỗ tay)