Lee Hotz: Bir Antarktik zaman makinesini hakkında

Benimle dünyanın dibine yolculuk edin, Antarktika'ya, en yüksek, en kuru, en rüzgarlı ve evet dünyanın en soğuk bölgesine -- Sahra'dan daha kuru ve bazı kısımlarında Mars'tan daha soğuk. Antarktika'nın buzu büyüleyici bir ışık ile parıldıyor, korunmayan gözleri kör ediyor. İlk kaşifler bu acıyı yok etmek için gözlerine kokain sürüyordu. Sanki, tüm kıta deniz seviyesinin altına sarkmış da buzun tüm ağırlığı suyun altında. Antarktika'nın buzu iklim değişikliği için bir takvim gibi. Buz, sera gazlarının ve sıcaklığın son buz çağının başlangıcından öncesine kadar yıllık artış ve düşüşlerinin kaydını tutuyor. Dünyada hiçbir bölge bizlere böyle müthiş bir kayıt sunmuyor. Ve burada, bilim adamları iklim değişikliğinin geleceği hakkında ipuçları elde etmek için gezegenimizin geçmişine kazı yapıyorlar.

Geçtiğimiz ocak ayında, WAIS Bölümü adlı bir bölgeye yolculuk ettim, Güney kutbundan 950 km. uzakta. Birçoklarının dediğine göre iklim değişikliğinin tarihini araştırmak için dünya üzerindeki en iyi yer. Orada, Wisconsin Üniversitesinden yaklaşık 45 bilim adamı, Nevada'daki Çöl Araştırma Enstitüsü ve diğerleri küresel ısınma ile ilgili esas soruya bir cevap arıyorlar. Sera gazı seviyesi ile gezegenin sıcaklığı arasındaki ilişki tam olarak nedir? Bu acil bir çalışma. Sıcaklığın arttığını biliyoruz. Geçtiğimiz mayıs ayı dünyada kaydedilmiş en sıcağıydı. Ve de sera gazının seviyesinin de arttığını biliyoruz. Bilmediğimiz şey ise bu değişikliklerin doğal iklimin gelişiminde -- rüzgarlar, okyanus akıntıları, yağmur oranları, bulut şekilleri gibi milyarlarca insanın sağlığında ve mutluluğunda etkisi olan şeylere tam olarak, anlık etkisinin ne olduğudur.

Tüm kampları, aletlerinin tüm parçaları Antarktika kıyısındaki ABD ana üssünden, McMurdo İstasyonundan, 1500 km. uzağa feribot ile gönderilmiştir. WAIS bölümü karda çember halinde çadırlardan oluşmuş durumda. Kar fırtınasında, ekip çadırlar arasında ipler geriyor böylece insanlar en yakın buzdan eve ya da ek binaya güvenli bir şekilde gidebiliyorlar. Orada kar öyle hızlı yağıyor ki neredeyse üs hemen karlar altında kalıyor. Aslında, araştırmacıların bu bölgeyi seçmesinin nedeni bu bölgede karın ve buzun Antarktika'da diğer her yerden 10 kat hızlı birikmesi. Her gün kendi mekanlarını kazmaları gerekiyor. Bu da egzotik ve soğuk bir topluluk meydana getiriyor.

(Gülüşmeler)

Ama yüzeyin altında sekiz milyon dolarlık bir kazıyı merkez olarak almış arı gibi çalışan endüstriyel bir aktivite var. Düzenli olarak, bu çalışma, biyopsi iğnesi gibi, analiz edilmek üzere izotoplar ve gazlar çıkarmak için buzun içinde 300 metre kazı yapıyorlar. Günde 10 kez, 3 metre uzunluğunda sıkıştırılmış buz kristalleri çıkarıyorlar, bu kristaller kar ile taşınan saf hava ve kimyasalların izlerini taşıyor, binlerce yıl sonra. Gerçekten bir zaman makinesi. Bu yılın başında çalışmaların zirvesinde, araştırmacılar her gün ekstradan buzun 30 metre altına daha indirdiler yani 365 yıl daha geriye. Düzenli olarak, bir buz silindirini çıkarıyorlar, avcıların kurşun kovanlarını silahtan boşaltması gibi. Onu inceliyorlar, çatlaklar için kontrol ediyorlar, delme zararı, kıymıklar, çentikler için.

Daha da önemlisi, ABD ve Avrupa'daki 27 bağımsız laboratuvarın incelemesi ve analiz etmesi için hazırlıyorlar, bu laboratuvarlar iklim ile ilgili 40 kimyasalı inceliyor, bazıları katrilyonda bir olmak üzere. Evet, K ile söyledim, katrilyon. Silindirleri 90 santimlik bölümlere kesiyorlar bu laboratuvarlara giderken daha kolaylıkla gönderilmesi için, kazı alanından 12800 km. ötedeki yerlere. Her bir silindir zamanın bir parçası.

Bu buz 15,800 yıl önce kardan meydana geldi, atalarımızın kendilerini boyadıkları ve alfabenin radikal yeni bir teknoloji olarak düşünüldüğü zamanlarda. Polarize ışıkta banyosu yapılan ve yatay kesitlere ayrılan bu eskiçağa ait buzlar kendini bir renk cümbüşü gibi sunuyor, her biri buzun derinliklerindeki koşulların, bir inç kare başına bir ton basıncın ulaştığı derinliklerde, bu maddeleri nasıl etkilediğini gösteriyor. Her yıl, bir kar tanesi ile başlıyor ve yeni yağmış karı kazarak bu sürecin bugün nasıl ilerlediğini görebiliyoruz. Bu bozulmamış kardan, arkadan vuran güneş ışığı ile aydınlanan duvar, kışın ve yazın yağan karın kat kat şeritler oluşturduğunu gösteriyor. Her fırtına atmosferi baştan başa dolaşır, tozları, isleri, kimyasal izleri temizler ve bunları yıllarca, yüz yıllarca kar yığınında biriktirir, bir çeşit elementler tablosu yaratır, buradaki 3,5 km.'den fazla kalınlığa sahip bir tablo. Buradan çok fazla sayıda şeyi denetleyebiliriz. Dünyanın çöllerindeki kireç taşlarından, vahşi ateşlerdeki islere, Pasifik muson yağmurlarının belirleyicisi olan metandan, sıcak bölgelerden bu soğuk ve uzak bölgeye rüzgar ile sürüklenen şeylere kadar görebiliriz.

En önemlisi, bu silindirler ve bu kar havayı içerisinde tutar. Her silindirin içinde yüzde 10 eskiçağlara ait hava var, sera gazlarının, karbondioksitin, metanın, azot oksitin bozulmamış bir zaman kapsülü, hepsi de karın oluşup ilk kez düştüğü andan bu yana değişmemiş durumdalar. Ve bu da araştırmalarının amacı. Ama hala sera gazları hakkında ne bilmemiz gerektiğini bilmiyor muyuz? Neden bunu incelememiz gerekiyor? Sıcaklıkları nasıl etkilediğini bilmiyor muyuz? Değişen iklimin yerleşik hayatımıza etkilerinin ne olduğunu bilmiyor muyuz? Gerçek şu ki sadece ana hatlarını biliyoruz ve tam olarak anlayamadığımız bir şeye uygun bir çözüm getiremeyiz. Aslında, işleri daha kötüye götürme riskini taşıyoruz.

Düşünün, 20. yy.'ın en başarılı uluslararası çevresel çalışması olan Montreal Protokol'üydü, bu protokolde uluslar hep birlikte gezegenimizi o dönemde klimalarda, buzdolaplarında ve soğutma aletlerinde kullanılan ozona zarar veren kimyasallardan korumaya karar verdiler. Bu kimyasalları yasakladık, cahilce başka maddeler ile değiştirdik, molekül başına ısı tutması açısından karbondioksitten bile 100 kat daha zararlı sera gazları ile değiştirdik.

Bu süreç aşırı bir tedbir gerektirmektedir. Bilim adamları buzun kirlenmemiş olduğuna emin olmak zorundadırlar. Dahası, bu 12,800 km.'lik seyahatte, buzun erimeyeceğinden emin olmak zorundadırlar. Tropiklerde bir buz topunu atıp tuttuğunuzu düşünün. Aslında, buzun eksi 20 dereceden daha fazla ısınmayacağından emin olmak zorundadırlar, aksi takdirde içindeki önemli gazlar dağılır. Yani dünyanın en soğuk bölgesinde bir buzdolabının içinde çalışıyorlar. Buzu ellerine aldıkları zaman fırının içinde ısınan fazladan bir eldiven bulunduruyorlar, böylece iş eldivenleri donduğunda ve parmakları kaskatı kesildiğinde diğer sıcak eldiveni giyebiliyorlar. Saate ve sıcaklığa karşı çalışıyorlar.

Bugüne kadar 1.40 km.'lik buz kütlesini ABD'ye göndermeyi başardılar. Bu geçtiğimiz dönemde Hava taşıtlarını beklemek için el gücü ile buzda taşıdılar. 109. Ulusal Hava Muhafızları en sonuncu buz nakliyesini Antarktika sahiline uçurdu, orada bir yük gemisine yüklendi, oradan Kaliforniya'ya yola çıktı, boşaltıldı, bir kamyona yüklendi, çölü geçerek Kolaroda'daki Ulusal Buz Kütlesi Laboratuvarına götürüldü, orada, söylediğim gibi, bilim adamları örneklemler için analiz etmek için, ülkenin dört bir yanındaki ve Avrupa'daki laboratuvarlara dağıtılmaları için bu materyalleri parçalara ayırıyor.

Antarktika bu gezegenin son boş kalmış bölgesi -- genişleyen dünya görüşümüzün kör noktası. Eski kaşifler haritaların dışındaki bölgelere yelken açtılar, ve bilinen zaman ve sıcaklık kurallarının askıya alındığı bir bölgeyle karşılaştılar. Burada, buz canlı bir şey gibi görünüyor, ona sürtünen rüzgar bir ses çıkarıyor. Bu, tecrübenin sesi. Bu, kulak vermemiz gereken bir ses.

Teşekkürler.

(Alkışlar)