Jackie Tabick: Şefkat duygusunu dengelemek

Snoopy favori çizgi film karakterlerimden biridir. Snoopy'nin kulubesinde oturup, uzanmasını ve hayata dair büyük düşünceler tasarlamasını seviyorum. Şefkat hakında düşünürken, aklıma birden çizgi filmin bir bölümü geldi. Kulubede uzanmış yatıyor, ve diyor ki, "İnsanların; komşularını kendilerini sevdikleri gibi sevmesi gerektiğini gerçekten anlıyorum ve takdir ediyorum. Tek sorun ; yan komşularım. Onlara katlanamıyorum." Bu, bir bakıma, çok iyi bir fikri yorumlamanın zorluklarından biri.

Hepimiz, bence, şefkate inanıyoruz. Dünyadaki dinlere bakarsanız, -tüm büyük dinlere- hepsinin biraz da olsa şefkati aşılamaya çalıştıklarını göreceksiniz. Örneğin Musevilikte, Tevrat'ımızı incelerseniz, komşunuzu kendinizi sevdiğiniz gibi sevmenin öğütlendiğini görürsünüz. Ve Musevi ile hahamlık öğretilerinde, Hillel (Yahudi gurusu) karşımıza çıkar. O bize ; kendine yapılmasını istemediğin şeyi başkalarına yapma demiştir. Ve diğer tüm büyük dinlerin benzer öğretileri bulunuyor. Tekrardan, Musevilikte; Tanrı hakkında bir öğreti vardır, o "şefkatli" diye anılmaktadır, Rahman. Zaten dünya Tanrı'nın şefkati olmadan nasıl var olabilir ki? ve Tevrat'ta öğretildiği gibi, biz Tanrı'nın gölgesiyiz, o yüzden biz de şefkatli olmalıyız. Ama bu gerçekten ne anlama geliyor? Günlük yaşamımıza nasıl bir etkisi olabilir? Bazen, doğal olarak, şefkatli olmak kontrol etmesi güç duygular yaratabiliyor içimizde.

Biliyorum ki bir çok zaman gidip cenazeleri yönettiğimde, ya da matemli veya ölmek üzere olan insanların yanında oturduğumda o ailenin, ya da o insanın yaşadığı mücadele karşısında üzüntüden ve zorluklardan kahroluyorum. Çok duygulanıyorum ve gözüm yaşlarla doluyor. Fakat eğer kendimi bu duygular yüzünden paralamaya izin verirsem işimi yapmamış olurum, çünkü ben onların destekçisi olup ritüellerin yapılması için uygun ortamı yaratmakla yükümlüyüm. Diğer yandan, eğer o insanlar için şefkati hissedemiyorsam, artık cüppemi dolaba kaldırıp, hahamlıktan vazgeçme zamanının geldiğini hissederim.

Aynı duygular dünyayla yüzleşirken hepimizin içinde vardır Yeryüzündeki açlıkları, tsunamileri, depremleri, savaşların korkunç sonuçlarını gördüğümüzde; hangimiz içinde şefkati hissetmez? Bazı insanların; "Zaten her yer kötülükle dolu, elimden hiç bir şey gelmez. O yüzden hiç denemeyeceğim bile." dediğini biliyorum. Ve bazı gönüllü çalışanlar bu şefkate yorucu diyebilir. Şefkatle yüzleşemeyeceğini hisseden diğerleri ise televizyonlarını kapatıp olanları izlememeye karar veriyor. Ama Musevilikte biz deriz ki, her zaman bir orta yol olmalıdır.

Tabi ki diğer insanların ihtiyaçlarının farkında olmalısınız, ama aynı zamanda hayatınıza devam edebilecek bir yol bulup insanlara yardım edebilmelisiniz. Yani şefkat duygusunun bir kısmı insanları neyin yönlendirdiğini bilmektir. Tabi ki kendinizi daha iyi anlamadan bu işi yapmanız mümkün değil.

Hahamların yaradılışla ilgili çok güzel bir yorumu var. Bu yoruma göre Tanrı dünyayı yarattığı zaman düşündü ki; dünyayı yaratmanın en iyi yolu adaleti kutsal bir şekilde dağıtmaktı. Çünkü zaten Tanrı adildir. Bu yüzden, dünya üzerinde adalet olmalıydı. Sonra Tanrı geleceğe baktı ve anladı ki; eğer dünya adil olursa varolamazdı.

Ve Tanrı düşündü: "Hayır, dünyayı şefkatle yaratacağım." Yine baktı geleceğe ve bu sefer de eğer dünya şefkatle dolarsa anarşi ve kaos olacağını anladı. Her şeyin bir limiti olmalıdır. Hahamlar bunu kral olmak gibi açıklıyor. Bu kralın çok güzel ve kırılgan bir cam kasesi var. Eğer çok soğuk su koyarsa cam çatlar. Eğer kaynar su koyarsa cam yine çatlar. Ne yapmalı? İkisinin karışımını koymalı. Ve Tanrı dünyayı bu olasılıklarla yarattı.

Gerçi başka şeylerin de olması gerek. Hakkında şefkat duyduğumuz duyguların dünyaya duyurmak ve harekete geçmek gibi. Snoopy gibi sadece uzanıp komşularımız hakkında harika düşüncelere sahip olamayız. Bir şeyler yapmak zorundayız. Ayrıca Musevilik içinde sevgi ve iyi kalplilik kavramları büyük önem taşıyor. Chesed.

Bu 3 şey içiçe geçmiş olmalı. Adalet kavramı, hayatlarımızın sınırlarını çizer ve bu hayatta nelerin doğru nelerin yanlış olduğunu ne yapmamız gerektiğini belirler. İyi işler yapmak için istekli olmak gerekir ama tabi ki, bunun karşılığında akıl sağlığımızı kaybetmemeliyiz. Asla bir insanın tüm ihtiyaçlarını karşılayamazsınız eğer işleri abartırsanız. Ve bütün bunları orta noktada birleştiren şey şefkat duygusudur. Bu duygu bizim tabiri caizse köklerimizde bulunmak zorunda.

Şefkat duygusu bize gelir, çünkü bizler Tanrı'nın gölgesi olarak yaratıldık. O ki, en şefkatli olandır. Peki şefkat duygusu ne gerektiriyor? Şefkatin gerektirdiği başkalarının acısını anlamaktır. Ama daha önemlisi, bir insanın tüm yaradılışla olan bağlantısını anlamaktır, insanın yaradılışın bir parçası olduğunu anlamaktır, gördüğümüz, duyduğumuz, hissettiğimiz herşeyin altında yatan birlik duygusunu anlamaktır. Ben buna Tanrı'nın birliği diyorum. Ve bu birlik tüm yaradılışı birbirine bağlar.

Ve de tabi ki, bu modern dünyada, çevreci hareketin etkisiyle, her şeyin birbiriyle bağıntılı olduğunun farkına varıyoruz. Öyle ki, burada yaptığım bir şey Afrika'yı da ilgilendiriyor eğer karbon salınımı kotamı aşarsam görünüşe göre orta ve doğu Afrika'da yağmur eksikliğine yol açıyoruz. Yani arada bir bağ var. Ve bunu yaradılışın bir parçası olarak algılamalıyım. bir tarafımın Tanrı'nın bir gölgesi olduğuna inanarak. Ve anlamalıyım ki bazen benim ihtiyaçlarımı başka ihtiyaçlar yüzünden erteleyebilirim.

Bu 18 dakika hadisesini çok büyüleyici buluyorum. Çünkü Musevilikte, 18 numarasını İbranice'de kelime olarak yazdığınızda hayat anlamına geliyor, dünya hayatı. Yani bir bakıma, 18 dakika beni hayatta şefkat konusunda nelerin önemli olduğunu anlatmama zorluyor. ama başka bir şey daha var. 18 dakika gerçekten önemli. Çünkü Hamursuz Bayramında, mayasız ekmek yemek zorunda kaldığımızda hahamlar der ki; normal ekmeğin içindeki hamurla mayasız ekmeğin (matzah) içindeki hamurun arasındaki fark nedir. Derler ki 18 dakikadır. Çünkü hamur 18 dakikada mayalanır. Ne demek peki bu, hamurun mayalanması? İçinin sıcak havayla dolması demektir. Matzah nedir? Mayalanmamış ekmek nedir? Anlamıyorsunuz.

Sembolik olarak, hahamlar der ki, Hamursuz Bayramında içimizdeki sıcak havadan, gururumuzdan, dünyanın en önemli insanı olduğumuz duygusundan ve her şeyin etrafımızda döndüğü duygusundan kurtulmamız gerekir. Böylece bunlardan kurtulmaya çalışırız ve bu yaparak, başkalarının ihtiyaçlarını görmezden gelmemize sebep olan bizi köleleştiren, gözlerimizi kapatan alışkanlıklardan, duygulardan, fikirlerden kurtulup kendimizi özgürleştiririz. Ve bu da dünyadaki yerimizi anlamamız açısından şefkate sahip olmanın temelidir.

Musevilikte çok harika bir hikaye vardır, Zengin bir adam bir gün sinagoga gelir. Ve bir çok insan gibi seremoni sırasında uyuklamaktadır. Adam uyuklarken, Tevrat'ta Levililer'den (Eski Ahit'in 3. kitabı) bir bölüm okunuyordu. Antik çağlarda Kudüs'te bir tapınakta; din adamlarının Kudüs'teki tapınağın özel bir masasına koydukları özel bir ekmekleri olduğunu anlatıyorlardı. Adam uyuyordu ama ekmek, tapınak, Tanrı kelimelerini duydu ve uyandı. Ve dedi ki, "Tanrı ekmek istiyor. İşte bu! Tanrı ekmek istiyor. Tanrı'nın ne istediğini biliyorum."

Hemen eve koştu. Şabat(Sebt) sonrası 12 somun ekmek yaptı, ekmekleri sinagoga götürdü ve içeri girdi arkı(Tevrat'ın ve parşömenlerin bulunduğu sandık) açıp dedi ki, "Tanrım, bu ekmekleri neden istediğini bilmiyorum fakat işte getirdim." Ekmekleri arkın içine, Tevrat parşömenlerinin yanına koydu. Sonra evine gitti.

Temizlikçi sinagoga geldi. "Tanrım, başım dertte. Beslemem gereken çocuklarım var. Eşim hasta. Hiç param yok. Ne yapabilirim?" Sinagogun içine girdi ve , "Tanrım, lütfen bana yardım eder misin?" Bu ne de güzel bir koku." Arka doğru gider adam ve kapağını açar. "Burada ekmek var! Tanrım dualarımı kabul ettin. Sorumu cevapladın." Ekmekleri alır ve evine gider.

Bu arada zengin adam kendi kendine düşünür. "Ben bir aptalım. Tanrı ekmek mi istiyor? Tanrı, bütün evrene hükmeden, benim ekmeğimi mi istiyor?" Sinagoga koşar. "Kimse bulmadan arkın içinden çıkartayım bari." İçini açıp bakar ve ekmekleri bulamaz. Ve der ki, "Tanrım, gerçekten istemişsin. Benim ekmeklerimi istemişsin. Haftaya, üzümlü ekmek getireceğim."

Ve bu seneler boyu sürer. Her hafta, adam üzümlü ekmekleri getirir, yanında bütün güzel şeylerle birlikte arkın içine koyar. Her hafta temizlikçi gelir. "Tanrım dualarım yine kabul oldu." Ekmeği alır. Evine götürür.

Yeni haham gelene kadar bu sürer. Hahamlar her zaman işleri bozar. Haham gelir ve neler döndüğünü görür. İkisini birden odasına çağırır. Ve der ki, "Böyle böyle oluyor."

Zengin adam -canım benim- hayal kırıklığına uğrar. "Yani Tanrı benim ekmeklerimi istememiş mi?"

Ve fakir adam da ,"Yani Tanrı benim dualarımı kabul etmemiş mi?"

Ve haham der ki, "İkiniz de beni yanlış anladınız." "Gerçekten yanlış anladınız" der. zengin adama; "Tabi ki, yaptığın şey," "Tanrı'nın bizden isteği olan şefkatli olmaya yanıt vermektir." fakir olana da "Ve Tanrı senin dualarına, insanların şefkatli olmalarını ve vermelerini söyleyerek cevap veriyor." Zengin adama baktı. Adamın ellerinden tuttu ve dedi ki, "Anlamıyor musun? Bunlar Tanrı'nın elleri."

Ben de bu şekilde hissediyorum, şefkatli olma olgusuna ancak bu şekilde yaklaşabilirim, o da bu dünyadaki birliği, bağlantıları anlamak ve bu birliğe hizmet etmeye çalışmak, ve bunu da ancak başkalarının acısını anlamaya çalışarak, sınırların olduğunu, insanların üzerlerine gelen problemlere karşı sorumlu olduklarını, ve benim enerjimin de sınırları olduğunu, insanlığa verebileceklerimin limitinin olduğunu anlayarak becerebilirim. Onları tekrardan değerlendirmem gerek, Beni köleleştiren materyalistik şeyleri ve duygularımı ayırmaya çalışarak ancak dünyayı daha net görebilirim.

Ve sonrasında ne yapıp edip bunları Tanrı'nın elleri hale getirmeye çalışmam gerek. Ve böylece şefkati bu dünyada hayata getirmeye çalışabilirim.