Chris Anderson: Video trên web thúc đẩy sự cách tân toàn cầu

Ít ra bây giờ tôi cũng đã hiểu được chúng tôi bắt những người thuyết trình của chúng tôi trải qua những gì: bàn tay đẫm mồ hôi, những đêm tối mất ngủ, nỗi sợ hãi thời gian. Khá là ác liệt.

Và tôi cũng đang khá là hồi hộp. Có đến chín tỷ người đang đi đến phía chúng ta. Những giấc mơ lạc quan nhất đều có thể bị làm cho sứt mẻ bởi cái viễn tưởng về con người cướp bóc lấy hành tinh của mình. Nhưng gần đây, tôi đã trở nên rất thích thú bởi cách suy nghĩ của những đám đông lớn bởi vì có những trường hợp mà ở đó họ thực hiện một số thứ rất hay. Tôi nghĩ đó là một hiện tượng mà tôi nghĩ rằng bất kỳ tập đoàn hay cá nhân nào đều có thể sử dụng đến. Nó đã ảnh hưởng đến cách chúng tôi nghĩ đến tương lai của TED và có lẽ là tương lai của cả thế giới luôn.

Nào ta hãy thử khám phá. Câu chuyện bắt đầu từ một người, một cậu bé, hành động một cách lạ kỳ. Cậu bé này có tên mạng là Lil Demon. Cậu ấy làm trò, các trò nhảy múa mà có lẽ chưa một cậu bé sáu tuổi nào đã từng làm được trong lịch sử. Cậu đã học được những trò đó như thế nào? Và điều gì đã khiến cậu tốn hàng trăm giờ đồng hồ luyện tập mà hẳn cậu đã phải bỏ ra? Đây là một gợi ý.

(Video) Lil Demon: ♫ Nhảy đi nào. Ố ô. (Step your game up. Oh. Oh.) ♫ ♫ Nhảy đê, nhảy đê. Ố ồ. (Step your game up. Oh. Oh.) ♫

Chris Anderson: Tôi đã được gửi cái clip này bởi một nhà làm phim, Jonathan Chu, anh ấy nói với tôi rằng đó là khoảnh khắc mà anh ấy nhận ra rằng Internet đã khiến cho các kiểu nhảy phát triển. Đó là điều mà anh ấy đã nói tại TED vào tháng hai. Về cốt lõi, những vũ công đã thách thức nhau qua mạng để trở nên hay hơn; nhiều chiêu thức nhảy hay mới đã được nghĩ ra; thậm chí những cậu bé sáu tuổi cũng tham gia. Điều này cảm giác như một cuộc cách mạng. Và Jon đã có một ý tưởng tuyệt vời: Anh đã đi triệu tập những người nhảy hay nhất trong những người hay nhất từ YouTube để tạo ra đoàn nhảy này -- Liên Đoàn Những Người Nhảy Tài Ba (The League of Extraordinary Dancers, viết tắt: LXD) Ý tôi là, những đứa trẻ này đã tự học qua web nhưng chúng hay đến nỗi mà chúng đã được diễn ở lễ giải Oscar năm nay. Và tại TED tháng hai này, niềm đam mê và khả năng tuyệt vời của chúng đã làm chúng tôi ngỡ ngàng.

Câu chuyện về sự phát triển các kiểu nhảy này rất là quen thuộc. Một thời gian sau khi TEDTalks được khởi đầu, chúng tôi đã chú ý thấy rằng những người thuyết trình đã dần dần bỏ nhiều thời gian ra hơn để chuẩn bị. Điều đó đã đem lại nhiều bài nói tuyệt vời như hai bài nói này. ... Hàng tháng chuẩn bị gói gọn vào trong 18 phút, nâng tiêu chuẩn lên cao hơn một cách tàn nhẫn đối với thế hệ những người thuyết trình tiếp theo những hệ quả mà chúng ta đã được thấy trong tuần này. Không phải là vì J.J. hay Jill đã kết thúc những bài nói của mình bằng câu "Nhảy đê" mặc dù đã có thể làm như thế. Trong cả hai trường hợp này, các bạn thấy được những vòng lặp của sự cải thiện và tiến bộ mà có vẻ như được thúc đẩy bởi những người xem video trên web.

Điều gì đang diễn ra đây? Tôi nghĩ rằng hiện tượng vòng lặp chúng ta có thể gọi là "sự cách tân tăng nhanh bởi đám đông. (crowd-accelerated innovation)" Và chỉ cần có ba thứ để làm cho vòng lặp này hoạt động. Các bạn có thể coi chúng như ba đĩa số của một trục quay lớn. Các bạn quay đĩa số, bánh quay sẽ chạy. Và thứ đầu tiến cần đến là ... một đám đông, một nhóm người có cùng một sở thích. Đám đông càng lớn thì càng có cơ hội có nhiều người đổi mới. Điều này quan trọng nhưng thật ra thì đa số người trong đám đông đảm nhiệm những vai trò này. Họ tạo ra một môi trường tự nhiên mà từ đó các phát minh xuất hiện. Điều thứ hai các bạn cần là ánh sáng. Các bạn cần một tầm nhìn thông và thoáng để biết được những người trong đám đông có khả năng gì bởi vì đó là cách mà các bạn sẽ học hỏi cách mà các bạn sẽ được cho quyền tham gia. Và điều thứ ba các bạn cần là ham muốn. Các bạn đều biết mà, đổi mới là một công việc khó khăn. Nó dựa trên hàng trăm giờ nghiên cứu và thực tập. Nếu không có ham muốn thì sẽ không có điều gì xảy ra.

Đây là một ví dụ -- trước khi có Internet -- cỗ máy này hoạt động thế nào. Những vũ công ở các góc phố -- đó là một đám đông nhỏ nhưng họ tất nhiên có thể thấy được từng người đang làm gì. Và sự ham muốn đến từ địa vị trong xã hội phải không? Người nhảy hay nhất có thể đi ngẩng cao đầu, cặp một nhỏ xinh nhất. Thế nên sẽ có sự cách tân đâu đó ở đây. Nhưng ở trên web, cả ba đĩa quay được lắp hẳn lên. Cộng đồng những vũ công bây giờ đã ở trên diện toàn cầu. Có đến hàng triệu người được kết nối với nhau. Và hay hơn là cá bạn vẫn có thể thấy được người hay nhất có thể làm được gì bởi vì chính đám đông tự rọi sáng ánh đèn lên họ, trực tiếp qua những lời bình luận, điểm chấm, email, Facebook, Twitter, hay gián tiếp qua số lần xem qua những đường link mà Google dẫn đến. Thế nên rất là dễ để kiếm được những thứ hay và khi các bạn đã tìm thấy nó, các bạn có thể xem đi xem lại nhiều lần và đọc những lời bình luận của hàng trăm người khác. Đó là rất nhiều ánh sáng.

Nhưng yếu tố ham muốn thật sự được đặt ở trên cùng. Y tôi là, các bạn có thể chỉ là một đứa bé với chiếc webcam nhưng nếu các bạn có thể làm điều gì đó thu hút được sự chú ý thì các bạn sẽ được theo dõi bởi số người tương đương với nhiều sân thi đấu. Hàng trăm người lạ sẽ viết nhiều thứ về các bạn. Và dù cho nó không được hùng biện cho lắm -- và thường thì không thật -- nó vẫn sẽ làm cho ngày của bạn tốt đẹp hơn. Khả năng nhận được sự công nhận toàn cầu này tôi nghĩ là đang thúc đẩy rất nhiều sự cố gắng. Và quan trọng là cũng phải nhớ rằng không chỉ những ngôi sao được hưởng lợi: bởi vì các bạn sẽ có thể chứng kiến kẻ hay nhất, mọi người sẽ có thể học hỏi.

Thêm vào đó, hệ thống này cũng tự chạy. Đám đông soi sáng và cung cấp nhiên liệu cho sự ham muốn nhưng ánh sáng và sự ham muốn là một sự kết hợp một-hai chết người thu hút nhiều người tham gia vào đám đông. Đây là một mô hình mà hầu như bất kỳ tập đoàn nào đều có thể sử dụng để thử và nuôi dưỡng chính vòng lặp sự cách tân tăng nhanh bởi đám đông của mình. Mời một đám đông đến, rọi sáng, cho sự ham muốn chạy. Và phần khó nhất có lẽ là ánh sáng bởi vì điều đó có nghĩa là các bạn phải cởi mở, các bạn phải cho thế giới xem thành quả của các bạn. Cho đi những gì mà cá bạn cho rằng là bí mật sâu thẳm nhất mà có thể sẽ khiến hàng triệu người cùng nhau cải thiện nó.

Và có một lớp người mà không thể sử dụng công cụ này. Phần đen tối của web dị ứng với ánh sáng. Tôi không nghĩ rằng chúng ta sẽ thấy những kẻ khủng bố công khai kế hoạch của họ lên mạng và nói với thế giới rằng "Làm ơn, các bạn có thể giúp chúng tôi thành công trong lần này được không?"

Nhưng các bạn thì có thể. Và nếu các bạn có thể làm cho bánh quay quay thì hãy đợi lấy thành quả.

Tại TED chúng tôi hơi bị mê hoặc bởi ý tưởng về sự cởi mở. Đồng nghiệp của tôi, June Cohen, gọi điều này là "sự cởi mở hoàn toàn" bởi vì nó luôn hiệu quả. Chúng tôi đã đưa những bài nói của chúng tôi đến với thế giới và bỗng có đến hàng triệu người ở ngoài kia giúp tuyên truyền những ý tưởng của những người thuyết trình và nhờ đó giúp chúng tôi kêu gọi và thúc đẩy thế hệ những người thuyết trình tiếp theo. Bằng cách mở chương trình phiên dịch của chúng tôi, hàng nghìn người tình nguyện anh hùng -- một số người chắc đang xem ngay lúc này, cảm ơn các bạn! -- họ đã phiên dịch những bài nói của chúng tôi ra hơn 70 thứ tiếng nhờ đó đã làm tăng số lần xem lên ba lần ở những nước không nói tiếng Anh. Bằng cách cho đi thương hiệu TEDx, chúng tôi bỗng có được hơn một nghìn màn thí nghiệm trực tiếp về nghệ thuật tuyên truyền ý tưởng. Và những người tổ chức, họ gặp nhau và họ học hỏi nhau. Chúng tôi thì học hỏi họ. Chúng tôi nhận được những bài nói rất hay từ họ. Bánh xe đang chạy.

Ok, ta hãy lùi lại một tý. Ý tôi là, điều này không phải mới mẻ gì khi nói với các bạn rằng sự đổi mới đến từ các nhóm người. Tuần này chúng ta đã được nghe về điều này -- cái ý niệm lãng mạn về một thiên tài cô độc với khoảnh khắc "eureka" của mình mà khiến cả thế giới thay đổi là một ý niệm sai. Thậm chí nếu ông ta đã nói thế thật, ông ấy cũng sẽ tự biết. Chúng ta là một loài vật cộng đồng. Chúng ta tỏa sáng nhờ vào nhau. Cũng không mới mẻ gì khi nói rằng Internet đã thúc đẩy sự phát triển. Trong vòng 15 năm qua, nhiều cộng đồng hùng mạnh đã kết nối với nhau qua mạng, tỏa sáng cùng nhau. Các nhà lập trình chẳng hạn, các bạn biết đấy, toàn bộ phong trào về mã nguồn mở là một ví dụ rất hay về sự đổi mới tăng nhanh bởi đám đông. Nhưng mấu chốt ở đây là lý do vì sao những nhóm người này lại có thể kết nối là bởi vì thành quả làm việc của họ là thuộc kiểu có thể dễ dàng chia sẻ bằng kỹ thuật số -- một bức tranh, một tập tin nhạc, phần mềm. Và đó là vì sao tôi lại phấn khởi với tầm quan trọng ngày càng cao của video trên mạng và tầm quan trọng này hiện đang chưa được nhiều người biết đến.

Đây là công nghệ mà sẽ cho phép các năng khiếu của thế giới được chia sẻ bằng kỹ thuật số qua đó tạo nên một vòng lặp cách tân tăng nhanh bởi đám đông mới. Những năm đầu của web hầu như không có video chủ yếu bởi vì: các tập tin video rất lớn về kích cỡ; web đã không thể chứa đựng chúng. Nhưng trong vòng 10 năm qua, băng thông đã mở rộng cả trăm lần. Bỗng dưng ta lại được như thế này đây. Loài người đang xem hơn 80 triệu giờ mỗi ngày trên YouTube. Cisco ước đoán rằng trong vòng bốn năm tới hơn 90 phần trăm lượng dữ liệu trên web sẽ là video. Nếu toàn bộ số đó là phim con heo và phim ảnh chia sẻ vi phạm bản quyền thì chán lắm. Tôi không nghĩ là sẽ như thế. Video đòi hỏi lượng băng thông cao vì có lý do của nó. Nó gói gọn rất nhiều dữ liệu và não của chúng đã được sắp đặt theo cách để giải mã được chúng.

Tôi xin giới thiệu với các bạn Sam Haber. Anh ta là một nghệ sỹ xe đạp một bánh. Trước khi có YouTube, đã không có cách nào để anh ấy phát hiện ra những hứa hẹn thật sự của môn này, bởi vì các bạn không thể truyền đạt những thứ như thế này bằng lời nói phải không? Nhưng nhìn vào các đoạn phim đăng bởi những người xa lạ mở ra một thế giới đầy cơ hội cho anh ấy. Bỗng dưng, anh ấy bắt đầu cạnh tranh và phát triển. Và một cộng đồng quốc tế bao gồm những người đạp xe đạp một bánh tìm hiểu nhau qua mạng, chia sẻ đam mê với nhau để tiến tới. Và có hàng ngàn những ví dụ tương tự khác -- về sự phát triển kỹ năng nhờ video, từ các kỹ năng về nghệ thuật lẫn thể thao. Và tôi phải nói với các bạn rằng, với cương vị là một nhà xuất bản cũ những tờ tạp chí giải trí, tôi thấy điều này đẹp một cách lạ kỳ. Ta có thể thấy được vô vàn đam mê ngay ở trên màn hình.

Nhưng nếu các cỗ máy của Rube Goldberg và thơ văn video của ông ấy không hợp các bạn lắm, các bạn thử cái này xem. Jove là một trang web được sáng lập để khuyến khích các nhà khoa học công bố các tiến hành nghiên cứu của mình lên video. Có một vấn đề xoay quanh các bài luận văn khoa học truyền thống. Có thể mất đến hàng tháng để một nhà khoa học ở phòng nghiên cứu khác tìm ra được cách làm lại các thí nghiệm mà đã được in trên giấy. Ví dụ như anh nhà khoa học này, Moshe Pritsker, người sáng lập ra Jove. Anh ấy nói với tôi rằng thế giới đang lãng phí hàng tỷ đô vì điều này. Nhưng hãy xem thử video này. Ý tôi là hãy xem đây: nếu các bạn có thể chỉ cách làm thay vì mô tả trên giấy, vấn đề gay go sẽ tự biến mất. Vì thế không phải là cường điệu lắm khi nói rằng đến một lúc nào đó video trên mạng sẽ đẩy nhanh sự phát triển khoa học một cách đột ngột.

Đây là một ví dụ khác mà rất gẫn gũi với chúng ta tại TED, tại đây video đôi khi hùng mạnh hơn là giấy báo -- sự chia sẻ ý tưởng. Tại sao mọi người lại thích xem TEDTalks? Tất cả những ý tưởng đó có sẵn ở trên các trang giấy. Thật ra đọc còn nhanh hơn là xem. Thế sao một số người lại không thích? Trên video có cả hình ảnh và lời nói. Nhưng thậm chí nếu bỏ cả màn hình sang một bên, vẫn có nhiều hơn là đơn thuần vài lời nói được truyền đạt. Và trong cái thành phần không lời nói đó, có một phép thuật nào đó. Ẩn nấp ở đâu đó trong các cử chỉ, nhịp điệu lời nói, nét mặt, ánh mắt, niềm đam mê, cái ngôn ngữ cơ thể lúng túng của người Anh, sự biểu lộ của khán giả, có hàng trăm mối tiềm thức liên quan đến việc bạn sẽ hiểu vấn đề rõ như thế nào và bạn có được truyền cảm hứng hay không -- ánh sáng, và ham muốn. Kỳ diệu thay, tất cả những thứ này có thể được truyền đạt qua vài in-sơ màn hình.

Đọc và viết thật ra là những phát minh gần đây. Cách truyền thông mặt đối mặt đã được tinh chỉnh qua hàng triệu năm tiến hóa. Điều đó đã làm cho nó hùng cường bí ẩn như ngày hôm nay. Khi một ai đó nói, có sự cộng hưởng ở tất cả các bộ não ghi nhận, cả nhóm người trở thành một. Đây chính là chuỗi xã hội hữu cơ của con người gắn liền với nhau. Có lẽ nó đã thúc đẩy văn hóa chúng ta hàng thiên niên kỷ nay. 500 năm trước, nó đã gặp phải một kẻ cạnh tranh với một ưu thế chết người. Nó đây. Phép in giấy. Các nhà phát minh tham vọng và các thế lực bấy giờ có thể truyền bá ý tưởng của mình rộng rãi và vì thế nghệ thuật của lời nói ngày càng tàn lụi. Nhưng bây giờ, chớp mắt một cái, thế trận đã lật ngược. Không phải là gì quá khi nói rằng những gì Gutenberg đã làm cho sự viết lách, video trên mạng bây giờ có thể làm cho ngành truyền thông mặt đối mặt. Vì thế, cái môi trường ban sơ ấy, mà bộ não các bạn đã thích nghi một cách khéo léo ... nó mới được phủ khắp toàn cầu.

Điều này là rất lớn. Chúng ta có thể sẽ phải tái phát minh lại một dạng nghệ thuật cổ mới. Ý tôi là, ngày nay, một con người nói có thể được theo dõi bởi hàng triệu người, rọi sáng vào những ý tưởng hay, tạo ra những ham muốn lớn lao để học tập và hưởng ứng -- và trong trường hợp của anh, một tràng cười. Lần đầu tiên trong lịch sử loài người, những sinh viên có năng khiếu không cần phải để cho những người thầy cô vẽ ra những giấc mơ và khả năng của họ từ những trang sử. Họ có thể ngồi cách người giỏi nhất trên thế giới chỉ 60cm.

TED chỉ là một phần nhỏ trong hiện tượng này. Các trường đại học trên thế giới đang đăng các chương trình giảng dạy của mình. Hàng nghìn các cá nhân và tập đoàn đang chia sẻ kiến thức và dữ liệu ở trên mạng. Hàng nghìn người đang tìm ra những cách mới để học tập và hưởng ứng, làm đầy vòng lặp. Và vì thế, chúng tôi đã nghĩ về điều này và chúng tôi đã rõ bước tiến tiếp theo trong sự tiến hóa của TED là gì. TEDTalks không thể là một quá trình một chiều hay một đến nhiều người. Tương lai của chúng tôi là nhiều người đến nhiều người. Chúng tôi đang nghĩ ra những cách để giúp các bạn, cộng đồng TED toàn cầu, đáp lại những người thuyết trình, để đóng góp ý tưởng riêng của mình, có thể là đóng góp chính những bài TEDTalk của mình, và giúp chiếu sáng những gì hay nhất ở ngoài kia. Bởi vì, nếu chúng ta có thể thổi phồng lên những cái hay nhất từ một nhóm người rộng lớn hơn, chiếc bánh quay này sẽ quay tròn.

Liệu có thể tưởng tượng ra một quá trình giống quá trình này không, mà đang diễn ra với nền giáo dục toàn cầu nói chung? Liệu nó có phải khổ sở như thế này không, cái quá trình đi từ cao xuống thấp này? Tại sao lại không có một vòng lặp tự hoạt động mà tất cả chúng ta có thể tham gia chứ? Đây là thời đại tham gia toàn cầu, phải không? Các trường học không thể là các xi-lô được. Chúng ta không thể ngừng học ở tuổi 21. Nếu đám đông gồm chín tỷ người kia ... nếu họ có thể học đủ để trở thành những người đóng góp cho mạng thay vì những người phá hoại mạng thì sao? Điều đó sẽ thay đổi tất cả phải không? Điều đó sẽ cần đến nhiều thầy cô hơn bất kỳ lúc nào. Nhưng tin lành là họ đã ở ngoài đó sẵn rồi. Họ đang ở trong đám đông và đám đông đang chiếu sáng và chúng ta có thể nhìn thấy họ lần đầu tiên, không phải dưới hình thể một đám người lạ, mà là như những cá nhân chúng ta có thể học hỏi. Ai là người thầy? Các bạn là các thầy cô. Các bạn trực thuộc đám đông mà có thể sẽ cho chạy vòng học tập lớn nhất trong lịch sử con người, một vòng lặp có khả năng đưa tất cả chúng ta đến một nơi thông minh hơn, thông thái hơn.

Đây là một nhóm những đứa trẻ ở một ngôi làng ở Pakistan gần nơi tôi lớn lên. Trong vòng năm năm, từng đứa trẻ này sẽ có một chiếc di động có khả năng xem video trực tuyến và có khả năng tải video lên mạng. Liệu có điên rồ khi nói rằng cô bé kia, ở bên phải phía đằng sau, trong 15 năm nữa, có thể sẽ chia sẻ những ý tưởng của mình sao cho thế giới vẫn còn tươi đẹp cho con cháu các bạn? Không điên rồ chút nào; điều đó đang diễn ra ngay lúc nào.

Tôi muốn giới thiệu với các bạn một người bạn tốt của TED người mà đang sống tại một phố chòi lớn nhất ở Châu Phi.

(Video) Christopher Makau: Xin chào. Tôi tên là Christopher Makau. Tôi là một trong những người thuộc ban tổ chức TEDxKibera. Có rất nhiều điều hay đang diễn ra tại đây ở Kibera. Ở đây chúng tôi có một nhóm tự hoạt. Họ đã biến một bãi rác thành một khu vườn. Cũng là nơi mà đã từng là một khu vực tội phạm nơi nhiều người đã bị cướp bóc. Họ đã dùng chính những thứ rác rưởi kia để làm phân bón xanh. Cùng một bãi rác đang nuôi sống hơn 30 gia đình. Chúng tôi có một trường dạy làm phim riêng. Họ sử dụng những chiếc camera Flip để ghi, sửa đổi và làm phóng sự cho kênh truyền hình của chính họ, Kibera TV. Bởi vì đất thiếu, chúng tôi sử dụng các bao bố để trồng rau và nhờ đó cũng giảm chi phí ăn ở. Đổi mới diễn ra khi chúng ta nhìn mọi vật theo một hướng khác. Hôm nay, tôi nhìn Kibera theo một góc nhìn khác. Thông điệp của tôi đến với TEDGlobal và cả thế giới là: Kibera là một lò của sự phát triển và những ý tưởng.

(Vỗ tay)

CA: Các bạn biết không? Tôi dám cá rằng Chris đã luôn là một anh chàng đầy cảm hứng dành cho người khác. Một điều mới là -- và cái này rất là lớn -- là lần đầu tiên, chúng ta có thể thấy anh ấy và anh ấy có thể thấy chúng ta. Ngay bây giờ, Chris và Kevin và Dennis và Dickson và những người bạn của họ đang theo dõi chúng ta, ở Nairobi, ngay bây giờ. Các bạn, chúng tôi đã học hỏi từ các bạn ngày hôm nay. Các ơn các bạn.

Và cảm ơn các bạn.

(Vỗ tay)