Barry Schwartz: Sử dụng Sự khôn ngoan sáng suốt thực tiễn của chúng ta.

Điều đầu tiên tôi muốn làm là xin cảm ơn tất cả mọi người Điều thứ hai là tôi xin được giới thiệu đồng tác giả kiêm đồng giảng dạy và còn là người bạn thân của tôi. Ken và tôi đã làm việc chung với nhau trong gần 40 năm. Xin giới thiệu Ken đang ngồi phía kia.

( Tiếng vỗ tay)

Rõ ràng giữa nhiều người trong chúng ta - chắc chắn là tôi và hầu hết mọi người tôi từng trò chuyện - có cùng một bất mãn chung với cách thức mà nhiều thứ đang hoạt động, với cách thức mà thể chế của chúng ta đang vận hành. Giáo viên thất bại trong việc dạy dỗ con cái chúng ta. Bác sĩ thì không biết chúng ta chịu đựng điều gì, và họ cũng không đủ thời gian chữa trị cho từng người. Dĩ nhiên, chúng ta cũng không tin vào các ông chủ ngân hàng, cũng như các tay môi giới. Bọn họ gần như phá hủy toàn bộ hệ thống tài chính. Và thậm chí khi chúng ta đi làm quá đỗi thường xuyên, chúng ta phải chọn giữa làm điều mà ta nghĩ là đúng đắn, mà ta mong muốn được diễn ra với điều bắt buộc phải làm hoặc mang lại lợi ích. Thế nên ở mọi nơi chúng ta quan sát, theo 1 cách toàn diện, chúng ta lo lắng rằng những người mà ta lệ thuộc vào không khiến ta có được sự quan tâm tin tưởng. Hoặc giả dụ họ có được điều đó, chúng ta vẫn lo lắng rằng họ không biết ta đủ rõ để hiểu ra họ cần phải làm gì để giúp chúng ta duy trì sự quan tâm đó. Họ không hiểu chúng ta. Họ không đủ thời gian để tìm hiểu điều chúng ta.

Có hai kiểu phản ứng của chúng ta đối với dạng không hài lòng này. Nếu mọi thứ không đi đúng ý muốn, phản ứng đầu tiên sẽ là tạo thêm luật lệ, tạo thêm một hệ thống các phương pháp cụ thể để chắc chắn mọi người sẽ làm điều mà ta mong muốn. Đưa cho giáo viên bộ giáo trình bắt buộc phải dạy trong lớp để ngay cả khi họ không biết phải làm gì hoặc không quan tâm đến lợi ích của con cái chúng ta, miễn là họ tuân theo đúng giáo trình, con cái chúng ta sẽ được dạy như thế. Đưa cho quan toà danh sách khung hình phạt bắt buộc cho từng loại tội phạm, do đó bạn sẽ không còn phụ thuộc vào sự phán xét của quan tòa nữa. Thay vào đó, tất cả chúng ta phải làm là tra danh sách xem tội này thì đi với khung hình phạt nào. Hoặc áp dụng giới hạn với việc thu lãi của những công ty tính dụng và với những gì họ có tể thu bằng phí giao dịch. Nhiều và nhiều luật lệ hơn nữa để bảo vệ chúng ta khỏi sự vô cảm và vô tâm của một hệ thống nhũng thế chế mà ta phải đối mặt.

Hoặc, có thể là ngoài những luật lệ, hãy xem nếu chúng ta có thể nghĩ ra một vài động cơ khích lệ thông minh do đó, ngay cả nếu những người chúng ta giáo tiếp không muốn phục vụ lợi ích của chúng ta, thì lợi ích của họ sẽ phục vụ lợi ích của chúng ta - những phần thưởng kì diệu khiến mọi người thực hiện những điều đúng đắn thậm chí từ sự ích kỉ thuần tuý. Do đó, ta thưởng cho giáo viên nếu những đứa trẻ họ dạy đỗ được qua những kì thi lớn mà được dùng để đánh giá chất lượng hệ thống giáo dục.

Luật lệ và sự khích lệ - giống như phạt và thưởng. Chúng ta thông qua một loạt những luật lệ để điều hành hệ thống tài chính phản ứng lại với sự sụp đổ gần đây. Đó là Đạo Luật Dodd-Frank, đó là Đạo luật cải cách Hệ thống bảo vệ tài chính của người tiêu dùng mà đang được ủng hộ bởi Elizabeth Warren. Có thế những đạo luật mới này sẽ được cải thiện được cái cách mà các công ty dịch vụ tài chính vẫn thường hoạt động. Chúng ta sẽ chờ xem. Thêm vào đó, chúng ta cũng đang nỗ lực tìm ra nhiều cách để tạo thêm phần thưởng cho những nhân viên của ngành dịch vụ tài chính để họ thêm quan tâm tới việc phục vụ các lợi ích dài hạn ngay cả đó là lợi ích của riêng công ty họ hơn là bảo vệ khoản lợi nhuận ngắn hạn. Do vậy nếu chúng ta tìm được đúng động cơ khích lệ, họ sẽ làm những điều đúng đắn - như tôi đã nói - cho bản thân, và khi chúng ta tìm ra được những điều luật hợp lý, họ sẽ chẳng thể đẩy ta ra sát vực thẳm được. Ken (Sharpe) và tôi đều biết rõ rằng chúng ta cần phải quản lý trở lại các ông chủ ngân hàng. Đó là bài học ta học được từ sự sụp đổ hệ thống tài chính vừa rồi.

Nhưng chúng tôi tin rằng, cũng như đã chứng minh trong sách rằng, không có một hệ thống luật lệ, cho dù cặn kẽ như thế nào, cho dù chi tiết đến đâu, cho dù cẩn thận theo dõi và thực hiện như thế nào, không có một hệ thống luật lệ có thể mang lại cho chúng ta điều chúng muốn. Vì sao? Bởi vì những ông chủ nhà băng là những người thông minh. Và giống như nước, họ sẽ tìm những kẽ hở trong bất kì hệ thống luật nào. Bạn thiết kế một hệ thống luật lệ nhằm đảm bảo rằng những lý do cụ thể - đã làm hệ thống tài chính gần như sụp đổ - sẽ không thể xảy ra một lần nữa. Thật là một sự ngây thơ khi nghĩ rằng việc ngăn chặn nguồn gốc sự sụp đổ của hệ thống tài chính vừa rồi, bạn đã ngăn chặn hoàn toàn khả năng dẫn tới sự sụp đổ tài chính khác. Đó là chỉ là câu hỏi cho phần tiếp theo và sau đó sẽ ngạc nhiên vì tại sao chúng ta có thể quá ngu ngốc như vậy để không thể bảo vệ chúng ta chống lại điều đó.

Những gì mà chúng ta rất cần cũng với những luật lệ tốt và phần thưởng thông minh hơn, là các giá trị đạo đức, phẩm chất, và những người muốn làm điều đúng đắn. Cụ thể, giá tri đạo đức mà chúng ta cần nhất là giá trị mà Aristotle gọi là sự sáng suốt thực tế. Sự sáng suốt và khôn ngoan thực tiễn là một ý chí đạo đức để thực hiện lẽ phải và sự khéo léo nhằm tìm ra điều gì là lẽ phải. Aristotle cảm thấy rất thú vị khi quan sát phương pháp làm việc của các thợ thủ công xung quanh ông ấy. Và ông ấy cảm thấy ấn tượng với phương pháp họ ứng biến những giải pháp mới lạ cho những trở ngại mới lạ - những trở ngại mà họ không hề dự đoán trước. Lấy ví dụ khi Aristotle quan sát những người thợ đá làm việc tại Đảo Lesbos, họ cần đo chu vi cột tròn. Các bạn thấy đấy, sẽ thật khó khăn để đo những cột tròn bằng thước kẻ. Vậy hỏ sẽ làm gì? Họ tìm ra một giải pháp mới cho vấn đề. Họ tạo ra thước đo có thể bẻ cong được, vật dụng mà ngày nay chúng ta gọi là thước dây - giống như một luật lệ linh hoạt, một luật lệ có thể bẻ cong. Và Aristotle nói rằng họ nhận ra rằng đôi khi để thiết kế các cột tròn, bạn cần phải bóp méo luật lệ. Và Aristotle nói rằng nhiều lúc khi giao tiếp với người khác, chúng ta cần phải uốn cong luật lệ.

Giao tiếp với người khác đòi hỏi một kiểu linh hoạt mà không một hệ thống luật lệ nào có thể bao quát. Một người không ngoan biết khi nào và làm thế nào để uốn cong những luật lệ. Người không ngoan luôn biết cách ứng biến. Như tôi và người đồng tác giả, Ken, bàn về điều này, nó giống như một dạng phương pháp của những nghệ sĩ nhạc Jazz; những luật lệ giống như những nốt nhạc trên bản nhạc, nó giúp bạn bắt đầu, nhưng rồi sau khi vào guồng với bản nhạc, bạn lại tìm thấy những cách phối hợp lý cho từng thời điểm cụ thể với từng nhóm nhạc công. Do đó với Aristotle, việc bẻ cong luật lệ, tìm những trường hợp ngoại lệ và tìm cách tự ứng biến mà bạn thấy ở những người thợ thủ công lành nghề chính xác là những gì bạn cần để trởi thành một "người thợ lành nghề" trong lĩnh vực đạo đức. Trong các mối quan hệ với mọi người, hầu như tại mọi thời điểm, sự linh hoạt như thế này là cần thiết. Một người khôn ngoan biết khi nào phải bẻ cong lụât lệ. Một người khôn ngoan biết khi nào phải ứng biến. Và quan trọng nhất, một người khôn ngoan phải thực hiện sự bẻ cong và ứng biến này nhằm phục vụ mục đích tốt đẹp. Và nếu bạn là một người bóp méo các luật lệ và tự ứng biến hầu như để phục vụ bản thân, điều bạn nhận được là mánh khóe tàn nhẫn của những người khác. Do đó bạn nên thực hiện các hành động này để phục vụ người khác chứ không phải để phục vụ bản thân. Và như vậy ý chí lẽ phải cũng quan trọng như sự khéo léo về mặc đạo đức trong ứng biến và tìm kiếm ngoại lệ. Song hành với nhau chúng hình thành Sự sáng suốt thực tế, điều mà Aristotle nghĩ là sự thống lĩnh của tiêu chuẩn đạo đức.

Tôi sẽ đưa cho các bạn một ví dụ cụ thể về Sự sáng suốt thực tế. Đó là trường hợp của Michael Michael là một chàng trai trẻ. Anh ta có một việc làm với mức lương khá thấp để phụ giúp tiền cho vợ và một đứa con Đứa con lúc đó đang học ở một trường dòng. Nhưng sau đó anh ta mất việc, rồi trở nên hoang mang về khả năng chu cấp cho gia đình. Một đêm, Micheal uống hơi nhiều và cướp một tài xế xe taxi 50 Dollars. Vụ cướp được thực hiện bằng súng. Nhưng lại là một khẩu súng đồ chơi. Sau đó bị bắt, anh ta phải hầu tòa và bị kết án. Khung hình phạt của Pennsylvania yêu cầu án tù tối thiểu cho tội như vậy là 2 năm tù giam. Quan tòa vụ án đó - quan tòa Lois Forer - cho rằng điều đó không hợp lý. Anh ta chưa hề có tiền án trước đó. Anh ta là một người chồng và người cha có trách nhiệm. Anh ta đối mặt với một tình huống cùng quẫn. Bản án đó có thể phá hỏng một gia đình. Do đó, bà đã nghĩ ra hình phạt chỉ 11 tháng. Và không chỉ vậy, còn được thả mỗi ngày để đi làm. Tối phải ở trong tù trong khi ban ngày có thể làm việc. Anh ta đã làm được và mãn hạn tù. Con người đó đã trở lại và tìm được việc làm mới. Gia đình được đoàn tụ.

Nó dường như tạo ra con đường cho cuộc sống tử tể - một kết thúc có hậu cho sự ứng biến thông minh từ vị quan toà khôn ngoan. Nhưng rồi sự việc đổi khác, công tố viên không hài lòng với việc quan toàn Forer bỏ qua khung hình phạt và tự giải quyết theo cách riêng của mình, nên anh ta kháng án, và yêu cầu khung hình phạt tối thiểu cho tội cướp có vũ trang. Anh chàng ở trên làm mọi việc chỉ bằng một khẩu súng đồ chơi. Trong khi án tù tối thiểu cho tội cướp có vũ trang là 5 năm. Công tố viên đã thắng phiên tòa, và Michael bị kết án 5 năm tù Quan toàn Forer phải làm theo luật. Và cũng nói thêm, án phúc thẩm được thông qua sau khi anh ta đã hoàn thành án phạt và được thả sau đó đi làm lại và đang phụ giúp gia đình và rồi anh ấy phải quay lại nhà giam. Quan toà Forer làm những việc bị bắt buộc phải làm nên sau đó bà quyết định nghỉ việc. Còn Michael thì đã trốn mất. Đó là một ví dụ về cả sự khôn ngoan và sáng suốt thực tiễn và sự phá hủy kết quả của điều trên bằng những luật lệ mà, dĩ nhiên, được dùng để làm mọi việc tốt đẹp hơn.

Bây giờ ta sẽ xem xét trường hợp của Dewey. Dewey là một giáo viên tiểu học ở Texas Một ngày nọ, cô ấy được huấn luyện bởi một chuyên viên tư vấn - người giúp các giáo viên nâng cao điểm số của học sinh để trường có thể vươn tới thứ bậc của những trường uy tín về tỷ lệ phân trăm học sinh vượt qua những kì thi lớn. Tất cả cá trường ở Texas cạnh tranh với nhau để đạt được thành tích đó, và phải đưa ra các phần thưởng và nhiều đối sách để đánh bại các trường khác. Và do đó, các chuyên viên tư vấn khuyên rằng đầu tiên, đừng phí thời gian cho những học sinh sẽ vượt qua bài thi mà bạn không cần phải làm gì. Thứ hai, đừng phí thời gian cho những đứa trẻ không thể vượt qua kì thi cho dù bạn có làm mọi cách. Thứ ba, đừng phí thời gian cho những đứa trẻ chuyển đến trường chưa đủ lâu để được tính điểm. Tập trung thời gian và tâm trí vào những đứa trẻ đang nằm giữa khả năng đậu và rớt những học sinh này khi có sự tác động của bạn thì có thể bước từ lằn ranh từ rớt sang đậu. Sau khi nghe chuyện này, Dewey cảm thấy shock cùng cực trong khi các đồng nghiệp thì vui mừng với nhau và chấp nhận thực hiện như thể là họ sắp được chơi một trận bóng đá. Đối với Dewey đây không phải là lý do mà cô trở thành giáo viên.

Bây giờ Ken và tôi không hề ngờ ngệch, và chúng tôi hiểu rằng các bạn cần những luật lệ và các động cơ khích lệ. Mọi người cần trang trải cuộc sống. Nhưng vấn đề khi phụ thuộc vào luật lệ và phần thưởng là nó sẽ phá hoại đạo đức của hoạt động nghề nghiệp. Và nó sẽ phá hoại đạo đức nghề nghiệp theo 2 cách. Đầu tiên, nó làm nản lòng những người tham gia vào công việc. Như quan toà Forer nghỉ việc và giáo viên Dewey thì hoàn toàn thất vọng. Và thứ hai, nó phá hoại đạo đức của chính công việc. Thực tế công việc bị phá hoại, và những người làm việc đó cũng vậy. Điều đó tạo ra kiểu người - khi bạn tạo ra lụât lệ - nó tạo ra kiểu người lệ thuộc vào các phần thưởng khích lệ. Vậy đó, nó tạo ra kiểu người chỉ làm việc vì phần thưởng

Hiện tại, vấn đề đáng chú ý là các nhà tâm lý học đã biết được điều này từ hơn 30 năm qua. Các nhà tâm lý đã biết về hậu quả xấu của thưởng công mọi việc trong hơn 30 năm. Chúng ta biết rằng nếu chúng ta thưởng trẻ khi chúng vẽ, chúng sẽ ngừng quan tâm đến việc vẽ và chỉ quan tâm đến phần thưởng. Nếu chúng ta thưởng cho trẻ khi chúng đọc sách, chúng sẽ ngừng quan tâm đến nội dung cuốn sách và chỉ quan tâm là quyển sách dài bao nhiêu trang. Nếu chúng ta thưởng cho giáo viên khi trẻ đạt điểm cao, họ sẽ ngừng quan tâm đến việc dạy học và chỉ quan tâm đến việc chuẩn bị cho các kì thi. Và nếu chúng ta thưởng cho bác sĩ để hoàn thành thêm các quy trình y tế - cái mà chúng ta vẫn đang làm - thì họ sẽ tạo thêm các quy trình. Nhưng nếu chúng ta thưởng cho các bác sĩ để giảm bớt các quy trình, họ sẽ làm ít đi. Cái chúng ta cần, dĩ nhiên là những bác sĩ làm đúng số lượng các quy trình và làm đúng số lượng vì những nguyên nhân hợp lý - cụ thể là phục vụ lợi ích người bệnh. Các nhà tâm lý đã biết điều này trong nhiều thập niên, và giờ là lúc các nhà lập pháp phải bắt đầu chú ý và lắng nghe theo các nhà tâm lý thêm 1 ít, hơn là theo các nhà kinh tế học.

Và mọi việc sẽ không còn xảy ra như cách ở trên nữa. Ken và tôi cho rằng chúng ta có thể lạc quan. Chúng tôi nghiên cứu 1 nhóm người mà trong tất cả các trường hợp là những người phá luật khôn ngoan. Những người đó khi bị bắt buộc phải làm việc trong một hệ thống vừa đòi hỏi tuân theo luật lệ và tạo ra những phần thưởng, sẽ tìm cách lách và thao túng các luật lệ. Vậy là sẽ có những giáo viên khi cần phải tuân theo giáo án, và biết rằng nếu dạy theo giáo án đó, học sinh sẽ không học được gì. Do đó những gì họ làm là tuân thủ giáo án, những sẽ dạy gấp đôi thời gian và dùng thêm 1 ít thời gian đó để dạy theo cách mà họ cảm thấy sẽ mang lại hiệu quả. Vậy đây chính là những người anh hùng thầm lặng thường ngày, và họ thật đáng ngưỡng mộ, nhưng không có một cách nào để họ có thể duy trì kiểu làm việc này khi phải đối mặt với một hệ thống vừa tìm cách loại bỏ họ vừa đối xử bạc bẽo với họ.

Nhưng phá luật một cách khôn ngoan còn tốt hơn không làm gì, và thật quá khó khăn để hình dung sự phá luật có thể kéo dài mãi mãi. Nhiều hi vọng được tạo ra bởi những người mà chúng tôi gọi là người-thay-đổi-hệ-thống. Họ đang tìm cách không phải là né tránh các luật lệ mà là biến đổi hệ thống, và chúng tôi được trò chuyện với một vài người như vậy. ví dụ như vị quan toà tên là Robert Russell. Vào một ngày ông ấy phải đối mặt với vụ kiện của Gary Pettengill. Pettengill là một cựu chiến binh 23 tuổi từng xem quân nhân là một nghề nghiệp lâu dài, nhưng rồi anh ta gặp một thương tật nghiêm trọng ở lưng khi ở Iraq, và bị bắt phải giải ngũ. Anh ta đã lấy vợ và sắp có đứa con thứ ba. Ngoài thương tật ở lưng, anh ta còn mắc Hội chứng chiến tranh và những cơn ác mộng thường xuyên và do đó anh bắt đầu sử dụng cần sa để làm giảm nhẹ các triệu chứng. Pettengill cũng chỉ có thể làm việc bán thời gian do lưng đau và không thể kiếm đủ tiền để mua thức ăn và chăm sóc gia đình Do đó, anh bắt đầu bán cần sa và bị bắt trong một cuộc càn quét ma túy. Gia đình anh bị đuổi khỏi căn hộ, và Hệ thống phúc lợi xã hội đang đe doạ giành quyền nuôi dưỡng các đứa trẻ.

Theo khung hình phạt thông thường, quan tòa Russell không có lựa chọn nào khác ngoài cách kết án giam giữ Pettengill thời gian dài do tội buôn bán ma túy. Nhưng quan tòa Russell đã chọn một cách khác vì ông xét xử trong 1 phiên toà đặc biệt, gọi là "Phiên toà cho các cựu chiến binh" Đó là lần đầu tiên phiên toà cho các cựu chiến binh xuất hiện ở Mỹ và cũng do chính Russell lập nên. Đây là phiên toà dành riêng cho các cựu chiến binh đã vi phạm pháp luật. Ông ta làm điều này chính xác vì yêu cầu bắt buộc của luật kết án đã không cho quan toà có quyền xét xử. Và không ai muốn một phạm nhân khong có hành vi bạo lực, đặc biêt đó lại là một cựu chiến binh bị tống vào tù. Họ muốn làm một điều gì đó, mà như tất cả chúng ta đều biết, đó là xem xét hệ thống công lý. Những gì Phiên tòa cho các cựu chiến bình đã làm là xét xử mỗi phạm nhân như một cá nhân, cố gắng tìm hiểu vấn đề của họ, tìm ra các bản án để giúp họ phục hồi bản thân, và không lãng quên họ khi bản án được thực thi. Ở bên họ, đi cùng với họ, đảm bảo rằng họ sẽ tuân theo với bất cứ bản án nào đã được tạo ra để giúp họ vượt qua được thử thách.

Hiện nay có 22 thành phố có những Phiên tòa cho cựu chiến bình như vậy. Tạo sao ý tưởng này có thể lan truyền như vậy? Lý do đầu tiên là quan tòa Russell đã chứng kiến 108 cựu chiến binh ở phiên tòa dành cho họ tính đến tháng 2 năm nay. và trong số 108 người đó, thử đoán xem bao nhiêu người đối mặt với cánh cửa công lý trong tù? Không. Không người nào. Bất cứ ai cũng đều muốn có 1 hệ thống công lý chống tội phạm như thế này. Vậy ông ấy chính là một-người-thay-đổi-hệ-thống.

Có một chủ ngân hàng, người tạo ra Ngân hàng cộng đồng vì lợi nhuận khuyến khích nhân viên - một điều tôi biết là rất khó để tin - khuyến khích nhân viên làm việc hiệu quả bằng cách phục vụ tốt các khách hàng có thu nhập thấp. Ngân hàng đã tài trợ để xây dựng lại một công đồng có lẽ đã lụi tàn. Mặc dù các khoản vay của họ theo tiêu chuẩn thông thường là rất rủi ro, nhưng tỷ lệ khách hàng phá sản là cực kì thấp. Ngân hàng thu được nhiều lợi nhuận và tiếp tục giữ các khoản vay. Họ không dùng cách tạo ra khoản vay rồi bán chúng đi. Mà họ hỗ trợ các khoản vay đó để đảm bảo các khách hàng có thể trả các khoản nợ. Hoạt đông ngân hàng không phải lúc nào cũng giống như những gì chúng ta đọc được trên báo ngày nay. Thậm chí Goldman Sachs cũng đã từng phục vụ khác hàng, trước khi biến thành 1 thể chế chỉ phục vụ lợi ích bản thân. Hoạt động ngân hàng ban đầu đã không giống như ngày nay và nó cũng không cần phải giống như ngày nay.

Lấy ví dụ giống như trên trong ngành dược phẩm. Các bác sĩ ở Harvard những người luôn cố thay đổi giáo dục y khoa để bạn không gặp phải xói mòn đạo đức và mất cảm thông, đã tình cách hoá hầu hết các sinh viên y khoa trong các khoa học đào tạo của họ. Cách mà họ làm là trao cho các sinh viên y khoa năm thứ 3 các bệnh nhân để theo dõi trong suốt 1 năm Vậy đó là các bệnh nhân, không phải là các cơ quan nội tạng và cũng không phải các bệnh tật, mà là những con người, với cuộc sống riêng. Và để trở thành một lương y giỏi, bạn cần phải điều trị với con người có cuộc sống chứ không chỉ có bệnh tật. Thêm vào đó, cũng còn rất nhiều việc phải làm: giảng dạy cho sinh viên từng người một trong số tất cả các sinh viên và tôi hi vọng kết quả là một thế hệ những bác sĩ có thời gian cho mọi người bênh. Chúng ta hãy chờ xem.

Chúng ta đã nói về rất nhiều ví dụ như vậy, và tất cả đều chỉ ra rằng, hoàn toàn có thể xây dựng, phát triển tính cách và giữ được công việc đúng với nhiệm vụ của nó, như Aristotle từng gọi là giá trị đích thực. Ken và tôi tin tưởng đó là những gì mà người làm việc thực sự cần. Mọi người mong muốn được chấp nhận sống có đạo đức. Họ muốn được phép làm điều đúng đắn. Họ không muốn cảm thấy phải tắm rửa để gột hết bụi bẩn của sự phi đạo đức ra khỏi cơ thể mỗi khi đi làm về nhà.

Aristotle cho rằng Sự khôn ngoan sáng suốt thực tiễn là chìa khóa mang đến hạnh phúc, và ông ấy đã đúng. Hiện nay có nhiều nghiên cứu trong ngành tâm lý được thực hiện để biết điều gì làm con người cảm thấy hạnh phúc và có hai điều xuất hiện sau hết nghiên cứu này đến nghiên cứu khác - tôi biết điều này sẽ là khá shock với tất cả các bạn hai điều mà quan trọng nhất tới sự hạnh phúc là tình thương và công việc. Tình thương: là quản lý thành công các mối quan hệ với những người gần gũi với bạn và với cộng đồng nơi bạn là một thành viên. Công viêc là tham gia các hoạt động có ý nghĩa và tạo ra sự thỏa mãn. Và nếu bạn có những mối quan hệ gần gũi với mọi người, và 1 công việc thoả mãn có ý nghĩa, bạn sẽ không cần những thứ gì khác nữa.

Để mà yêu và làm việc tốt bạn cần phải sáng suốt và khôn ngoan. Luật lệ và các phần thưởng khích lệ không giúp bạn làm thể nào để trở thành một người bạn tốt, người cha tốt làm thế nào để trở thành một người bạn đời tốt hoặc làm thế nào để trở thành một bác sĩ, một luật sư hoặc một giáo viên giỏi. Những luật lệ và những phần thưởng không thể thay thế cho sự khôn ngoan và sáng suốt. Thực vậy, chúng tôi chứng tỏ rằng không có gì thay thế được cho sự khôn ngoan và sáng suốt. Và cũng như sự khôn ngoan sáng suốt thực tiễn không đòi hỏi hành động hy sinh như 1 phần của việc thực hiện, Không chỉ giúp chúng ta có ý chí và sự khéo léo để thực hiện lẽ phải cho mọi người, sự khôn ngoan sáng suốt thực tiễn còn cho chúng ta ý chí và sự khéo léo để thực hiện lẽ phải cho chính bản thân chúng ta.

Xin cảm ơn.

(Tiếng vỗ tay)