Elliot Krane: Bí ẩn của những cơn đau mãn tính

Tôi là một bác sĩ nhi và cũng là một bác sĩ gây mê, nên tôi kiếm sống bằng việc làm cho những đứa trẻ ngủ. (cười) Và tôi là một nhà học thuật, nên tôi làm cho khán giả ngủ miễn phí. (cười) Nhưng điều tôi thực sự làm là quản lí cho dịch vụ điều trị các cơn đau tại bệnh viện Nhi Packard ở Standford, Palo Alto. Và từ kinh nghiệm của khoảng 20 đến 25 năm làm việc này mà tôi muốn truyền đạt với các bạn sáng hôm nay rằng những cơn đau là 1 căn bệnh.

Thường thì các bạn nghĩ đến những cơn đau như triệu chứng của 1 căn bệnh Và thật vậy, đa số các trường hợp. Nó là triệu chứng của một khối u hay bệnh lây nhiễm một cơn viêm hoặc là cuộc phẫu thuật. Nhưng khoảng 10% các trường hợp, ngay cả khi bệnh nhân đã phục hồi từ những sự kiện này, cơn đau vẫn tiếp tục. Nó tiếp tục hàng tháng và thậm chí đến hàng năm. Và khi điều đó xảy ra, cơn đau chính là căn bệnh. Và trước khi tôi nói với các bạn về cách mà chúng tôi nghĩ điều đó xảy ra, cũng như chúng ta làm được gì về điều này, tôi muốn cho các bạn thấy rằng các bệnh nhân sẽ cảm thấy thế nào. Hãy tưởng tượng, nếu có thể rằng tôi đang dùng chiếc lông này dể vuốt ve trên cánh tay của bạn, như tôi đang làm trên tay tôi đây Bây giờ, tôi muốn các bạn hình dung, rằng tôi vuốt ve cánh tay bạn với cái này. Xin cứ ngồi yên tại chỗ. (cười) Một cảm giác rất khác biệt. Điều đó có liên quan gì đến những cơn đau mãn tính? Hãy tưởng tượng, hai ý tưởng cùng lúc Hình dung bạn sẽ ra sao nếu tôi vuốt ve cánh tay bạn bằng chiếc lông này nhưng não bạn lại bảo là đây là cách bạn cảm nhận -- và đó là cảm nhận của các bệnh nhân với chứng đau mãn tính. Thực ra, thử tưởng tượng một điều còn kinh khủng hơn. Rằng tôi vuốt ve tay con cái bạn bằng chiếc lông này, và não của các cháu lại bảo rằng các cháu đang chạm phải ngọn đuốc nóng này

Đó là cảm nhận của một bệnh nhân của tôi, Chanler người các bạn nhìn thấy trên hình Như các bạn thấy đó, đó là một cô gái trẻ và xinh đẹp Cô bé được 16 tuổi khi tôi gặp cô hồi năm ngoái và cô bé mong muốn trở thành một vũ công chuyên nghiệp. Trong một lần tập dợt bài nhảy, cô bé ngã lên cánh tay mình và bị trật cổ tay. Bạn sẽ hình dung, cũng như cô bé, rằng trật cổ tay chỉ là một việc nhỏ trong đời. Quấn cổ tay bằng băng dán ACE uống ibuprofen (một loại thuốc giảm đau) một vài tuần và thế là hết chuyện. Nhưng trong trường hợp của Chandler, đó mới chỉ là bắt đầu câu chuyện. Đây là hình ảnh cánh tay của cô bé khi cô đến với trung tâm của tôi 3 tháng sau khi cú trật tay. Bạn có thể nhìn thấy cánh tay bị đổi màu thành tím bầm Khi chạm vào, cảm giác lạnh như chạm phải xác chết. Các cơ đông cứng, tê liệt we gọi đó là chứng co giật cơ mất kiểm soát Cơn đau từ cổ tay đã lan đến cả bàn tay, đến các đầu ngón tay và từ cổ tay lên cả khuỷu tay, gần đến tận vai.

Nhưng điều tệ nhất là, đó không phải cơn đau suốt 24 giờ Kinh khủng nhất chính là cô bé bị chứng allodynia, thuật ngữ y khoa dành cho triệu chứng mà tôi vừa minh họa cho các bạn bằng chiếc lông vũ và ngọn đuốc. Ngay cả cái chạm nhẹ nhàng nhất lên cánh tay bằng bàn tay, hay thậm chí là ống tay áo hay vải vóc quần áo khi cô thay đồ cũng khiến cô bé cảm thấy đau đớn bỏng rát.

Làm sao hệ thần kinh có thể sai đến thế? Làm sao hệ thần kinh có thể hiểu sai lệch một cảm giác vô hại như cái chạm của bàn tay và biến nó thành một cảm giác kinh khủng như cảm giác chạm phải ngọn lửa. Vâng, bạn rất có thể hình dung hệ thần kinh trong cơ thể giống như mạng lưới điện trong nhà. Trong nhà bạn, dây điện đi trong tường, từ công tắc đèn cho đến hộp nối trên trần và từ hộp nối ra bóng đèn. Và khi bạn bật công tắc, đèn sáng lên. Khi bạn ngắt công tắc thì đèn cũng tắt. Cho nên con người hình dung hệ thần kinh cũng giống vậy. Khi bạn lỡ giáng búa vào ngón tay, những "sợi dây" trong cánh tay bạn - cái mà chúng tôi gọi là những dây thần kinh tuyền tín hiệu đến cho hộp nối trong tủy sống nơi những dây mới, dây thần kinh thu thập tín hiệu và truyền lên não và bạn nhận biết là ngón tay bạn đang bị đau.

Nhưng trong tình huống này, dĩ nhiên, trong cơ thể chúng ta mọi thứ phức tạp hơn thế rất rất nhiều. Thay bì giống như trường hợp hộp nối trong tủy sống đơn giản chỉ là một dây thần kinh nối dây thần kinh kế tiếp bằng cách tiết ra những gói màu nâu nhỏ chứa thông tin hóa học được gọi là các chất dẫn truyền thần kinh theo cách một-nối-một tuyến tính thực tế xảy ra là các chất dẫn truyền thần kinh phát tán ra trong không gian 3 chiều ngang, dọc, lên, xuống trong tủy sống và bắt đầu tương tác với các tế bào kế cận. Những tế bào nay, gọi là tế bào thần kinh đệm một thời từng được xem là phần cấu trúc không quan trọng của tủy sống chẳng có nhiệm vụ gì hơn là giữ những phần quan trọng khác liên kết nhau như giữ những dây thần kinh. Nhưng hóa ra là các tế bào thần kinh đệm có một vai trò sống còn trong việc điều hòa và nhân tín hiệu và trong trường hợp của cơn đau, việc suy diễn sai lệch các cảm nhận giác quan. Những tế bào thần kinh đệm này trở nên kích hoạt. Nhân DNA của chúng bắt đầu tông hợp những protein mới và lại phát tán ra rồi tương tác với các tế bào kế cận làm cho chúng tiết ra các chất dẫn truyền thần kinh. Các chất này phát tán lại kích hoạt các tế bào thần kinh đệm kế cận, và cứ thế, cứ thế tiếp tục cho đến khi chúng ta có cái gọi là vòng phản hồi dương tính

Gần giống như là ai đó vào nhà bạn và đi lại các dây dẫn làm cho lần sau khi bạn bật công tắt đèn, thì toalet xả nước 3 lần hay máy rửa chén được bật lên, hoặc là màn hình máy tính bị tắt đi. Nghe thật điên khùng, nhưng đó thật sự là điều xảy ra khi bạn bị đau mãn tính. Và đó là lý do tại sao cơn đau trở thành chính căn bệnh. Hệ thần kinh có tính linh hoạt nó thay đổi, biến hình để phản ứng lại với kích thích.

Vâng, và chúng ta làm gì được về điều đó? Chúng ta làm gì được trong trường hợp như của Chandler? Chúng tôi chữa trị những bệnh nhân này bằng một phương cách khá thô bạo vào thời điểm này. Chúng tôi dùng thuốc điều chỉnh-triệu chứng để chữa thuốc giảm đau thực ra mà nói thì không có hiệu lực lắm cho những cơn đau dạng này. Chúng tôi chọn các dây thần kinh mà đang "ồn ào" và hoạt động trong khi chúng ở trạng thái yên tĩnh và làm cho chúng "ngủ" bằng các thuốc gây mê cục bộ Và quan trọng nhất, cách chúng tôi làm là dùng một quá trình nghiêm ngặt, và thường là không dễ chịu cho lắm của trị liệu vật lý và trị liệu nghề nghiệp để huấn luyện lại cho các dây thần kinh trong hệ thần kinh để chúng phản ứng lại bình thường trước những cảm nhận về cử động và giác quan trong đời sống hàng ngày. Và thêm vào đó chúng tôi còn hỗ trợ bằng một chường trình trị liệu tâm lý chuyên sâu để giải quyết tình trạng trầm uất, nản lòng hay thất vọng của bệnh nhân những tình trạng này luôn luôn đi kèm với những cơn đau mãn tính nặng nề.

Cuộc trị liệu đã thành công, như bạn đang nhìn thấy trong video này của Chandler sau 2 tháng được chữa trị, đang thực hiện động tác búng người ngược. Tôi vừa ăn trưa cùng cô bé hôm qua, vì hiện giờ cô là sinh viện đại học môn khiêu vũ ở tại Long Beach này. Và tình trạng cô bé hiện thời hoàn toàn tuyệt vời.

Nhưng tương lai còn tươi sáng hơn, Tương lai hứa hẹn rằng có một loại thuốc mới được phát triển không phải các thuốc điều-chỉnh-triệu-chứng chỉ có tác dụng che giấu căn bệnh như hiện thời mà sẽ là thuốc điều-chỉnh-bệnh giải quyết trực tiếp từ nguồn gốc vấn đề và nhắm vào các tế bào thần kinh đệm nói trên hay những protein nguy hiểm mà các tế bào thần kinh đệm tạo ra, tràn lan khắp nơi và làm cho hệ thần kinh trung ương đảo lộn hay nhắm vào tính linh hoạt có khả năng suy diễn sai lệch và nhân lên cảm nhận giác quan mà ta gọi là cảm giác đau đớn. Thế nên tôi hi vọng

rằng tương lai, những lời tiên tri của George Carlin sẽ được hiện thực hóa người đã nói rằng: "Triết lý của tôi là: "Có đau đớn mới có thu hoạch"

Cảm ơn các bạn rất nhiều.

(vỗ tay)