Jonathan Drori: Her polen çekirdeğinin bir hikayesi var.

Teşekkür ederim. Bugün burada 2 tane amacım var. Birincisi size polen hakkında bir şeyler anlatmak ve size onların sizi sadece hapşırtan bir şeyden daha önemli olduğunu göstermek. İkinci olarak da sizi her evin elektron mikroskobuna ihtiyacı olduğuna sizi ikna etmek. (Gülüşmeler) Polen bir çiçeğin daha çok çiçek yapmasının bir aracı. Erkek üreme hücrelerini bir çiçekten diğer çiçeğe taşıyor. Bu bize, ya da en azından bitkilere, genetik çeşitlilik sağlıyor. Kendin ile çiftleşmemek gerçekten daha iyi. Muhtemelen bu insanlar için de geçerli.

Polenler çiçeklerin anterleri tarafından üretiliyor. Her anter 100,000 taneye kadar polen çekirdeği taşıyabilir. Yani epey verimli bir kısım. Sadece güzel çiçekler değil ağaçlar ve çimenler de polenlere sahip. Ve bütün tahıllarımızın çimen türünden olduğunu unutmayın.

Resimde elektron mikroskobu ile çekilmiş polen çekirdeği görüyorsunuz. Ortadaki küçük deliğe biraz sonra geleceğiz. Bu polen tüpü için. çok ince bir tüp. Işte bu 20 mikrometre uzunluğunda polen çekirdeği. Bu milimetrenin 50'de biri. Fakat tüm polenler bu kadar basit görünüşlü değil.

Bunun adı Morina. Bu benim her zaman biraz kasvetli olarak düşündüğüm bir bitki. İlk tohum kataloğunu 1621'de bastıran girişimci bir Fransız bahçıvanı Morin'in ardından ismi verildi. Her neyse, polene bir göz atın. Bence bu inanılmaz. Ortadaki şu küçük delik polen tüpü için. Ve polen diğer Morina çiçeğindeki dişi bölgeyi bulduğu zaman ne oluyor? Dediğim gibi, polen erkek üreme hücrelerini taşıyor. Eğer bitkilerin cinsiyeti olduğunun farkına varmadıysanız şunu bilin ki onların çoşkun, karmaşık ve epey ilginç bir cinsiyet karakteristikleri var. (gülüşmeler)

Benim hikayem bitkilerin üremesi değil, polenin kendisi hakkında. Polenin özellikleri nedir diye sorduğunuzu duyuyorum. İlk olarak polen çok küçük. Evet, bunu biliyoruz. Aynı zamanda biyolojik olarak hareketliler, ki bunu bahar nezlesi olanlar bilirler. Polenlerin ağaç, çim gibi rüzgarla dağılanları en fazla bahar nezlesine sebep oluyorlar. Bunun sebebi de o bitkilerin polenin aynı bitkiyi bulma şansını artırmak için çok büyük miktarlarda polen oluşturması.

Bazı örnekler görüyorsunuz. Resimlere bakarsanız rüzgarla dağılması gereken ağaç poleni çok pürüssüz. Bu resimdeki çınar, gene rüzgarla dağılıyor. Yani çok sıkıcı çiçekler olan ağaçlar böcekleri kendilerine çekmeye çalışmıyorlar. Güzel polen ama. Bu özellikle sevdiğim bir polen. Bu Montery çam ağacı, küçük hava poşetleri polenlerin daha da uzağa gitmesini sağlıyor. Unutmayın ki bu polenler 40 mikrometre uzunluğunda.

Eğer polen taşımasını böceklere yaptırısanız çok daha etkili oluyor. Bu bir arının ayağı, Ebegümeci ağacından gelen bir polen yapışmış. Bu da Ebegümeci ağacının inanılmaz etkileyici ve güzel çiçeğinin resmi. Böcekleri çekmek için çok alımlı. Bakarsanız bu polenin küçük dikenleri var. Bu dikenler doğal olarak böceklere de yapışıyor. Bu fotoğraftan başka bir şey de söyleyebiliriz: Bu dünya olsaydı onun ekvatoru olacak şekilde ince bir çizgi görebiliyorsunuz. Bu bana bu polenin aslında fosilleştiğini söylüyor. Gururla belirtmek isterim ki bu London'un hemen yanında bulundu ve 55 milyon yıl öncesi London Ebegümeci ağacı doluydu. Bu çok güzel değil mi? (Gülüşmeler)

Tamam, bu böcekler tarafından poleninin dağıtılmasını bekleyen başka bir tür. Bunu şuradaki dikenlerden söyleyebilirsiniz. Bütün bu resimler Kem Labaratuvarında bulunan elektron mikroskobu ile çekildi. Bunların aslında bir fotoğraf sanatçısı olan Rob Kessler tarafından çekilmiş olması ilginç değil. Ve onun gibi bir artistik bakıçı olan birinin en güzel poleni ortaya çıkarması şans değil. (Gülüşmeler)

Bütün bu çeşitlilik bir polen çekirdeğine bakıp onun hangi türden olduğunu söyleyebileceğiniz anlamına geliyor. Elinizde bir polen örneği var ve onun nereden geldiğini öğrenmek istiyorsanız bu çok kullanışlı. Bitkilerin değişik türleri değişik yerlerde büyüyorlar. Ve bazı polenlerler daha uzağa gidiyor. Bu yüzden eğer bir polen örneğiniz varsa mantıken onun nereden geldiğini söyleyebilmeniz gerekiyor. İşte bu adli vakalarda işin ilginçleştiği nokta.

Polen küçücük. Cisimlere yapışıyor. Sadece her polen farklı görünmüyor aynı zamanda, her habitatın kendinde has polen kombinasyonu polen imzası, ya da isterseniz polen parmak izi var. Bir örnekteki polenleri oranlarına ve türlerine bakarak polenin tam olarak nereden geldiğini söyleyebilirsiniz. Bu şu an üzerime giydiğim gibi bir pamuk t-shirtun içine işlemiş polenler. Yıkamalar sonucunda polenlerin çoğu gene burada olacak. Neredeydi? Dört farklı habitat benzer görülebilir ama birbirlerinden çok ayrı polen imzaları var. Aslında bu çok basit. Bu resimlerin her biri farklı bir ülkeye ait.

Fakat polen adli vakaları çok daha hasssas olabilir. Şimdilerde polenler nerede uyuşturucuların yapıldığını bulmada, bankotların nereden geldiğini bulmada, antikaların kaynağını bulmada, ve gerçekten satıcının geldi dediği yerden gelip gelmediğini belirlemede kullanılıyorlar. Bu şekilde cinayet suçluları İngiltere'de giysileri kullanılarak polis köpeklerinin gidip ceseti bulabileceği mesafeye kadar takip edildi. Yani sadece bir giysi parçasından o giysinin nerede olduğunu 1 kilometrelik bir alan içinde belirleyip köpekleri oraya yollayabilirsin. Son olarak da çok ağır bir şekilde Bosna savaş suçları. Davaya gelenlerden bazılarının gelme sebebi polenin ortaya çıkardığı cesetlerin gömüldüğü, sonra çıkarılıp başka bir yere tekrar gömüldüğünü belirten kanıtlar sebebiyleydi.

Umut ediyorum ki gözünüzü tabir yerinde olursa, polenlerin bazı gizemlerine açmışımdır. Bu ağaç kestanesi bu arada. Etrafımızda görünmez bir güzellik var. Her polen çekirdeği bir hikaye ile büyüyor. Aslında her birimizin üzerimizdeki polenlerin parmak izinden ötürü bir hikayemiz var. Kew'deki arkadaşlara teşekkür ediyorum. Ve her yerdek polen bilimcilere teşekkür ediyorum. (Alkışlar)