Rebecca MacKinnon: İnternetimizi geri alalım!

Bir reklamla başlıyorum, George Orwell'den esinlenerek Apple'ın 1984'te yayınladığı reklam.

(Video) Big Brother: Biz tek bir insanız, tek bir irade, tek bir niyet, tek bir dava. Düşmanlarımız sürekli kendi kendilerine konuşmalı, onların kafası karışıkken onlarla savaşmalıyız. Biz üstün gelmeliyiz. Sunucu: 24 Ocak'ta, Apple Computer Macintosh'u tanıtacak. Ve siz de 1984'ün neden "1984" gibi olmayacağını göreceksiniz."

Rebecca MacKinnon: Videonun vermek istediği mesaj bugün bile hâlâ güçlü. Yenilikçi şirketler tarafından üretilen teknoloji hepimizi özgürleştirecek. Filmi yirmi yıl sonraya saralım. Apple iPhone'u Çin'e getiriyor ve Dalai Lama ile siyasetten etkilenebilecek birkaç uygulamayı Çin hükümetinin isteği ile Çin uygulama sitesinden sansürlüyor. Amerikalı siyasi karikatürist Mark Fiore'nin hiciv uygulaması ABD'de sansürlenmişti. Birkaç Apple çalışanı uygulamanın bazı grupların gücüne gidebileceğini düşünmüş. Uygulaması Pulitzer Ödülü'nü kazanıncaya kadar geri konmadı. Alman haber gazetesi Stern'in uygulaması sansürlenmişti. Sebep ise Apple dadılarının uygulamayı kullanıcıları için fazla müstehcen bulmaları. Halbuki bu derginin Almanya'da gazete standlarında satılması tamamen yasal. Ya da daha ihtilaflı bir durum, Apple, Filistinli protesto uygulamasını İsrail devleti bu uygulamanın şiddetli saldırılar düzenlemede kullanılması ile ilgili tereddütlerini ifade ettikten sonra sansürledi.

Şimdi durum şu, özel şirketler sansürleme standartları koyuyorlar ve bu kurallar genelde keyfi ve genellikle demokrasilerde var olan anayasal ifade özgürlüğü standartlarından daha dar. Ya da bu şirketler vatandaşların rızasını yansıtmayan otoriter rejimlerin sansür isteklerine cevap veriyorlar. Ya da söz konusu içeriği kullanan ve görüntüleyenler üzerinde böyle hakları olmadığı halde, bu konuda istek ve tereddütlerini belirten devletlere cevap veriyorlar.

Durum şu. İnternet öncesi dünyada, fiziksel özgürlüğümüz üzerinde egemenliğimiz, ya da mahrumiyetimiz, tamamen ulus devletlerin kontrolünde idi. Fakat şimdi siberuzayda özel egemenlik katmanı eklendi. Ve onların yazılım kodlaması, mühendisliği, tasarımı, kullanma şartları hepsi dijital hayatlarımızda neler yapıp neleri yapamayacağımızı şekillendiren kanunlar gibi davranıyor. Ve onların kesişen ve evrensel olarak bağlantılı hakları, bir çok yönden heyecan verici şekillerde ulus devletlerin haklarına meydan okuyabilir, ama bazen de, yansıtıcı veya genişletici olarak kontrol edilen zamanlarda insanların bilgiyle ne yapıp yapamayacağını şekillendirerek fiziksel dünyamızda gücün eylemi üzerine şimdiye kadar olduğundan daha güçlü etki yaratabilir. Sonuç olarak, özgür dünyanın lideri bile önümüzdeki yıl seçilmek istiyorsa Facebookistan'ın sultanının yardımına ihtiyaç duyabilir.

Ve bu platformlar Tunus ve Mısır'daki aktivistlere geçtiğimiz bahar ve ötesinde kesinlikle çok yardımcı oldu. Wael Ghonim, gündüz Google Mısır yetkilisi, gece gizli Facebook aktivisti, Mübarek düştükten sonra CNN'de şöyle demişti: "Eğer bir toplumu özgürleştirmek istiyorsanız, onlara internet verin." Ancak, bir hükümeti yıkmak farklı bir şeydir, sağlam demokrasiyi kurmak ise biraz daha karmaşıktır. Solda Mısır devlet güvenlik ofisinin Mart'ta aranmasının bir parçası olan Mısırlı bir aktivistin çektiği fotoğraf var. Ve bir çok görevli yapabildikleri kadar çok dökümanı imha edip geride yığınlar bıraktılar. Ancak geride bırakılan dosyaların bazılarınaysa hiç dokunulmadı, ve aktivistlerin bazıları, kendi dinlenme dosyalarını buldular: e-posta yazışmalarının dökümleri, telefon mesajlaşmaları, hatta Skype konuşmaları. Ve bir aktivist de Batılı bir şirketle imzalanmış bir anlaşma buldu, Mısır güvenlik güçlerine dinleme teknolojilerinin satış anlaşması. Ve Mısırlı aktivistler bu izleme teknolojisinin oradaki ağları yöneten geçici otoriteler tarafından hala kullanıldığını tahmin ediyorlar.

Ve Tunus'ta, sansür aslında Mayıs'ta yeniden başladı -- Başkan Bin Ali zamanındaki kadar yoğun olmasa da. Ancak, burada belli Facebook sayfalarını ve otoritelerin şiddete yöneltici olarak nitelendirdiği başka websitelerini arattığınızda ne olduğunu gösteren engelli bir sayfa göreceksiniz. Bunu protesto etmek için Bin Ali zamanında tutuklu olan ve devrimden sonra değişim hükümetinin bir parçası haline gelen Slim Amamou adlı blogcu, kabineden istifa etti. Ancak Tunus'ta bu probleme nasıl yaklaşılacağıyla ilgili bir çok tartışma oluyor

Aslında, Twitter'da, devrim destekçisi olan bir çok insan şöyle demeye başladı "Şey, aslında, demokrasi ve ifade özgürlüğü istiyoruz, ama engellenmesi gereken bazı konuşmalar var, o kadar şiddetliler ki demokrasimizi sarsabilirler." Ancak asıl problem şu, bu kararların kime bırakılması gerektiğini nasıl belirleyeceğiz ve bu güçlerini kötüye kullanmayacaklarından nasıl emin olabiliriz? Riad Guerfali, Tunus'un kıdemli dijital aktivistlerinden biri, bu konuya şöyle yaklaştı: "İşler bu kadar kolay değilken bir tarafta iyi, öteki tarafta kötü adamlar vardı. Bugün ise taraflar bu kadar da net değil." Demokrasiye hoşgeldiniz Tunuslu ve Mısırlı dostlar.

Gerçek şu ki, günümüz demokratik toplumlarında bile, bir tarafta güvenlik ve hukuki güçlerin diğer tarafta sivil haklar ile ifade özgürlüğünün dijital ortamlarda nasıl dengelenebileceği sorununa çözüm bulabilmiş değiliz. Aslında, Birleşik Devletler'de Julian Assange hakkında düşünceniz ne olursa olsun hatta en büyük hayranı olmayanlar bile Birleşik Devletler Hükümetinin ve bazı diğer şirketlerin Wikileaks'e tutumu konusunda biraz endişeliler. Amazon webhosting Wikileaks'in kaydını ABD Senatörü Joe Liberman'ın şikayeti üzerine sildi, hem de Wikileaks'in herhangi bir suçtan ceza almış olmayı bırakın, kesinleştirilmiş bir suçu bile yoktu.

Biz de diyoruz ki, İnternet sınırları ihlal eden bir teknolojidir. Bu, dünya çapında sosyal ağların bir haritası, ve Facebook dünyanın çoğunu fethetmiş durumda -- bu iyi ya da kötü olabilir -- tamamen sizin Facebook servislerine karşı olan tutumunuza bağlı olan bir şey. Ancak siberalemin bazı alanlarında sınırlar hala vrlıklarını sürdürüyorlar. Brezilya ve Japonya'da, eşsiz kültür ve dilbilimsel nedenlerden ötürü. Ancak Çin, Vietnam ve eski Sovyet ülkelerine bakacak olursanız, burada işlerin daha karmaşık olduğunu görürsünüz. Burada olan şey hükümet ile yerel sosyal ağ şirketlerinin arasında var olan bir ilişkinin sonucunda ortaya çıkan durumun etkin bir biçimde yine bu ilişki yüzünden bu sosyal platformların potansiyel güçlerinin kısıtlanmasına sebep olması.

Şu anda Çin'de, "büyük güvenlik duvarı" var, ve bilindiği gibi Facebook'u Twitter'ı ve artık Google plus'ı ve uluslararsı birçok web sitesini engelliyor. Ve bu Batı teknolojilerinin yardımı sayesinde yapıldı. Ama bu sadece hikayenin yarısı. Hikayenin diğer yarısı Çin Hükümetinin Çin internet ağları operatör şirketlerine, self-disiplin adı verilen sistemi uygulamasını talep etmiş olmasıdır. Daha basit bir dille, sansür ve kullanıcıların takip altına alınması. Ve bu da 2009'da katılmış olduğum bir törendi, o gün, Çin İnternet Topluluğu tarafından içerik takibi gibi self-disiplin uygulamasında en başarılı 20 Çin şirketine ödül verildi. Ve Robin Li, Çin'in en büyük arama motoru olan Baidu'nun CEO'su ödül alanlardan biriydi.

Rusya'da, genellikle İnternet engellemeleri ya da websitesi sansürü yoktur. Ama Rospil adlı bu websitesi bir anti-yozlaşma sayfasıdır. Ve bu yılın başlarında, şöyle bir sorun yaşandı: Rospil'e Yandex Money adlı bir ödeme sistemi üzerinden bağışta bulunan insanlar, birden bire milliyetçi parti üyeleri tarafından tehdit içerikli telefonlar almaya başladılar. Bu adamlar Rospil bağışçılarının iletişim bilgilerini Yandex Money'de çalışan insanlardan bir şekilde bilgi sızdırabilen güvenlik görevlilerinden almışlardı. Bu olayın, insanların interneti, hükümetin güvenirliliğine inanmak için kullanma yeteneklerinde ürpertci bir etkisi var. Yani günümüz dünyasında giderek daha fazla ülkede vatandaş ile hükümet arasındaki ilişki İnternet tarafından sağlanıyor, bunun için gerekli olan servis ise özel şirketler tarafından veriliyor.

Yani, bence mühim olan İnternetin iyi adamlara kötü adamlardan daha fazla yardım edip etmeyeceğine dair tartışmalar değil. Elbette, teknolojiyi daha iyi kullanma yetisine sahip olan ve diğerine kıyasla interneti daha iyi anlayana yararı daha büyük olacaktır. Ama bugün tartışmamız gereken ve gerçekten önemli olan internetin vatandaş-merkezli bir tutum içerisinde gelişmesini nasıl sağlayabileceğimizdir. Çünkü bence hepinizin de katılacağı gibi hükümetlerin birincil meşru görevleri vatandaşa hizmet etmektir. Ve bence teknolojinin meşru görevi de bizi yönlendirmek ya da köleleştirmek değil hayatlarımızı kolaylaştırmaktır.

Yani mesele, hükümeti sorumlu kılmayı biliyoruz. Her zaman çok iyi bir şekilde yapmıyor olabiliriz, ama doğrusunun politik ve kurumsal olarak, nasıl olması gerektiğini biliyoruz. Peki bir çok CEO birincil amaçlarının hissedarların karını arttırmak olduğunu savunurken siberalan haklarını toplum yararına uygun bir şekilde nasıl muhafaza edeceğiz?

Hükümet düzenlemeleri bile bazen bize yardımcı olamazken? Mesela Fransa'da Başkan Sarkozy internet şirket CEO'larına şöyle dedi: "Toplum yararının tek meşru temsilcileri bizleriz." Ama sonra gidip şu meşhur üç grev yasası gibi yasalar çıkartarak vatandaşın dosya paylaşımını engelliyor, bu da BM Özel Sekreteri tarafından İfade Özgürlüğü konusunda vatandaşın iletişim haklarına uygunsuz müdahale olarak tanımlandı, ve sivil toplum örgütlerinin bazı politik temsilcilerinin vatandaş haklarını mı yoksa eğlence sektörü yatırımcılarının kazaçlarını mı korumaya çalıştıklarına dair sorular sormaya başlamasına neden oldu. Ve burada, Birleşik Krallık'ta Dijital Ekonomi Hareketi adlı bir yasaya dair endişeler var. Bu yasa özel aracıların vatandaşın davranışlarını takip etmesini salık veriyor.

Farkına varmamız gereken şey gelecekte vatandaş merkezli internet istiyorsak daha geniş ve daha sürekli bir İnternet Özgürlük Hareketinin gerekli olduğudur. Sonuç olarak, bir sabah hükümet uyanıp da yapılması gereken şeyin bu olduğuna karar verdiler diye, şirketler yeraltı sularını kirletmeye ya da 10 yaşında çocukları çalıştırmaya son vermediler. Bu kararlar, yıllar süren devamlı aktivist hareketler, hissedar ve tüketici müdafaaları sonucunda alındı. Buna benzer olarak, hükümetler politikacılar bir sabah öyle düşünerek uyandığı için zekice çevre ya da iş yasaları çıkartmıyorlar. Tüm bunlar, sizin doğru düzenlemelere ve doğru ortak harekete ulaşmanızı sağlayan devamlılığı olan ve uzun süreli politik aktivizm sayesinde oluyor. Aynı yaklaşımı, internet için de göstermeliyiz.

Aynı zamanda poitik yenilenmeye de ihtiyacımız olacak. Yaklaşık olarak 800 yıl önce İngiliz Baronları kralların sonsuz haklarının kendileri için o kadar da yararlı olmadığına karar verdiler, ve Kral John'u Magna Carta'yı imzalamaya zorladılar. Magna Carta ilahi egemenliğe sahip olduğu söylenen kralın bile, bazı yasalara uymak zorunda olduğunu dile getirir. Bu, bizim politik yenilenme dediğimiz bir devri başlattı, ve böylece yönetilenin rızası fikri ortaya çıkmış oldu -- ki bu düşünce ilk defa Amerika'da radikal devrimci bir hükümet tarafından ortaya atılmıştı. Yani şimdi bizim internet kullanıcısının rızasını nasıl oluşturacağımızı bulmamız gerekiyor.

Bu nasıl bir şey peki? Aslında bunu hala bilmiyoruz. Ancak bir yenilenme gerektiriyor, ve bu sadece politikaya veya jeopolitiğe değil, aynı zamanda iş yönetimi, yatırımcı tutumları, tüketici tercihleri ve hatta yazılım tasarımı ve mühendisliği gibi konulara odaklanmayı gerektirecektir. Her birimizin, hükümetler ve teknolojinin insanlara hizmet ettiği ve bunun tersine izin verilmeyen bir dünya kurmak için üstlenmesi gereken çok önemli rolleri var.

Çok teşekkür ederim.

(Alkışlar)