Emiliano Salinas: Phản ứng của công dân với sự bạo lực

Xin chào. Tôi là Emiliano Salinas và tôi sẽ nói về vai trò của các thành viên trong xã hội trong môi trường đầy tính bạo lực đang hiện diện trên đất nước này. Tôi sinh năm 1976 và lớn lên trong một gia đình đậm truyền thống Mexico. Khi còn nhỏ, cuộc sống của tôi bình thường như mọi người Tôi đi học, chơi với bạn bè và các anh chị em. Nhưng sau đó, cha tôi trở thành Tổng thống của Mexico và cuộc sống của tôi thay đổi.

Những gì tôi đang định nói hoặc ít nhất là một vài điều trong số đó sẽ gây ra sự tranh cãi. Một là bởi vì tôi là người đầu tiên nói về chúng Hai là chúng đều là sự thật, và sẽ làm cho nhiều người hoang mang bởi vì có những điều mà chúng ta không muốn nghe tới. Nhưng chúng ta buộc phải lắng nghe bởi vì những điều đó là dứt khoát và không thể phủ nhận. Những điều này cũng sẽ khiến cho một số thành viên của các tổ chức tội phạm hoang mang cũng vì những lí do tương tự. Tôi sẽ nói về vai trò mà các thành viên trong xã hội chúng ta đang đóng trong hiện tượng này, và về bốn cấp độ phản ứng khác nhau của con người nhằm chống lại bạo lực. Tôi biết rằng có nhiều người sẽ thấy khó khăn để bỏ qua suy nghĩ rằng tôi là con trai của Carlos Salinas de Gortari Nhưng hãy nhớ rằng, tôi cũng là một công dân và cũng quan tâm tới thực trạng của đất nước mình. Vậy nên đừng bận tâm. Quý vị không nhất thiết phải hiểu tầm quan trọng của những thứ mà tôi sắp đề cập.

Nhưng tôi cho rằng Mexico đang tồn tại một vấn đề. Nó thực sự nghiêm trọng. Tôi cho rằng có một sự nhất trí về việc này Không ai phản đối -- chúng ta đều đồng ý rằng xã hội thực sự đang có một vấn nạn. Điều mà chúng ta không đồng tình với nhau đó là vấn nạn đó thực sự là gì. Liệu đó là Zetas, những kẻ buôn lậu ma túy, hay là chính phủ? Tham nhũng, đói nghèo, hay là một điều gì khác? Tôi cho rằng không điều nào trong số trên thực sự là vấn đề Tôi không có ý nói rằng chúng không đáng để để ý tới. Nhưng chúng ta không đủ khả năng để lo tới bất kì điều gì trong số đó nếu như trước tiên chúng ta không giải quyết vấn nạn thực sự đang hiện diện ở Mexico.

Vấn đề đó là hầu hết các công dân Mexico chúng ta tin rằng mình là nạn nhân của hoàn cảnh sống hiện nay. Đây là một đất nước của những nạn nhân. Từ xưa, chúng ta đã luôn hành xử như thể mình là nạn nhân của ai hay việc gì đó. Chúng ta từng là nạn nhân của người Tây Ban Nha. Rồi của Pháp. Rồi của Don Porfirio. Tiếp đó là của PRI. Sau nữa là Salinas. Và El Peje. Còn ngày nay thì là Zetas, những kẻ buôn người, tội phạm, bắt cóc, ... Gượm đã! Sẽ như thế nào nếu tất cả bọn họ đều không phải là vấn đề thực sự? Vấn đề đáng nói không phải là ai khiến chúng ta lo sợ Mà là chúng ta đang đóng vai là những nạn nhân. Chúng ta phải tỉnh táo để nhận thức rằng chúng ta không phải là nạn nhân của họ. Chỉ khi chúng ta chấm dứt cảm giác rằng mình là nạn nhân, chỉ khi ta ngừng hành động như những nạn nhân, thì khi đó đất nước chúng ta sẽ thay đổi rất nhiều!

Tôi sẽ nói về việc tiến lên như thế nào từ một xã hội có xu hướng hành động như là nạn nhân của hoàn cảnh đến một xã hội đầy trách nhiệm, mọi người đều tham gia để nắm trong tay tương lai của cả quốc gia. Giờ tôi sẽ nói về bốn cấp độ khác nhau của những phản ứng của công dân nhằm chống lại bạo lực, từ yếu nhất đến mạnh mẽ nhất. Mức 1, phản ứng nhẹ nhất là phủ nhận và lãnh đạm. Hiện nay có rất nhiều người Mexico chọn cách phủ nhận tình cảnh mà chúng ta đang trải qua. Chúng ta muốn tiếp tục cuộc sống thường nhật cho dù không sống trong hoàn cảnh bình thường. Cuộc sống thường nhật ở nước ta, nói đơn giản nhất, là đầy những tình cảnh lạ lùng, khác thường. Nó giống như việc ai đó ốm rất nặng nhưng lại giả vờ rằng chỉ là cảm cúm xoàng và cho rằng nó sẽ tự khỏi. Chúng ta muốn giả vờ rằng Mexico đang bị cúm. Nhưng thực tế không phải. Mexico có một khối u. Và nếu chúng ta không chữa trị sớm muộn nó cũng sẽ giết chết chúng ta.

Chúng ta cần thay đổi xã hội Mexico từ sự phủ nhận và thờ ơ đến một mức tiếp theo của sự phản ứng đó là sự thừa nhận một cách rõ ràng. Và sự thừa nhận đó sẽ gieo rắc nỗi sợ hãi -- khi chúng ta nhận ra mức độ nghiêm trọng của hoàn cảnh. Nhưng, sợ hãi còn tốt hơn là thờ ơ vì sợ hãi sẽ thôi thúc chúng ta hành động. Rất nhiều người Mexico đang sợ hãi. Chúng ta rất sợ. Và thể hiện nỗi sợ đó ra ngoài. Tôi sẽ cho các bạn biết những vấn đề khi bộc lộ sự sợ hãi -- và đây chính là mức độ phản ứng thứ 2: Sợ hãi.

Hãy nghĩ đến đường phố ở Mexico: Chúng không an toàn vì luôn có bạo lực, vì thế mọi người đều ở trong nhà. Điều đó có làm cho đường phố an toàn hơn hay ít đi? Ít đi! Chúng lại càng trở nên vắng vẻ và kém an toàn, do đó chúng ta ở trong nhà nhiều hơn -- và điều đó lại làm cho phố xá heo hút hơn và chúng ta lại ở nhà nhiều hơn nữa. Vòng tròn nguy hiểm ấy kết thúc với toàn bộ dân cư mắc kẹt trong nhà mình, sợ tới chết -- thậm chí còn sợ hãi hơn cả khi chúng ta ở ngoài đường. Chúng ta phải đối diện với nỗi sợ đó. Chúng ta phải thay đổi xã hội Mexico, chuyển biến những thành viên xã hội đang ở mức độ này đến mức cao hơn, đó là hành động.

Chúng ta cần đối mặt với sự sợ hãi và lấy lại những con đường, những thành phố, những vùng lân cận. Đối với nhiều người, hành động đòi hỏi sự giận dữ. Chúng ta đi từ sợ hãi tới giận dữ. Chúng ta nói: "Tôi không thể chịu được nữa. Hãy làm điều gì đó đi." Mới đây, một thông tin nhạy cảm được công bố có 35 vụ xử tử được ghi nhận trong năm 2010 ở Mexico. Thông thường, chỉ có 1 hoặc 2 vụ mỗi năm. Nhưng nay thì nó xảy ra hàng tuần. Điều đó chứng tỏ rằng xã hội này đang tuyệt vọng và nó đang thao túng luật pháp về tay mình. Thật không may, những hành động bạo lực đó -- mặc dù là có hành động còn hơn không -- nhưng tham gia vào đó chỉ giúp ngụy trang cho sự bạo lực. Nếu tôi dùng bạo lực với bạn, và bạn cũng đáp trả bằng bạo lực, thì bạn trở thành một phần của sự bạo lực và bạn chỉ ngụy trang cho hành động bạo lực của tôi thôi.

Vì thế, phản ứng của công dân là rất quan trọng, nhưng cũng rất cần đưa những người đang ở mức độ giận dữ và hành động bạo lực đến mức độ kế tiếp, đó là hành động phi bạo lực. Đó là những hành động mang tính hòa bình, được cân nhắc mà không hề bị động. Nó có nghĩa là quyết đoán và hiệu quả nhưng không bạo lực. Có một vài ví dụ về kiểu hành động này ở Mexico. Hai năm trước, ở thành phố Galena, Chihuahua, một người đã bị bắt cóc, tên là Eric Le Barón. Anh em trai của anh ấy, Benjamín and Julián, đã cùng với mọi người trong cộng đồng bàn bạc cách giải quyết hợp lý nhất: là nộp tiền chuộc, là trang bị vũ khí rồi theo dõi bọn bắt cóc, hay là nhờ sự trợ giúp của chính quyền.

Cuối cùng, Benjamín and Julián quyết định điều tốt nhất họ nên làm là tổ chức một tập thể và hành động cùng nhau. Họ đã làm gì? Họ đã huy động toàn bộ người trong dòng họ Le Barón cùng đi tới Chihuahua, nơi họ tổ chức một cuộc biểu tình ngồi ở công viên trung tâm thành phố. Họ gửi tới những kẻ bắt cóc một thông điệp: "Nếu các anh muốn tiền chuộc, hãy tới đây và lấy nó; Chúng tôi sẽ đợi ở đây." Họ đã ngồi đó. Và 7 ngày sau, Eric được trả tự do và có thể trở về nhà. Đây là một ví dụ mà một xã hội có tổ chức có thể làm, một xã hội hành động.

Dĩ nhiên là những tên tội phạm có thể trả thù. Và trong trường hợp này chúng đã làm như vậy. Vào ngày 7 tháng 7 năm 2009 Benjamín Le Barón đã bị ám sát. Nhưng Julián Le Barón vẫn tiếp tục hành động, anh vẫn tiếp tục huy động các gia tộc trong Chihuahua trong hơn một năm. Và trong suốt hơn một năm đó anh biết cái giá phải trả sẽ đặt lên đầu anh. Nhưng anh ta vẫn tiếp tục đấu tranh. Anh vẫn tiếp tục tổ chức. Anh vẫn tiếp tục huy động. Những nghĩa cử anh hùng này xuất hiện ở khắp mọi nơi trên đất nước. Với một ngàn Julianes cùng hành động với nhau thì Mexico sẽ trở thành một đất nước khác hẳn. Và họ có mặt ở ngoài kia! Họ chỉ cần giơ tay. Tôi sinh ra ở Mexico, trưởng thành ở Mexico, và theo năm tháng, tôi đã học để yêu Mexico. Tôi nghĩ bất kỳ ai khi đặt chân lên mảnh đất này -- tôi không nói là tất cả người Mexico -- sẽ đồng ý rằng không khó để yêu Mexico.

Tôi đã du lịch nhiều nơi và tôi thấy không đâu có thể có được tình yêu nồng nàn giống như của người Mexico. Sự hiến dâng mà chúng ta dành cho đội bóng đá Quốc gia. Sự tận tụy hết lòng mà chúng ta đã bộc lộ khi cứu giúp những nạn nhân của thảm họa tự nhiên như trong trận động đất năm 1985 hay như trong những đợt lũ năm nay. Tình cảm nồng nàn mà chúng ta thể hiện khi hát Quốc ca khi chúng ta vẫn còn là những đứa trẻ. Khi mà chúng ta nghĩ Masiosare là một kẻ thù lạ. Và chúng ta đã hát, với một trái tim trẻ thơ, "trong mỗi một người con của đất nước là một người lính". Tôi nghĩ rằng cách nhục mạ lớn nhất, tồi tệ nhất để bạn xúc phạm một người Mexico là xúc phạm mẹ của họ. Người mẹ là điều thiêng liêng nhất trong cuộc sống. Mexico chính là mẹ của chúng ta và bà đang thét gọi những đứa con của bà. Chúng ta đang đi qua giai đoạn tăm tối nhất của lịch sử cận đại. Đất mẹ Mexico của chúng ta đang bị bạo hành ngay chính trước mắt chúng ta. Chúng ta sẽ làm gì? Masiosare, kẻ thù xa lạ, đang ở đây. Những người lính trong mỗi đứa con đang ở đâu rồi?

Mahatma Gandhi, một trong những nhà đấu tranh dân sự vĩ đại nhất của mọi thời đại, đã nói: "Hãy chính là sự thay đổi mà chúng ta mong muốn nhìn thấy ở thế giới". Hôm nay ở Mexico chúng ta đang đòi hỏi phải có những Gandhi. Chúng ta đang cần những Gandhi. Chúng ta cần những người đàn ông và phụ nữ yêu Mexico và sẵn sàng hành động. Đây là lời kêu gọi tới tất cả những người Mexico chân chính hãy cùng tham gia vai trò tiên phong này. Đây là một lời kêu gọi để cho những thứ đơn giản nhất mà chúng ta yêu quý về Mexico -- những festivals, các phiên chợ, các nhà hàng, các quán rượu nhỏ, rượu tequila, mariachis, những khúc nhạc chiều, lễ posadas, El Grito, ngày lễ tưởng nhớ những người đã khuất, bia San Miguel, niềm vui, niềm đam mê cuộc sống, những cuộc đấu tranh, và tất cả những gì đặc trưng cho người Mexico -- không biến mất khỏi thế giới này.

Chúng ta đang phải đối mặt với một đối thủ đầy sức mạnh. Nhưng chúng ta còn mạnh hơn thế. Chúng có thể cướp đi tính mạng một con người. Chúng có thể giết tôi, hoặc bạn, hoặc bạn. Nhưng không ai có thể giết được tinh thần của những người Mexico chân chính. Chúng ta đã chiến thắng, nhưng chúng ta vẫn tiếp tục phải chiến đấu. 2000 năm trước, nhà thơ La Mã Juvenal đã nói đến một cái gì đó mà ngày hôm nay đang vang lên trong trái tim của những người Mexico chân chính. Ông nói: "Tội lỗi lớn nhất là coi trọng tính mạng hơn danh dự, và chỉ vì tham sống mà đánh mất ý nghĩa thực sự của cuộc sống". Xin cảm ơn. (Vỗ tay)