Wadah Khanfar: Arap dünyasında tarihi bir an

Tam olarak 10 yıl önceydi, Afganistan'daydım. Afganistan savaşının haberini yapıyordum, ve El Cezire'nin bir muhabiri olarak savaşın yol açtığı acı ve yıkıma şahit oldum. İki yıl sonra, diğer bir savaşın haberini yaptım - Irak'taki savaşın. Bu savaşın tam ortasında görevlendirilmiştim çünkü savaşı Irak'ın kuzey kesiminden takip ediyordum. Ve savaş bir rejim değişikliği ile bitti, tıpkı Afganistan'da olduğu gibi. Ve o kurtulduğumuz rejim aslında bir diktatörlüktü, otoriter bir rejimdi. O rejim yıllar boyunca ulusu, halkın ta kendisini, akıl almaz bir felce sürükledi. Ancak, dış müdahale sonucunda gelen değişim insanlar için daha da kötü sonuçlar yarattı. Dünyanın o köşesinde yaşanan felç ve aşağılık duygusunu derinleştirdi.

Yıllar boyunca, biz -Arap dünyasında ve Orta Doğu'da- otoriter rejimler altında yaşadık. Bu rejimler bu süreç boyunca bizde bir iz bıraktı. Ben şu an 43 yaşındayım. Geçtiğimiz 40 yıl boyunca, bizi yöneten kralların ve başkanların hep aynı yüzlerini gördüm. Etrafımızda sadece yıllanmış, yaşlı, otoriter, yolsuzluk içindeki rejimlere şahit oluyorduk. Ve bir an için düşünürdüm, topraklarımızda gerçek bir değişimin gerçekleştiğini görebilecek kadar yaşayacak mıyız? Dış güçlerin müdahalesinden, işgalin sefaletinden, topraklarımızı istila eden ve aşağılık duygusunu kamçılayan uluslardan bağımsız bir değişiklik gerçekleşecek mi? Iraklılar: Evet, Saddam Hüseyin'den kurtuldular, ama ülkelerinin yabancı kuvvetlerce işgal edildiğini gördüklerinde üzüntüye boğuldular, onurlarının yara aldığını hissettiler. Ve işte bu yüzden ayaklandılar. Bu yüzden kabul etmediler. Ve aslında diğer rejimler vatandaşlarına dediler ki, "Siz de Irak'ın başına gelenleri mi istiyorsunuz? Bir iç savaş, mezhepler arası katliam mı istiyorsunuz? Yıkım mı görmek istiyorsunuz? Ülkenizde yabancı askeri birlikleri mi görmek istiyorsunuz?" Ve insanlar kendi kendilerine düşündüler, "İkinci senaryoyu yaşamaktansa belki de içinde bulunduğumuz bu otoriter düzene katlanmalıyız." Bu görmüş olduğumuz en kötü kabustu.

10 yıldır, ne yazık ki, kendimizi şu durumda bulduk: Yıkımın, ölümün, mezhep çatışmalarının, ve vahşetin görüntülerini yayınlıyoruz. Bütün bunlar göz alıcı topraklarımızda - zamanında medeniyetin, sanatın ve kültürün yüzyıllarca beşiği olmuş topraklarımızda gerçekleşiyor. Şimdi sizlere şunu söylemek için burdayım: Hayalini kurduğumuz gelecek nihayet kapımıza kadar geldi. Yeni bir nesil - iyi eğitilmiş, birbirine bağlı, evrensel değerlerden ilham alan- ve küresel bir anlayış bizim için yeni bir gerçeklik yarattı. Yeni bir yol bulduk, hislerimizi ve rüyalarımızı ifade etmek için. Bu genç nesil dünyanın o köşesindeki uluslarımıza özgüvenlerini geri kazandırdı, bize özgürlüğün yeni anlamını söyledi ve bize sokaklara dökülmemiz için bize güç verdi Hiçbir şey olmadı. Ne şiddet ne başka bir şey... Sadece evinizden çıktınız, sesinizi yükselttiniz, ve dediniz ki "Biz bu rejimin sona erdiğini görmek istiyoruz."

Tunus'ta olan bu. Sadece birkaç gün içinde milyarlarca doları güvenlik birimlerine milyarlarca doları hapishanelerindeki düzeni korumaya akıtan Tunus rejimi dağıldı, yok oldu. Bu halkın sesi sayesinde oldu. Sokaklara inmeye ve seslerini duyurmaya niyetlenmiş insanları öldürmeye çalıştılar. İstihbarat ajansları insanları tutuklamak istediler. Facebook denen bir şey buldular. Twitter denen bir şey buldular. Bütün bunlara çok şaşırdılar. Ve dediler ki, "Bu çocuklar yanlış yönlendiriliyor." Bu yüzden, ailelerinden istediler ki sokaklara gitsinler ve çocuklarını toplayıp eve geri götürsünler. Söyledikleri buydu. Onların propagandası bu. "Bu çocukları eve götürün, çünkü onlar yanlış yönlendiriliyor." Ama evet, bu gençlik - evrensel değerlerden ilham alan, muhteşem bir gelecek hayal edecek kadar idealist ve aynı zamanda hayalgücü ile o hayale giden süreci dengeleyecek kadar realist olan bu gençlik - şiddete başvurmadı kaos yaratmaya çalışmadı. Bu genç insanlar evlerine gitmediler. Aslına bakarsanız aileleri sokaklara çıktı. Ama onları desteklemek için. İşte Tunus'taki devrimin hikayesi budur.

Biz El Cezire olarak yıllarca Tunus'ta yasaklandık ve hükümet hiç bir El Cezireli muhabirin orda olmasına izin vermedi. Fakat şunu keşfettik ki sokaklardaki insanlar, o insanların tümü bizim muhabirlerimiz. Basın merkezimizi resimler, videolar ve haberlerle dolduran onlar. Ve bir anda Doha'daki o basın odamız merkez oldu. Bütün bilgileri sıradan insanlardan alan bir merkez. Birbirine bağlı, hırslı ve aşağılık duygusundan sıyrılarak özgürlüğünü eline almış insanlar. Ve ardından şu kararı aldık: Haberleri gözler önüne sereceğiz. Sesini duyuramayan bu insanların sesi biz olacağız. Mesajlarını yayan biz olacağız. Evet, bu insanların bazılarının internete erişimi var, ama Arap dünyasında bu erişim çok çok kısıtlı. Yaşadığımız onca problemin sonuçlarından biri... Ama El Cezire insanların sesini aldı ve yükseltti. O sesi Arap dünyasındaki her bir odada duyurduk ve İngilizce kanalımız sayesinde uluslararası ve küresel boyuta çektik.

O zaman insanlar hissetmeye başladılar, bu sefer yeni bir şey oluşuyor. Ve o zaman Zeynel Abidin Bin Ali ayrılmaya karar verdi. Ardından Mısır başladı, ve Hüsni Mübarek ayrılmaya karar verdi. Ve şimdi gördüğünüz gibi Libya. Ondan sonra sıradaki Yemen. Ve şu duyguyu bulmaya, tekrardan keşfetmeye çalışan daha nice ülkeler: "Nasıl harikulade, barışçıl ve hoşgörülü bir gelecek hayal ederiz?" Size bir şey söylemek istiyorum, Internet ve dijital bağlantı yeni bir zihniyet yarattı. Fakat bu zihniyet içinden çıktığı toprağa ve ülkeye sadık kalmaya devam etti. Bu zihniyet fark yarattı, kendinden önceki değişiklik girişimlerinden ayrıldı. Önceleri şöyle sanırdık -hükümetler de öyle derdi- değişiklik bize dışarıdan dayatılıyor, ve bazen doğruydu da. Ama insanlar bunu reddetti. Çünkü bunun kendilerine yabancı olduğunu düşündüler. Biz her zaman inandık ki değişim içeriden alev almalı, değişim bir uzlaşma olmalı, kültür ve kültürel çeşitlilik ile geleneksel ve tarihsel kaderimiz arasında bir uzlaşma. Ancak aynı zamanda, evrensel değerlere açık, dünya ile bağlı ve dışarıya hoşgörülü olmalı. Ve şu an bu Arap dünyasında gerçekleşiyor. Bu öyle doğru ve gerçek bir an ki tüm bu anlamların biraraya geldiğini ve bir başlangıç yarattığını görüyoruz. Bu bölgede doğan muhteşem bir dönemin başlangıcı...

Peki seçkinler bununla nasıl başa çıktı? Sözde politik seçkinler? Facebook'un önünde Tahrir Meydanı'na develeri getirdiler. El Cezire'nin önünde aşiretçilik yapmaya başladılar. Ve bunu başaramayınca, Tel Aviv'den yükselen komplo teorileri hakkında konuşmaya başladılar. Amaçları Arap dünyasını bölmekti. Batı'ya şunu demeye başladılar: "El Kaide'ye dikkat edin. El Kaide bölgelerimizi ele geçiriyor. Bunlar İslamcılar, yeni Imaras oluşturmak istiyorlar. Bu insanlara dikkat. Onların geliş amacı sizin medeniyetinizi yerle bir etmek. Neyse ki, artık insanlar aldanmıyor. Çünkü bu bölgedeki yozlaşmış seçkinler insanları ayartma gücünü bile yitirmişler. Bu gerçeklikle nasıl başa çıkacaklarını hayal edemediler ve edemiyorlar. Kaybolmuşlar - insanlarından, kitlelerden ayrı düşmüşler. Şimdi onları ardı ardına yıkılırken görüyoruz.

El Cezire bir devrim aracı değil. Biz devrim yaratmıyoruz. Ancak, bu büyüklükte bir olay karşısında haberin merkezindeyiz. Mısır'dan uzaklaştırılmıştık, ve muhabirlerimizin bazıları tutuklanmıştı. Ama kameramanlarımızın çoğu ve gazetecilerimiz, onlar Mısır'da gönüllü olarak yeraltına gittiler, Tahrir Meydanı'nda olan biteni bildirmek için. 18 gün boyunca kameralarımız canlı yayın yaptı, Tahrir Meydanı'ndaki insanların seslerini duyurdu. Bir gece hatırlıyorum, cep telefonumdan biri aramıştı - Tahrir Meydanı'ndan arayan tanımadığım biri - Bana dedi ki, "Sizden rica ediyoruz, kameraları kapatmayın. Eğer bu gece kameraları kapatırsanız, kıyım olacak. Siz bizi koruyorsunuz, Tahrir Meydanı'nda olanları göstererek... Sorumlu hissettim. Ordaki muhabirlerimizi ve haber merkezimizi arayıp onlara şunu söyledim: "Elinizden geleni yapın, gece boyunca kameraları açık tutun, çünkü insanlar birileri onların hikayesini anlatırken güvende hissediyorlar.

Yani bir şansımız var, dünyanın o köşesinde yeni bir gelecek yaratmak için. Bir şansımız var, gidip oranın geleceğinin dünyaya açık olduğunu düşünmek için. İran'da yapılan hatayı tekrarlamayalım, Misdaq devrimini. Kendimizi özgür kılalım - özellikle de Batı'da. Dünyanın o köşesine petrol kaygılarımızla bakmayı bırakalım. İstikrar ve güvenlik kaygısı ile de bakmayalım. Otoriter rejimlerin istikrar ve güvenlik anlayışı terorizm, şiddet ve yıkım dışında hiç bir şey yaratamaz. İnsanların kararını kabul edelim. Onlara geleceklerini yönetsin diye, istediğimiz kişiyi dayatmayalım. Gelecek insanların kendilerince yönetilmeli. Bazen bizi şimdilik korkutan seslere sahip olsalar bile. Ama demokratik değerler ve seçme özgürlüğü, Orta Doğu'yu salladıkları şu noktada, Dünya için, Batı için, ve Doğu için en iyi seçenektir. Bu; istikrarı, güvenliği, kardeşliği ve hoşgörüyü Arap dünyasında görebilmemiz, şiddeti ve terorizmi bir kenara bırakabilmemiz için bir fırsattır. Bu insanlara destek olalım. Bu insanlar için ayağa kalkalım. Ve sığ bencilliğimizden sıyrılıp, o bölgenin insanları ile değişimi kucaklayalım. Muhteşem bir geleceği, umudu ve hoşgörüyü hep beraber kutlayalım. Gelecek kapımızda, Ve gelecek şu anda. Sizlere çok teşekkür ediyorum.

(Alkışlar)

Çok teşekkür ederim.

(Alkışlar)

Chris Anderson: Sizin için birkaç sorum olacak. Buraya geldiğiniz için teşekkür ederim. Bu gerçekleşen olayların tarihsel önemini nasıl ifade ederdiniz? Yılın haberi, son on yılın haberi, yoksa bunların da ötesinde bir şey mi?

Wadah Khanfar: Aslında, bu bugüne kadar yaptığımız haberlerin en büyüğü olabilir. Birçok savaşı haber yaptık. Sayısız trajediyi, sayısız problemleri, bölgedeki çatışma bölgelerini ve sıcak noktaları duyurduk. Çünkü bunların tam merkezindeydik. Fakat bu bir hikaye - harika bir hikaye, güzel bir hikaye. Bu sadece haberini yapmak zorunda olduğunuz için duyurduğunuz bir olay değil. Sizler tarihte bir değişime şahit oluyorsunuz. Yeni bir dönemin başlangıcına şahit oluyorsunuz. Ve tüm hikaye bundan ibaret.

CA: Batı'da hala bu konuya şüpheci yaklaşan, veya bunun sadece bir geçiş süreci olduğunu, ardından bir kaosun geleceğinden endişe edenler var. Siz gerçekten Mısır'da şu anda demokratik bir seçim gerçekleşirse, bir hükümetin oluşacağına ve bize heyecanla anlattığınız değerleri benimseyeceğine inanıyor musunuz?

WK: Aslında insanlar, Hüsnü Mübarek'in rejiminin devrilmesinden sonra, belli gruplar ve konseyler halinde organize olarak bu dönüşüme göz kulak oluyorlar ve ve işleri rayına oturtmaya çalışıyorlar. Amaçları demokrasinin değerlerini uygulamak fakat aynı zamanda bu dönüşümü akılcı ve rasyonel olarak gerçekleştirmek, düzenden sapmamak. Bana göre, bu genç insanlar sadece politik seçkinlerden değil, entellektüel seçkinlerden, hatta -politik partiler de dahil- muhalif liderlerden de bilgeler. Bulunduğumuz şu noktada, Arap dünyasındaki gençlik çok daha bilge ve değişimi getirebilecek kapasitede. Yıllanmış politik, kültürel ve ideolojik rejimlerle karşılaştırırsak.

(Alkışlar)

CA: Bizler politik olarak dahil olacak veya müdahale edecek değiliz. Burada, TED'deki insanlar, Batı'daki insanlar bölgede olanlara inanıyor, bağlantı kurmak ve fark yaratmak istiyorlarsa ne yapmalılar?

WK: Bana göre biz Arap dünyasında çok önemli bir şeyi keşfettik, İnsanların önem verdiğini, insanların bu değişimi ciddiye aldığını. Seyirciler arasında bizimle olan Mohamed Nanabhay, Aljazeera.net'in başı, bana dedi ki web sitemize giriş %2500'lük bir artış gösterdi, dünyanın dört bir yanından. Bunun %50'si Amerika'dan geliyor. Şunu farkettik, insanlar önem veriyor, insanlar bilmek istiyor - yayınımızı Internet aracılığıyla takip ediyorlar. Ne yazık ki ABD'de, şu an Washington D.C. dışında yer almıyoruz, El Cezire İngilizce olarak. Ama şunu söyleyebilirim ki şimdi sokaktaki insanlarla buluşup kutlama, onlara desteğimizi gösterme, evrensel duygularımızı ifade etme, zayıfı ve ezileni destekleme ve hepimiz için daha iyi bir gelecek yaratma zamanı...

CA: Evet Wadah, TED topluluğuna dahil bir grup üye, TEDX Kahire, biz konuşurken toplanmış durumdalar. Orda hoparlörleri de bulunuyor. İnanıyorum ki konuşmanı duydular. Onlara ve hepimize ilham verdiğin için teşekkür ediyorum. Çok teşekkür ederim.

(Alkışlar)