Hans Rosling dünya nüfus artışı hakkında konuşuyor

Okulda öğretmenimizin bize dünya nüfusunun 3 milyar olduğunu söylediği günü hala hatırlıyorum. Ve bu 1960 yılındaydı. Ben de bugün dünya nüfusunun o günden bugüne ve bugünden geleceğe nasıl bir değişim içinde olduğu hakkında konuşacağım. Ama önceki 5 TEDTalk'ta yaptığım gibi dijital teknolojiyi kullanmayacağım. Onun yerine kendimi geliştirdim. Ve bugün yepyeni bir analog eğitim teknolojisini başlatıyorum, o da IKEA'dan aldığım bu kutu.

Bu kutu 1 milyar insan içeriyor. Ve öğretmenimiz bize gelişmiş ülkelerde 1960'da 1 milyar insan olduğunu söylemişti. Gelişmekte olan ülkelerde 2 milyar insan var demişti. Ve onlar o zamanlar uzaklarda yaşıyorlardı. O zamanlar gelişmiş ülkelerdeki 1 milyar insan ile gelişmekte olan ülkelerdeki 2 milyar insan arasındaki uçurum çok büyüktü. Gelişmiş ülkelerde insanlar sağlıklı, eğitimli, zengin ve küçük ailelere sahiplerdi. Ve istekleri bir araba almaktı. 1960'da tüm İsveçliler böyle bir Volvo almak için para biriktiriyorlardı. İsveç'in ekonomi seviyesi bu şekildeydi. Ama buna karşılık, uzaklarda gelişmekte olan dünyada, ortalama bir ailenin amacı günlük yiyecek almaktı. Ve de paralarını bir çift ayakkabı almak için biriktiriyorlardı. Ben büyürken dünyada muazzam bir uçurum vardı. Ve bu batı ile dünyanın geri kalanı arasındaki uçurum hala "Batı" ve "Gelişmekte olan Ülkeler"den bahsederken dilbilimsel olarak kullandığımız bir zihniyet yarattı. Ama dünya değişti dünyayı şu an olduğu gibi anlamak için o zihniyeti, dünyadaki sınıflandırmaları yenilemenin zamanı geldi.

Benim de sizlere göstereceğim bu işte. Çünkü 1960'dan 2010'a kadar dünyada olanlar gerçekten çok şaşırtıcı, nüfusumuza 4 milyar daha eklendi. Bakın ne kadar çok. Benim okul çağımdan bu yana dünya nüfusu ikiye katlandı. Tabii ki, Batı'da ekonomik büyüme sağlandı. Birçok şirket ekonomiyi büyüttü Batnın nüfusunu buraya taşıdılar. Ve şimdi tek istekleri araba satın almak değil. Şimdi uzak bir yerde tatil yapmak istiyorlar ve oraya uçmak istiyorlar. Bugün oldukları yer burası. Bildiğiniz gibi, gelişmekte olan ülkelerin en başarılı olanları da ilerlediler. Bizim deyimimizle yükselen ekonomi haline geldiler. Bugün araba alabiliyorlar. Bir ay önce Geely adlı Çin şirketi Volvo'yu ele geçirdi. Ve sonunda İsveçliler dünyada bazı önemli şeylerin olduğunu anlayabildiler. (Gülüşmeler)

İşte buradalar. Trajedi ise burada; buradaki 2 milyar insan hala yemek ve ayakkabı için çabalıyor, hemen hemen 50 yıl önce oldukları kadar fakirler. Yeni olan şey şu, nüfus içinde büyük bir paya sahip olan bu 3 milyar, yükselen ekonomi halini almaya başladı, çünkü oldukça sağlıklılar, iyi eğitimliler ve zengin ülkelerdeki gibi kadın başına iki veya üç çocukları var. Ve şimdiki istekleri tabii ki bir bisiklet almak daha ileride de motosiklet almak isteyecekler. Ama bugün dünyamız budur. Artık uçurum yok. Ama en fakir ile en zengin arasındaki fark hiç bu kadar büyük olmamıştı. Ama burada gelişmekte olan bir dünya var, yürümekten bisiklete, arabadan uçmaya -- her seviyede insan mevcut. İnsanların çoğu ortalarda bir yerlerde. Bugün 2010'da bizim dünyamız işte böyle.

Gelecekte ne olacak peki? Pekala, 2050 yılını göstereceğim. Geçenlerde Şangay'daydım. Çin'de neler olduğuna kulak verdim. Ve kesinlikle Japonya'nın yetiştiği gibi onlar da yetişecekler. Çalışmalar gösteriyor ki bu 1 milyar sadece yüzde 2 veya 3 büyüyecekler. Ama burası yüzde 7-8 büyüme gösterecek. Ve buraya varacaklar. Uçmaya başlayacaklar. Ve bu düşük ve orta gelirli ülkeler, yükselen gelir ülkeleri, ekonomik olarak onlarda ileriye gidecekler. Ve eğer ki, sadece şu şartla, doğru yeşil teknolojiye yatırım yaparsak -- böylece şiddetli iklim değişikliğinden kaçınabiliriz, ve enerji hala ucuz kalabilir -- böylece hepsi buraya kadar gelecek. Ve de elektrikli arabalar almaya başlayacaklar. Orada olacaklar bunlar.

Peki ya en fakir 2 milyar? Buradaki 2 milyara ne olacak? İlerleyecekler mi? Burada nüfus artışını gözlemleyeceğiz, yükselen ekonomilerde kadın başına 2-3 çocuk var, çünkü aile planlaması uygulanıyor ve nüfus artışına son verildi. Ama en fakir ülkelerde nüfus artmaya devam ediyor. Yani, bu en fakir 2 milyar, önümüzdeki on yıllarda, 3 milyara ulaşacak. Sonra da 4 milyar olacaklar. Daha önce görmediğimiz türde bir nükleer savaş haricinde bunu engelleyebilecek bir şey yok. Çünkü bu artışa başladık bile. Yalnızca, eğer fakirler fakirlikten kurtulur, eğitilir, çocuk ölümleri azaltılırsa bisiklet, cep telefonu alabilirlerse ve buraya gelebilirlerse o zaman nüfus artışı 2050 yılında durur. Bu seviyede insanların yiyecek ve ayakkabı aramasına izin veremeyiz çünkü o zaman nüfus artışı devam eder.

Müsaade edin, size dijital teknoloji ile bunun nedenini göstereyim. Ekranda benim ülke baloncuklarımı görüyorsunuz. Her baloncuk bir ülke. Büyüklüğü de nüfusu. Renkler kıtaları gösteriyor. Sarı Amerika; koyu mavi Afrika; kahverengi Avrupa; yeşil Orta Doğu; ve açık mavi Güney Asya. Bu Hindistan bu da Çin. Büyüklüğü nüfusu. Burada kadın başına çocuk sayısı, 2 çocuk, 4 çocuk, 6 çocuk, 8 çocuk -- büyük ailelere karşı küçük aileler. Sene 1960. Burada aşağıda, çocuk ölümleri, okula başlayana kadar hayatta kalabilmiş çocukların yüzdeleri. Yüzde 60, 70, 80, 90, ve neredeyse yüzde 100, bugün sağlıklı ve zengin ülkelerde olduğu gibi. Ama bakın, öğretmenimin bana 1960'da bahsettiği dünya buydu. 1 milyar Batı dünyası, yüksek oranda sağ kalan çocuklar, küçük aileler. Geriye kalanın hepsi, gelişmekte olan ülkelerin gökkuşağı, büyük aileler ve düşük oranda sağ kalan çocuklar.

Ne değişti? Dünyayı başlatıyorum, bakın. Yıllar geçtikçe, daha çok çocuk hayatta kalabiliyor. Sabunları, hijyenleri eğitimleri, aşıları penicilinleri oluyor. Sonra aile planlaması. Aile büyüklükleri azaltılıyor. Çocukların sağ kalma oranı yüzde 90'lara varınca aileler küçülüyor. Orta Doğu'daki Arap ülkelerinin çoğu küçük ailelere doğru gidiyorlar. Bangladeş Hindistan'a yetişiyor. Tüm yükselmekte olan ekonomiler yüksek sağ kalma oranı ve küçük aileler ile Batı dünyasına katılıyorlar. Ama hala 1 milyarlık en fakir nüfusa sahibiz. En fakir 1 milyarı görebiliyor musunuz, buradaki iki kutu? Hala buradalar. Ve hala sadece yüzde 70-80 oranında çocukları sağ kalabiliyor, yani eğer 6 çocuk doğurdularsa, bir sonraki nesilde en az 4 tanesi sağ kalacak. Ve bir nesildeki nüfus ikiye katlanacak.

Yani, dünya nüfusunu arttırmayı durdurmanın tek yolu çocukların yüzde 90 oranlarında sağ kalmasını başarmak. Bu yüzden Gates Vakfının, UNICEF'in ve yardım organizasyonlarının hükümetlerle birlikte fakir ülkelerde yaptıkları yatırımlar çok önemli. Çünkü bizim dünyada sürdürülebilir bir nüfusa sahip olmamıza yardımcı oluyorlar. Eğer doğru şeyleri yaparsak 9 milyarda durdurabiliriz. Sağ çocuk oranı yeni en önemli konu. Dünya nüfus artışını durdurabilecek tek şey çocukların sağ kalmasını sağlamak. Peki bu olacak mı? Ben iyimser veya kötümser biri değilim. Gerçek bir "ihtimalciyim". Duyguları bir yana bırakıp dünya üzerinde sadece analitik olarak çalışan, yeni bir kategori bu. Bu yapılabilir. Dünyadan daha fazlasını elde edebiliriz. Yeşil teknoloji ile ve fakirliği azaltan yatırımlar ile ve iyi bir evrensel yönetim ile dünya bu hale gelebilir.

Eski Batı'nın durumuna bir bakın. Bu mavi kutunun tamamen yalnız olduğunu hatırlayın, dünyaya yol gösterdiğini, kendi hayatını yaşadığını. Bu tekrar olmayacak. Yeni dünyada eski Batı'nın görevi modern dünya kuruluşunun bir parçası haline gelmek -- ne daha fazlası ne daha azı. Ama bu çok önemli bir rol. İyisi mi buna kendinizi alıştırın.

Çok teşekkürler.

(Alkışlar)