Sức mạnh. Đó là từ đến trong tâm trí tôi Chúng ta là những kỹ sư công nghệ mới Chúng ta có rất nhiều dữ liệu, nên chúng ta có rất nhiều sức mạnh Chúng ta có bao nhiêu sức mạnh? Cảnh trong phim: "Apocalypse Now" - một bộ phim tuyệt vời Chúng ta phải mang người hùng của chúng ta, Capt. Willard, đến miệng sông Nung để anh ta có thể đuổi theo Col. Kurtz. Cách chúng ta làm là mang anh ta bay đến và thả xuống. Đến cảnh này: bầu trời dày đặc phi đội trực thăng mang anh ta đến Và có tiếng nhạc nền to, hồi hộp, thứ âm nhạc hoang dã này. ♫ Dum da ta da dum ♫ ♫ Dum da ta da dum ♫ ♫ Da ta da da ♫ Nó mang rất nhiều sức mạnh. Đó là thứ sức mạnh tôi cảm nhận được trong căn phòng này Đó là thứ sức mạnh chúng ta có bởi tất cả những dữ liệu mà chúng ta có
Hãy cùng xem một ví dụ Chúng ta có thể làm gì Với dữ liệu của chỉ một người? Chúng ta có thể làm gì với dữ liệu của người đó? Tôi có thể xem những bản lưu tài chính của bạn Tôi có thể nói cho bạn biết bạn có thanh toán hóa đơn đúng hạn không Tôi biết bạn có đáng để cho vay hay không Tôi có thể nhìn vào các bản lưu y tế, tôi có thể thấy tim bạn vẫn còn đang đập thấy bạn có đáng để cung cấp dịch vụ bảo hiểm không. Tôi có thể nhìn vào kiểu bạn nhấp chuột. Khi bạn đến thăm website của tôi, tôi thực sự biết những gì bạn sắp sửa làm, bởi vì tôi đã thấy bạn ghé thăm hàng triệu wesite trước đây. Và tôi xin lỗi phải nói với bạn rằng bạn giống như tay chơi bài poker, bạn có một câu chuyện Tôi có thể kể chuyện với dữ liệu phân tích rằng bạn sắp sửa làm gì thậm chí trước khi bạn làm nó. Tôi biết bạn thích gì, tôi biết bạn là ai. Và điều đó xảy ra thậm chí trước khi tôi nhìn vào thư hay điện thoại của bạn.
Đó là những thứ chúng ta có thể làm được với dữ liệu mà chúng ta có. Nhưng tôi thực sự không có mặt ở đây để nói về những gì chúng ta có thể làm. Tôi ở đây để nói về những gì chúng ta nên làm. Điều gì là đúng đắn để làm?
Giờ tôi thấy vài ánh mắt mù mờ như "Tại sao bạn lại hỏi chúng tôi điều gì là đúng để làm? Chúng ta chỉ là những người xây dựng nên nó. Người khác sẽ dùng chúng." Đủ công bằng. Nhưng nó làm tôi nghĩ lại. Tôi nghĩ về chiến tranh thế giới thứ hai -- một vài kĩ nghệ gia vĩ đại, một vài nhà vật lĩ vĩ đại, nghiên cứu về sự phân rã và kết hợp hạt nhân -- những khái niệm liên quan đến hạt nhân Chúng ta tập hợp những nhà vật lí này ở Los Alamos để xem những gì họ sẽ xây dựng. Chúng ta muốn con người xây dựng công nghệ suy nghĩ về những gì chúng ta sẽ làm với công nghệ đó
Vậy nên, chúng ta sẽ nên làm gì với dữ liệu của anh ta? Chúng ta có nên thu thập nó, tập trung nó lại, để làm cho kinh nghiệm trực tuyến của anh ta tốt hơn? Để chúng ta có thể kiếm tiền? Để chúng ta có thể bảo vệ chính mình nếu anh ta trở nên không còn tốt nữa? Hay chúng ta nên tôn trọng riêng tư của anh ấy bảo vệ lòng tự trọng của anh ta và để anh ta được yên? Điều gì nên làm? Nên làm thế nào để nhận ra điều đó
Tôi biết: nguồn lực đám đông. Hãy để đám đông làm việc đó. Để hâm nóng không khí, hãy bắt đầu với một câu hỏi đơn giản mà tôi chắc rằng mọi người ở đây đều có ý kiến về nó iPhone và Android. Hãy giơ tay -- iPhone Uh huh. Android. Bạn nghĩ rằng với một nhóm người thông minh chúng ta sẽ không trở thành trò hề cho những chiếc điện thoại xinh xắn. (Tiếng cười) Câu hỏi tiếp theo, khó hơn một chút. Chúng ta có nên thu thập mọi dữ liệu về một người để làm cho trải nghiệm của anh ta tốt hơn và để bảo vệ chúng ta trong trường hợp anh ta không còn tốt nữa? Hay chúng ta nên mặc kệ anh ta? Thu thập dữ liệu của anh ta Để mặc kệ anh ấy Bạn an toàn rồi. Thật tốt. (Tiếng cười) Rồi, câu hỏi cuối cùng câu hỏi khó hơn khi cố gắng đánh giá chúng ta nên làm gì trong trường hợp này, chúng ta có nên sử dụng khuôn khổ đạo đức luận của Kant không hay chúng ta nên sử dụng khuôn khổ nhân quả của Mill? Kant Mill Không nhiều biểu quyết lắm (Tiếng cười) Vâng, đó là một kết quả tồi tệ. Tồi tệ, bởi vì chúng ta có những ý kiến mạnh hơn về những thiết bị cầm tay của chúng ta hơn về những khuôn khổ đạo đức mà chúng ta nên dùng dể đưa ra những quyết định.
Làm sao để chúng ta biết phải làm gì với những sức mạnh chúng ta có nếu chúng ta không có một khuôn khổ đạo đức nào? Chúng ta biết nhiều về hệ điều hành cho di động, nhưng chúng ta thực sự cần một hệ điều hành đạo đức. Hệ điều hành đạo đức là gì? Tất cả chúng ta đều biết về đúng và sai, đúng không. Bạn cảm thấy tốt khi bạn làm điều gì đó đúng, bạn cảm thấy tệ khi bạn làm điều gì sai. Bố mẹ chúng ta dạy chúng ta rằng: Khen ngợi điều tốt, khiển trách điều xấu. Nhưng làm sao để chúng ta nhận ra cái gì đúng, cái gì sai? Và ngày qua ngày, chúng ta có những kĩ thuật để sử dụng. Có thể chúng ta chỉ cần theo cảm tính của mình. Có thể chúng ta sẽ yêu cầu biểu quyết -- chúng ta dùng sức mạnh đám đông. Hoặc có thể chúng ta sẽ đẩy nó cho người khác hỏi nhà chức trách, xem những gì họ nói. Nói cách khác, đó là một kiểu ngẫu nhiên kiểu bột phát làm sao chúng ta có thể nhận ra chúng ta nên làm gì. Và có lẽ, để chắc chắn, cái chúng ta thực sực cần là một khuôn khổ đạo đức có thể hướng dẫn chúng ta, nói chúng ta điều gì là đúng và sai ngay từ đầu, và làm thế nào để chúng ta có thể biết cần làm gì trong một tình huống cụ thể.
Vậy hãy lấy một khuôn khổ đạo đức. Chúng ta là người của những con số, sống bằng những con số. Làm sao để chúng ta có thể sử dụng những con số như là nền tảng của khuôn khổ đạo đức? Tôi biết một người biết đích xác việc đó Một người thông minh -- đã mất cách đây 2500 năm. Plato, đúng vậy. Mọi người còn nhớ ông ta không - nhà triết học già? Bạn thường ngủ suốt lớp triết học đó. Và Plato, ông ta có nhiều mối quan tâm như chúng ta có. Ông ta lo nghĩ về đúng và sai. Ông ta muốn biết rằng cái gì là xác đáng. Nhưng ông ta nghĩ rằng tất cả những gì có vẻ như sắp được làm chỉ là sự ý kiến cân nhắc về nó. Anh ta nói một cái gì đó là chân lý. Cô ta nói một cái khác mới là chân lý. Đó là một kiểu thuyết phục khi anh ta nói và khi cô ta nói. Tôi bị tiến thoái lưỡng nan, tôi chẳng đạt được gì cả. Tôi không muốn ý kiến, tôi muốn kiến thức. Tôi muốn biết sự thật về công lý -- như tôi có sự thật trong toán. Trong toán, chúng ta biết những dữ kiện khách quan. Hãy lấy một số, bất kì số nào -- số hai. Số ưa thích, tôi thích số này. Có những sự thật về số hai Nếu bạn có hai vật gì đó, bạn thêm hai, bạn sẽ có bốn. Điều này luôn đúng cho dù bạn đang nói về vật gì. Đó là sự thật rõ ràng về dạng thức của số hai, một dạng thức trừu tượng. Khi bạn có hai thứ của bất kì thứ gì -- hai mắt, hai tai, hai mũi, chỉ là hai thứ thấy được -- tất cả những thứ đó đều là dạng thức của số hai. Tất cả chúng tham gia vào những sự thật mà số hai có. Tất cả chúng có đặc tính hai trong bản thân chúng. Và vì thế, nó không phải là vấn đề của bản thân ý kiến.
Điều gì xảy ra nếu, Plato nghĩ rằng, đạo đức giống như toán học? Nếu có một dạng thức thuần túy của công lý? Nếu có những sự thật về công lý, và bạn có thể nhìn thấy thế giới xung quanh và thấy những điều nào tham gia, tham gia một phần vào dạng thức đó của công lý? Từ đó bạn sẽ biết cái gì thực sự là chân lý, và cái gì không. Điều này không liên quan đến ý kiến hoặc hình thức.. Đó là một tầm nhìn tuyệt vời. Ý tôi là, hãy nghĩ về nó. Thật vĩ đại. Thật là nhiều tham vọng. Nhiều tham vọng như chính chúng ta. Ông ấy muốn giải quyết các vấn đề về đạo lý. Ông ấy muốn những sự thật khách quan. Nếu bạn cũng nghĩ theo cách đó, bạn đã có một nền tảng đạo đức Platon.
Nếu bạn không nghĩ theo cách đó, ồ, bạn có rất nhiều bè bạn trong lịch sử triết học phương Tây, bởi vì ý tưởng tốt -- bạn biết đấy, con người chỉ trích nó lên. Aristotle, thực tế, ông không hài lòng. Ông ấy nghĩ nó không thực tế. Aristotle nói rằng "Chúng ta chỉ nên tìm kiếm sự chính xác ở mỗi đối tượng mà đối tượng đó cho phép." Aristotle nghĩ rằng đạo lý không giống lắm với toán học. Ông ấy nghĩ đạo lí là vấn đề đưa ra quyết định luôn và ngay sử dụng những nhận xét xác đáng nhất để tìm ra con đường đúng đắn. Nếu bạn cũng nghĩ như thế, Plato không phải là kiểu người dành cho bạn. Nhưng đừng đầu hàng vội, có thể còn những cách khác mà chúng ta có thể sử dụng những con số như là nền tảng của khuôn khổ đạo đức.
Bạn nghĩ sao về: Sẽ ra sao nếu như ở bất kì tình trạng nào bạn cũng có thể vừa tính toán, nhìn những lựa chọn, chọn ra điều tốt nhất và biết phải làm gì tiếp theo? Điều này nghe có quen không? Đó là khuôn khổ đạo đức vị lợi. John Stuart Mill là một người ủng hộ vĩ đại của học thuyết này -- cũng là người rất tử tế và chỉ mới mất cách đây 200 năm. Cơ bản của chủ nghĩa vị lợi -- Tôi chắc chắn rằng ít nhất bạn cũng đã quen với nó. Có ba người đã ủng hộ Mill trước khi quen với học thuyết đó Nhưng đây là cách mà nó thực hiện. Sẽ ra sao, nếu đạo lí, nếu những gì tạo nên đạo lí, chỉ là vấn đề của nó có tối đa hóa sự hài lòng và tối thiểu hóa nỗi đau hay không? Nó mang những thứ chân thực vào trong hành động. Nó không phải là một dạng quan hệ của những hình thức trừu tượng. Nó là vấn đề của kết quả. Bạn chỉ nhìn vào kết quả và xem xét, một cách toàn cục, liệu nó có tốt hơn hay xấu hơn. Xem xét vậy sẽ trở nên đơn giản. Sau đó chúng ta biết chúng ta phải làm gì.
Hãy cùng xem một ví dụ. Giả sử tôi đến và nói "Tôi sắp lấy điện thoại của anh" Không phải chỉ bởi vì nó đã đổ chuông trước đó, mà tôi lấy nó bởi vì tôi đã thực hiện sự tính toán nhỏ. Tôi đã nghĩ rằng, gã này trông đáng nghi ngờ. Và sẽ ra sao nếu gã đang gửi thông điệp đến nơi ẩn nấp của Bin Laden hoặc kẻ nào đang chăm sóc cho Bin Laden -- và gã thực sự giống một tên khủng bố, một kẻ ung nhọt. Tôi sắp tìm thấy vấn đề, và khi tôi tìm thấy nó, tôi sẽ chống lại sự thiệt hại to lớn mà gã có thể gây ra Đó là một công cụ cực kì hữu ích để chống lại sự thiệt hại như thế. Và so với sự đau đớn nhỏ mà nó có thể gây ra -- bởi vì nó gây ra sự lúng túng khi tôi nhìn vào điện thoại của anh ta và nhìn thấy anh ta đang có vấn đề với FarmVille và tất cả điều đó -- nó bị tràn ngập bởi những giá trị khi nhìn vào chiếc điện thoại đó. Nếu bạn cảm thấy theo cách đó đó là một lựa chọn vị lợi.
Nhưng có thể bạn cũng không cảm thận theo cách đó. Có thể bạn nghĩ, đó là điện thoại của anh ta. Thật là sai khi lấy điện thoại của anh ta, bởi vì anh ta là một con người và anh ta có quyền và địa vị của mình, và chúng ta không thể xen vào điều đó. Anh ta có quyền tự do. Điều này không bị ảnh hưởng bởi những gì chúng ta tính toán. Có những thứ bản thân nó đã là sai -- giống như nói dối là sai giống như hành hạ trẻ em vô tội là sai. Kant thể hiện rất tốt ở điểm này, và ông ấy nói tốt hơn chúng ta nói về nó Ông ấy nói chúng ta nên sử dụng suy luận của mình để làm rõ những qui luật mà chúng ta nên dùng để dẫn dắt đạo đức của mình. Và khi đó nhiệm vụ của chúng ta là làm theo những qui luật đó. Nó không liên quan gì đến sự tính toán cả.
Vì thế hãy dừng lại. Chúng ta đúng về những thứ triết học này. Và điều này đã diễn ra hàng ngàn năm, bởi vì đó là những câu hỏi khó, và tôi thì chỉ có 15 phút. Nên hãy rút gọn lại. Bạn nên làm như thế nào để đưa ra quyết định? Nên làm như Plato, như Aristotle, như Kant, như Mill? Chúng ta nên làm gì? Câu trả lời là gì? Đâu là công thức mà chúng ta có thể sử dụng ở bất kì tình huống nào để quyết định rằng chúng ta nên làm gì, chúng ta có nên sử dụng dữ liệu của anh ta hay không? Công thức là gì? Không có 1 công thức nào hết. Không hề có một câu trả lời đơn giác.
Đạo đức là vấn đề khó. Đạo đức yêu cầu sự suy nghĩ. Và rằng nó không hề thoải mái Tôi biết, phần lớn thời gian trong sự nghiệp của tôi là cho trí tuệ nhân tạo, cố gắng xây dựng những cỗ máy có thể có một số suy nghĩ như chúng ta, có thể cho chúng ta một số câu trả lời. Nhưng những cỗ máy đó không thể. Bạn không thể chỉ lấy tư duy con người và nhét vào một cỗ máy. Chúng ta là những thực thể duy nhất có thể suy nghĩ. Thật hạnh phúc rằng chúng ta không phải là máy móc, chúng ta có thể tư duy. Không chỉ chúng ta có khả năng tư duy, mà chúng ta phải tư duy. Hannad Arendt nói rằng, "Sự thật đáng buồn là những điều xấu xa trên thế giới này không phải được làm bởi những người muốn trở thành kẻ xấu. Những điều xấu đến từ những kẻ không biết tư duy." Bà gọi điều đó là "sự tầm thường của kẻ xấu." Và đáp lại cho điều đó là là chúng ta cần thực hành tư duy từ mỗi cá nhân theo đúng nghĩa.
Hãy làm nó. Hãy tư duy. Thực tế, hãy bắt đầu luôn bây giờ. Mọi người trong phòng hãy làm việc này: nghĩ về lần cuối cùng bạn ra một quyết định lần mà bạn đã lo lắng về điều định làm, lần mà bạn tự hỏi "Mình nên làm gì bây giờ?" Hãy nhớ lại điều đó. Và bây giờ hãy áp dụng nó và nói "Mình đã đi đến quyết định đó như thế nào? Mình đã làm gì? Mình có theo những gì thực lòng mình không? Mình có ai ủng hộ không? Hoặc mình có vướng vào vấn đề pháp lí không?" Hoặc ngay bây giờ chúng ta có nhiều lựa chọn hơn. "Chúng ta có đánh giá được sự vừa lòng tối đa như Mill không? Hoặc như Kant, chúng ta có dùng lí trí để làm rõ cái gì là bản chất sự thật không?" Hãy nghĩ về nó, thực sự chăm chú vào nó. Điều này rất quan trọng Nó quan trọng đến nỗi chúng ta dùng đến 30 giây quí giá của thời gian TEDtalk chỉ để nghĩ về nó Bạn sẵn sàng chưa. Bắt đầu.
Dừng lại. Tốt lắm. Những gì bạn vừa làm, là bước đầu tiên hướng tới chịu trách nhiệm về những gì chúng ta nên làm với sức mạnh của mình.
Giờ bước tiếp theo -- hãy thử nó. Tìm một người bạn và giải thích với họ làm thế nào để đưa ra quyết định đó. Không phải lúc này. Hãy đợi đến khi tôi hoàn thành bài nói. Hãy làm nó sau bữa trưa. Và đừng tìm một người bạn kĩ nghệ gia nào; hãy tìm người nào đó khác biệt với bạn. Tìm một nghệ sĩ, một nhà văn -- hoặc, tìm một nhà triết học và nói với họ. Thực tế, tìm một người nào đó từ cộng đồng. Tại sao? Bởi vì họ nghĩ về những vấn đề một cách khác biệt hơn là chúng ta nghĩ như một kĩ sư công nghệ. Một vài ngày trước đây, ngay ngã tư bên đường từ đây, có hàng trăm người tụ tập cùng nhau. Họ là những kĩ sư công nghệ và nhà nhân chủng học ở hội thảo lớn BiblioTech. Và họ tụ tập cùng nhau bởi vì những kĩ sư công nghệ muốn biết suy nghĩ từ góc nhìn của nhà nhân chủng học là như thế nào. Bạn tìm thấy một số người từ Google nói chuyện với người nào đó có cùng văn hóa. Bạn đang nghĩ về sự tương đồng từ các nhà hát Pháp thế kỉ 17 -- chúng sẽ chịu đựng ra sao trước quĩ đầu tư tư bản? Nó thật thú vị. Đó là một một cách tư duy hoàn toàn khác. Và khi bạn tư duy theo cách đó, bạn trở nên nhạy cảm hơn với những mối lo của nhân loại, điều này là quan trọng để đưa ra những quyết định mang tính đạo lí.
Ngay lúc này đây, hãy tưởng tượng rằng bạn đến và tím thấy một người bạn nhạc công. Và bạn đang nói cho anh ta về những gì chúng ta đang nói đến, về những dữ liệu cách mạng và tất cả những thứ này -- thậm chí có thể thêm một ít thanh âm nhiễu của nhạc nền này. ♫ Dum ta da da dum dum ta da da dum ♫ Ồ, người bạn nhạc sĩ của bạn sẽ dừng bạn lại và nói rằng, "Bạn biết không, nhạc nền cho cuộc cách mạng dữ liệu của bạn là opera, là Wagner. Nó dựa trên huyền thoại Norse. Đó là Chúa trời, và là đấng sáng tạo đã vượt quá những nhung lụa kì ảo." Điều này thật thú vị. Giờ nó còn là một bản nhạc kịch đẹp tuyệt vời. Và chúng ta tiến bộ nhờ vở nhạc kịch đó. Chúng ta tiến bộ bởi đó là cuộc chiến giữa cái tốt và cái xấu, giữa đúng và sai. Và chúng ta quan tâm về đúng và sai. Chúng ta quan tâm cái gì diễn ra trong vở nhạc kịch đó. Chúng ta quan tâm về những gì diễn ra trong phim "Apocalypse Now" Và chúng ta tất nhiên quan tâm về những gì diễn ra với công nghệ.
Chúng ta có rất nhiều sức mạnh ngày nay, và nó phụ thuộc vào chúng ta để đánh giá xem nên làm cái gì. Và đó một tin tốt lành. Chúng ta là những người viết nên vở nhạc kịch này. Đây là bộ phim của chúng ta. Chúng ta xem xét cái gì sẽ diễn ra với công nghệ. Chúng ta quyết định mọi thứ sẽ kết thúc như thế nào.
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Tại TEDxSiliconValley, Damon Horowitz xem xét rất nhiều sức mạnh mới mà công nghệ mang lại: biết nhiều hơn và nhiều hơn về nhau hơn bất kì lúc nào. Mang khán giả đến một cuộc thảo luận triết học, Horowitz khiến chúng ta chú ý về triết học cơ bản -- những khái niệm về đạo đức -- đằng sau chuỗi phát minh làm thay đổi thế giới. Đâu là hệ điều hành đạo đức làm chúng ta có ý nghĩa với thế giới?
Damon Horowitz explores what is possible at the boundaries of technology and the humanities. Full bio »
Translated into Vietnamese by Hai Nguyen
Reviewed by Duc Nguyen
Comments? Please email the translators above.
20:45 Posted: Feb 2009
Views 1,550,282 | Comments 443
10:24 Posted: Sep 2009
Views 518,335 | Comments 93
21:48 Posted: Apr 2007
Views 1,293,409 | Comments 337
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.