Alison Jackson nhìn vào người nổi tiếng

Tôi là một nghệ sĩ hiện đại, trưng bày ở các phòng triển lãm và bảo tàng. Tôi trưng bày nhiều bức ảnh và phim, và cũng thực hiện những chương trình tivi, viết sách và làm quảng cáo, tất cả đều chung một ý tưởng. Đó là ý tưởng về quan điểm cứng nhắc của chúng ta về người nổi tiếng và thế giới của họ, và sự quan trọng của hình ảnh. Sự nổi tiếng ra đời từ những bức ảnh.

Tôi sẽ bắt đầu với việc tôi đến với ý tưởng này vào bảy năm trước, khi Công nương Diana qua đời, Mọi thứ ở Anh dường như đình trệ vào cái ngày, hay khoảnh khắc mà bà đã ra đi, và người ta quyết định tưởng nhớ đến bà trên diện rộng. Tôi bị mê hoặc bởi hiện tượng này. Tôi đã tự hỏi: liệu có ai có thể đập tan hình ảnh của Công nương Diana một cách thật sự tàn bạo? Nghĩ vậy, tôi mua một cây súng và ngắm bắn vào hình của bà. Nhưng tôi đã không thể xoá nó khỏi kí ức của tôi, và hẳn nhiên nó cũng không phai mờ trong tâm trí công chúng. Cái đà đã được thiết lập. Báo chí viết về cái chết của bà một cách, tôi cho rằng, rất phản cảm, như, động mạch nào bị đứt khỏi đoạn nào của cơ thể, và bà đã chết như thế nào ở băng sau của xe. Và tôi lại có hứng thú với cái thứ thị dâm này của công chúng Nên tôi đã tạo ra nhiều bức ảnh khá máu me.

Sau đó tôi lại tự hỏi, liệu tôi có thật sự thay thế được hình ảnh của bà? Tôi tìm một người trông giống hệt Diana, đặt cô ấy vào đúng tư thế và góc chụp, và thế là ra đời một thứ gì đó chỉ ở trong trí tưởng tượng của công chúng. Mọi người kinh ngạc, liệu bà có đang định cưới Dodi ? Bà có yêu ông hay không ? Bà có thai hay chưa ? Bà có muốn có đứa bé không ? Bà có đang mang thai khi qua đời ? Vậy tôi đã tạo ra một bức hình giữa Diana, Dodi và đúa con lai trong tưởng tượng của họ. Khi bức hình này đã được tung ra và vấp phải sự phản đối kịch liệt từ công chúng thời bấy giờ,

Tôi càng bình luận nhiều hơn về hình ảnh trên báo chí và phương tiện truyền thông. Tôi bắt đầu lấy hình từ giới truyền thông– tạo hiệu ứng hạt, chụp từ ô cửa, vân vân và vân vân, để khơi gợi tâm lý công chúng và người xem xa hơn, bằng cách cho họ thấy rõ tính tò mò quá khích của mình. Và đây là hình của Diana khi thấy Camilla hôn chồng mình. Và đây, một chuỗi liên tiếp các hình ảnh. Chúng được trưng bày ở các phòng triển lãm như thế này-- một chuỗi hình ảnh, và tương tự, với hình ảnh một đứa bé Di-Dodian trong tưởng tượng. Đây là một phòng triển lãm khác.

Tôi thật sự thích thú với việc tại sao chúng ta không thể cậy vào nhận thức của bản thân. Ví dụ, đây là Jane Smith và Jo Bloggs, nhưng bạn sẽ nghĩ đó là Camilla và Nữ hoàng. Tôi cũng bị thu hút bởi ý nghĩ rằng những gì bạn nghĩ là thật chưa chắc đã là thật, rằng máy ảnh vẫn nói dối. Rất, rất dễ dàng- bằng cách đưa dồn dập hình ảnh để nói dối. Vì vậy, tôi tiếp tục nghiên cứu về việc làm thế nào các bức ảnh có thể mê hoặc chúng ta, và luôn là hấp dẫn hơn việc nhìn thấy một người thật ở ngoài đời. Và nó cũng đồng thời khiến chúng ta rời xa nhân vật trong bức ảnh.

Đó là một điều dễ gây kích động, Bức hình trở thành một thứ phiền phức, là khởi nguồn của mọi khát khao và tính tò mò bệnh hoạn. Bạn không có thứ gì, bạn càng muốn có nó nhiều hơn Trong một bức hình, con người thật không hề tồn tại. Và nó làm bạn mong muốn có người đó hơn Đó là cách mà tôi nghĩ các tạp chí về người nổi tiếng ngày nay đang áp dụng. Bạn càng xem nhiều ảnh người nổi tiếng, bạn càng nghĩ là mình biết họ nhưng bạn thật sự không biết, và bạn muốn biết nhiều hơn.

Tất nhiên Nữ hoàng đến chuồng ngựa của bà là để xem ngựa... xem ngựa của bà (cười). Sau đó tôi bắt đầu tạo dựng hình ảnh. Người Anh có một thành ngữ: "Bạn không thể hình dung Nữ hoàng ngồi trên bệ xí". Tôi đang cố chọc thủng điều đó. Vâng, đây chính là bức hình.

Những bức ảnh này đã khuấy động dư luận. Tôi bị liệt vào hàng những nghệ sĩ kinh tởm. Báo chí viết về điều này, quý vị biết đấy, họ lấp đầy cả mặt báo để chỉ trích bức ảnh tồi tệ đến thế nào, làm tôi cảm thấy thích thú vì mọi chuyện đã đi vào một vòng quay. Tôi đã bình luận về báo chí, về việc chúng ta chỉ biết chuyện và nghe thông tin từ các phương tiện truyền thông, bởi vì chúng ta không hề biết con người thật của họ. Rất ít người trong số chúng ta biết về con người thật của họ. Nhưng mọi chuyện đang đổ dồn về phía báo chí, và họ đang quảng bá, rất hiệu quả, những tác phẩm thô thiển của tôi. Báo to, báo nhỏ, bài tranh luận hết thảy đều bàn tán về tác phẩm này Phim bị cấm trước khi người ta thật sự được chiêm ngưỡng tác phẩm Chính trị gia cũng bị lôi vào cuộc. Đủ tất cả mọi thứ, những dòng tít lớn.

Rồi đột nhiên chuyện bắt đầu lên trang nhất. Tôi được hỏi thăm và trả công để làm trang bìa. Đột nhiên tôi trở thành thứ người được chấp nhận, điều mà tôi cảm thấy, quý vị biết đó, cũng rất hấp dẫn. Mới lúc trước nó còn rất kinh tởm-- khi phóng viên nói dối tôi để có được một câu chuyện hay một bức hình về tôi, khen tác phẩm của tôi tuyệt vời, và một phút sau xuất hiện những dòng tít viết thậm tệ về tôi. Nhưng mọi thứ thay đổi, một cách đột ngột.

Tôi bắt đầu làm việc cho các báo và tạp chí. Ví dụ, đây là một bức hình được đăng trên Tatler. Đây là một bức ảnh khác trên báo. Đây thật sự chỉ là trò đùa Cá tháng Tư, nhưng đến bây giờ, vẫn có người tin nó là thật. Ngày hôm sau, tôi ngồi kế ai đó trong bữa tôi, Và họ bảo rằng, có bức ảnh này trông rất tuyệt- Nữ hoàng ngồi ở ngoài William Hill. Họ nghĩ đó là thật.

Lúc đó, tôi đang khám phá sự cường điệu của các biểu tượng, Diana và Marilyn, cũng như tầm quan trọng của người nổi tiếng trong cuộc sống của chúng ta. Làm thế nào họ đã len lỏi trong đời sống tinh thần của cộng đồng mà chính chúng ta cũng không biết, và điều đó nên diễn ra như thế nào. Tôi thậm chí còn tìm hiểu cách tự hoá trang thành người nổi tiếng. Đây là tôi hoá trang thành Diana. Tôi nghĩ trông tôi giống kẻ giết người hàng loạt Myra Henley hơn. (Cười) Và tôi trong vai Nữ hoàng. Tôi tiếp tục làm một bộ tác phẩm nữa về Marilyn, hình tượng nổi bật nhất mọi thời đại. Và tôi thử gây kích thích bằng cách chụp từ ô cửa, khe cửa và vân vân. Và chỉ chụp ở một số góc độ để tạo ra một tác phẩm hiện thực mà, tất nhiên, hoàn toàn do dàn dựng mà ra. Đây là người đóng vai, và vì vậy mọi ngón nghề mẹo vặt ở đây là cực kỳ quan trọng. Cô ấy trông chẳng giống Marilyn một chút nào. Nhưng sau khi được trang điểm và đội tóc giả, cô ấy trông giống hệt Marilyn, đến nỗi chồng cô cũng chẳng nhận ra cô, hay nhận ra cô là người đóng thế trong những bức ảnh này, điều này làm tôi khá thích thú, Toàn bộ tác phẩm hiện đang được triển lãm ở các phòng tranh nghệ thuật Sau đó tôi cho ra mắt một quyển sách. Lúc đó tôi cũng đang làm một sêri truyền hình cho BBC. Nhiều cảnh trong chương trình được đưa vào quyển sách này.

Đã từng có rắc rối về luật pháp bỏi vì nó trông rất thật, nhưng làm sao bạn bác bỏ được điều đó? Bởi vì hẳn nhiên nó đã đả kích vào nền văn hoá của chúng ta ngày nay, đó là chúng ta không thể chắc chắn cái gì là thật. Làm sao chúng ta biết được, khi nhìn vào một thứ gì, rằng nó là thật hay giả? Trên quan điểm của tôi, tôi nghĩ rằng xuất bản nó là điều quan trọng, nhưng đồng thời nó cũng gây ra hỗn loạn -- về phần tôi, tôi cố tình làm thế-- nhưng phía đối tác của tôi cũng gặp nhiều rắc rối Vì vậy mọi tác phẩm của tôi đều bị từ chối thẳng thừng. và tôi viết nhiều bài tường thuật về tất cả những người nổi tiếng ở châu Âu hay Anh quốc và bình phẩm về những nhân vật nổi tiếng. Như là, Tony Blair bí mật gặp cố vấn thời trang của ông để làm gì? Tôi cũng tiếp nhận các giả thuyết đặt ra về Bin Laden, Saddam Hussein, mối quan hệ của họ từ trước cuộc chiến Iraq. Chuyện gì sẽ xảy ra với nền quân chủ bởi hiển nhiên là công chúng ở Anh, theo tôi nghĩ, sẽ ủng hộ Hoàng tử William lên ngai vàng hơn là Thái tử Charles.

Và tôi cho là tôi phải đối mặt với cái mong muốn, hay đúng hơn là khát khao đó trong tác phẩm của mình Tôi không có hứng thú gì với những người nổi tiếng. Tôi chỉ hứng thú với cách nhìn về người nổi tiếng. Nhắc đến những người đóng thế, họ thật tuyệt vời. Bạn sẽ không biết được họ có phải là thật hay không.

Tôi từng thực hiện một chiến dịch quảng cáo cho Schweppes, tức Coca-Cola và đối mặt với pháp luật là một điều rất thú vị. Tác phẩm có tính thương mại cao. Nhưng đó lại là khó khăn cho tôi vì đó cũng là tác phẩm nghệ thuật của tôi. Liệu tôi có nên biến nó thành quảng cáo vào thời gian đó? Tôi phải đảm bảo rằng tác phẩm không bị thay đổi vì bất kỳ mục đích nào, và giữ nguyên được giá trị nghệ thuật của nó. Thế nhưng ý nghĩa nghệ thuật đã thay đổi, bởi khi đã đặt vào một logo, bạn chặn đứng mọi cảm xúc của người xem chỉ để bán cho được sản phẩm-- và đó chính là việc các bạn đang làm. Khi bỏ logo đi, bạn tạo cơ hội cho nhiều hướng cảm nhận khác nhau, và khiến cho ý nghĩa tác phẩm dường như bất tận. Ngược lại, muốn làm quảng cáo, thông điệp phải nhất quán.

Thật ra bức ảnh này khá thú vị, bởi vì, theo tôi nghĩ, chúng tôi chụp nó khoảng ba năm trước, và đây là cảnh Camilla trong váy cưới của bà, vẫn vậy, cứ tưởng giờ nó sẽ được dùng lại, trước đám cưới của bà. Tony Blair and Cherie. Vẫn thế, với luật pháp-- chúng ta phải rất cẩn thận. Đây chắc chắn là một công ty quảng cáo lớn và vì thế chúng tôi phải đặt dòng chữ "Suỵt... bạn biết đó không phải là họ mà," ở ngoài lề của bức ảnh. Margaret Thatcher thăm Jeffery Archer trong tù.

Lúc đó công ty Selfridges mời tôi tạo ra một tác phẩm từ một dãy cửa sổ cho họ. Tôi cho đặt phòng tắm hơi phía sau một trong số các cửa sổ đó, và dựng những cảnh nho nhỏ-- cảnh thực với người đóng thế sau cửa sổ, và những ô cửa được phủ đầy hơi nước. Và đây, Tony Blair đang đọc và tập diễn thuyết, Tôi còn cho dựng cảnh tập yoga trong đấy với Carole Caplin, Sven vui vẻ với Ulrika Jonsson, người tình của ông thời bấy giờ. Đây là một thành công lớn đối với họ, bởi bức ảnh được lên báo ngày hôm sau, từ báo khổ to đến báo khổ nhỏ. Tác phẩm ít nhiều làm tắc đường, và gây nhiều khó khăn bởi cánh sát phải liên tục giải tán đám đông. Nhưng rất vui-- tôi thấy thật tuyệt khi trình diễn. Người ta chụp hình tác phẩm, và rất nhanh, những bức ảnh được nhắn đi cả thế giới. Báo chí cứ phỏng vấn tôi, lúc tôi đang ký tên vào sách của mình. (Cười)

Thêm nhiều ảnh nữa: Giờ tôi đang thực hiện một quyển sách mới với Taschen, với mong muốn thực sự tiếp cận với thị trường thế giới. Quyển sách trước đây chỉ hướng đến thị trường ở Anh. Nhưng tôi đoán quyển sách sẽ bị xem là hài hước. Tôi cho là tôi thuộc thành phần những người không hài hước, bạn biết đấy, tôi có ý định nghiêm túc. Và rồi đột nhiên tác phẩm của tôi trở nên tức cười. Tôi nghĩ, cũng chẳng hề gì nếu tác phẩm của tôi bị cho là tức cười, về mặt nào đó-- Tôi nghĩ đó cũng là một cách để tôi thấy được sự quan trọng của hình ảnh, và cách chúng ta đọc tin từ hình ảnh. Đó là một cách cực kỳ nhanh để nhận được thông tin. Cũng cực kỳ khó nếu nó được xây dựng đúng cách, và có nhiều kỹ thuật để dựng nên một hình ảnh mang tính biểu tượng.

Ý tôi là, ví dụ như bức ảnh này thuộc dạng hoàn hảo bởi nó gói gọn chính xác những gì Elton có thể làm lúc riêng tư, cũng như chuyện gì có thể xảy ra với Saddam Hussein, và cảnh George Bush cầm ngược quyển kinh Koran. Lấy ví dụ, cảnh George Bush đang tập ngắm, lấy mục tiêu là Bin Laden và Michael Moore. Và khi bạn đổi bức hình ông đang nhắm bắn, thế là bỗng dưng ông trông thật tàn nhẫn, và chắc cũng khó gần hơn. (Cười) Tony Blair trở thành chỗ gác chân, Rumsfeld và Bush cười đùa với hình Abu Ghraib phía sau, và tính nghiêm trang, hay trí tuệ, của Bush. nhân tiện bàn về chuyện bên lề, vâng, như chúng ta vẫn biết, là chuyện đang xảy ra trong các nhà tù. Và trên thực tế George Bush và Tony Blair vẫn vui đùa trước những chuyện này.

Và lời chỉ trích thật sự, bạn biết đấy, dựa trên hiểu biết của chúng ta về những người nổi tiếng, Jack Nicholson có thể dám làm chuyện gì trong cuộc sống người nổi tiếng. Và sự thật là ông đã từng, ông giận điên lên trên đường phố, và lấy gậy golf của mình đánh một tài xế khác mấy ngày sau. Ý tôi là, phải rất khó khăn để tìm ra những người đóng thế như thế này, nên tôi cứ liên tục tìm người trên phố và cố thuyết phục họ đến làm người mẫu cho những bức ảnh hay bộ phim của tôi. Đôi khi tôi tìm đến chính những người nổi tiếng đó, cứ nghĩ rằng họ chỉ là một người khác trông giống họ mà thôi, việc ấy thật xấu hổ. (cười)

Tôi cũng cộng tác với Guardian theo từng chủ đề-- mỗi tuần một trang trên báo của họ-- rất thú vị khi được sáng tác theo từng chủ đề Và đây, Jamie Oliver và bữa ăn tối ở trường; Bush và Blair gặp khó khăn với văn hoá đạo Hồi; toàn cảnh về vấn đề săn bắn, và việc hoàng gia từ chối ngừng săn bắn. Những chuyện về sóng thần. Và tất nhiên, Harry. Quan điểm của Blair về Gordon Brown, điều mà tôi thấy rất thú vị. Condi và Bush. Bức ảnh này, dù tôi quyết định đưa ra, đang bị hạn chế phát hành. Tôi chụp nó một năm trước-- và xem ý nghĩa đã thay đổi đến chừng nào, và chuyện tồi tệ đã xảy ra. Nhưng nỗi sợ hãi đã quẩn quanh tâm trí của chúng ta từ trước đó. Đó là lý do bức ảnh này ra đời một năm trước. Và ngày nay nó có ý nghĩa gì. Tôi sẽ cho các bạn xem qua những đoạn phim này.

Chris Anderson: Cám ơn.