Chade-Meng Tan: Lòng từ bi hằng ngày ở Google

Người hạnh phúc nhất trên thế giới trông như thế nào? Chắc chắn là không giống như tôi rồi. Mà ông ta trông như thế này. Ông ta tên là Matthieu Ricard. Vậy bạn phải làm gì để trở thành người hạnh phúc nhất trên thế giới? Thật ra thì có một cách để đo độ hạnh phúc trong não bộ. Bằng cách đo độ kích hoạt tương đối của tiền não thùy bên trái trong FMRI với lại bên phải vỏ não trước trán. Và độ hạnh phúc của Matthieu thì vượt mọi thang đo. Độ hạnh phúc của ông vượt xa mọi người đã từng được các nhà khoa học đo. Điều đó dẫn đến câu hỏi: Ông ta nghĩ gì khi đang được đo? Chắc là cái gì đó hư hỏng lắm. (Cười) Thật ra, ông ta đang thiền về lòng từ bi. Kinh nghiệm của Matthieu là lòng từ bi là trạng thái hạnh phúc nhất từng có.

Đọc về Matthieu là một trong những thời khắc chủ chốt nhất của đời tôi. Ước mơ của tôi là tạo ra những điều kiện cho hòa bình thế giới trong quãng đời của mình -- và để làm vậy bằng cách tạo ra những điều kiện cho sự an bình nội tâm và lòng từ bi trên toàn thế giới. Tìm hiểu về Matthieu đã giúp tôi nhìn công việc của mình theo một khía cạnh khác. Quét não của Matthieu cho thấy rằng lòng từ bi không phải là chuyện vặt vãnh. Lòng từ bi là điều tạo ra hạnh phúc. Lòng từ bi mang đến niềm vui. Và sự hiểu biết tuyệt vời này thay đổi hoàn toàn vấn đề. Bởi vì, nếu lòng từ bi là chuyện vặt vãnh, thì không ai muốn làm cả -- chắc trừ Dalai Lama hay ai đó. Nhưng nếu lòng từ bi mang lại niềm vui, thì ai ai cũng sẽ làm. Vì thế, để tạo ra các điều kiện cho lòng từ bi trên toàn cầu, tất cả những gì chúng ta phải làm là tái định nghĩa lại lòng từ bi như là một thứ gì đó đem lại niềm vui.

Nhưng chỉ niềm vui thôi thì chưa đủ. Nếu lòng từ bi cũng sinh lợi thì sao? Chuyện gì xảy ra nếu lòng từ bi cũng có ích cho việc kinh doanh? Khi đó mọi ông chủ, mọi nhà quản lý trên thế giới, sẽ muốn có lòng từ bi -- như thế này. Điều đó sẽ tạo nên những điều kiện cho hòa bình thế giới. Vì thế, tôi bất đầu để ý xem lòng trắc ẩn sẽ hiện diện như thế nào trong doanh nghiệp. May mắn là tôi không phải tìm đâu xa. Bởi vì cái tôi tìm nằm ngay trước mắt mình -- ở Google, công ty của tôi.

Tôi biết có những công ty đầy lòng từ bi khác trên thế giới, nhưng Google là nơi tôi quen thuộc vì tôi đã làm việc ở đó được 10 năm, cho nên tôi sẽ dùng Google như một ví dụ. Google là một công ty sinh ra từ chủ nghĩa lý tưởng. Nó là một công ty phát đạt nhờ chủ nghĩa lý tưởng. Và có lẽ nhờ vậy mà lòng từ bi có tính hệ thống và phổ biến trong toàn công ty. Tại Google, sự thể hiện của lòng từ bi của công ty hầu như luôn theo một khuôn mẫu. Nó là một khuôn mẫu khá ngộ nghĩnh. Nó khởi đầu với một nhóm nhỏ Googler tự bắt tay vào làm một cái gì đó. Và họ thường không cần xin phép; chỉ xắn tay áo và làm thôi. và các nhân viên khác của Google tham gia vào, rồi nó trở nên lớn hơn. Và có khi nó đủ lớn để trở thành chính thức. Hay là nói cách khác, mọi thứ luôn diễn ra từ dưới lên.

Để cho tôi cho các bạn vài ví dụ. Ví dụ đầu tiên là sự kiện cộng đồng lớn nhất hàng năm -- nơi mà Googler trên khắp thế giới đóng góp sức lao động của họ cho cộng đồng địa phương -- được khởi xướng và tổ chức bởi ba nhân viên trước khi trở thành chính thức -- bở vì nó trở nên quá lớn mạnh. Có một ví dụ khác, ba Googlers -- một đầu bếp, một kĩ sư và, rất là vui là có thêm một chuyên gia mát xa -- ba người này biết được là ở một vùng ở Ấn Độ nơi có 200 000 người sinh sống mà không có một cơ sở y tế nào hết. Vậy họ đã làm gì Họ đơn giản bước lên và tổ chức một buổi gây quỹ. Và họ quyên đủ tiền để xây dựng bệnh viện này -- bệnh viện đầu tiên loại này cho 200 000 người. Trong suốt đợt động đất ở Haiti, một số kĩ sư và quản lý sản phẩm tự động đến gặp nhau và thức suốt đêm để tạo một công cụ cho phép nạn nhân động đất tìm kiếm người thân. Và sự thể hiện của lòng từ bi còn có thể thấy ở các văn phòng quốc tế của chúng tôi.

Ví dụ như ở Trung Quốc, một nhân viên cấp trung khởi xướng một cuộc thi hành động xã hội lớn nhất ở Trung Quốc với sự tham gia của hơn 1000 trường học ở Trung Quốc -- bàn thảo các chủ đề như giáo dục, đói nghèo, chăm sóc sức khỏe và môi trường. Có rất nhiều các hoạt động xã hội có hệ thống trong toàn Google, đễn nỗi công ty quyết định hình thành một đội trách nhiệm xã hội chỉ để hỗ trợ những nỗ lực này. Và ý tưởng này một lần nữa có nguồn gốc từ những "thường dân" hai Googler đã viết bản mô tả công việc cho chính họ và tình nguyện đăng ki làm việc này. Và tôi thấy điều này rất tuyệt vời khi đội trách nhiệm xã hội đã không được hình thành từ một chiến lược kinh doanh toàn diện nào đó. Đó chỉ là hai người nói "Hãy làm điều này đi," và công ty nói "Được." Như vậy, hoá ra là, Google là một công ty đầy lòng từ bi, bởi vì các Googler nghiệm ra rằng lòng từ bi mang đến niềm vui.

Nhưng nói lại một lần nữa, niềm vui thì chưa đủ đâu. Lòng từ bi cũng đem đến lợi ích kinh doanh thực sự. Vậy chúng là gì? Ích lợi đầu tiên của lòng từ bi là nó tạo nên những nhà lãnh đạo doanh nghiệp có hiệu quả cao. Điều này có nghĩa là gì? Có ba thành phần của lòng từ bi. Có thành phần về xúc cảm, chính là "Tôi cảm thông với bạn." Có thành phần về nhận thức, chính là "Tôi hiểu bạn." Và có một thành phần về sự thúc đẩy, đó là "Tôi muốn giúp đỡ bạn." Vậy cái này có liên quan gì đến việc lãnh đạo doanh nghiệp? Theo một nghiên cứu rất toàn diện của Jim Collins, và được ghi lại trong quyển sách "Từ tốt đến vĩ đại", thì cần có một dạng nhà lãnh đạo đăc biệt để đưa một công ty từ tốt đẹp lên vĩ đại. Và ông ta gọi đó là "nhà lãnh đạo cấp độ 5". Đây là những nhà lãnh đạo mà ngoài việc có khả năng làm việc rất cao, còn sở hữu hai phẩm chất quan trọng, và đó là sự khiêm tốn và tham vọng. Đây là những lãnh đạo có tham vọng làm những điều thiện lành. Và bởi vì họ tham vọng làm cái thiện, họ không có nhu cầu tự tôn. Và theo nghiên cứu, họ là những nhà lãnh đạo doanh nghiệp tốt nhất. Và nếu bạn quan sát các phẩm chất này trong ngữ cảnh của lòng từ bi, chúng ta thấy rằng thành phần nhận thức và xúc cảm của lòng từ bi -- thấu hiểu và thông cảm với người khác -- sẽ ngăn cản, làm giảm bớt, cái mà tôi gọi là sự ám ảnh về bản thân quá mức trong mỗi chúng ta -- từ đó tạo nên những điều kiện cho tính khiêm tốn.

Thành phần thúc đẩy của lòng từ bi tạo nên ước vọng cho những điều thiện lành. Hay nói cách khác, lòng từ bi là cách để nuôi dưỡng nhà lãnh đạo cấp độ 5. Và đây là lợi ích kinh doanh hấp dẫn đầu tiên. Lợi ích hấp dẫn thứ hai của lòng từ bi là nó tạo nên một lực lượng lao động đầy cảm hứng. Nhân viên truyền cảm hứng cho nhau hướng đến cái thiện. Nó tạo ra một cộng đồng sôi nổi, đầy năng lượng nơi mà người ta ngưỡng mộ và tôn trọng nhau. Ý tôi là, bạn đi làm vào buổi sáng, và bạn làm với ba người mới quyết định là sẽ xây một bệnh viện ở Ấn Độ. Làm sao bạn không thấy hứng khởi vì những người đó -- các đồng nghiệp của mình? Sự truyền cảm hứng cho nhau này khuyến khích sự hợp tác, tính chủ động và tính sáng tạo. Nó khiến chúng tôi trở thành một công ty có hiệu quả cao.

Thế thì sau khi tất cả điều vừa nói, thì cái gì là công thức bí mật để nuôi dưỡng lòng từ bi trong môi trường doanh nghiệp? Theo kinh nghiệm của chúng tôi, có ba thành phần. Thành phần đầu tiên là tạo ra một văn hóa hào hứng quan tâm đến cái thiện. Vì thế hãy luôn nghĩ công ty và công việc của bạn đang phụng sự cho cái thiện như thế nào? Hay là, làm thế nào để bạn có thể phụng sự tốt hơn cho cái thiện? Ý thức được việc phụng sự cái thiện có thể tạo ra rất nhiều cảm hứng cho bản thân và nó tạo nên một mảng đất màu mỡ để lòng từ bi sinh sôi nảy nở. Đó là điều đầu tiên.

Thành phần thứ hai là sự tự chủ. Ở Google, chúng tôi có rất nhiều sự tự chủ. Và một trong những nhà quản lý nổi tiếng của chúng tôi đùa rằng đây là điều ông ta nói, "Google là nơi mà bệnh nhân nội trú quản lý bệnh viện tâm thần." Và ông ta tự coi mình như một trong những bệnh nhân nội trú ấy. Nếu bạn đã có văn hóa của lòng từ bi và chủ nghĩa lý tưởng, và bạn để cho người của công ty mình được tự do hành động, họ sẽ làm những điều đúng đắn theo cách từ bi nhất.

Thành phần thứ ba là tập trung vào sự phát triển nội tâm và sự phát triển cá nhân. Ví dụ như, việc đào tạo lãnh đạo ở Google nhấn mạnh rất nhiều vào các phẩm chất nội tâm, như là sự tự nhận thức, sự tự làm chủ, lòng cảm thông và lòng từ bi, bởi vì chúng tôi tin rằng khả năng lãnh đạo bắt nguồn từ tính cách con người. Chúng tôi thậm chí có xây dựng một chương trình học 7 tuần về trí tuệ xúc cảm, mà chúng tôi gọi đùa là "Tìm kiếm bên trong bạn". Thật ra nó không hư đốn như là nghe vậy đâu. Tôi được đào tạo để thành một kĩ sư, nhưng tôi lại là một trong những người sáng lập và hướng dẫn viên của khóa học, tôi thấy chuyện này thật hài hước, bởi vì đây là công ty tin tưởng giao cho một kĩ sư dạy về trí tuệ xúc cảm. Công ty này thiệt là.

(Cười)

Thế thì khoá học "Tìm kiếm bên trong bạn" sẽ như thế nào? Nó đi theo ba bước. Bước đầu tiên là rèn luyện sự tập chung chú ý. Sự tập trung chú ý là bước căn bản cho mọi khả năng nhận thức và xúc cảm cao hơn. Vì thế, bất kì chương trình đào tạo trí thông mình xúc cảm nào cũng đều phải bắt đầu với việc rèn luyện sự tập trung chú ý. Ý tưởng ở đây là để rèn luyện sự tập trung chú ý để tạo ra một tâm trí có thể bình thản và sáng suốt cùng một lúc. Và điều này tạo ra nền tảng cho trí tuệ xúc cảm. Bức thứ hai theo sau bước thứ nhất.

Bước thứ hai là phát triển sự tự nhận thức bản thân và làm chủ bản thân. Sử dụng khả năng tập trung chú ý cao độ của bước một, chúng tôi tạo nên một sự thấu hiểu có độ phân giải cao trong quá trình nhận thức và xúc cảm. Điều đó có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là có khả năng quan sát dòng suy nghĩ của chúng ta và quá trình cảm xúc một cách sáng suốt rõ ràng, khách quan từ góc nhìn của người thứ ba. Và một khi bạn có thể làm được như vậy, bạn sẽ có sự tự tri (hiểu biết về bản thân mình), sự hiểu biết này tạo điều kiện cho việc làm chủ bản thân.

Bước thứ ba, theo sau bước thứ hai, là tạo ra những thói quen tinh thần mới. Điều này nghĩa là gì? Hãy thử tưởng tượng điều này. Tưởng tượng mỗi khi bạn gặp bất kì ai, mỗi khi bạn gặp người trong công ty bạn, suy nghĩ theo bản năng, theo thói quen đầu tiên của bạn sẽ là "Tôi muốn bạn hạnh phúc. Tôi muốn bạn hạnh phúc." Tưởng tượng bạn có thể làm điều đó. Có được thói quen này, thói quen tinh thần này, sẽ thay đổi mọi thứ tại nơi làm việc. Bởi vì ước muốn tốt đẹp này sẽ được nhận biết một cách vô thức bởi người khác, và nó tạo nên sự tin tưởng, và lòng tin tạo nên nhiều mối quan hệ nghề nghiệp tốt đẹp. Và điều này cũng tạo ra những điều kiện cho lòng từ bi ở nơi làm việc. Một ngày nào đó, chúng tôi hi vọng phổ biến miễn phí chương trình "Tìm kiếm bên trong bạn" để cho mọi người trong thế giới kinh doanh sẽ ít nhất là có thể dùng nó để tham khảo.

Và để kết thúc. Tôi muốn dừng lại ở đúng nơi tôi đã bắt đầu, với hạnh phúc. Tôi muốn trích dẫn người này -- người mặc chiếc áo dài đó, chứ không phải người kia -- Ngài Dalai Lama, người đã nói "Nếu bạn muốn người khác hạnh phúc, hãy thực tập lòng từ bi. Nếu bạn muốn được hạnh phúc, hãy thực tập từ bi." Tôi thấy điều này rất đúng, cả cho mức độ cá nhân cũng như mức độ doạnh nghiệp. Và tôi hy vọng rằng lòng từ bi sẽ vừa đem lại niềm vui vừa sinh lợi cho bạn.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)