Aparna Rao: Nghệ thuật công nghệ cao (với óc hài hước)

Xin chào. Hôm nay tôi sẽ giới thiệu sơ qua với các bạn về 8 dự án của tôi, được hoàn thành với sự cộng tác của nghệ sĩ Đan Mạch Soren Pors. Chúng tôi gọi mình là Pors & Rao và chúng tôi sống và làm việc ở Ấn Độ.

Tôi muốn bắt đầu bằng tác phẩm đầu tiên của mình mà tôi gọi là "Điện thoại dành cho Chú" Dự án này lấy cảm hứng từ thói quen kỳ lạ của chú tôi là liên tục sai tôi làm việc cho chú, cứ như thể tôi là 1 phần phụ thêm của cơ thể chú ấy vậy. là bật đèn hay đem cho chú 1 ly nước, lấy gói thuốc. Khi tôi lớn lên thì điều này càng tệ hơn, và tôi bắt đầu nghĩ tới nó như là 1 hình thức điều khiển. Những dĩ nhiên, tôi không bao giờ có thể nói gì cả, bởi vì Chú là 1 nhân vật được kính trọng trong gia đình người Ấn Độ. Và tình cảnh mà làm cho tôi khó chịu và hoang mang nhất chính là việc sử dụng điện thoại để bàn của chú. Chú sẽ cầm ống nghe và chờ đợi tôi quay số. Nên như là một sự hồi đáp và một món quà cho chú, tôi đã làm cho chú chiếc "Điện thoại dành cho Chú" Nó dài đến nỗi phải cần tới hai người để sử dụng nó. Chính xác đó là cách mà chú tôi sử dụng cái điện thoại được thiết kế cho 1 người dùng.

Nhưng vấn đề ở chỗ là khi tôi rời khỏi nhà và đi học đại học thì tôi lại bắt đầu nhớ những mệnh lệnh của chú. nên tôi đã làm cho chú một cái máy đánh chữ bằng vàng mà thông qua nó chú có thể gửi đi những mệnh lệnh của mình đến những đứa cháu trai và cháu gái ở khắp nơi trên thế giới dưới dạng email. Cho nên việc mà chú cần làm là lấy một mảnh giấy, bỏ nó vào trục quay, gõ email hoặc mệnh lệnh của mình và kéo giấy ra. Thiết bị này sẽ tự động gửi đến người được chỉ định 1 bức thư dưới dạng email. Nên ở đây các bạn có thể thấy là chúng tôi đã gắn rất nhiều thiết bị điện có khả năng hiểu tất cả những hoạt động cơ học và số hoá chúng. Vậy nên chú tôi chỉ tiếp xúc với một giao diện cơ học. Và dĩ nhiên, cái máy phải rất oai vệ và đầy nghi thức theo kiểu mà chú tôi thích.

Dự án tiếp theo là hệ thống nhạy cảm âm thanh mà chúng tôi trìu mến gọi là "Những Chú Lùn". Chúng tôi đã muốn làm việc với cảm giác được bao bọc bởi 1 nhóm những sinh vật ngọt ngào, nhạy cảm và rất hay xấu hổ. Nên chúng tôi có những tấm panô này trên tường và ẩn náu đằng sau chúng là những sinh vật bé nhỏ. Khi không gian im lặng thì những sinh vật này sẽ thò ra ngoài. Nếu im lặng hơn nữa thì chúng sẽ đưa cổ lên. Và chỉ cần âm thanh nhỏ nhất thì chúng sẽ ẩn náu trở lại.

Chúng tôi gắn những tấm panô này lên 3 mặt tường của phòng và có khoảng 500 chú lùn bé nhỏ ẩn náu đằng sau. Và đây là cách nó hoạt động. Đây là đoạn phim đầu tiên. Khi không gian im lặng thì chúng bắt đầu chui ra khỏi tấm panô. Chúng nghe như con người hay những sinh vật thật sự. Nên sau một lát thì chúng trở nên miễn nhiễm với âm thanh từng làm chúng sợ. Và chúng không phản ứng với những âm thanh nền. Sau đây bạn sẽ nghe tiếng còi xe lửa mà chúng không hề có phản ứng. (Tiếng xe lửa) Nhưng chúng phản ứng với âm thanh phía trước . Các bạn nghe nhé! (Huýt sáo) Chúng tôi đã làm việc rất chăm chỉ để làm chúng trở nên giống như thật hết mức có thể. Mỗi chú lùn có hành vi, tâm hồn, tính cách, tâm trạng lên xuống riêng, v.v... Đây là những nguyên mẫu đầu tiên. Dĩ nhiên sau đó chúng tốt hơn. Và chúng tôi làm cho chúng phản ứng lại với mọi người, nhưng chúng tôi nhận ra mọi người cũng khá nghịch ngợm và trẻ con như chúng vậy.

Đây là hệ thống hình ảnh gọi là "Người Mất Tích". Và chúng tôi khá là thích thú khi "chơi đùa" với khái niệm tàng hình. Làm thế nào để có thể trải nghiệm sự tàng hình? Nên chúng tôi hợp tác với 1 công ty chuyên về camera giám sát và đề nghị họ cùng chúng tôi phát triển 1 phần mềm sử dụng camera mà có thể quan sát người trong phòng, theo dấu họ và thay thế 1 người bằng phông nền, làm cho họ tàng hình.

Tôi sẽ cho các bạn xem một mẫu đầu tiên. Ở bên phải các bạn có thể thấy Soren, đồng nghiệp của tôi có mặt trong phòng. Và bên trái, bạn sẽ thấy video quá trình mà camera làm tàng hình anh ấy. Soren bước vào phòng. Pop! Anh ấy tàng hình rồi. Bạn có thể thấy camera đã theo dấu và xóa hình ảnh anh ấy đi. Đây là video đầu tiên nên chúng tôi vẫn chưa xử lý các phần đè lên nhau và những cái khác, nhưng nó đã được lọc lai không lâu sau đó. Và chúng tôi đã sử dụng nó trong 1 căn phòng có camera quay lại không gian, chúng tôi có 1 màn chiếu trên mỗi bức tường. Khi mọi người bước vào phòng họ sẽ thấy bản thân trên màn hình, trừ 1 điều khác biệt: là có 1 người luôn luôn tàng hình dù họ di chuyển đến đâu trong phòng.

Đây là tác phẩm "Bóng Mặt Trời". Và nó giống như 1 tờ giấy, như 1 mảnh cắt ra từ bức vẽ ngây ngô của 1 vết dầu loang hay mặt trời. Từ đằng trước, vật này trông có vẻ rất cứng cáp và khỏe mạnh, nhưng nhìn bên hông thì có vẻ như nó rất yếu. Thế là mọi người đi vào phòng và gần như bỏ qua nó, nghĩ rằng đó 1 thứ bỏ đi nằm ở đó. Nhưng chỉ cần mọi người đi ngang qua thì nó sẽ bắt đầu bò lên tường theo cách cực kỳ cứng nhắc. Và lần nào nó cũng bắt đầu kiệt sức rồi trườn xuống.

(Tiếng cười)

Tác phẩm này là tranh biếm họa chổng ngược của 1 người. Đầu anh ta đầy những suy nghĩ nặng nề, nặng tới nỗi nó rơi vào trong mũ luôn, còn cơ thể của anh ta thì trông như 1 cái cây. Việc mà anh ta làm là đi vòng vòng bằng cái đầu như người say với những cử động cực kỳ chậm chạp và không thể nào đoán nổi. Và cử động được hạn chế trong cái vòng tròn đó. Bởi vì nếu không có cái vòng tròn đó thì sàn nhà sẽ y chang nhau, và nó sẽ bắt đầu lang thang trong không gian. Và ở đây không có dây điện nào cả. Tôi sẽ cho các bạn thấy 1 thí dụ, mọi người bước vào phòng sẽ kích hoạt vật này. Rất chậm rãi, sau khoảng vài phút thì nó sẽ khổ sở mà dựng đứng lên, lấy đà, và nhìn giống như là nó sắp ngã vậy. Nhưng đây là 1 khoảnh khắc quan trọng, vì chúng tôi muốn truyền cho người xem cái bản năng gần như đi tới và giúp hay đỡ lấy nó. Những thật sự nó không cần điều đó, bởi vì 1 lần nữa nó tự xoay sở để dựng đứng lên được.

Tác phẩm này thật sự là 1 thử thách kỹ thuật với chúng tôi, và chúng tôi đã làm việc rất chăm chỉ qua nhiều năm như đối với hầu hết các tác phẩm, để có được các nguyên lý cơ học đúng đắn, sự thăng bằng và động lực. Điều này rất quan trọng với chúng tôi để thiết lập khoảnh khắc chính xác mà nó sẽ đổ, bởi vì nếu chúng tôi làm nó đổ nhào thì nó sẽ hư hỏng, nhưng nếu nó nghiêng không đủ thì nó sẽ không truyền tải được thuyết định mệnh hay là ý thức muốn chạy tới và giúp đỡ. Nên tôi sẽ cho các bạn xem một đoạn phim ngắn nơi chúng tôi dựng hiện trường kiểm tra - như vậy nhanh hơn nhiều Đây là đồng nghiệp của tôi. Anh ta thả nó rơi. Bây giờ anh ta trở nên lo lắng nên anh ta sẽ chạy tới đỡ nó. Nhưng anh ta không cần phải làm vậy vì nó tự xoay sở để nhấc bổng nó lên lại được.

Đây là tác phẩm mà chúng tôi đã rất hứng thú khi làm việc với sự thẩm mỹ của lông và gắn hàng ngàn sợi cáp quang lấp lánh như bầu trời đêm nhỏ xíu kích cỡ khác nhau lại. Và nó có kích thước của 1 bầu trời đêm. Chúng tôi bọc mảng lông này vào 1 vật có hình thù là 1 chú gấu bông đang treo trên trần nhà. Ý tưởng này nhằm để sắp xếp lại sự tương phản của 1 thứ rất lạnh và xa và trừu tượng như vũ trụ thành hình thù gấu bông quen thuộc rất thoải mái và thân thiết. Ý tưởng này nhằm để đến 1 lúc nào bạn sẽ thôi nhìn vào hình thù của gấu bông mà sẽ xem nó như 1 lỗ hổng trong không gian, như thể bạn đang nhìn vào bầu trời sao lấp lánh vậy.

Đây là tác phẩm cuối cùng, vẫn đang trong giai đoạn phát triển, và nó được gọi là "Kẻ lấp đầy không gian" Thử tưởng tượng 1 khối lập phương to cỡ này đứng trước mặt các bạn ở giữa phòng, và khi bạn tiến gần đến nó, nó sẽ thử đe dọa bạn bằng cách lớn lên thành 1 khối cao gấp 2 lần và lớn hơn gấp 8 lần thể tích của nó. Vật thể này liên tục co giãn để tạo nên 1 động lực với những người di chuyển xung quanh nó, như thể nó đang cố gắng để che giấu 1 điều gì đó hay 1 bí mật ở bên trong những đường may.

Chúng tôi làm việc rất nhiều với công nghệ, nhưng thật sự chúng tôi không yêu công nghệ, vì nó làm chúng tôi khổ sở năm nay qua năm khác. Nhưng chúng tôi sử dụng nó vì chúng tôi thích thú với việc nó có thể giúp chúng tôi bày tỏ cảm xúc và hành vi của những sinh vật mà chúng tôi tạo ra. Môt khi chúng tôi nảy sinh ra ý nghĩ về 1 sinh vật nào đó thì nó giống như 1 quá trình sáng tạo để khám phá ra cách mà sinh vật này muốn tồn tại, hình dạng nào nó muốn và kiểu chuyển động nào nó muốn vậy.

Cảm ơn.

(Vỗ tay)