Tôi chỉ muốn nói tên tôi là Emmanuel Jal. Tôi đến từ một nơi rất xa. Tôi đang kể lại một câu chuyện rất đau buồn đối với tôi. Đó là một hành trình gian khổ: Đi vòng quanh thế giới, kể câu chuyện của mình qua những trang sách, Và bằng cách này, như bây giờ. Đó cũng là cách dễ dàng nhất. Kể chuyện bằng âm nhạc.
Và tôi tự gọi mình là một đứa trẻ thời chiến. Tôi làm điều này là vì một bà lão trong làng của tôi, bà đã mất hết con cái. Chẳng báo chí nào có thể bù đắp nỗi đau của bà, cũng như truyền tải hết những gì bà muốn làm để thay đổi xã hội này. Tôi làm điều này vì một người thanh niên muốn tạo ra thay đổi nhưng không có cách nào cất lên tiếng nói của mình vì anh ấy không biết chữ. Và vì họ không hề có Internet, Facebook, MySpace, YouTube.
Một điều nữa không ngừng thôi thúc tôi kể lại câu chuyện đau buồn này, đó là những giấc mơ của tôi. Có đôi lúc, đó là giọng nói từ những người chết, mà tôi từng gặp Họ bảo tôi, "Đừng từ bỏ. Hãy tiếp tục." Bởi vì có những lúc tôi muốn ngừng lại và bỏ cuộc. Bởi vì tôi không biết mình nỗ lực vì điều gì.
Tôi sinh ra trong thời kỳ tối tăm, cùng cực nhất, khi đất nước đang chiến tranh. Tôi nhìn thấy ngôi làng của mình bị cháy rụi. Ngôi làng - thế giới của tôi, bỗng tan biến trước mắt tôi. Lúc 5 tuổi, tôi nhìn thấy dì mình bị cưỡng hiếp. Mẹ tôi chết trong chiến tranh. Anh chị tôi phải chạy loạn khắp nơi. Đến tận bây giờ, tôi và cha tôi đang bị ly tán, và tôi vẫn đang tìm ông. Nhìn thấy người chết mỗi ngày, tiếng mẹ khóc, nó giống như thể tôi lớn lên trong bạo lực. Chính vì thế tôi gọi mình là đứa trẻ thời chiến.
Không chỉ vậy, khi lên 8, tôi đi lính.
Tôi không biết vì sao chiến tranh nổ ra. Nhưng tôi biết một điều Tôi không thể quên những gì mình đã chứng kiến. Khi đến trại huấn luyện, tôi nói, "Tôi muốn giết dân Hồi giáo, và Ả rập, càng nhiều càng tốt." Cuộc huấn luyện không hề dễ dàng. Nhưng đó chính động lực. Bởi vì tôi muốn trả thù cho gia đình mình. Bởi vì tôi muốn trả thù cho ngôi làng của tôi.
Nhưng may mắn thay, giờ đây mọi thứ đã thay đổi vì tôi đã hiểu ra sự thật. Cái đang giết chúng ta không phải là người Hồi giáo, hay người Ả rập mà là một thế lực ngầm đang điều khiển cả hệ thống và sử dụng tôn giáo như một công cụ để chiếm đoạt những thứ chúng tôi đang nắm giữ. Đó là dầu mỏ, kim cương, vàng bạc và đất đai. Từ khi nhận ra sự thật, tôi được quyền lựa chọn, Tôi nên tiếp tục thù ghét, hay tha thứ?
Và tôi chọn sự tha thứ. Giờ đây, tôi ca hát với người Hồi giáo. Tôi nhảy múa với họ. Thậm chí tôi còn diễn xuất trong bộ phim "War Child", được tài trợ bởi người Hồi giáo. Và nỗi đau đã nguôi ngoai. Nhưng câu chuyện của tôi vẫn còn nguyên giá trị. Và bây giờ tôi quyết định đi thêm một bước nữa. Dễ dàng hơn. Tôi sẽ đọc cho các bạn nghe một bài thơ có tựa đề là "Phải ác" từ trong album "Đứa trẻ thời chiến" Tôi kể câu chuyện của mình. Một phần hành trình tôi đã đi. Đó là khi tôi suýt phải ăn thịt bạn mình vì chúng tôi không có thức ăn và đám trẻ chúng tôi cỡ chừng 400 đứa. Và chỉ 16 người sống sót. Tôi hy vọng các bạn sẽ lắng nghe.
Những giấc mơ dằn vặt tôi. Mỗi phút giây.
Tiếng nói từ những người bạn đã chết vang vọng trong đầu tôi.
Như Lual, người đã chết ngay cạnh tôi.
Vì đói khát. Trong khu rừng cháy ngùn ngụt, trong đồng bằng điêu tàn, xơ xác.
Người kế tiếp sẽ là tôi, nhưng vì Chúa nghe thấy tiếng khóc của tôi
khi tôi định ăn thịt của bạn mình.
Chúng tôi đã tấn công các ngôi làng, đánh cắp gà, dê và cừu.
Tôi biết làm như thế là không phải. Nhưng chúng tôi cần thức ăn.
Tôi buộc phải phạm tội, để sinh tồn.
Thỉnh thoảng bạn phải thua để giành phần thắng.
Một năm sau, sống với khẩu AK-47 bên mạn sườn.
Chạy, trốn, chơi trò đuổi bắt sống chết.
Tôi đã thấy đồng bào tôi chết như ngả rạ.
Nhưng chưa bao giờ thấy xác kẻ thù,
dù là một trong những người mà tôi giết.
Nhưng tôi vẫn tự nhủ, tôi sẽ không đầu hàng.
Tôi không thể quên, tôi vẫn nhớ.
Tôi nhìn thấy viên trung sĩ vung tay,
không rút lui, không đầu hàng.
Tôi trải qua những tổn thương tinh thần.
Đứa trẻ trong thời chiến, không mẹ cha,
ấy thế mà vẫn chiến đấu không ngừng nghỉ.
Nhưng khi cuộc chiến tranh mới diễn ra, tôi không đơn độc.
Không nghỉ ngơi hay dừng lại cho đến khi tôi vươn lên đến đỉnh.
Tôi làm việc cặm cụi, như một viên cảnh sát hết mực yêu nước.
Có lần tôi phạm sai lầm để học lấy cách làm đúng.
Như thể tôi đang sống giữa giấc mơ.
Lần đầu tiên tôi thấy mình đang sống như một con người.
với cái bụng rỗng trên ti vi và đó chính là bạn - tôi đang đấu tranh vì bạn.
Bỏ nhà đi. Thậm chí không biết ngày về.
Đất nước tôi bị chiến tranh giày xéo.
Tiếng bom nổ và súng đạn là thứ âm nhạc duy nhất mà tôi từng nghe.
Người chết nhiều đến nỗi tôi chẳng thể rớt nước mắt thêm được nữa.
Tôi hỏi Chúa, con ở đây để làm gì.
Và tại sao dân tộc con đói nghèo.
và tại sao những đứa trẻ khác được học đọc và viết,
còn con phải học cách cầm súng chiến đấu.
Tôi đã ăn ốc sên, kền kền, thỏ, rắn, và bất cứ thứ gì có thể.
Tôi biết đó là một nỗi nhục nhã. Nhưng lỗi này thuộc về ai cơ chứ?
Đó là câu chuyện của tôi, dưới dạng một bài học.
Nguồn năng lượng thúc đẩy tôi tiến lên chính là âm nhạc. Tôi chưa gặp bất kỳ ai khi nghe xong câu chuyện của tôi có thể tư vấn hay điều trị cho tôi. Chính âm nhạc là phương thuốc hữu hiệu cho tôi. Là nơi tôi nhìn thấy thiên đường. Và hạnh phúc, Tôi trở thành đứa trẻ một lần nữa, nhảy múc trong âm nhạc. Tôi biết một điều, chỉ có âm nhạc mới chứa đựng thứ quyền năng tác động vào hệ thống tế bào trong cơ thể bạn, đến tâm trí và trái tim, đến tâm hồn và tinh thần, và cách sống của bạn nữa ngay cả khi bạn không nhận thấy điều đó. Chỉ có âm nhạc mới khiến bạn thức giấc và lúc lắc tay chân, ngay cả khi bạn không hề muốn. Thứ quyền năng của âm nhạc cũng giống như sức mạnh của tình yêu không hề có sự phân biệt đối xử. Giả dụ như bạn yêu một chú ếch, chính là vậy đó.
Một ví dụ về sức mạnh của âm nhạc đó là khi tôi ra trận. Tôi ghét dân miền bắc. nhưng không hiểu sao tôi không ghét âm nhạc của họ. Vì vậy chúng tôi đã tiệc tùng và nhảy múa theo âm nhạc của họ. Và điều làm tôi kinh ngạc là một ngày nọ một nhạc sỹ người Ả rập đã đến biểu diễn cho đám lính chúng tôi xem. Chân tôi rã rời vì nhảy múa theo âm nhạc của ông ấy. Nhưng tôi băn khoăn một điều. Giờ đây tôi sáng tác âm nhạc, vậy nên tôi thấy được sức mạnh của âm nhạc.
Vậy thì sao nữa? Tôi đã đi qua một hành trình gian khổ và đau buồn. Hôm nay là ngày thứ 233 tôi chỉ ăn duy nhất một bữa tối trong ngày. Tôi không ăn sáng, không ăn trưa. Tôi đang phát động một chiến dịch với tên gọi là Thua để thắng. Tôi lùi bước để giành thắng lợi trong cuộc đấu này. Tôi quyên góp bữa sáng và bữa trưa cho một tổ chức từ thiện tôi thành lập vì chúng tôi dự định xây 1 ngôi trường ở Sudan.
Tôi làm điều này còn vì ăn duy nhất một bữa trong ngày là chuyện bình thường ở đất nước tôi. Dù hiện nay tôi đang sống ở phương tây, nhưng tôi vẫn giữ phong tục ăn uống như thế. Ở làng tôi bây giờ, lũ trẻ con thường lắng nghe BBC hoặc đài phát thanh chúng chờ đợi đến ngày Emmanuel ăn bữa sáng đầu tiên điều đó nghĩa là anh ta đã dành dụm đủ tiền để xây trường học cho chúng. Vì vậy tôi đã cam kết. Tôi nói rằng, "Tôi sẽ không ăn sáng." Tôi nghĩ rằng mình đủ sức để vận động quyên góp đủ tiền trong vòng một tháng. Nhưng tôi đã tính toán nhầm thời gian. (Cười)
Vì tôi mất đến 232 ngày. Tôi đã nhủ, "Không được dừng lại cho đến khi thành công." Thông qua Facebook, MySpace, mọi người chia sẻ số tiền là 3 đô la. Số tiền nhỏ nhất mà chúng tôi từng nhận được là 20 xu. Có người đã quyên góp 20 xu thông qua internet. Tôi không biết họ đã làm điều đó như thế nào. (Cười) Nhưng tôi xúc động vì điều đó.
Đối với tôi, giáo dục quan trọng đến mức tôi sẵn sàng hy sinh vì nó. Tôi sẵn sàng hy sinh vì điều này. Vì tôi biết rõ nó quan trọng nhường nào đối với đồng bào tôi. Giáo dục khai sáng đầu óc bạn, mang đến cơ hội cho bạn, để bạn có thể tồn tại. Đất nước chúng tôi bị tàn phá. Và sống nhờ vào cứu trợ trong hàng năm liền. Bạn nhìn thấy nhiều gia đình đầy những thanh niên 20, 30 tuổi trong các trại tị nạn. Họ chỉ với lấy thức ăn từ trực thăng cứu hộ trên đầu mình, từ Liên hiệp quốc.
Những con người này, bạn sẽ huỷ hoại cả thế hệ này nếu chỉ trao cho họ những thứ đồ cứu trợ. Nếu có ai đó muốn giúp chúng tôi thì đây là điều chúng tôi cần. Đưa chúng tôi công cụ. Đưa nông dân những nông cụ cần thiết cho họ. Chúng tôi có mưa. Châu Phi có đất đai phì nhiêu. Vì vậy chúng tôi có thể gieo trồng. (Vỗ tay) Hãy đầu tư cho giáo dục. Một nền giáo dục với thể chế vững vàng để tạo nên một cuộc cách mạng toàn diện. Chúng tôi có quá nhiều người già cỗi đã lầm lỡ gây nên cuộc chiến tranh ở châu Phi. Chẳng bao lâu nữa họ sẽ ra đi. Nhưng nếu bạn đầu tư vào giáo dục thì chúng tôi sẽ có khả năng thay đổi châu Phi này. Đó là điều mà tôi đang mong chờ. (Vỗ tay)
Để làm điều này, tôi đã thành lập tổ chức Gua Africa. Chúng tôi đưa trẻ em đến trường. Có 2 em đang theo học đại học. Chúng tôi có chừng 40 đứa trẻ từng đi lính cùng với một số em khác Tôi nói "Tôi sẽ thực hiện kế hoạch." Tôi muốn nói với những bạn bè đang theo dõi tin tức của tôi và muốn giúp đỡ tôi. Đó chính là điều tôi làm để tạo ra sự thay đổi, tạo một sự khác biệt trên thế giới này.
Thời gian của tôi sắp hết. Vì vậy tôi muốn hát một bài hát. Nhưng tôi mời các bạn hãy cùng đứng lên để tôn vinh cuộc đời một nhân viên cứu hộ người Anh tên là Emma McCune người đã giúp tôi được hiện diện tại đây. Tôi hát bài hát này. Để các bạn thấy được người phụ nữ này đã tạo nên sự khác biệt như thế nào. Bà đến đất nước tôi, và nhận thấy tầm quan trọng của giáo dục đối với đất nước tôi.
Bà bảo, cách duy nhất để giúp Sudan là đầu tư vào phụ nữ, giúp họ học và phát triển, giúp trẻ em học và phát triển. Và rồi họ sẽ có khả năng tạo nên một cuộc cách mạng trong lòng xã hội phức tạp này. Thậm chí bà đã cưới một vị sỹ quan của SPLA. Bà đã giải cứu 150 đứa trẻ phải cầm súng ra trận. Một trong số đó là tôi. Ngay giờ phút này, tôi muốn mời tất cả mọi người hãy cùng tôi tôn vinh Emma. Các bạn đã sẵn sàng chưa?
♫ Bài hát này dành cho Emma McCune ♫
♫ Thiên thần đã đến để giải cứu chúng tôi trong một buổi chiều ♫
♫ Tôi có mặt ở nơi này là do người đã cứu tôi ♫
♫ Tôi tự hào khi kể về người ♫
♫ Xin cảm ơn. Cầu chúa ban phước cho người. Hãy yên nghỉ ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫
♫ Nếu Emma không cứu tôi? Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫ ♫ Một đứa trẻ tị nạn đói khát ♫ ♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫
♫ Nếu Emma không cứu tôi? Yeah! ♫
♫ Các bạn sẽ thấy tôi trên tivi ♫
♫ với cái bụng đói trương phình ♫
♫ Ruồi nhặng đậu đầy trên mắt, đầu tôi bỗng to quá khổ so với thân hình ♫
♫ Chạy vòng quanh châu Phi, sinh ra thừa thãi ♫
♫ Cầu xin Chúa, cầu xin Thượng đế ♫
♫ hãy để thiên thần đến cứu rỗi con ♫
♫ Con được sinh ra ắt hẳn vì một lý do nào đó ♫
♫ Vì con biết cuộc đời đáng sống nhường nào ♫
♫ Và giờ con sẽ không lùi bước ♫
♫ Con sẽ băng qua những ngọn núi rất nhanh thôi ♫
♫ Con không phải là thiên thần, nhưng con hy vọng mình sẽ trở thành ♫
♫ Và nếu được như thế, con ước ao sẽ giống như Emma McCune ♫
♫ Bản thân tôi đấy ! Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫
♫ Một đứa trẻ tị nạn đói khát ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫
♫ Nếu Emma không cứu tôi? Yeah! Yeah! ♫
♫ Có lẽ tôi sẽ chết trong nạn đói ♫
♫ Tôi sẽ lớn lên mà không hề được đến trường ♫
♫ Sẽ như một người tị nạn nào đó ♫
♫ Tôi đứng đây vì đã có người quan tâm đến tôi ♫
♫ Tôi đứng đây vì đã có người dám hành động ♫
♫ Tôi biết có rất nhiều Emma đang ở đây ♫
♫ Người sẵn sàng cứu cuộc đời một đứa trẻ ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? Bản thân tôi đấy ! ♫ ♫ Nếu Emma không cứu tôi? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫ ♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Sẽ như một người tị nạn nào đó ♫
♫ Tôi vẫn nhớ khi mình còn nhỏ ♫
♫ Giờ tôi lớn lên, tôi đã được đi học ♫
♫ Giới hạn của tôi là bầu trời, chẳng ai có thể cản ngăn tôi ♫
♫ Tôi đã nguyện cầu về ngày này ♫
♫ Và tôi đã nguyện cầu sự minh triết cho thế giới ♫
♫ Cho người nghèo khổ được cứu giúp ♫
♫ thay vì họ phải đứng lên đối kháng, yeah ♫
♫ hay chờ trông vào những thay đổi chính trị ♫
♫ Điều đó chẳng bao giờ xảy ra ♫
♫ Tất cả bọn họ đang ngồi ung dung ♫
♫ thụ hưởng sâm panh và mọi thứ chính từ nhân dân ♫
♫ Nhưng tôi có phẩm cách của mình ♫
♫ Có lẽ tôi đã chết trên đồng cỏ châu Phi ♫
♫ Có ai trong các bạn ngồi phía sau, hãy dành tình yêu ♫
♫ và gọi tên Emma nào mọi người ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Sẽ như một người tị nạn nào đó ♫
♫ Tôi sẽ là người như thế nào? ♫
♫ Yeah, có lẽ tôi sẽ chết trong nạn đói ♫
♫ Tôi sẽ lớn lên mà không hề được đến trường ♫
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Trong 5 năm, cậu bé Emmanuel Jal bị buộc phải cầm súng ra trận trong cuộc chiến tranh ở Sudan. Sau khi được nhân viên cứu trợ giải thoát, cậu đã trở thành một ngôi sao hip-hop nổi tiếng trên thế giới, đồng thời là một nhà hoạt động xã hội tích cực vì quyền lợi trẻ em ở các vùng chiến sự. Cậu đã kể lại câu chuyện đáng kinh ngạc của đời mình thông qua âm nhạc.
Emmanuel Jal's hypnotic voice rises from hellish origins as a beacon of hope for those caught in seemingly endless cycles of war and despair. Full bio »
Translated into Vietnamese by Maya Pham
Reviewed by Alice Tran
Comments? Please email the translators above.
17:36 Posted: Aug 2007
Views 305,981 | Comments 67
10:06 Posted: Aug 2007
Views 221,116 | Comments 50
17:06 Posted: Feb 2009
Views 461,098 | Comments 199
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.