Jane Chen: Hayotlarni saqlaydigan issiq mehr

Iltimos, ko'zinglarni yuminglar va qo'llaringlarni ochinglar. Qo'llaringizga nimani joylay olishingizni tasavvur qiling: olma, balki hamyoningizdir. Endi esa ko'zinglarni ochinglar. Hayotnichi? joylashtira olasizlarmi?

Hozir ko'rib turganingiz barvaqt tug'ilgan go'dak. Ko'rinishidan u hotirjam yotgan tuyuladi, aslida esa u hayot uchun kurashayapti, chunki u tana haroratini boshqara olmaydi. Chaqaloq shu qadar kichkinaki, tanasini iliq holda saqlashi uchun organizmida yetarli yog' yo'q. Shunisi achinarliki, har yili dunyo bo'ylab shunga o'hshash 20 million chaqaloqlar tug'iladi. Har yili shu chaqaloqlarning 4 millioni vafot etadi.

Lekin bundanda kattaroq muammo shuki shu vaziyatlardan yengib o'tib yashayotgan chaqaloqlar murakkab, uzoq muddatga cho'ziladigan sog'liq muammolari bilan o'sadilar. Chunki chaqaloqning hayotidagi birinchi oyda uning yagona vazifasi o'sishdir. Agar u gipotermiya bilan kurashayotgan bo'lsa, uning organlari normal holatda rivojlana olmaydi. Bu esa diabetdan yurak kasalliklarigacha, hattoki zaif ilmiy qobiliyat kabi sog'liq muammolarini keltirb chiqaradi. Agar shu chaqaloqlar issiq holatda saqlansa, bu muammolarning ko'pchiligining oldini olsak bo'ladi.

Bu esa inkubatorning asosiy vazifasi. Lekin an'anaviy inkubatorlar uchun elektr kerak va ularning narxi 20 ming dollargacha boradi. Shunaqa ekan, rivojlanayotgan davlatlarning qishloq joylarida bularni topolmaysiz. Natijada, ota onalar mahalliy usullarni qo'llaydilar, masalan, go'daklarining badanlariga issiq suv quyilgan shishalarni o'raydialr yoki mana bu yerda ko'rib turganingiz kabi chaqaloqlarni elektr lampalarining tagiga qo'yishdir- bu usullar foydasiz va havflidir. Men buni birinchi marta takror-takror ko'rganman.

Hindistonga bo'lgan birinchi sayohatimda, Sevita ismli bu yosh ayolni uchratdim. Uning barvaqt tug'ilgan kichkina chaqalog'i, Rani, yaqindagina dunyoga kelgandi. U chaqalog'ini yaqin atrofdagi qishloq shifoxonasiga olib bordi. Shifokorlar esa Ranini inkubatorga joylashtirish uchun shahar shifoxonasiga olib borishni tavsiya qilishdi. Ammo, u shifoxona to'rt soatdan ham ortiqroq masofada edi. Sevitaning u yerga boradigan hech qanday transport vositasi yoki mablag'i yo'q edi, shu bois chaqaloq hayotdan ko'z yumdi.

Shu va shu kabi ko'plab voqealardan o'rnak olib, mening guruhim va men bu muammoga mahalliy yechim kerakligini anglab yetdik. Elektrsiz ishlaydigan, ona yoki uy bekasi osongina foydalana oladigan asbob kerak, sababi hali ham, ko'pchilik go'daklar uylarida tu'gilishadi. Bizga qulay hajmda bo'lgan, sterillab, bir necha go'daklar uchun qayta ishlatsa bo'ladigan va AQSHdagi 20,000 dollarlik inkubatorga nisbatan juda ham arzon narxdagi asbob kerak edi.

Xullas, biz mana buni o'ylab topdik. Bu yerda ko'rib turganingiz inkubatorga aslo o'xshamaydi. Bu go'dakning uhlashi uchun mo'ljallangan kichkina sumkaga o'xshaydi. Buni to'liq ochishingiz mumkin. Bu suv o'tkazmaslik hususiyatiga ega. Ichki qismida qatlamlari yo'q, bu esa sterillash uchun oson bo'ladi. Lekin, buning siri mana bu parafinli sumkada. Bu agregati o'zgaruvchi material. Bu parafinga o'xshash modda, inson tana haroratida, ya'ni 37 daraja Celsiy da, erish hususiyatiga ega. Siz buni oddiygina issiq suv bilan eritishingiz mumkin. Erigandan so'ng, bir paytning o'zida 4-6 soatgacha muntazam bir hil haroratni saqlab tura oladi. So'ngra, parafinli sumkani qayta isitasiz. Bu yerdagi kichkina cho'ntakka joylashtirasiz va u chaqaloq uchun iliq mikro-muhit hosil qiladi.

Ko'rinishidan soddagina, lekin biz bir necha marta bu sohadagi shifokorlar va onalar bilan maslahatlashdik. Bu mahalliy xalqning ehtiyojlariga mos bo'lishi uchun hamma harakatlarni qildik. Bu mahsulotni Hindistonda 2010 yilda ishga tushirishni rejalashtiryapmiz. Narhi 25 dollar bo'ladi, ya'ni bu an'anaviy inkubator narxining 0.1 foizidir.

Keyingi besh yil ichida, umid qilamizki deyarli million chaqaloqning hayotini saqlay olamiz. Ammo, uzoq muddatli ijtimoiy ta'sir aholi o'sishini kamaytirishni maqsad qilgan. Bu esa hissiyotga qarshi tuyuladi, lekin chaqaloqlarning vafot etishi kamaygan sari, aholi soni ham kamayadi, chunki ota-onalar chaqaloqlarini vafot etish ehtimolligini o'ylamaydilar. Chaqaloqlarni isituvchi asbob va shunga o'xshash oddiy ixtirolar kelasi texnologiya uchun yangi yo'nalish namoyon qiladi, deb umid qilamiz: sodda, mahhaliy, arzon yechimlar ulkan ijtimoiy ta'sirga ega bo'lish hususiyatiga ega.

Buni tuzishda, biz asosiy qoidalarga rioya qildik. Biz Sevita kabi foydalanuvchilarni tushunishga harakat qildik. Biz mavjud narsaga moyil bo'lmadik. Aksincha, muammoning asl mohiyatini tushunishga harakat qilamiz. So'ngra, bu muammoni hal qilish uchun eng sodda yechimni o'yladik. Ishonamanki, shu usulda biz ko'pchilikka texnologiyani olib kela olamiz. Oddiygina "Embrace" inkubatorining mehri bilan, millionlab hayotlarni saqlay olamiz.