Eben Bayer: Liệu nấm có phải là loại chất dẻo mới?

Hôm nay tôi sẽ cùng các bạn bỏ ra 1 ít thời gian tưởng tượng xem hành tinh của chúng ta sẽ như thế nào trong 1000 năm nữa. Nhưng trước khi làm vậy, tôi cần nói về những vật liệu nhân tạo như là chất dẻo, chúng đòi hỏi 1 lượng lớn năng lượng để chế tạo và do vấn đề xử lý rác thải, nó sẽ dần dần làm ô nhiễm hành tinh của chúng ta. Tôi luôn muốn chia sẻ với các bạn phương pháp mà tôi và nhóm nghiên cứu của mình đã sử dụng nấm trong suốt 3 năm qua. Không phải như vậy. (Tiếng cười) Chúng tôi sử dụng nấm để tạo ra 1 loại vật liệu hoàn toàn mới, sẽ có tác dụng giống như chất dẻo, nhưng được làm ra từ phế phẩm nông nghiệp và hoàn toàn có thể tự phân rã được.

(Hoan hô)

Nhưng đầu tiên, tôi cần nói cho các bạn biết cái mà tôi cho là một trong những sai lầm lớn trong việc phân loại chất dẻo có thể xử lý được. Vật liệu này thì ai cũng biết, miếng xốp, tôi thì nghĩ đây là thứ chất trắng độc hại. Cứ mỗi 0.03 mét khối xốp bự cỡ cái máy vi tính hay là 1 cái TV lớn -- thì nó chứa năng lượng bằng với khoản 1 lít rưỡi xăng dầu. Chưa hết, sau khi sử dụng 1 vài tuần, bạn sẽ bỏ nó vào thùng rác. Và nó không chỉ xuất hiện trong việc đóng gói hàng hóa. Mỗi năm có tới 20 tỷ đô la được làm ra từ những miếng xốp này, từ vật liệu xây dựng, ván lướt sóng cho tới ly tách và mặt bàn. Và không phải chỉ như vậy. Cơ quan bảo vệ môi trường của Mỹ EPA ước tính loại vật liệu này chiếm 25% rác thải về thể tích. Tệ hơn là nó sẽ thâm nhập vào môi trường tự nhiên của chúng ta -- từ vỉa hè cho tới mé sông. Nếu nó không được mang đi xử lý thì nó sẽ ở mãi đó hàng ngàn ngàn năm. Còn tệ hơn nữa nếu nó thâm nhập vào đại dương, lúc đó nó sẽ bị phân hủy ra những phần tử nhỏ hơn, nhưng vẫn không tan biến hoàn toàn. Loại vật liệu này không phù hợp với môi trường sinh thái. Nó sẽ làm tắt nghẽn hệ thống lưu thống và hô hấp của Trái Đất Và lý do là loại vật liệu này được sản xuất hàng loạt, và được tìm thấy ở khắp nơi, bạn còn có thể thấy nó có trong styrene (1 loại dầu dùng trong sản xuất cao su) nữa, nó được làm từ ét-xăng, 1 chất gây ung thư. Bạn sẽ tìm thấy nó trong cơ thể của mình nữa.

Vậy, với tất cả các lý do trên, Tôi cho là chúng ta cần phải có những loại vật liệu tốt hơn, và có 3 nguyên tắt chủ yếu để chế tạo loại vật liệu này. Đầu tiên là nguyên liệu thô. Ngày nay chúng ta chỉ xài 1 loại nguyên liệu thô duy nhất đó là dầu hỏa, để sưởi ấm, làm nhiên liệu cho xe cộ và để sản xuất ra những loại vật liệu quen thuộc khác. Chúng ta biết đó là một nguồn tài nguyên có hạn, nên thật điên khùng khi cứ quẳng 1 lít rưỡi dầu vào thùng rác mỗi khi chúng ta nhận được 1 gói hàng. 2 là, chúng ta nên cố gắng giảm thật nhiều lượng năng lượng cần thiết để tạo ra những loại vật liệu này. Tôi nói "thật nhiều" là vì nếu chỉ giảm đi 10% thì chẳng đáng kể. Phải giảm cỡ 1 nửa hay 1 phần tư lượng năng lượng thì may ra. Và điều cuối cùng mà tôi nghĩ cũng là quan trọng nhất là chúng ta nên tạo ra những loại vật liệu phù hợp với hệ thống tái tạo tự nhiên. hệ thống tái tạo này đã diễn ra từ hàng tỷ năm rồi. Tôi và các bạn là 1 phần trong đó, chỉ tối đa 100 năm, cơ thể của tôi rồi cũng trở về cát bụi mà chẳng cần xử lý gì cả. Nhưng những kiện hàng này sẽ tồn tại hàng ngàn năm. Thật dễ sợ.

Nhưng chính tự nhiên là 1 tấm gương cho chúng ta noi theo. Khi 1 cái cây đến mùa, những chiếc lá của nó thường ngày có nhiệm vụ quang hợp từ năng lượng mặt trời, không cần ai phải gói gém lại rồi mang đi tái chế, tự động rơi rụng xuống mặt đất rồi những chiếc lá mới đâm chồi, còn lớp lá vàng thì nằm đó từ từ chuyển thành lớp đất phủ. Và chúng tôi nghĩ tới nấm. Vì trong tự nhiên, nấm là 1 hệ thống tự tái tạo. Và cái chúng tôi khám phá ra được là bằng cách sử dụng những thành phần trong nấm mà bạn chắc hẳn chưa bao giờ nhìn thấy -- thành phần đó tương tự như bộ rễ của nó; được gọi là sợi nấm mycelium chúng ta có thể trồng lên những vật liệu có nhiều đặc tính của những vật liệu nhân tạo bình thường.

Và đây, sợi nấm micelium là một loại vật liệu tuyệt vời, vì nó là loại vật liệu tự kết hợp. Nó có thể chuyển những thứ ta cho là phế thải -- như là cỏ khô và những phế phẩm nông nghiệp -- thành những polymer kitin, từ đó bạn có thể tạo ra hầu hết những hình dạng nào mong muốn. Trong quy trình của chúng tôi, cơ bản là chúng tôi sử dụng nó như 1 loại keo. Và bằng cách đó, bạn có thể dập khuôn nhiều thứ giống như trong ngành công nghiệp chất dẻo, và còn có thể tạo ra những vật liệu có nhiều đặc tính khác nhau, như vật liệu cách điện, chống cháy, chống ẩm, chống bốc hơi -- những vật liệu cách âm. Nhưng những vật liệu này được tạo ra từ sản phẩm phụ nông nghiệp, không phải là dầu hỏa. Và do chúng được làm từ vật liệu tự nhiên, nên hoàn toàn 100% có thể tự phân rã ở sau vườn nhà bạn.

Bây giờ tôi sẽ chia sẻ với các bạn quy trình bốn bước để tạo ra những vật liệu này. Đầu tiên là chọn nguyên liệu thô, ưu tiên nguồn nguyên liệu địa phương sẵn có. Tiếp theo là đưa nguyên liệu thô này vào dây chuyền sản xuất rồi đưa vào khuôn, bất cứ hình dạng nào bạn muốn. Sau đó thì bạn thực sự là đã làm cho sợi nấm phát triển qua nguồn nguyên liệu này, và đó là lúc điều kỳ diệu xảy ra, bởi vì chính chất hữu cơ đó sẽ hoàn thành quá trình chứ không phải là những trang thiết bị. Bước cuối cùng dĩ nhiên là thành phẩm, bất cứ là sản xuất cái gì, mặt bàn hoặc là những khối gạch xây dựng. Chúng tôi hướng tới việc sản xuất ở địa phương, giống như là cuộc vận động sản phẩm lương thực thực phẩm địa phương vậy. Chúng tôi tạo ra 1 công thức đồng nhất cho mọi nơi trên thế giới sử dụng những sản phẩm phụ địa phương. Nếu bạn ở Trung Quốc, bạn sẽ dùng rơm khô hoặc là vỏ hạt cotton. Nếu bạn ở Bắc Âu hoặc Bắc Mỹ, bạn có thể sử dụng vỏ kiều mạch hoặc yến mạch. Chúng ta sẽ chế biến đống này thành những trang thiết bị cơ bản.

Và tôi muốn chia sẻ với các bạn 1 đoạn video ngắn từ xưởng làm việc của chúng tôi sẽ cho các bạn thấy quy mô của nó như thế nào. Bạn đang thấy đây là vỏ cotton từ Texas. Đây là 1 phế phẩm. Và đống phế phẩm này sẽ được cho qua 1 dây chuyền sản xuất để làm sạch, nấu, làm lạnh và tiệt trùng. Và được tiêm vào đó những sợi nấm mycelium. Sẽ cho chúng ta 1 nguồn vật liệu mà chúng ta có thể bỏ vào bất cứ khuôn dạng nào, hôm nay chúng tôi đang làm những miếng đệm góc. Và khi đậy nắp lại như vậy, thì là lúc điều kì diệu bắt đầu. Vì quy trình sản xuất là những chất hữu cơ. Nó sẽ bắt đầu phân hủy và hấp thụ những phế phẩm này và sau 5 ngày, sẽ trở thành 1 hợp chất sinh học. Toàn bộ xưởng của chúng tôi cất giữ hàng ngàn ngàn sản phẩm như thế này và chúng đang trong quá trình tự kết nối -- mọi thứ, từ vật liệu xây dựng như trong video là 1 thùng những miếng đệm góc.

Tôi đã mô tả thời gian để hoàn thành sản phẩm. Nhưng vẫn khó khăn để tưởng tượng điều đó xảy ra như thế nào. Nên đội nghiên cứu của chúng tôi đã bỏ ra năm ngày để quan sát, xem sự phát triển của nó, và được gói gọn trong 1 video 15 giây. Và tôi muốn các bạn nhìn thật kỹ những đốm trắng trên màn hình, vì sau thời gian 5 ngày, chúng sẽ nở rộng ra sử dụng năng lượng chứa trong những vỏ hạt này để tạo ra 1 chất kết dính polymer kitin. Chất kết dính này tự kết nối, và phát triển xung quanh những hạt nhỏ này, tạo ra cả triệu triệu sợi nhỏ. Và những phế phẩm mà ta không sử dụng này thực sự trở thành sản phẩm cuối cùng, 1 hợp chất. Và trước mắt bạn, những phế phẩm này đã tự kết nối lại. Nó sẽ mất nhiều thời gian hơn. 5 ngày lận. Nhưng sẽ nhanh hơn nhiều so với nuôi trồng bình thường.

Bước cuối cùng là ứng dụng. Chúng tôi tạo ra những miếng đệm góc 1 nhà sản xuất đồ gia dụng trong top Fortune 500 sử dụng những miếng đệm này để bảo vệ bàn ghế trong việc đóng gói. Họ đã từng sử dụng những miếng đệm bằng chất dẻo nhưng chúng tôi đã cung cấp cho họ 1 loại vật liệu khác, có cùng chức năng. Điều hay nhất là, khi nó đến tay người tiêu dùng, Nó không phải là rác thải nữa. Họ có thể đưa nó vào hệ sinh thái tự nhiên mà không cần phải xử lý, và nó còn có thể cải thiện được đất đai địa phương.

Vậy, tại sao phải là sợi nấm mycelium? Lý do đầu tiên là nguồn nguyên liệu thô rộng rãi ở địa phương. Bạn muốn sản xuất cái này ở mọi nơi trên thế giới mà không cần phải lo lắng là phải sử dụng vỏ thóc hay là vỏ hạt cotton, bởi vì bạn có rất nhiều lựa chọn. Kế tiếp là nó tự kết nối, vì những chất hữu cơ thực sự hoàn thành quy trình. Không cần nhiều trang thiết bị cho xưởng. Nên có thể tạo ra nhiều xưởng nhỏ phát triển rộng rãi khắp thế giới. Hiệu suất sinh học mới thực sự đáng quan tâm. Vì 100% nguyên liệu chúng ta đưa vào dây chuyền để cho ra sản phẩm thậm chí cả những phần không được phân hủy và hấp thụ cũng là 1 thành phần trong cấu trúc của sản phẩm, nên hiệu suất sẽ rất cao.

Polymer tự nhiên, tôi nghĩ đó là điều quan trọng nhất, vì những loại polymer này đã được áp dụng vào chính hệ sinh thái của chúng ta từ tỷ năm trước, mọi thứ từ nấm cho tới những loài giáp xác. Chúng sẽ không làm tắt nghẽn hệ sinh thái của Trái Đất. Vô cùng tuyệt vời. Và ngày nay, chúng ta chắc chắn 1 điều là những kiện hàng cũ sẽ vẫn tồn tại trong 10.000 năm nữa, cái tôi muốn bảo đảm là trong 10.000 năm tới, con cháu của chúng ta sẽ sống vui vẻ và hòa hợp với 1 Trái Đất khỏe mạnh. Và tôi nghĩ đó là điều tuyệt vời nhất.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)