Rogier van der Heide: Işık neden karanlığa ihtiyaç duyar

Ekranda güzel bir açıklama var diyor ki, ''Işık ambiyansı yaratır, ışık boşluğu hissetmeyi sağlar, ve ışık aynı zamanda yapının ifade biçimidir.'' Bu benim tarafımdan söylenmedi. Tabi ki ünlü mimar, Le Corbusier tarafından söylendi, Burada güzel binalarından bir tanesinde ne demek istediğini görebilirsiniz -- Notre Dame du Haut Ronchamp şapelinde -- orada ışığı yaratıyor çünkü aynı zamanda karanlık da var. Ve bence bu 18 dakikalık konuşmanın özü sağlıklı ve bizim için iyi olan kaliteli ışıklandırma uygun karanlık olmadan olmaz.

Bu nomalde ofislerimizi aydınlatma tarzımız. Işığın lüksünün ve dağılımının iyi olmasını bize öğütleyen kodlarımız ve standartlarımız var. Bu düzgün bir sıra halindeki lambalarla bir duvardan diğerine düzgün dağılımlı ışıklandırmayı nasıl yaptığımızdır. Ve bu size gösterdiğim Le Corbusier'den oldukça farklı. Bu kodları ve standartları Roma'daki Panteon'da uygulasak asla böyle gözükmezdi, çünkü bu kendi başına dönen güzel ışık özelliği sadece o ortamda aynı anda karanlık da olduğu için oluşabiliyor. Ve Santiago Calatrava'da az çok aynı şeyleri söylüyor diyor ki, ''Işık, binalarımda konfor için yapıyorum.'' Ve onun konfordan kastı bir çeşit yemeğe zıt olarak beş çeşit yemek değildi, demek istediği konforun insanlar için binanın kalitesi olduğuydu. Demek istediği, gökyüzünü görebilirsiniz ve güneşi deneyimleyebilirsiniz. Ve o gökyüzünü görebileceğiniz bu muhteşem binaları yarattı, güneşi deneyimleyebileceğiniz, inşa edilen çevrede bize daha iyi bir yaşam sunan, ışığın parlaklığı ile ve aynı zamanda gölgeleri ile olan ilintisi sayesinde.

Bütün bunların kaynağı tabi ki güneş. Ve bu güneş görseli diyebilir ki güneş şeytani ve agresiftir. Ama unutmamalıyız ki bu gezegenin bütün enerjisi güneşten geliyor. Ve ışık o enerjinin tek gösterimi. Güneş dinamik içindir, renk değişimleri için, güneş çevremizdeki güzeliik içindir, tıpkı bu binadaki gibi -- Atlanta'daki High Müzesi, İtalya'dan Renzo Piano tarafından yapılmış, Arup Işıklandırma ile beraber, Çatıdaki bütün bu güzel açıklıklar sayesinde güneşin dışarıda yaptıklarına boşluk boyunca tepki veren, çok iyi bir ışıklandırmayı oluşturdular. ışıklandırma mühendislerinden oluşan çok parlak bir takım. Yani indirekt olarak, güneşi görebiliyorsunuz. Ve yaptıkları şey müzenin ziyaretçilerini saran boşluğun kalitesini artırmak üzere dahili inşa elementi yaratmaktı. burada görebileceğiniz bu gölgeyi oluşturdular, güneşi kapatan, ama gökyüzünden gelen güzel ışığa açık olan. Ve burada da güzel tasarım sürecini nasıl işlediklerini görebilirsiniz fiziksel modeller ile beraber nicel olarak, aynı zamanda nitel olarak, tamamen dahili ve tamamen bütünsel final çözümüne erişmek için mimari ile beraber. Kendilerine yol boyunca birkaç hata yapma izni verdiler. Burada gördüğünüz üzere, yerde biraz doğrudan ışık var, ama bunun nereden geldiğini kolayca anlayabilirler. Ve bu binadaki insanların güneşten gerçekten keyif almalarını sağlayabilirler güneşin iyi tarafını.

Ve güneşten keyif almak tabi ki birçok yolla olabilir. Tam bu şekilde olabilir, ya da bu şekilde, ki bu daha tuhaf, ama bu 1963'te -- ABD'deki bir güneş tutulmasını izlerken. orası sadece biraz daha parlak, yani bu insanlar çok merak uyandırıcı bir yol bulmuşlar. Bu, bence, demek istediğim şeyin güzel bir gösterimi -- güneşin güzel dinamği, bunları binalara getiriyor, hayatımızı iyileştiren, inşa edilmiş çevremizin kalitesini oluşturuyor. Ve aydınlıkla ilgili olduğu kadar karanlıkla da ilgili, tabi ki, çünkü diğer türlü bu dinamikleri göremezsiniz.

Kounuşmanın başında gösterdiğim ofisin tersine, White Group'a ait olan bu ofiste. Onlar yenilenebilir enerji danışmanlığı işindeler. Ve gerçekten yapmak istedikleri şeyi gösteriyorlar, çünkü ofiste elektrik aydınlatması yok. Sadece bir tarafta bu büyük, cam pencere var güneş ışığının içerideki boşluğa girmesine izin veriyor güzel bir kalite ve güzel bir dinamik aralığı oluşuyor. Yani bir taraf çok karanlık olabilir, işinizi yaparsınız, ya da öbür taraf aydınlık olabilir, ve işinizi yaparsınız. Ama aslında insan gözü anlaşılmıştır ki kuvvetli bir biçimde asla sıkıcı olmayan asla cansız olmayan bu çevreyi yaratan farklı ışık koşullarına uyumluluk gösteriyor, ve bu yüzden hayatımızı iyileştirmemize yardım ediyor.

Bu kişiyi size kısa bir biçimde tanıtmalıyım. Bu Richard Kelly 100 sene önce doğmuş birisi, ki onu bu yüzden anlatıyorum, çünkü bir çeşit anma yılı bu. 1930larda, Richard Kelly modern ışıklandırma tasarımı için bir metodoloji tarif eden ilk kişiydi. Ve üç terime isim koydu, ''odaksal parlaklık'', ''ortam ışıldaması'' ve ''parlaklığın oyunu'' mimaride ışık ile ilgili çok farklı fikirlerdi bunlar hep beraber bu güzel deneyimi yaptılar.

Odaksal parlama ile başlayalım. Bunun gibi birşeyi kastediyordu -- ışığın boşluğa yön verdiği ve etrafında dolaşmanıza izin verdiği bir yer. Ya da bunun gibi, kendisinin yaptığı bir ışıklandırma tasarımı General Motors için, teşhir alanı için. Ve o mekana girersiniz, ve ''Bu çok etkileyici'' dersiniz, çünkü bu odak noktası, ortadaki devasa ışık kaynağı. Benim için bu tiyatral birşey, ve ona daha sonra döneceğim. Sanatçının üzerindeki spot ışığı odaklanmanıza yardım eder. Bulutların arasından çıkıp karayı aydınlatan bir güneş ışığı demeti de olabilir, daha karanlık bir çevreye göre aydınlatan. Ya da günümüzde, alışveriş ortamında -- ürünü ışıklandırmak ve etrafında dolaşabilmeniz için vurgulamak olabilir.

Ortam aydınlığı ise çok farklı birşeydir. Richard Kelly onu sonsuz birşey olarak görmüştür, odaksız birşey, bütün detayların sonsuzlukta çözündüğü birşey. Ve ben bunu çok konforlu bir ışıklandırma olarak görüyorum, rahatlamamızda ve düşünmemizde bize yardımcı oluyor. Aynı zamanda şöyle birşey de olabilir: Londra'daki Ulusal Bilim Müzesi, mavi renk bütün deneyleri ve galerileri büyük bir seferde kaplıyor.

Ve son olarak, Kelly'nin parlaklığın oyunu tavrı. Hong Kong'da ufkun görünümü, ya da belki opera evindeki avize, ya da buradaki salon, iyinin sonundaki muhteşem, oyuna teşvik eden bir dekorasyon, mimari çevreye sadece bir eklenti olarak söyleyebileceğim birşey. Bu üç farklı element, birlikte daha iyi hissetmemiz için ışıklandırma çevresi inşa ediyor. Ve bunları sadece karanlıktan oluşturabiliriz. Ve bunu ileride anlatacağım. Ve burada da herhalde Richard Kelly (soldaki) Ludwig Mies Van der Rohe'ye birşeyler anlatıyor. Ve arkalarında, Seagram Binasını görüyorsunuz, daha sonraları modern ışıklandırma tasarımının ikonu haline geldi.

O zamanlar, ışık terapisi ile ilgili erken denemeler de vardı. ABD Tıp Kütüphanesinin bir fotoğrafını görebilirsiniz, insanlar daha iyi olmak için güneşte tutuluyorlar. Size bugün ışığın sağlık ile olan ilgisinin biraz daha farklı tarafını anlatacağım. Günümüzdeki tıpta, ışığın neredeyse tamamen biyokimyasal olarak algılanması var. Ve fikir şu ki,birşeylere baktığımız zaman bize en çok sarı ışık yardımcı olur, en çok sarı ışığa hassasızdır. Ama sirkadyen ritimlerimiz, ki uyanmaya, uyumaya, farkında olmaya rahatlamaya ve bunun gibi şeylere yardımcı olan ritimlerdir, bunlar fazlaca mavi ışıktan etkileniyorlar. Ve çevremizdeki mavi ışığın miktarının ayarlanması ile, insanların rahatlamasına ya da farkında olmasına, uyumasına ya da uyanık kalmasına yardım edebilriz. Ve belki de, yakın gelecekte, ışık hastanelerde insanları daha kısa sürede iyi edecek, daha çabuk taburcu olmalarını sağlayacak. Belki uçaklarda, bu sayede jetlagin üstesinden geleceğiz. Belki de okulda, çocukların daha iyi öğrenmelerine yardım edebiliriz çünkü daha iyi odaklanabilirler. Ve daha birçok uygulama hayal edebilirsiniz. Ama hayatımızın kalitesini ilgilendirecek şekilde ışığın ve karanlığın kombinasyonu hakkında daha fazla konuşmak istiyorum.

Işık aynı zamanda sosyal kaynaşma için -- etrafımızdaki birçok özelliği ile ilişkiler yaratır. Birbirimize söylecek şeylerimiz olduğu zaman etrafında toplandığımız şeydir ışık. Ve hepsi de bu evren ile ilgilidir. Ama bu evrene gece baktığınız zaman, bu şekilde gözükür. Ve de bence bugünkü konuşmada en etkileyici görüntü bu. Çünkü buradaki bütün ışıklar göküzüne gidiyor. Olması gereken yere, yeryüzüne dönmüyor. Asla insanların yararına değil. Sadece karanlığı bozuyor. Yani küresel ölçekte, bu şekide gözüküyor. Ve, demek istediğim burada gördüğünüz şey çok muhteşem -- ne kadar ışık gökyüzüne gidiyor ve yeryüzüne dönmüyor. Çünkü dünyaya olması gerektiği şekilde bakarsak, bu oldukça ilham verici görüntüdeki gibi olması gerekir karanlık hayal gücümüz ve düşünmemiz için oradadır ve herşeyi ilişkilendirmede bize yardımcı olur.

Gerçi dünya değişiyor, ve şehirleşme herşeyin başını çekiyor. Bu fotoğrafı 2 hafta önce Guangzhou'da çektim, ve farkettim ki 10 sene önce, bu tarzda binalar burada yoktu. Çok daha küçük bir şehirdi, ve şehirleşmenin hızı inanılmaz ve devasa boyutlarda. Ve bu ana soruları anlamalıyız: İnsanlar bu yeni şehirleşen alanlarda nasıl bağlantı kuracak? Kültürlerini nasıl paylaşacak? Mobilite gibi şeylere nasıl yaklaşımda bulunacağız? Ve ışık nasıl yardımcı olabilir? Çünkü yeni teknolojiler, bize daha iyi çevreler sunmada ve şehirleşme çözümleri sağlama anlamında oldukça ilgi çekici pozisyonda gibi gözüküyor.

Kısa zaman öncesine kadar ışıklandırmamız bu tür lambalar yardımı ile sağlanıyordu. Ve tabi ki, metal projektörler ve floresan lambalarımız ve bunun gibi şeyler vardı. Şu anda ise LED var, burada en son versionunu görebilirsiniz, ve ne kadar küçük olduğunu farkedebilirsiniz. Ve bu bize sıradışı bir fırsat sunuyor, çünkü bu küçücük parça ışığı ihtiyacımız olan heryere taşımamıza yardımcı oluyor. Ve ihtiyacımız olmayan yerde de bırakabiliriz ve karanlığı sağlarız. Yani bu çok ilginç bir önerme bence, ve kafamızdakiler ile beraber mimari çevremizi ışıklandırmak için yeni bir yol. Size bunu anlatmak istiyorum ama problem şu ki -- bunların dört tanesi bir parmağıma sığabiliyor, yani bunları göremeyeceksiniz. Bende labaratuarımızdan bununla ilgili birşey yapmalarını istedim, ve dediler ki, ''Birşeyler yapabiliriz.'' TEDx Amsterdam'a özel olarak dünyadaki en büyük LEDi yaptılar.

İşte burada. Orada gördüğünüzün aynısı ama sadece 200 kat büyüğü. Ve size çok çabuk bir biçimde nasıl çalıştığını anlatacağım. Anlatırsak. Şimdi, bugünlerde yapılan her LED mavi ışık verir. Bu çok şık ve konforlu değildir. Ve bu sebepten ötürü, LEDi fosforlu bir kapak ile, kapatıyoruz. Ve fosfor mavi ışığı beyaz, sıcak ve tatlı bir şekle döndürüyor. Ve sonra ona lensi de ekleyince, ışığı demet halinde tutup istediğiniz yere aktarıyorsunuz ışığı gökyüzüne veya başka bir yere boş yere saçmaya gerek kalmadan. Karanlığı koruyup ışığı yapabilirsiniz. Size bunu göstermek istedim ki nasıl çalıştığını anlayabilesiniz. Teşekkürler.

Daha da ileri gidebiliriz. Şehirlerimizi nasıl aydınlatmamız gerektiğini gözden geçirmeliyiz. Işığı kendiliğinden varolan bir çözüm olarak yeniden düşünmeliyiz. Neden bütün bu karayolları böyle kalıcı olarak aydınlık? Gerçekten ihtiyaç var mı? Çok daha fazla seçici olup aynı zamanda karanlıktan beslenerek daha iyi çevreler oluşturabilir miyiz? Işıkla daha nazik olabilir miyiz? Buradaki gibi -- aslında çok düşük bir ışık seviyesi var. Oluşturduğumuz ışıklandırma projelerinde daha çok , birbirleri ile gerçekten iletişim kurmak isteyecek şekilde bir araya getirebilir miyiz? Ya da içerisinde veya etrafında ilham alınabilecek basit yapılar yaratabilir miyiz? Ve karanlığı koruyabilecek miyiz? Çünkü bugün dünyada böyle bir yer bulmak çok çok zor. Ve bunun gibi yıldızlı bir gökyüzünü bulmak artık daha zor. Okyanuslarda bile, daha iyi bir yaşam uğruna hayvanların da hayatını etkileyebilecek çok miktarda ışık yaratıyoruz. Ve biliniyor ki açıklardaki petrol platformları, göçmen kuşları çok etkiliyor. Keşfettik ki, bu ışıkları yeşil yapınca kuşlar doğru yöne gidiyor. Daha fazla rahatsız olmuyorlar. Ve bir kez daha anlaşılıyor ki ışık tayfı hassasiyeti burada çok önemli.

Bütün bu örneklerde, bence, ışığı karanlıktan almalıyız, ve karanlığı bir tuval olarak kullanmalıyız -- ressamların yaptığı gibi, Edward Hopper'ın bu resimde yaptığı gibi. Bence burada askıda olan birçok şey var. Baktığımda, Düşünmeye başlıyorum, bu insanlar kim? Nereden geldiler? Nereye gidiyorlar? Orada ne oldu? Sonraki beş dakikada neler olacak? Ve bütün bu hikayelerin ve kararsızlığın şekillenişi karanlık ve ışık yüzünden oluyor. Edward Hopper ışık ve karanlık ile tasvir sanatının gerçek ustasıydı. Ve buradan öğrenip daha ilginç ve ilham verici mimari çevreler yaratabiliriz. Bunu ticari alanlarda bu şekilde yapabiliriz. Ve aynı zamanda dışarıya da gidip evrendeki en iyi gösterinin keyfini çıkarabilirsiniz, ki bu da tabi ki, evrenin kendisidir. Size bu muhteşem, aydınlatıcı gökyüzü görüntüsünü gösteriyorum, şehrin içinden başlıyor, bir veya iki yıldız görebilirsiniz ve başka birşey yoktur, tenha yerlere doğru, takımyıldızlarının ve yıldızların iyi, büyüleyici ve güzel performanslarının tadını çıkarabilirsiniz.

Mimaride bu aynı şekildedir. Işığı tasarlarken karanlığın takdir edilmesi, hayatımız iyileştirecek şekilde çok daha ilginç çevreler yaratmamıza imkan tanır. Bu en bilinen örnek, Tadao Ando'nun Işık Kilisesi. Ama aynı zamanda Peter Zumthor'un Vals'deki spasında, ışık ve karanlık, çok nazik kompozisyonlarda, her biri boşluğu tanımlıyor. Ya da Richard McCormack'ın Londra'daki güney metro istasyonu, yer altında olmanıza rağmen, gökyüzünü görebilirsiniz.

Ve son olarak tiyatro sahnesinden çok fazla ilham geliyor. Ve bence TEDx'i ilk defa tiyatroda deneyimliyor olmak fantastik, çünkü bence bu tiyatorya çok büyük bir teşekkür borçluyuz. Tiyatro olmasaydı bu kadar ilham verici bir sahne olmayacaktı. Ve bence tiyatro tam olarak ışık ile hayatı iyileştirebileceğimiz bir yer.

Çok teşekkür ederim.

(Alkışlar)