Liza Donnely: Mizahi değişim için kullanmak

Gülüşmeler

Kadınlıktan korkardım eskiden. Şimdi de korkuyorum aslında ama korkmuyor gibi davranıyorum. Daha esnek olmayı öğrendim. Aslında, bu korkumu yenebilmek için bazı ilginç araçlar buldum. Müsadenizle açıklayayım. 50'li ve 60'li yıllarda, yani benim büyüme çağımda küçük yaştaki kızların, nazik, düşünceli, şık, zarif, ve yumuşak huylu olmaları bekleniyordu. Ve çok iyi tanımlanmamış bazı rollere bürünmemiz bekleniyordu. Gerçekten de ne olmamız gerektiği çok net değildi.

(Gülüşmeler)

Çevremizde bol miktarda rol modeli olan kimseler vardı. Annelerimiz veya teyzelerimiz, kuzenlerimiz, kardeşlerimiz, ve tabi ki hiç bir zaman eksik olmayan, nasıl olmamız gerektiğini görüntüler ve sözcüklerle sürekli bize aşılayan medya. Benim annem farklıydı. Annem bir evhanımıydı, dışarıya çıkmazdık ve kızlar için çekici olan şeyler yapardık. Bana pembe renkli kıyafetler almadı hiç. Onun yerine, neye ihtiyacım olduğunu bildiğinden, bana bir karikatür kitabı aldı. Bir hışımla bitirdim. Çizdim, çizdim, ve ailemde mizahın kabul gördüğünü bildiğimden, istediğimi çizebilirdim. Gösteri yapıp, dil dökmem gerekmiyordu. Çok utangaçtım, fakat yine de onları ikna edebilirdim. Bir karikatürist olarak ortaya çıktım. Gençliğimizde, kuralların olduğunu biliyoruz fakat -- her zaman bilemiyoruz -- onları doğru şekilde uygulamıyoruz. Daha doğuştan bu yana bu tür şeylerden etkilenmiş de olsak, ve dünyadaki en önemli rengin ne olduğu bize söylenmiş de olsa. Ne şekilde olmamız/davranmamız gerektiği bize söylenmektedir. (Gülüşmeler) Ne giymemiz gerektiği ve (Gülüşmeler) saçımızı nasıl yapmamız gerektiği, (Gülüşmeler) ve nasıl davranmamız gerektiği bize söylenir.

Şu anda bahsettiğim kurallar aslında kültür tarafından sürekli kontrol altında tutulmaktadır. Yaptığımız hatalarımız düzeltilmektedir. Ve bunu birinci derecede takip edecek kişiler kadınlardır, çünkü bizler geleneklerin taşıyıcılarıyız. Gelenekleri kuşaktan kuşağa aktarırız. Her zaman çok da net olmayan bizden birşeylerin beklendiği duygusu vardır. Bu kuralların varlığından da önemli olan şey bunların sürekli değişmeleridir. (Gülüşmeler) Genellikle neler olup bittiğini bilmiyoruz ve bu da bizim pozisyonumuzu zayıflatıyor.

(Gülüşmeler)

Eğer bu kuralları sevmiyorsanız, ki çoğumuz sevmeyiz -- ben sevmezdim ve hala sevmiyorum, yarı yarıya uygulasam da uyguladığımın pek farkında değilim -- Onları değiştirmenin mizahtan daha iyi bir yolu olabilir mi? Mizah, bir toplumun gelenekleriyle ilgilidir. Bildiklerimizi alır ve yoğurur. Davranış ve kıyafet tarzlarımızı alır, ve ortaya beklenmedik bir şey çıkartır, işte bizi gülmeye iten şey de budur. Peki kadınla mizahı bir araya koyarsanız ne olur? Bence değişim ortaya çıkar. Kadınlar en temel konumda olduklarına göre ve bizler gelenekleri çok iyi bildiğimize göre ortaya farklı bir ses çıkarabiliriz.

Ben çizimlerime oldukça karmaşık bir ortamda başladım. Buradan, yani Washington D.C.'den çok uzakta olmayan bir yerde, Sivil Hak hareketleri esnasında, suikastlar ortamında, Watergate haberleri ve feminist hareketler zamanında büyüdüm. Ve neler olup bittiğini kavramaya çalışarak çiziyordum. O zaman benim ailem de karışıklıklar içindeydi. Ailemi bir araya getirmek, toparlamak için çiziyordum -- (Gülüşmeler) -- komediyi kullanarak ailemi birleştirmeye çalışıyordum. İşe yaramadı tabi. Ebeveynlerim ayrıldı ve kardeşim tutuklandı. Fakat ben kendime bir yer edindim. Yüksek topuklu ayakkabılar giymek zorunda olmadığımı, pembe renkli kıyafetler giymek zorunda olmadığımı anladım, ve ortama uyum sağladım.

Yaşım 20'den biraz fazla olduğu zamanlarda karikatür camiasında fazla kadın olmadığını farkettim. Ve "Belki de karikatür dünyasının küçük cam tavanını kırabilirim" diye düşündüm. Ve yaptım; karikatürist oldum. Ve 40'lı yaşlarıma geldiğimde, "Acaba neden farklı birşeyler yapmıyorum? Her zaman siyasi karikatürü sevdim, karikatürlerimin içeriği ile uyguladigimiz sacma kurallar konusunda insanlari dusundurup aynı zamanda güldürecek birşeyler neden yapmıyorum?"

Benim bakışım özellikle -- (Gülüşmeler) -- benim bakış açım Amerikan tarzıdır. Başka türlü yapamam. Ben burada yaşıyorum. Çok fazla seyahat etmiş olmama rağmen, hala Amerikalı bir kadın gibi düşünüyorum. Fakat, bahsettiğim kuralların evrensel olduğuna inanıyorum -- tabi ki her kültürün kendi davranış biçimi, kıyafet tarzı ve gelenekleri vardır, ve her kadın, bizim burada A.B.D.'de olduğu gibi benzer şeylerle uğraşmak zorundadır. Sonuçta, kadınlar olarak bizler temel konumdayız, gelenekleri biliyoruz -- ve mükemmel alıcılarımız var.

Son zamanlarda, uluslararası karikatüristlerle ortak birşeyler yapmaya başladım ve bundan çok zevk alıyorum. Bu durum, gerçekleri doğru tespit etmek ve sorunları daha çabuk ve kestirme yoldan anlamak için karikatürlerin gücünü görmemi sağladı. Ve aynı zamanda bunların sadece bilgi yoluyla değil kalbin yönlendirmesiyle de olabileceğini gösterdi. Calışmalarım, aynı zamanda dünyanın çeşitli ülkelerindeki kadın karikatüristlerle işbirliği yapmama olanak sağladı -- Sudi Arabistan, İran, Türkiye, Arjantin, Fransa gibi ülkelerdi -- ve birlikte oturduk, gülüştük, konuştuk ve zorluklarımızı paylaştık. Bu kadınlar, seslerini duyurabilmek için çok zor şartlarda yoğun bir şekilde çalışıyorlar. Onlarla çalışabilmiş olmaktan dolayı kendimi çok şanslı görüyorum.

Onlarla, kadınların ne kadar güçlü algıları olduğunu konuşuyoruz. Bizim hassas konumumuzdan ve gelenek-taşıyıcı rolümüzden dolayı değişim ajanları olabilmek için çok güçlü bir potansiyele sahip olduğumuzdan bahsediyoruz. Ve gerçekten inanıyorum ki, biz bunu değiştiririz. Her seferinde bir gülüşle.

Teşekkürler.

(Alkışlar)