Freeman Dyson nói rằng: hãy tìm kiếm sự sống ở ngoài hệ Mặt trời

Sau 200 năm nữa, chúng ta sẽ được nhớ tới như thế nào? Tôi tình cờ sống ở một thành phố nhỏ, Princeton, ở New Jersey, nơi mà hàng năm kỷ niệm sự kiện trọng đại trong lịch sử Princeton: Trận Chiến Princeton, một trận đánh vô cùng quan trọng trên thực tế. Đó là trận thắng đầu tiên của George Washington, và là một bước ngoặt trong cuộc đấu tranh giành độc lập. Nó xảy ra 225 năm trước. Nó đúng là một thảm họa khủng khiếp đối với Princeton. Cả thành phố bị thiêu trụi giữa mùa đông, và đó là một mùa đông vô cùng khắc nghiệt. Và ¼ dân số Princeton đã qua đời vào mùa đông ấy vì đói và rét, nhưng không ai còn nhớ điều đó. Điều mà họ nhớ, tất nhiên, là chiến thắng vĩ đại: Người Anh bị đánh bại, và chúng ta thắng, và nước ta được thành lập. Và tôi đồng ý triệt để rằng nỗi đau đớn khi sinh con không được nhớ tới, người ta chỉ nhớ tới đứa trẻ. Và đó là điều mà chúng ta đang trải qua.

Tôi chỉ muốn dành một phút để nói về tương lai của Công nghệ Sinh học, bởi vì tôi nghĩ rằng tôi biết quá ít về nó -- tôi đâu phải nhà Sinh học -- vì thế mọi điều tôi biết về nó có thể được nói ra chỉ trong một phút. (Tiếng cười) Điều mà tôi đang nói là chúng ta nên học tập mô hình mà đã rất thành công với ngành công nghiệp thiết bị điện tử: và đã biến máy vi tính thành một thành công lớn trên thế giới như một món đồ chơi. Ngay khi những chiếc máy vi tính trở thành các món đồ chơi, khi lũ trẻ có thể về nhà và chơi với chúng, là khi mà ngành công nghiệp thực sự cất cánh. Và điều này buộc phải xảy tới với công nghệ sinh học

Có một -- (Tiếng cười) (Vỗ tay) -- có một cộng đồng lớn trên thế giới gồm những nhà sinh học thực dụng, những người gây giống chó, gây giống bồ câu, gây giống phong lan, gây giống hoa hồng -- những người nắm giữ sinh học trong lòng bàn tay của họ, và những người tận tâm chế tạo ra những thứ tuyệt đẹp, những sinh vật tuyệt đẹp: cây cối, thú vật, vật nuôi. Họ sẽ được tiếp sức bởi công nghệ sinh học, và đó sẽ là một bước tiến khổng lồ cho sự đón nhận công nghệ sinh học. Điều đó sẽ thổi bay rất nhiều ý kiến phản đối. Khi con người nắm bắt được kỹ thuật này, bạn sẽ có một bộ đồ dùng công nghệ sinh học dạng tự tháo lắp, để tự nuôi cấy con chó, con mèo của bạn. (Tiếng cười) (Vỗ tay) Chỉ cần mua phần mềm, và tự thiết kế. Tôi sẽ không nói nhiều nữa, bạn có thể hình dung tiếp từ đây. Điều đó sẽ xảy ra, và tôi nghĩ nó buộc phải xảy ra trước khi công nghệ trở nên tự nhiên, trở nên một phần của đời sống con người, thứ mà mọi người đều quen thuộc và đều chấp nhận.

Hãy gạt điều đó sang một bên. Tôi muốn nói về một điều khá khác biệt, điều mà tôi hiểu biết, và đó là thiên văn học. Và tôi quan tâm tới việc tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Và đang rộng mở cho chúng ta một cách thức mới để làm điều đó, và đó là điều tôi sẽ nói trong 10 phút, hoặc bất cứ phần thời gian còn lại nào. Sự thật quan trọng là, hầu hết những vật thể mà chúng ta có thể tiếp cận được -- tôi không nói về những ngôi sao, tôi đang nói về hệ mặt trời, những vật trong tầm với của tàu vũ trụ và trong tầm thấy của những chiếc kính viễn vọng gắn với mặt đất. Hầu hết các vật thể là rất lạnh và rất xa so với mặt trời.

Nếu bạn nhìn vào hệ mặt trời như chúng ta biết ngày nay, nó có vài hành tinh gần với mặt trời, và đó là nơi chúng ta sống. Nó có một số đáng kể các tiểu hành tình nằm giữa khoảng từ quỹ đạo của Trái đất đến quỹ đạo của Mộc tinh. Những tiểu hành tinh đó là một số đáng kể các vật thể, nhưng không rộng lắm. Và chúng cũng không hứa hẹn lắm cho sự sống, vì hầu hết chúng bao gồm đá và kim loại, chủ yếu là kim loại. Chúng không chỉ lạnh mà còn rất khô. Vì thế chúng ta không có nhiều hy vọng lắm cho các tiểu hành tinh.

Vẫn còn vài nơi thú vị ở xa hơn một chút, các mặt trăng của Mộc tinh và Thổ tinh. Đặc biệt, có một vùng gọi là Europa, đó là -- Europa là một trong những mặt trăng của Mộc tinh, nơi chúng ta thấy được một bề mặt băng rất bằng phẳng trông như thể nó đang trôi nổi trên mặt của một đại dương. Vì thế chúng ta tin rằng trên Europa thực chất có một đại dương sâu thẳm. Và điều đó biến nó thành một điểm khám phá thú vị lạ thường. Đại dương -- gần như là địa điểm lý tưởng nhất để khởi nguồn sự sống, hệt như cách sự sống bắt đầu trên Trái đất. Vì thế chúng tôi muốn khám phá Europa, đào sâu qua lớp băng, tìm hiểu xem ai đang bơi lượn quanh đại dương dù đó là cá hay tảo biển hay những con quái vật biển -- bất kể thứ gì ở đó có thể sẽ lý thú như vậy --- hoặc các động vật thân mềm. Nhưng rất khó để làm được điều đó. Rủi thay, lớp băng khá dày. Chúng ta không biết nó dày bao nhiêu, có thể đến hàng dặm, vì thế sẽ rất tốn kém và khó khăn để xuống tận đó -- gửi theo tàu ngầm hoặc bất cứ thứ gì -- và khám phá. Đó là điều mà chúng tôi vẫn chưa biết cách tiến hành. Có những kế hoạch để làm việc đó, nhưng việc đó là rất khó.

Đi xa ra một chút, bạn sẽ tìm thấy bên ngoài quỹ đạo của Hải Vương tinh, xa hẳn so với mặt trời, đó là nơi mà lãnh địa của các vật thể thực sự bắt đầu. Bạn sẽ tìm thấy hàng triệu hoặc hàng triệu triệu hoặc hàng tỉ các vật thể mà, chúng ta gọi là Vành đai Kuiper hoặc Đám mây thiên thạch Oort -- chúng là những đám vật thể nhỏ trông như sao chổi khi chúng rơi gần về phía măt trời. Đa số chúng chỉ ở ngoài đó trong sự lạnh giá bên ngoài hệ Mặt trời, nhưng về mặt sinh học chúng lại rất thú vị, bởi vì chúng đơn giản bao gồm băng và các khoáng chất khác, những thứ cần thiết để phát triển sự sống. Vậy nếu sự sống có thể được thiết lập ở ngoài đó nó sẽ có đủ các yếu tố cần thiết: hóa chất và ánh sáng mặt trời mọi thứ mà nó cần.

Vậy điều mà tôi đang đề xuất là có những nơi mà chúng ta nên tìm kiếm sự sống, hơn là trên Hỏa tinh, mặc dù Hỏa tinh tất nhiên cũng là một nơi đầy hứa hẹn và thú vị. Nhưng chúng ta có thể nhìn ra xa hơn, theo một cách rẻ hơn và đơn giản hơn. Và đó là điều mà tôi đang chuẩn bị nói về. Hãy tưởng tượng là sự sống đã khởi nguồn trên Europa, và nó đã ở trong lòng đại dương suốt hàng tỷ năm. Có khả năng rằng nó sẽ rời biển và lên đất liền, như đã xảy ra trên Trái Đất. Ở trong lòng đại dương và tiến hóa ở đó suốt 2 tỷ năm, cuối cùng đặt chân lên đất liền. Và rồi tất nhiên nó có một cơ hội lớn -- một cơ hội lớn hơn rất nhiều về sự tự do, và sự đa dạng sinh vật phát triển trên mặt đất so với mọi lúc trước đó trong lòng đại dương. Và bước tiến từ đai dương lên đất liền không hề dễ dàng, nhưng nó đã xảy ra.

Bây giờ, nếu cuộc sống đã bắt nguồn trên Europa trong lòng đại dương, nó có thể đã tiến lên bề mặt. Sẽ không có không khí ở đó, đó là môi trường chân không. Nó bước ra với cái lạnh, nhưng nó vẫn bước ra. Bạn có thể tưởng tượng các loài cây lớn lên như tảo bẹ qua các vết nứt trên mặt băng, phát triển trên bề mặt. Chúng sẽ cần cái gì để phát triển trên bề mặt? Chúng sẽ cần, trước hết, có một lớp da dày để bảo vệ chúng khỏi mất nước qua bề mặt. Vì thế chúng sẽ có da như da ở loài bò sát. Nhưng còn tốt hơn -- và quan trọng hơn là chúng sẽ phải tập trung ánh sáng mặt trời. Ánh sáng mặt trời ở Mộc tinh, ở trên vệ tinh của Mộc tinh, yếu gấp 25 lần so với trên Trái đất, vì Mộc tinh xa Mặt trời hơn chúng ta tới 5 lần. Vì thế chúng sẽ phải có những sinh vật, mà tôi gọi là hoa hướng dương, thứ tôi tưởng tượng là sẽ sống trên bề mặt của Europa, sẽ phải có hoặc các thấu kính hoặc các tấm gương để tập trung ánh sáng mặt trời, vì thế chúng có thể tự làm ấm trên bề mặt. Nếu không chúng sẽ ở nhiệt độ âm 150 độ, chắc chắn là không thuận lợi để phát triển sự sống, ít nhất là như dạng sống chúng ta biết. Nhưng nếu chúng có thể đơn giản phát triển như lá cây, những thấu kính và gương nhỏ, để tập trung ánh sáng mặt trời, thì chúng có thể giữ ấm trên bề mặt, chúng có thể tận hượng mọi lợi ích từ ánh sáng mặt trời và có rễ đâm sâu xuống đại dương -- sự sống khi ấy có thể đơm hoa kết trái hơn rất nhiều. Vì thế, tại sao không tìm kiếm -- tất nhiên là không dễ xảy ra là có sự sống trên bề mặt Europa. Chẳng thứ nào trong số đó là dễ xảy ra, nhưng tôi, triết lý của tôi là tìm thứ có thể nhận dạng ra được, không phải thứ có thể xảy ra được.

Có một lịch sử dài trong ngành thiên văn về những thứ khó có thể xảy ra rốt cục lại xảy ra. Và ý tôi là, ví dụ chuẩn xác nhất chính là toàn thể ngành thiên văn vô tuyến. Ban đầu, khi ngành này mới bắt đầu, Ông Jansky, ở phòng thí nghiệm Bell, thu nhận được các sóng vô tuyến điện từ trên bầu trời, và các nhà thiên văn học chính quy đã rất khinh miệt điều này. Họ nói rằng, ừ được rồi, ông có thể thu các sóng vô tuyến điện từ Mặt trời, Nhưng Mặt trời là vật thể duy nhất trong vũ trụ đủ gần và đủ sáng để có thể thu nhận được. Ông có thể dễ dàng tính toán được rằng sóng vô tuyến điện từ Mặt trời khá là yếu, và mọi thứ khác trong vũ trụ còn xa hơn hàng triệu lần, vì thế chắc chắn sẽ không thể thu nhận được. Vậy tìm kiếm làm gì cho phí sức. Và điều đó, tất nhiên, đã kéo lùi sự tiến bộ của ngành thiên văn vô tuyến khoảng 20 năm. Vì chẳng có gì ở đó, bạn cũng chẳng cần tìm. Và tất nhiên, ngay khi có người đi tìm, khoảng 20 năm sau đó, là khi ngành thiên văn vô tuyến thực sự cất cánh. Bởi vì hóa ra rằng vũ trụ tràn ngập mọi điều kỳ thú phóng xạ những dải sóng vô tuyến điện rõ hơn rất nhiều so với mặt trời. Và điều tương tự có thể đúng với dạng sống này, dạng mà tôi đang nói tới, trên các vật thể lạnh: điều có thể là rất phong phú trên khắp vũ trụ, và chưa được phát hiện bởi vì chúng ta vẫn chưa bận tâm đi tìm.

Vì thế, điều cuối cùng tôi muốn nói là làm thế nào để phát hiện ra nó. Có một cách gọi là "đèn mỏ" Đó là lối nói tôi học từ con trai tôi George, người cũng đang ngồi trong hàng ghế khán giả. Bạn dùng -- đó là lối nói kiểu Canada: nếu bạn tình cờ muốn săn các con thú vào ban đêm, bạn dùng một cái đèn của thợ mỏ, cái đèn mỏ. Bạn buộc nó lên trán để bạn có thể nhìn thấy sự phản chiếu trong đôi mắt con thú. Vì vậy, nếu bạn ra ngoài vào buổi tối bật đèn flash lên, những con thú sẽ sáng rõ. Bạn thấy một ánh sáng đỏ rực trong mắt chúng, đó là phản chiếu của đèn flash, Và sau đó, nếu bạn là một trong só những người không có tinh thần thể thao lắm, bạn bắn những con thú và đem chúng về nhà. Và tất nhiên, điều đó làm hỏng cuộc vui của những người thợ săn săn bắn ban ngày. Vì thế ở Canada như thế là phạm pháp. Ở New Zealand thì không sao, vì nông dân New Zealang dùng cách này để tống khứ lũ thỏ, bởi lũ thỏ tranh giành với lũ cừu ở New Zealand. Vì thế những người nông dân ra ngoài vào ban đêm với những chiếc xe jeep được vũ trang cẩn thận, và bật đèn pha lên, rồi tất cả những gì trông không giống một con cừu thì bạn cứ việc bắn. (Tiếng cười)

Vì vậy tôi đề xuất áp dụng mẹo tương tự để tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Rằng nếu những sinh vật này đang sống trên các bề mặt lạnh giá -- Có thể là Europa, hoặc xa hơn, bất cứ nơi nào bạn có thể sống trên một bề mặt lạnh giá -- những sinh vất đó buộc phải có những quang cụ phản chiếu. Để tập trung được ánh sáng mặt trời, chúng phải có những thấu kính và những tấm gương để có thể giữ ấm cho bản thân. Và khi bạn chiếu ánh sáng mặt trời vào chúng, ánh sáng sẽ bị phản chiếu lại như khi phản chiếu từ mắt của một con vật. Vì thế những sinh vật này sẽ sáng nổi bật so với môi trường lạnh giá quanh chúng. Và bạn càng đi xa so với mặt trời, sự phản chiếu này sẽ rõ nét hơn. Vì thế thực ra, cách săn tìm sự sống này càng hiệu quả hơn khi bạn càng đi xa hơn, bởi vì các quang cụ phản chiếu phải mạnh hơn để ánh sáng phản chiếu sáng mạnh hơn so với khung nền tối phía sau. Vì thế khi bạn đi càng xa mặt trời, thì điều này càng rõ nét. Vậy thực tế, bạn có thể tìm kiếm những sinh vật này với kính viễn vọng từ Trái đất. Tại sao chúng ta không đang dùng cách này? Đơn giản vì chưa ai nghĩ tới nó.

Nhưng tôi hy vọng rằng chúng ta sẽ tìm, và với bất kỳ -- chúng ta có thể chẳng tìm được gì, không phỏng đoán nào trong số trên có một cơ sở thực tiễn -- nhưng, đó vẫn là một cơ hội tốt. Và tất nhiên nếu nó xảy ra nó sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận của chúng ta về sự sống. Bởi vì nó có nghĩa là cách sự sống diễn ra ngoài kia. nó có những lợi thế to lớn nếu đem so sánh với việc sống trên một hành tinh. Vô cùng khó để chuyển từ hành tinh này sang hành tinh khác. Chúng ta đang gặp nhiều khó khăn hiện nay và bất kỳ sinh vật nào sống trên một hành tinh đều gần như bị kẹt tại đó. Đặc biệt nếu bạn hít thở không khí -- thì rất khó để đi từ hành tinh A sang hành tinh B, vì không có không khí ở khoảng giữa nhưng nếu bạn hít thở -- (Tiếng cười) -- bạn chết -- (Tiếng cười) -- ngay khi bạn rời hành tinh, trừ khi bạn có một phi thuyền vũ trụ.

Nhưng nếu bạn sống trong chân không, nếu bạn sống trên bề mặt của một trong số các vật thể đó, giả dụ như là, trong Vành đai Kuiper, đây -- một vật thể như Diêm Vương tinh, hoặc một trong số các vật thể nhỏ hơn trong khu vực của Diêm vương tinh, và bạn tình cờ -- nếu bạn đang sống trên bề mặt ở đó và bị văng ra khỏi bề mặt do một vụ va chạm, thì điều đó cũng chẳng thay đổi mấy: bạn vẫn ở trên một miếng băng, vẫn có ánh sáng mặt trời và bạn vẫn có thể sống sót khi bạn di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Và khi đó nếu bạn va phải một vật thể khác, bạn có thể ở đó luôn và chiếm đóng nó. Vì thế sự sống sẽ lan truyền, khi ấy, từ vật thể này sang vật thể khác. Vì thế nếu nó có tồn tại dù là một chút trong Vành đai Kuiper, nó sẽ dễ dàng lan rộng. Và khi ấy bạn sẽ có một cuộc tranh đấu lớn giữa các loài, tiến hóa theo thuyết Darwin, vì thế sẽ có một thuận lợi lớn cho các loài có khả năng nhảy từ nơi này sang nơi khác mà không phải chờ đợi một sự va chạm. Và sẽ có lợi thế khi phát tán những thảm thực vật giống như tảo bẹ. Tôi gọi những sinh vật này là hoa hướng dương. Chúng trông giống như, có thể là hoa hướng dương. Chúng phải hướng về mặt trời mọi lúc, và sẽ có thể lan rộng trong không gian, bởi trọng lực trên những vật thể này khá yếu. Vì thế chúng có thể thu được ánh sáng mặt trời trên diện rộng. Vì thế chúng sẽ, trên thực tế, khá dễ dàng cho chúng ta để phát hiện ra.

Vậy, tôi hy vọng trong 10 năm tới, chúng ta sẽ tìm thấy những sinh vật này, và sau đó tất nhiên toàn bộ quan điểm về sự sống trong vũ trụ sẽ thay đổi. Nếu không tìm được chúng, thì chúng ta có thể tự sáng tạo ra chúng. (Tiếng cười) Đó là một cơ hội kỳ diệu đang hé mở. Chúng ta có thể, ngay khi chúng ta hiểu thêm về công nghệ gen, một trong những điều bạn có thể làm với bộ dụng cụ công nghệ gen mang về nhà và tự lắp lấy của bạn-- (Tiếng cười) -- là để thiết kế một sinh vật có thể sống trên một vệ tinh lạnh lẽo, một nơi như Europa, để chúng ta có thể chiếm giữ Europa với chính những sinh vật của mình. Sẽ là một việc hay ho để làm. (Tiếng cười) Sau cùng, tất nhiên, nó cũng sẽ giúp chúng ta chuyển ra ngoài đó. Điều sẽ xảy đến cuối cùng -- sẽ không chỉ là con người chiếm đóng không gian, sẽ là sự sống dịch chuyển từ Trái đất, tới vương quốc của nó. Và Vương quốc của sự sống, tất nhiên, sẽ là toàn thể vũ trụ. Và nếu sự sống đã có mặt ngoài kia, sẽ có nhiều hứng khởi hơn, trong thời gian ngắn, nhưng về lâu dài, nếu không có sự sống ngoài kia, chúng ta có thể tự sáng tạo ra chúng. Chúng ta biến vũ trụ thành một thứ giàu có hơn, đẹp đẽ hơn vũ trụ ngày hôm nay. Vì thế một lần nữa, chúng ta có một tương lai rộng lớn và kỳ diệu để trông chờ. Cảm ơn các bạn. (Vỗ tay)