Paul Collier, Dipteki Milyar

Pekala, iyimser olmaya cesaretimiz var mı? Dipteki Milyar tezi, 40 yıldır ekonomisi durgun ülkelerde sıkışıp kalmış olan bir milyar insanın, dünyadaki diğer insanlardan ayrılmakta olduğunu söyler. "İyimser olabilir miyiz?" sorusu bu durumda sorulacak doğru soru değil. Doğrusu, "Bu insanlara nasıl ciddi bir vaadde bulunuruz?" olmalıdır. Bu sorun, benim fikrimce, gelişmenin önündeki temel engel.

Şimdi size sunacağım şey bir reçete, dünyayı iyi bir yer yapan iki kuvvetin karması: Toplu merhamet duygusu ve Kişisel çıkarın toplumsallaşması. Merhamet etmeliyiz; çünkü unutulmuş topraklarda yaşayan bir milyar insana güvenilir, muteber bir ümit vaad edilmeli. Bu bir insanlık faciası. Kişisel çıkarların toplumsallaşması; çünkü gelir farkı 40 yıl daha açılmaya devam ederse, sosyal bütünleşmenin küreselleşmesiyle, çocuklarımıza kabus günler bırakacağız. Merhamete duygusuna ihtiyacımız var ki, bizi harekete geçirsin. Kişisel çıkarlarımızı, toplumsal boyutta düşünelim ki işin ciddiyetini anlayalım. Bu ikili ittifak dünyayı değiştirebilecek kuvvetteler.

Peki, dipteki milyara ciddi bir ümit vaad etmek, ne demek? Tam olarak ne yapabiliriz? Peki ala, size düşünmek için bir rehber. Bildiğimiz, zengin dünyanın, zamanın gelişen dünya için yaptığı en son şey neydi? Bu konu bize bir ip ucu verecektir. Cevap için, uzun zaman önceye gitmemiz gerekiyor. Zengin dünyanın, gelişen dünya için kayda değer şeyler yaptığı son tarihi 1940'ların sonrarıydı. Zengin dünya sizlerdiniz, Amerika, gelişmekte olan, gelişmeye ihtiyacı olan dünya ise bizim düynamızdı, Avrupa. Avrupa savaştan yeni çıkmıştı.

Amerika bu konuyu ciddiye aldı? Neden? Nedeni sadece Avrupa'ya duyduğu merhamet değildi, bunu yapmaya mecburdu. Çünkü 1940'ların sonlarına doğru, Orta Avrupa, Sovyet bloğunun içine düşüyordu, başka çaresi yoktu. Avrupa'nın ekonomik kalkınma programının içine çekilmesi gerekliydi.

Peki bu çok ciddi konuda ne yaptınız? Büyük bir yardım programı kurdunuz. Teşekkürler. Marshall Yardımları çözümün bir parçasıydı. Bunu yeniden yapabiliriz. Peki başka ne yaptınız? Ticaret politikanızı ters yüz ettiniz, yani baştan sonra tersine çevirdiniz. Savaştan önce, Amerika içine kapalı bir ülkeydi. Savaştan sonra pazarınızı Avrupa'ya açtınız. Avrupa'yı, global ekonominin içine çektiniz. sizin olan ekonominin. Ticaret ve Ücretler Genel Anlaşmasını (GATT Anlaşması) kurarak, ticaretin özgürleşmesini sağladınız. Ticaret politikası tamamen tersine döndü.

Başka ne yaptınız? Güvenlik politikanızı da ters yüz ettiniz. Savaştan önce, güvenlik politikanız izole olmak üzerineydi. Savaştan sonra, Avrupa'nın çeşitli yerlerine 100.000 bölük yerleştirdiniz. Ve bu 40 yıldır devam ediyor. Güvenlik politikası da ters yüz edildi. Başka? Evet, Onbirinci Emri kaldırdınız; Ulusal egemenlik. Savaştan önce, ulusal egemenlik sizin için çok kutsaldı. Bu yüzden, Milletler Cemiyetine girmek istemiyordunuz. Savaştan sonra, Birleşmiş Milletleri kurdunuz. OECD'yi kurdunuz. (Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü) IMF'yi kurdunuz. Avrupa'nın Ortak Pazarı kurmasını teşvik ettiniz. Karşılıklı yönetim desteği ile ilgili her türlü düzeni getirdiniz. Yardım, ticaret, güvenlik ve hükümetler; etkin politikanın dörtlü faktörü. Tabi, aynı politikaları yeniden uygulamak olmaz. çünkü bu sefer mücadele farklı. Konumuz Avrupa'yı kurmak değil, dünyanın bölünmesini durdurmak. Bunu dipteki milyar için yapmak, bu sayede onlar da bizi yakalasınlar. Daha mı kolay ya da zor? En azından, bu konuyu o zamanlar olduğu gibi ciddiye almalıyız.

Bugün, bu dört faktörden sadece birini ele alacağım. İçlerinden, en zayıf olanı, içinde anaçlık olanı irdelemek istiyorum. Hükümetler ve destekleşmek için kurulan karşılıklı sistemler. Size bu konuda bir ip ucu vereceğim. Yönetimi kuvvetlendirmeyi sağlayacak ne yapabiliriz? Bunun müthiş önemli bir konu olduğunu birazdan göstereceğim. Dipteki milyar konusunda iyimserlik de sağlayacak çok temel bir konu: Emtiya ihtiyacının artması. Emtiya ihtiyacı, dipteki milyarın olduğu ülkelere, hepsine olmasa da çoğuna emsalsiz para girişi sağlıyor. Emtia fiyatları yüksel oldukları için, kısmen para pompalanıyor. bunun dışında yeni ham madde keşifleri de yapılıyor. Uganda yakın zamanda petrol buldu; dünyanın en feci bölgesinde petrol. Gana da petrol buldu. Gine, yüzeye yakın yerde büyük demir madenleri keşfetti. Yığınla yeni keşifler... Yapılan yardımlar, buralardan sağlanan paraların yanında devede kulak kalıyor. Bir örnekle ifade etmek gerekirse: Tek başına Angola'nın petrol gelirleri yılda 50 milyar doları buluyorken, dipteki milyarın olduğu 60 ülkeye yapılan toplam yardım, geçen yıl 34 milyar dolardı. Dipteki milyara, emtiyaların satışından akan kaynaklar emsalsizdirler. İşte iyimserlik burada.

Sorunumuz, bu kaynağın onların gelişimine nasıl katkı sağlayacağı? Bu aslında 'dönüşümcü gelişme' için büyük bir fırsat. Tutar mı? Biraz bilimsel konuşalım. Dipteki milyar yeni birşey olduğu için size minik bir araştırma ileteyim. Yüksek emtia fiyatları ile ihracat yapan ülkeler ile emtia ihracatı yapan ülkelerin büyüme oranları arasındaki ilişkiyi inceledim. Global ölçekte baktım ve dünyadaki bütün ülkeleri kattım. Son 40 yılda, ikisi arasındaki ilişkiyi rakamlara döktüm. Kısa vadede, diyelimki 5-7 yılda, rakamlar harikaydı. Aslıda ilk 5-7 yıl, al gülüm - ver gülüm. Rakamlar yükseliyor. Daha çok para alıyorsun, çünkü kendi ticaretin de gelişiyor. Ama bu aynı zamanda dünyadaki her ülkenin çıktılarını da tırmandırıyor. GSMH yukarı çıkıyor, harika! Ama kısa vadede böyle. Peki uzun vadede? 15 sene sonrasına bakalım. Evet, kısa vadede al gülüm - ver gülüm, uzun vadede, bugün git - yarın gel. Kısa vadede yukarı çıkıyorsun, ama diğer bir çok ülke, ellerinde emtia bulunmayanlar, başlangıç seviyesinin de altına düşüyor. Bu emtia fiyatlarının nasıl değişeceğine dair öngörü değil; Fiyatlardaki yükselişinin doğurduğu sonuçların sonucu, uzun vadeli sonuçların...

Peki ters giden ne? Neden "kaynak laneti" var? (kaynak paradoksu) Yeniden baktım, şu çıktı ki, sorunun asıl kritik yönü yönetim. Ekonomik yönetimin başlangıç safhası; kaynak patlamasının kime kazandıracağı. Aslında, eğer düzeyli bir yönetime sahipseniz, kaynak patlaması diye bir şey yaşamıyorsunuz. Kısa vadede büyüyorsun, sonra uzun vadede bekli daha çok büyüyorsun. Avrupa'nın en zengin ülkesi Norveç, Avustralya, Kanada bu şekilde. "Kaynak laneti" bu ülkelerde yok gibi, yönetimin belirlediği eşiğin altında tutuluyor. Hala kısa vadedeki büyümelerini sürdürüyorlar. Dipteki milyarda gördüğümüz şey ise Bugüne kadar sahip oldukları en iyi büyüme oranlarındalar. Sorun kısa vade yaşananların ne kadar süreceğinde. 40 yıllık tarihe bakacak olursak, yönetim kötü ise, uzun sürmemiş. Nijerya gibi ülkeler, ellerinde petrol olunca daha kötü yönetiliyorlar.

Uzun vadeli yükselişin bir üst eşiği var, kısa vadeli yükselişin de alt eşiği var. Sadece bu eşikleri kıyaslamak adına, 1980'larin ortalarındaki Portekiz'in yönetim seviyesine bakın. Peki, dipteki milyar, bu eşiğin altında mı, üstünde mi? Şu anda, 1970'lerdeki emtia fiyatlarının patlamasından sonra yeni bir şansımız var, o da demoktasının yaygınlaşması. Düşünüyorum da, belki, bu dipteki milyarın olduğu ülkelerde yönetimi dönüştürmek için bir şans olabilir. Belki sadece demokrasinin yayılıyor olması konusunda iyimser olabiliriz. Demokrasinin ciddi bir pozitif etkisi varken, maalesef dipteki milyar için tam tersi oluyor. Otokrasiye nazaran, demokrasi, emtia patlamasını daha da karmaşık hale getiriyor.

Tam bu noktada, araştırmayı bırakmak isterim, ama (gülüşmeler) gördüm ki, demokrasi göründüğünden daha karmaşık bir konu. Çünkü demokrasinin birbirine zıt iki yönü var. Birisi gücün kimin ele geçireceğine karar veren seçim yarışları; Diğeri parayı ve gücü kimin nasıl kullanacağına kadar veren mali yönetim. Demokrasiye zarar veren şeyin, seçim yarışları ve oy kapmak olduğu ortaya çıktı. Diğer tarafta, mali yönetim, kaynak patlamaları için iyi bir şey. İşte, dipteki milyarın olduğu ülkelerin ihtiyacı olan da bu, çok güçlü mali yönetim, disiplin, hesap, kitap, para, kredi. Ellerinde bu yok. 1990'larda hazır demokrasi ellerine verildi. mali yönetim yapılmadan seçimlere gidildi.

Yönetimlerini iyileştirme ve mali yönetim konularında nasıl yardımcı olabiliriz? Dipteki milyarda yaşayan herkes bu konuda yoğun çaba sarf ediyor. Temel öneri, bu alanda bazı uluslararası standartlar belirlememiz. Tamamen gönüllü olacak ama bazı anahtar karar noktalarını belirleyecek. Kaynak gelirlerinin kullanımı ve dağıtımı konusunda bir düzen belirleyecek. Bizler uluslararası standartların çalıştığını iyi biliyoruz, lakin biz onlara tabiyiz. Adı da Doğal Maddeleri İşleme Endüstrisi Şeffaflık İnisiyatifi. Hükümetlerin, doğal kaynaklardan elde ettikleri gelirleri vatandaşa rapor ettikleri basit bir girişim. Teklif edildikten hemen sonra Nijerya'daki reformcular, düzenlemeyi yaptı, uyum sağladı ve gelir raporlarını yayınlıyorlar. Nijerya gazetelerinin tirajları da fırladı. İnsanlar, yöneticilerin, mali kararlarını. bilmek istiyorlar.

Yani bunun işlediğini biliyoruz. Peki bu uluslararası standartların içeriği ne olmalı? Hepsini burada sayamam ama bir tane örnek vereceğim. Birincisi, kaynakların nasıl çıkartılacağı ile ilgili. Kaynakların topraktan çıkartılması ve varlıkların toprak üzerine konmasıyla ilgili, mali işlemlerle ilgili. Birinci adım, madenleri işletme hakkının satılması. Şu anda ve son 40 yıldır yapıldığı gibi işletme haklarının nasıl satıldığını biliyor musunuz? Bir şirket gelir, başbakanla anlaşma yapar, şirket için harika bir şeydir başbakan için çok daha harikadır. (gülüşler) ancak ülke için harika değildir. Bunu dönüştürecek, basit, uygulanabilir bir ihale sistemi var, adı tasdikli açık arttırma. Dünyadaki en deneyimli kamu kurumu hazinedir, tabi ki İngiliz Hazinesi. İngiliz Hazinesi, 3. Nesil cep telefonları işletme hakkını satmaya karar verdi. Bu hakkın ne kadar olacağına dair çalışmalar yaptı. Çalışmaların sonucunda, lisans hakları 2 milyar Pound olarak belirlendi. Tam o sırada, bir dizi ekonomist dedi ki: "Neden açık arttırma yapmıyorsunuz? Gerçek değerini öyle bulur." Lisanslar açık arttırmayla 20 milyar Pound 'a verildi! İngiltere Hazinesi, 10 kat zarar edecekti, Sierra Leone'nin ekonomi bakanı nasıl olurdu bir düşünün. (gülüşler) Sierra Leone Başkanına gittim ve bunu anlattım. Ertesi gün, Dünya Bankasını aradı ve bir takım istedi, ülkesinde açık arttırma yapılması için çalışma takımı...

Burada sadece 5 tane karar noktası var: Her bir şeyin uluslararası standardı olmalı. Bunu yapabilirsek, dünyayı değiştirebiliriz. Bu dünyadaki reformculara yardımcı olmuş oluruz. değişim için can atan reformculara. Mütevazi bir görev. Bizler bu dünyayı değiştiremeyeceğiz ama çırpınan ve başaramayan bu insanlara yardımcı olabiliriz. Aksilikler peşlerini bırakmıyor. Elimizde bu kurallar henüz yok. Ama düşünecek olursanız, uluslararası standartlar belirlemenin maliyeti mafiş, hiç birşey! Peki neden bunlar hiç yapılmadı? Neden yapılmadığını fark ettim toplumlarda, bilgilendirilmiş, bilinçli insan sayısı kritik eşiği geçmeden politikacılar bu konuları geçiştiriyor. Toplum bu konularda bilgilendirilmedikçe, politikacılar, özellikle Afrika'ya yönelik konularda, içi boş niyet sergilerler: görünüşte iyi ama içi boş şeyler... Bir de fark ettim ki, bilgilendirilmiş toplum kurmak için bizim de iş hayatının üzerinden geçmemiz gerekiyor.

Bu yüzden, bir ekonomistin bütün profesyonel kurallarını yıktım ve kumsalda serile serpe uzanıp okunabilecek bir ekonomi kitabı yazdım. (gülüşler) Amma ve lakin, söylemek isterim ki, iletişimin süreçleri bana doğal gelmiyor. Zaten bu yüzden sahneye çıkıyorum. Ama bu konu alarm veriyor. Ağır başlılığın yoğun olduğu bir kültürde büyüdüm. Karım bana konuşmalarımdan birinin üzerine yapılmış blog yorumunu gösterdi. Diyordu ki, "Collier karizmatik biri değil," (gülüşler) ama savunduğu konular saygı uyandırıyor." (gülüşler) (alkışlar) Bu yorumu siz de onaylıyorsanız, ve siz de, kritik kitleye erişene kadar, toplumun bilgilendirilmesine katılıyorsanız, size ihtiyacım olduğunu fark etmişsinizdir. Lütfen sefirim olunuz. Teşekkür ederim. (alkışlar)