Follow TED
Be the first to know about new TEDTalks, TED news and other announcements.
Click on any phrase to play the video from that point.
Son 20 yıldır puzzle dizayn ediyorum. Bugün de, sizleri, yaptığım ilk puzzledan bugün ne yaptığıma kadar ufak bir yolculuğa çıkarmaya geldim. Kitaplar ve basılı medya için puzzlelar tasarladım. Discover Magazine'in puzzle köşe yazarıyım. 10 yıldır bu işi yapıyorum. Aylık puzzle dergim var. Oyuncaklar yapıyorum. Çalışmalarımın büyük bir bölümü bilgisayar oyunlarında. Bejeweled için puzzlelar tasarladım. (Alkışlar) Bejeweled'i ben yaratmadım. O konuda
alkış kabul edemem. İlk puzzle'ım, altıncı sınıfta iken, öğretmenim dedi ki, " Hadi bakalım, el işleri ile uğraşmayı seviyor. Pano için onun el işi kağıdından harfler kesmesini isteyeceğim." Bunun harika bir görev olduğunu düşündüm. Ve işte yaptığım harf. Onunla oyalanmaya başladım. Bu harfi oluşturdum. Bu alfabeden sadece bir kez katlanarak oluşturulmuş bir harf. Sorumuz şu, eğer katlamasaydık bu hangi harfti? İpucu: "L" değil. (Gülüşmeler) Tabii ki "L" olabilirdi. Başka ne olabilir? Evet, bir çoğunuz buldunuz. Oh, evet. Akıllıca.
Bu ilk puzzle'ımdı. Büyüsüne kapıldım. Yeni bir şey bulmuştum, çok heyecanlanmıştım çünkü çengel bulmacalar yapmıştım ama bu bir başkasının matrisinin içini doldurmak gibiydi. Orijinal bir şeydi. Büyüsüne kapılmıştım gerçekten. Scientific American'da Martin Gardner'ın köşe yazısını okudum. Devam ettim ve sonunda tüm zamanımı buna adamaya karar verdim.
Şİmdi ara verip, puzzle ile neyi kastettiğimi söylemeliyim. Puzzle doğru bir cevabı olan, çözülmesi eğlenceli bir problemdir. "Çözülmesi eğlenceli", günlük problemlerin aksine, açıkçası günlük olanlar, pek iyi tasarlanmış puzzlelar değiller. Bir çözümleri olabilir. Uzun bir zaman alabilir. Kimse kurallarını kesin olarak belirlemedi. Bunu kim tasarladı? Bu şey gibi, hayat çok iyi yazılmış bir hikaye değildir, o yüzden filmler için yazarları işe almamız gerekir.
Ben de günlük problemleri alıp onları puzzle haline getiriyorum. Ve "doğru cevap" tabii ki birden fazla doğru cevap olabilir, birçok puzzle'ın birden fazla var. Ama bu diğer oyun türlerinin aksi durumda, oyunlar, oyuncaklar oyuncaktan kastım, tam bir hedefiniz olmadan oynadığınız şeyler. Legolardan bir tane yaratabilirsiniz. İstediğinizi yapabilirsiniz. Ya da satranç gibi rekabet içeren oyunlar, bir şey çözmeye çalışmıyorsunuz. Bir satranç puzzle'ı yapabilirsiniz ama aslında amacınız diğer oyuncuyu yenmektir.
Puzzle'ı bir sanat çeşidi olarak düşünüyorum. Çok eskilerden. Yazılı tarihin gittiği kadar eskilere gidiyor. Çok küçük bir tür, şaka, şiir, şarkı veya kart numaraları gibi, az yer kaplayan bir tür. En kötüsü, atılabiliyorlar, sadece eğlence içinler. Ama en iyisi de daha fazlasına ulaşabilirler ve hatırlanabilir bir intiba yaratabilirler. Birazdan göreceğiniz gibi kariyerimin gelişimi hatırlanabilir etkisi olan puzzleları yaratmaya çalışarak geçti.
İlk zamanlarda bir şey fark ettim, bilgisayar oyunları yapmaya başladığımda yarattığım puzzleların insanların algısını değiştirdiğini fark ettim. Nasıl olduğunu göstereceğim. Burada ünlü bir tanesi. Burada iki farklı profil var, siyah veya beyaz bir vazo ortada. Buna figür-zemin ilüzyonu deniyor. M.C. Escher bunu bazı müthiş çalışmalarında kullandı. Burada Gece ve Gündüz var. Bu da benim figür ve zeminle ile yaptığım bir çalışma. Burada "figure" yazısı siyah.. Burada "figure" yazısı beyaz. Ve hepsi aynı dizaynın parçası. Birinin arka fonu diğerinin kendisi. Aslında "figure" ve "ground" kelimelerini denedim. Ama fark ettim ki yapamıyorum. Problemi değiştirdim. Hepsi "figure" oldu. (Gülüşmeler)
Birkaç farklı çalışma. Burada benim adım. Böyle yapınca ilk kitabımın adı, "Inversions". (Ters çevrilmişler) Bu tür şeyler şimdi "ambigram" olarak anılıyor. Birkaç farklı çalışma daha göstereyim. Burada birden ona sayılar var, sıfırdan dokuza rakamlar. aslında. Buradaki her harf bir rakam aynı zamanda. Geleneksel anlamda bir ambigram denilemez buna. Ambigramın sınırlarını zorlamayı seviyorum.
Burada "mirror" kelimesi. Hayır, yukarıdan aşağıya değil. Bu şekilde aynısı oluyor. Ve Media Lab'dan RISD'nin başına atanan harika meslektaşım John Maeda. Onun için bunu yaptım. Bir nevi görsel canon. (Gülüşmeler) Geçenlerde "Magic" (Sihir) dergisinde sihirbazların isimlerini içeren birçok ambigram yaptım. Burada Penn ve Teller, yukarıdan aşağıya bakıldığında aynı. Bu benim puzzle dergimde çıktı. Slidelara geri dönelim. Çok teşekkür ederim.
Bunlara bakmak çok eğlenceli. Bunu nasıl interaktif hale getirirdiniz? Bir ara ben arayüz dizayn ediyordum. Yani etkileşim hakkında çok düşündüm. Kolaydan başlayalım, vazo ilüzyonunu ele alalım, sağdakini ele alalım. Şİmdi, eğer siyah vazoyu kaldırırsanız tepedeki şekil gibi gözükür. Beyaz alanı kaldırırsanız en alttaki gibi gözükür. Bunu fiziksel olarak yapamazsınız ama bir bilgisayarda yapabilirsiniz. O yüzden bilgisayara geçelim.
Burada, figür zemin şekli. Amacımız soldaki parçaları alıp sağdaki ile aynı şekli oluşturmak. Bu da az önce söylediğim kuralı takip ediyor, beyazlar tarafından çevrilmiş herhangi bir siyah alan kaldırılabilir. Bu aynı zamanda beyazlar için de geçerli. Burada ortada beyaz bir alan var ve onu kaldırıyoruz. Bir adım daha ileri gidelim. Burada -- birkaç parça var. Bir araya getirelim, bu şimdi aktif bir parça. Gerçekten bir kişinin algısına dahil olup onun bu tür şeyleri tecrübe etmesini sağlayabilirsiniz. Bu eski bir vecize gibi "birisine bir şeyi söyleyebilir ve gösterebilirsiniz ama eğer onu yaparlarsa gerçekten öğrenmiş olurlar."
Burada yapabileceğiniz bir başka örnek. Rush Hour adlı bir oyun var. Rubik küpünün yanında puzzle dizaynı için gerçekten bir başyapıt. Burada her yerde arabaların bulunduğu kalabalık bir park alanı var. Amaç kırmızı aracı dışarı çıkarmak. Bu blokları kaydırma puzzleı. Think Fun şirketi tarafından yapıldı. Çok iyi yapılmış bir puzzle, çok seviyorum.
Bir kez oynayalım. Bu çok basit bir puzzle. Aslında, bu çok basit, bir parça daha ekleyelim. Pekala, bunu nasıl çözerdiniz? Maviyi yolumuzun üstünden kaldırırız. Biraz daha zorlaştıralım. Hala oldukça basit. Biraz daha, biraz daha zorlaştıralım. Şimdi bu biraz daha zor. Burada ne yapacağınızı biliyor musunuz? İlk hamlemiz ne olacak? Sağdaki lavanta renkliyi hareket ettirmek için maviyi hareket ettiriceksiniz. Bunun gibi hiç çözülemeyecek puzzlelar yapabilirsiniz. Bu dördü bir fırıldak ile bağlanmış durumda; onları ayıramazsınız.
Bunun devamını yapmak istedim. Orijinal fikir bana ait değil. Ama bu da başka bir yol. Devamını yaratmak için bir yaratıcı olarak çalışıyorum. Bunu yaptım. Bu Railroad Rush Hour. Bu benim eklediğim yeni bir parça haricinde aynı oyun, dikey ve yatay hareket edebilen bir kare parça. Diğer oyunda arabalar sadece ileri geri hareket ediyor. Bunun için birçok farklı seviye düzenlenmiş Şimdi ben bunu okullar için yapıyorum. Ve de bu onlara sadece puzzle'ı nasıl çözeceklerini değil, aynı zamanda çözmek istedikleri matematik puzzlelarını, bilim sorularını, veya diğer alanlardakilerin nasıl çözüleceklerini gösterecek.
Kendi yaratma hevesim kadar sizlerinde onu yaratmayı öğrenmeniz için çok hevesliyim. Gary Trudeau kendini araştımacı karikatürist olarak tanımlıyor. Karikatürü yapmadan önce birçok araştırma yapıyor. Discover Magazine'de ben de bir araştırmacı puzzle tasarımcısıyım. Gen dizilimi konusu ile ilgiliyim. "Nasıl olur da, bir DNA çiftine dayanan bir dizilim ile ortaya çıkarız?" diye düşündüm. DNA'yı açın, ve parçaları teker teker sıralayın, sonra çakışanlar için bir göz atın, ve onları köşelerde eşleştirin. Şöyle düşündüm, "Bu bir çengel bulmaca gibi, çakışan parçaları haricinde."
Bu da Discover Magazine için yaptığım çalışma. Ve bu dergide çözülebilmeli. Yani parçaları kesip onların yerini değiştiremezsiniz. İşte burada, 9 parçalı olanı. Ve onları buraya yerleştirmeniz gerekiyor. Ve de kenarlarında çakışan parçaları seçmeniz gerekiyor. Sadece bir çözümü var. Çok zor değil. Ama biraz sabır gerektiriyor. Ve bittiğinde, bu hale geliyor, burada da eğer gözlerinizi kısıp bakarsanız, "helix"(Sarmal) kelimesini görüyorsunuz. Diğer yolla denemek yerine içerik ile ortaya çıkarılan puzzle formu bu.
Burada birkaç tane daha var. Bu fizik bazlı bir puzzle. Bu hangi yöne düşecek? Biri 22,5 kilo, biri 13 kilo diğeri de 4,5 kilo. Ve hangisinin ne kadar ağır geldiğine göre, farklı yönlere düşecekler. Bu da renk karmaşasına dayalı bir puzzle. Bu görüntüyü, cam göbeği,mor, sarı, siyah renklerine ayırdım ve ayırdıklarımı karıştırınca bu garip resmi elde ettim. Bu resmi elde etmek için hangi renkler birbirine karıştırıldı? Sizi renkler konusunda düşündürecektir.
Son olarak, bu aralar ne yapıyorum. ShuffleBrain.com, eşim Amy-Jo Kim ile başlattığımız websayfası. O da kendi çalışmaları hakkında bir konuşma yapabilir. Burada sosyal medya için akıl oyunları yapıyoruz. Bu ne demek açıklayacağım. Üç eğilime bakıyoruz. Oyun endüstrisinde şu an da neler olduğunu gösteren şeyler. İlki, uzun bir süre için bilgisayar oyunları Doom gibi oyunlar olarak görüldü, bir yere gidip ateş ediyorsunuz, çok vahşi, çok hızlı, gençleri hedef alan bir oyun. Değil mi? Oyunları oynayanlar onlar.
Ama ne oldu? Bu değişiyor. Bejeweled büyük bir başarıydı. Sıradan oyunlar düşüncesini gerçekten alt üst etti. Esas oyuncuları 35 yaş üstü bayanlar. Sonra geçenlerde Rock Band büyük bir başarı sağladı. Başkaları ile birlikte oynadığınız bir oyun. Fiziksel bir oyun. Hiç geleneksel oyunlara benzemiyor. Bu da elektronik oyunlarda hakim olmaya başlayan durum.
Bunların arasında garip bir şeyler oldu. Bir de oyunlar arasında sizin için iyi olanlar var. Neden? Artık yaşlanıyoruz, sağlıklı yemekler yiyoruz, egzersiz yapıyoruz. Peki ya aklımız? Anne babalarımız Alzheimer oluyor. Daha iyi halde olmalıyız. Ortaya çıktı ki çengel bulmaca çözmek Alzheimer'ın bazı etkilerinde uzak durmamızı sağlıyor. Bizim de Nintendo DS'nin çıkardığı çok başarılı Brain Age gibi oyunlarımız var bu yüzden. Birçok insan Sudoku çözüyor. Aslında bazı doktorlar hastalarına öneriyor.
Sonra bir de sosyal medya var, İnternet'te gerçekleşen olaylar var. Artık herkes kendini yaratıcı olarak görüyor, sadece bir izleyici olarak değil. Bu ne anlama geliyor? İşte geldiğini gördüğümüz şey. Sağlıklı bir yaşam tarzına uygun oyunlar. Hayatımızın bir parçası. Farklı bir şey olmak zorunda değiller. Ve sizin için iyi oldukları gibi eğlenceliler de. Ben bir puzzle çocuğuyum. Eşim sosyal medya konusunda bir uzman. Biz de yeteneklerimizi birleştirme kararı aldık.
İlk oyunumuzun adı Photo Grab. Oyun 1 dakika 20 saniye sürüyor. Bu oyunu ilk kez oynayışınız. Tamam. Görelim bakalım ne kadar iyisiniz. Üç görüntü var burada. Hepsi için 24 saniyemiz var. Bu nerede? Hızlı olmaya çalışacağım. Ama görürseniz cevabı bağırın. Aşağı mı, tamam, nerede bu? Oh tamam. Burada, tamam. Sanırım bu parça. Bize yardım eden bir çemberimiz var. Bu onun saçı. Birçok figür-zemin problemi bulabilirsiniz. Bu kolay. Tamam. Sıradaki. Tamam, bu lens. Herhangi biri? Siyah bir şekle benziyor. Nerede bu? Bunun köşesi. Bu görüntüyle daha önce oynamıştım, ama puzzleı ben hazırlamış olsam bile -- Ve kendi resimlerinizi de buraya yükleyebilirsiniz. Bunu yapan dünyanın her yerinden insanlar var.
İşte burada. ShuffleBrain.com'u ziyaret edin. Eğer kendiniz denemek isterseniz. Teşekkür ederim. (Alkışlar)
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
2008 EG konferansında, ünlü puzzle tasarımcısı Scott Kim bizleri puzzle-yapıcıların aklına sokuyor. Kariyerindeki çalışmalardan örnekler veriyor, en ünlü puzzle türlerini tanıtıyor ve çalışmalarına ilham veren şeyleri bizlerle paylaşıyor.
Scott Kim designs puzzles in the spirit of MC Escher's art and Tetris -- visually stimulating, thought provoking and suffused with broad appeal. Full bio »
Translated into Turkish by yasin alp aluç
Reviewed by Sancak Gülgen
Comments? Please email the translators above.
16:37 Posted: Jul 2007
Views 660,375 | Comments 107
21:06 Posted: Oct 2008
Views 542,352 | Comments 131
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign out.