Sự tham gia của Bill Gates trong việc khống chế vấn đề bệnh sốt rét và giáo dục

Tuần trước, tôi đã viết 1 lá thư nói về công việc của một tổ chức từ thiện, trong đó tôi có chia sẻ về một số vấn đề. Warren Buffet là người đã khuyên tôi làm vậy -- trung thực về những gì đã đang tiến triển tốt, những gì không, và biến nó thành một việc làm thường niên. Mục tiêu của tôi là lôi kéo nhiều người hơn nữa để cùng giải quyết những vấn đề này, vì tôi nghĩ rằng có một số vấn đề rất quan trọng không thể giải quyết được theo cách thông thường. Thị trường thường không thể khiến các nhà khoa học, các nhà truyền thông, triết gia và chính phủ các nước làm những điều đúng đắn. Chỉ có cách tập trung vào những vấn đề này lôi kéo và làm việc cùng những người có tài và thực sự quan tâm thì chúng ta mới có thể tạo ra được những bước tiến rõ rệt.

Vì vậy, sáng nay tôi sẽ chia sẻ với các bạn 2 trong số các vấn đề đó và chúng ta đang ở đâu trong tiến trình giải quyết chúng. Tuy nhiên trước khi đi sâu vào từng vấn đề, tôi muốn thừa nhận rằng tôi là một người lạc quan. Bất kì vấn đề khó khăn nào, theo tôi đều có thể giải quyết. Một trong những lý do khiến tôi lạc quan như vậy là khi nhìn vào lịch sử. So với thế kỷ trước, tuổi thọ trung bình đã tăng gấp đôi. Một thống kê khác, có lẽ cũng là sở thích của tôi, đó là nhìn vào những thống kê về chết trẻ em < 5t. Chỉ mới năm 1960, trong số 110 triệu trẻ em được sinh ra, có 20 triệu trẻ chết trước 5 tuổi. 5 năm trước (2005), trong số 135 triệu trẻ em được sinh ra, có khoảng trên dưới 10 triệu trẻ chết trước 5 tuổi. Như vậy, tỷ lệ chết trẻ em < 5t đã giảm 2 lần. Đó là 1 dấu hiệu đáng mừng. Mỗi 1 mạng sống được cứu có ý nghĩa rất lớn.

Và nguyên nhân chính dẫn đến thành công đó không chỉ là sự gia tăng về thu nhập mà còn nhờ 1 số bước tiến quan trọng: Vaccin đã được sử dụng rộng rãi hơn. Điển hình, có 4 triệu người chết vì bệnh sởi tính đến năm 1990 hiện nay, chỉ còn khoảng dưới 400.000 người. Như vậy, rõ ràng chúng ta đã tạo ra được những sự thay đổi. Thành tựu tiếp theo là 1 lần nữa đưa tỷ lệ chết TE < 5t giảm 2 lần (10 triệu --> 5 triệu). Tôi nghĩ chưa cần tới 20 năm chúng ta sẽ có thể thực hiện được điều này. Tại sao? Vấn đề là có 1 số loại bệnh gây ra phần lớn các ca tử vong: tiêu chảy, viêm phổi và sốt rét.

Từ đó, đưa chúng ta đến vấn đề thứ nhất mà tôi muốn nhắc đến sáng nay, đó là làm thế nào chúng ta có thể ngăn chặn những ca tử vong do bệnh truyền nhiễm bởi muỗi?

Lịch sử tiến triển của bệnh sốt rét ra sao? Trong hàng ngàn năm, nó được coi là 1 căn bệnh trầm trọng. Trên thực tế, nếu chúng ta nhìn vào bộ mã gen, chúng ta có thể thấy rằng, đó là bệnh duy nhất mà những người Châu Phi để ngăn chặn tử vong, họ đã thực sự có những thay đổi trong bộ gen. Số ca tử vong thực sự đạt đến đỉnh điểm với hơn 5 triệu người chết vào những năm 1930. Đó chắc chắn là 1 con số khổng lồ. Và căn bệnh đã lan ra toàn thế giới. 1 căn bệnh khủng khiếp. Nó xuất hiện ở Mỹ và cả Châu Âu. Con người không biết nguyên nhân gây ra bệnh cho đến tận đầu những năm 1990, khi 1 quân nhân người Anh tìm ra đó là do muỗi. Như vậy, sốt rét đã từng xuất hiện ở mọi nơi. Có 2 biện pháp đã góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong. 1 là diệt muỗi bằng DDT. 2 là điều trị người bệnh bằng quinin hoặc dẫn xuất của quinin.(quinin còn được gọi là thuốc ký ninh) Nhờ 2 biện pháp đó mà tỷ lệ tử vong đã giảm.

Hiện nay, trớ trêu thay, hãy nhìn những gì đã xảy ra, sốt rét đã được loại trừ khỏi tất cả các vùng ôn đới, nơi tập trung các nước phát triển. Như vậy, chúng ta có thể thấy: 1900, bệnh ở mọi nơi. 1945, nó chỉ tập trung ở 1 số nơi. 1970, Mỹ và phần lớn Châu Âu đã loại trừ được bệnh. 1990, phần lớn các vùng phía bắc đã loại trừ được bệnh. Gần đây chỉ có thể thấy sốt rét ở các vùng quanh xích đạo.

Điều này dẫn đến nghịch lý là bởi vì sốt rét chỉ xuất hiện ở những nước đang và kém phát triển, nó không nhận được sự đầu tư thích đáng. Ví dụ, lượng tiền đầu tư cho thuốc làm mọc tóc còn nhiều hơn là cho bệnh sốt rét. Ngày nay, hói là 1 điều kinh khủng. cười Người giàu cảm thấy đau đớn khổ sở vì hói đầu. Và cũng là lý do tại sao lại có sự ưu tiên đầu tư cho thuốc làm mọc tóc.

Tuy nhiên, sốt rét -- hàng triệu người chết mỗi năm do sốt rét hậu quả của nó bị nói giảm đi rất nhiều. Hơn lúc nào hết, hơn 200 triệu người đang phải chịu đựng căn bệnh này. Điều đó có nghĩa là việc phát triển kinh tế ở những khu vực đó sẽ bị cản trở bởi vì sốt rét làm cho nhiều thứ rơi vào tình trạng dậm chân tại chỗ. Hiện nay, tất nhiên, sốt rét được lan truyền bởi muỗi. Tôi đã mang theo 1 số con đến đây, do đó các bạn có thể trải nghiệm. Khi lũ muỗi dạo chơi quanh thính phòng 1 lúc. cười Chẳng có lý do nào khiến chỉ người nghèo mới phải chịu cảnh này. cười, vỗ tay Những con muỗi này không có mầm bệnh.

Nên chúng ta có thể tiếp tục nói về 1 số điều mới. Chúng ta có màn. Và màn là 1 công cụ tuyệt vời. Ý nghĩa của nó là khi người mẹ và trẻ em ngủ trong màn vào buổi tối, thì những con muỗi kiếm ăn đêm không thể đốt được họ. Và khi sử dụng loại thuốc DDT xịt trong nhà cùng với màn có thể giảm hơn 50% số tử vong. Và đó chính là điều đang diễn ra ở 1 số nước. Thật vui khi thấy điều đó.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn phải cẩn thận vì ký sinh trùng sốt rét và loài muỗi đang tiến hóa. Do đó, tất cả các biện pháp mà chúng ta đã dùng trong quá khứ sẽ trở nên không còn hiệu quả. Điều này đặt chúng ta vào 2 sự lựa chọn Nếu bạn đến 1 quốc gia cùng với những biện pháp đúng đắn, và triển khai mạnh mẽ, bạn có thể thực sự khống chế được bệnh ở nơi đó. Nhờ vậy chúng ta sẽ thấy bản đồ các vùng có sốt rét thu hẹp lại. Hoặc, nếu bạn chỉ làm một cách miễn cưỡng, sau 1 khoảng thời gian bạn vẫn sẽ giảm được gánh nặng bệnh tật, nhưng sau đó các biện pháp bạn dùng sẽ dần trở nên không hiệu quả, và tỉ lệ tử vong sẽ lại tăng vọt. Thế giới đã từng trải qua tình hình đó khi chúng ta tập trung làm gì đó nhưng sau đó lại lãng quên nó.

Chúng ta đang ngày càng tiến bộ. Quỹ đầu tư cho màn đang tăng lên. Việc tìm thuốc mới đang được tiến hành. Tổ chức của tôi đã đang ủng hộ cho 1 loại vaccin -- đang bước vào giai đoạn thử nghiệm lần thứ 3 và nó sẽ bắt đầu trong 1 vài tháng tới. Và nếu hiệu quả, nó có thể cứu sống được 2/3 số trường hợp bệnh. Như vậy chúng ta sẽ lại có thêm những công cụ mới.

Nhưng chỉ riêng các công cụ này thì vẫn chưa đủ để giải quyết. Bởi vì chiến lược để thanh toán bệnh sốt rét là sự tổng hợp của rất nhiều các biện pháp khác nhau. Cần có sự tham gia của giới truyền thông để duy trì ở mức cao các quỹ đầu tư, duy trì những thành quả đã đạt được, và để kể các câu truyện về sự thành công. Cần có sự tham gia của các nhà xã hội học, nhờ đó, chúng ta biết cách đạt được không chỉ 70% người dân sử dụng màn mà là 90%. Chúng ta cần có những nhà toán học đến và lượng giá những điều đó, tiến hành phương pháp thử nghiệm ngẫu nhiên các tổ hợp để hiểu được cách thức những công cụ đó được tiến hành và phối hợp nhịp nhàng với nhau Tất nhiên chúng ta cũng cần sự hỗ trợ chuyên môn của các công ty dược. Chúng ta cần chính phủ của các nước giàu viện trợ rộng rãi cho vấn đề này. Khi có đủ các thành tố kể trên, tôi khá lạc quan rằng chúng ta có khả năng thanh toán được bệnh sốt rét.

Bây giờ chúng ta hãy chuyển sang câu hỏi thứ 2, 1 câu hỏi khá khác biệt, nhưng phải nói rằng có tầm quan trọng tương tự. Đó là làm thế nào để tạo ra 1 giáo viên tuyệt vời? Nó có vẻ là 1 dạng câu hỏi muôn thủa mà con người cần dành rất nhiều thời gian để giải đáp, và chúng ta đều hiểu rõ câu hỏi. Nhưng câu trả lời là, thực tế chúng ta không làm được. Hãy bắt đầu bằng việc tại sao nó lại là vấn đề quan trọng. Tất cả những người ngồi đây, tôi cược rằng, đã từng được dạy dỗ bởi 1 vài thầy cô tuyệt vời. Chúng ta đều được hưởng 1 nền giáo dục tuyệt hảo. 1 trong những lý do giúp chúng ta có mặt ở đây ngày hôm nay, và góp phần tạo nên sự thành công của chúng ta. Tôi vẫn nói như vậy ngay cả khi tôi đã bỏ trường đại học. Tôi đã gặp những giáo viên vĩ đại.

Thực tế, ở Mỹ, hệ thống dạy học khá tốt. Có những giáo viên để lại ấn tượng khá sâu sắc trong nhiệm kỳ của họ. 20% học sinh đứng đầu đã nhận được sự giáo dục tốt nhất. thật ra họ cũng đã nhận được nền giáo dục tốt nhất trên thế giới, nếu so sánh với 20% sinh viên đứng đầu nhưng đến từ các nước khác. Những SV này đã tạo ra những cuộc cách mạng trong công nghệ sinh học và phần mềm và giữ cho Mỹ luôn ở vị trí đứng đầu.

Hiện nay, sức ảnh hưởng của 20% sinh viên đứng đầu này đang dần bị phai nhạt, nhưng cái đáng lo hơn trong giáo dục là sự công bằng giữa mọi tầng lớp không chỉ kém, mà còn ngày càng kém hơn. Nếu nhìn vào nền kinh tế hiện nay, bạn sẽ thấy rằng nó thực sự chỉ tạo cơ hội cho những người có học vấn cao. Và chúng ta phải thay đổi điều này. Chúng ta phải thay đổi nó sao cho mọi người đều có cơ hội ngang nhau. Chúng ta phải thay đổi nó để đất nước được vững mạnh và đứng ở vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực đòi hỏi nền giáo dục cao cấp, như khoa học hay toán học.

Lần đầu tiên tôi học thống kê tôi đã rất sửng sốt khi biết mọi chuyện tồi tệ ra sao. Hơn 30% trẻ em không bao giờ học hết cấp 3. Và điều này đã bị che giấu trong 1 khoảng thời gian dài bởi bọn họ luôn lấy tỉ lệ bỏ học bằng cách so sánh số người tại thời điểm nhập học với thời điểm kết thúc năm học. Vì họ không theo dõi xem lũ trẻ ở đâu trước thời điểm kết thúc. Trong khi phần lớn những trường hợp bỏ học đã xảy ra trước thời điểm đó. Nên họ phải nâng tỷ lệ bỏ học của bang ngay khi việc theo dõi hoàn tất lên trên 30%. Đối với trẻ vị thành niên, tỷ lệ này là trên 50%. Và kể cả khi bạn đã tốt nghiệp cấp 3, nhưng nếu bạn có thu nhập thấp, bạn sẽ có ít hơn 25% cơ hội lấy được tấm bằng đại học. Ở Mỹ, nếu bạn là người có thu nhập thấp, nguy cơ bạn phải vào tù sẽ cao hơn là khi bạn cố gắng lấy 1 tấm bằng trong 4 năm học. Có vẻ như điều này không hoàn toàn công bằng.

Vậy, làm thế nào để việc giáo dục được tốt hơn?

Từ 9 năm trước cho đến nay, tổ chức của tôi, đã và đang đầu tư cho việc này. Có rất nhiều người tham gia. Chúng tôi làm việc với các trường nhỏ, thiết lập các quỹ học bổng, nâng cấp các thư viện, Rất nhiều trong những điều kể trên đã đem lại hiệu quả tốt. Nhưng càng ngày chúng tôi càng nhận ra rằng giáo viên có chất lượng mới chính là yếu tố quyết định. Chúng tôi đã phỏng vấn nhanh 1 số học sinh về sự khác nhau giữa các giáo viên, giữa, 25% giáo viên tốt nhất và 25% tồi nhất. Sự khác biệt đó trong cùng 1 trường và giữa các trường với nhau như thế nào? Và câu trả lời cho thấy sự khác biệt thật không thể tin được. 25% trong số những giáo viên tốt nhất sẽ nâng cao được thành tích của lớp họ -- dựa trên điểm kiểm tra -- lên đến trên 10% chỉ trong vòng 1 năm. Điều đó có nghĩa là gì? Nghĩa là nếu toàn bộ nước Mỹ, trong 2 năm, có được số giáo viên đó, thì sẽ không có sự khác biệt nào tồn tại giữa chúng ta và Châu Á . Trong vòng 4 năm chúng ta sẽ vượt trên tất cả mọi người trên thế giới.

Vậy, thật đơn giản. Tất cả những gì chúng ta cần là các giáo viên thuộc 25% giáo viên tốt nhất. Và sau đó bạn sẽ nói, "Tuyệt, chúng ta nên tuyên dương những người này. Chúng ta nên giữ họ lại Chúng ta nên tìm hiểu xem họ đang làm như thế nào và chuyển giao những kỹ năng của họ cho những người khác." Nhưng tôi phải nói rằng, ngày nay, điều đó hoàn toàn không xảy ra.

Đâu là đặc điểm của những giáo viên ở trong top này? Họ trông như thế nào? Bạn có thể nghĩ rằng họ chắc chắn là các giáo viên lâu năm. nhưng câu trả lời là Không. Một vài người mới chỉ dạy được 3 năm chất lượng dạy học của họ không thay đổi sau đó. Sự khác biệt là rất rất nhỏ. Bạn có thể nghĩ rằng những giáo viên thuộc hàng top có bằng thạc sĩ. Họ quay trở lại và họ có tấm bằng thạc sĩ giáo dục Biểu đồ này biểu thị 4 nhân tố khác nhau và giải thích cách đánh giá chất lượng dạy học. Ở dưới cùng, cũng là nhân tố hầu nhưng không có ảnh hưởng, 1 tấm bằng thạc sĩ.

Hiện nay, hệ thống trả lương được đánh giá cao ở 2 điểm. Thứ nhất là thâm niên. Bạn phải trả nhiều hơn để còn nộp vào quỹ lương hưu. Thứ 2 là trả lương cao hơn cho những người có bằng thạc sĩ. Nhưng chẳng có gì liên quan giữa bằng cấp và việc trở thành 1 giáo viên tốt hơn. Dạy học ở Mỹ: Hiệu quả không đáng kể. Đối với những giáo viên chuyên toán, hiệu quả ở mức vừa phải. Tuy nhiên, vượt trên tất cả, nó chỉ còn là quá khứ. Có một số người rất giỏi trong công việc này. Còn chúng ta thì hầu như đã không làm gì để học hỏi xem việc dạy đó như thế nào để lôi kéo và tạo ra thêm những người như vậy, để nâng cao năng lực -- hoặc để khuyến khích các giáo viên ở lại trong hệ thống.

Bạn có thể hỏi, "Liệu các giáo viên tốt có ở lại và các giáo viên kém sẽ ra đi?" Câu trả lời là, thường thì, 1 lượng nhỏ các giáo viên tốt lại ra đi. Và đó sẽ là 1 hệ thống có tốc độ thay thế nhân lực cao.

Hiện nay, có 1 số ít nơi -- rất ít -- có các giáo viên tốt. 1 ví dụ điển hình là sự thành lập của một hệ thống trường học tư tên KIPP. KIPP có nghĩa "Tri thức là sức mạnh" (Knowledge Is Power) Đó là 1 điều khó tin. Họ có 66 trường học -- phần lớn là trường cấp 2 và chỉ có một vài trường cấp 3 -- và vấn đề là việc dạy học ở đây rất tuyệt. Họ nhận những đứa trẻ nghèo nhất, và hơn 96% số tốt nghiệp từ những trường cấp 3 của họ tiếp tục học lên đại học. Cả tinh thần và thái độ dạy học ở các trường thuộc hệ thống này đều rất khác so với các trường công thông thường khác. Họ là 1 đội ngũ dạy học. Họ liên tục nâng cao cho các giáo viên của mình. Họ lấy các số liệu, điểm kiểm tra, và nói với giáo viên, "Này nhìn xem bạn là nguồn gốc của sự tăng trường này" Họ cam kết hết sức trong việc giúp các giáo viên tốt hơn.

Khi bạn đến và tham dự 1 trong các lớp học của họ, đầu tiên nó thật kỳ quái. Tôi đã ngồi xuống và nghĩ, "Chuyện gì đang xảy ra thế này?" Giáo viên đi vòng quanh và mức độ tích cực tham gia là rất cao. Tôi đã nghĩ, "Mình đang trong 1 đại hội thể thao hoặc cái gì giống vậy". "Chuyện gì đang diễn ra?" Giáo viên liên tục quan sát để xem những trẻ nào không chú ý, những trẻ nào thấy chán, và nhanh chóng gọi chúng làm 1 điều gì đó trên bảng. Đó là một môi trường rất bùng nổ, 1 cách thật đặc biệt trong những năm cấp 2 này -- từ lớp 5 đến lớp 8 -- giữ cho mọi người cùng tham gia và lên tiếng mọi người trong phòng học cần phải tập trung, Không có chỗ cho sự đùa nghịch như những đứa trẻ ở trong lớp học Mọi người đều phải tham gia. Và chính KIPP đã làm điều đó.

Điều này được so sánh thế nào với các trường thông thường? Trong 1 ngôi trường thông thường, giáo viên không nói cho học sinh biết họ học tốt thế nào. Các thông số không được tập hợp. Trong hợp đồng của giáo viên, sẽ giới hạn số lần hiệu trưởng có thể đến lớp học -- thông thường là 1 lần 1 năm. Và họ cần có sự chú ý cao độ để làm những điều đó Vậy hãy tưởng tượng bạn điều hành 1 công ty với rất nhiều công nhân, 1 vài công nhân gây ra rắc rối và người quản lý nói, "Này, ông/bà chỉ có thể xuống đây 1 lần 1 năm, nhưng ông/bà cần cho chúng tôi biết trước, bởi vì chúng tôi có thể lừa dối ông/bà, và cố gắng làm ra vẻ đang làm việc tốt trong thời khắc ông/bà đến."

Kể cả giáo viên muốn cải thiện tình hình cũng không có các công cụ để làm. Họ không có bảng điểm kiểm tra, và vướng phải rất nhiều cản trở ngăn bạn tiếp cận các tài liệu. Điển hình, New York đã thông qua 1 đạo luật quy định rằng số liệu về sự tiến bộ của các giáo viên không được phổ biến và sử dụng trong quyết định bổ nhiệm giáo viên. 1 phần quá trình dạy học do đó đã đi sai hướng. Tuy nhiên tôi lạc quan về việc này, tôi nghĩ có 1 số điều rõ ràng mà chúng ta có thể làm.

Đầu tiên, có rất nhiều cuộc nghiên cứu đang được tiến hành, thứ sẽ cung cấp cho chúng ta bức tranh về vị trí mà ta đang đứng. và cho phép chúng ta hiểu được những ai đang làm tốt, gọi họ ra và tìm hiểu các phương pháp mà họ dùng là gì. Tất nhiên, máy quay hiện nay rẻ hơn. Đặt 1 vài máy quay trong phòng học và nói rằng nó sẽ ghi lại những điều cơ bản đang diễn ra là rất thiết thực ở tất cả các trường công. Mỗi 1 vài tuần, các giáo viên có thể cùng ngồi lại và nói, "được rồi, đây là 1 đoạn clip nhỏ về 1 số điều mà tôi nghĩ là tôi đã làm tốt. Đây là 1 đoạn clip về những điều mà tôi nghĩ tôi đã làm ko tốt. Cho tôi lời khuyên -- khi lũ trẻ nghịch ngợm, tôi nên đối phó thế nào?" Các giáo viên có thể ngồi lại và cùng giải quyết các vấn đề kể trên. Bạn có thể chọn ra vài clip và chú thích nó là của các giáo viên tốt nhất, để mọi người có thể thấy ai là giáo viên tốt nhất trong giáo ban.

Bạn có thể chọn những khóa học tuyệt nhất và phổ biến chúng để kể cả 1 đứa trẻ cũng có thể đến, xem và học hỏi từ khóa học. Nếu bạn có một đứa trẻ ở bên cạnh bạn sẽ biết rằng bạn có thể giao cho chúng đoạn băng này để xem và tự ôn tập các khái niệm. Thực tế, những khóa học miễn phí đã không chỉ có thể kiếm được trên mạng internet, mà bạn còn có thể phổ biến chúng dưới dạng DVD, nhờ vậy bất cứ ai có 1 đầu đĩa DVD cũng có thể có những giáo viên tốt nhất. Bằng cách nghĩ về nó như 1 hệ thống tổ chức, chúng ta có thể thực hiện nó tốt hơn.

Hiện nay cũng đã có 1 cuốn sách về KIPP -- nơi mà 1 thực tế đang diễn ra được viết lại bởi một phóng viên có tên là Jay Matthews -- cuốn sách có tên "Work Hard, Be Nice" Và tôi nghĩ cuốn sách đó thật phi thường. Nó giúp bạn cảm nhận được 1 giáo viên vĩ đại là như thế nào. Tôi sẽ gửi cho mỗi người ở đây 1 bản copy miễn phí của cuốn sách. Vỗ tay

Hiện nay, chúng ta đầu tư rất nhiều tiền cho giáo dục, tôi thực sự tin rằng giáo dục là điều quan trọng nhất để đất nước có một tương lai vững mạnh như nó nên có. Thực tế chúng tôi có tham gia đóng góp cho 1 dự thảo luật -- nó thật thú vị -- Nghị viện thực tế có tiền cho việc phát triển hệ thống dữ liệu giáo dục, vấn đề thậm chí đã được đưa ra tại thượng Nghị Viện bởi vì quyền lợi của 1 số người bị đe dọa bởi những vấn đề này.

Nhưng tôi -- tôi lạc quan. Tôi nghĩ mọi người đang bắt đầu nhận ra nó quan trọng như thế nào, và nó sẽ thực sự tạo ra sự khác biệt cho hàng triệu người, nếu chúng ta làm đúng. Tôi chỉ có thời gian trình bày 2 vấn đề kể trên. Còn rất nhiều vấn đề tương tự -- AIDS, viêm phổi -- Tôi có thể thấy rằng các bạn bắt đầu thấy hứng thú, chỉ khi nghe tên của các vấn đề này. Cần có phải có nhiều kỹ năng để giải quyết những vấn đề rất rộng đó. Các bạn biết đấy, hệ thống không tự nhiên khiến các điều đó diễn ra. Chính phủ không tự nhiên đưa mọi thứ đi theo quỹ đạo đúng. Khu vực tư nhân không tự nhiên đầu tư nguồn lực vào các vấn đề này.

Do vậy, rất cần những người tài giỏi như bạn học hỏi về các vấn đề đó, lôi kéo mọi người cùng tham gia và chung tay thực hiện các giải pháp. Nếu làm được như vậy, tôi nghĩ có nhiều điều tốt đẹp sẽ đến.

Xin cảm ơn. Vỗ tay