Hans Rosling: Asya'nın yükselişi--nasıl ve ne zaman

Bir zamanlar ben 24 yaşındayken, Bangalore'daki St. John's Tıp Fakültesinde öğrenciydim. Halk sağlığı konusunda aldığım bir kursun sayesinde 1 ay misafir öğrenciydim. Ve bu bütün düşünce düzenimi değiştirdi. Kurs elbette güzeldi, ama olay kurs içeriğinin kendisi ile ilgili bir değişim değildi. Bu orada uyandığım ilk sabah Hintli öğrencilerin benden daha iyi olduklarının farkına varmamdı.

(kahkahalar)

Gördüğünüz gibi bir ders ineğiydim. İstatistiği küçüklüğümden beri severdim. İsveç'de de çok fazla çalışıyordum. Katıldığım tüm kurslarda hep ilk çeyrek sıralamanın içindeydim. Ama St.John'da daha aşağıdaydım. Aslında gerçek olan Hintli öğrencilerin biz isveç'li olanlara göre daha çok çalışmasıydı. Kitapları en az 2 defa okuyorlardı, hatta üç veya dört defa. Biz İsveç'de bir defa okur sonra parti yapmaya giderdik.

(kahkahalar)

Ve bu da, benim için büyürken sahip olduğum düşünce şeklimde kişisel deneyimim sonucu yaptığım ilk değişimdi. Ve aniden Batı dünyasının dünya üstündeki egemenliğinin artık sona erebileceğini fark ettim. Ve sizlerin pek çoğunun da buna benzer bir deneyimi yaşadığını sanıyorum Tanıştığınız birinin sizin dünyaya ait düşünce yapınızı tamamen değiştirdiğinin farkına varmanız. Bu konuyu eğlenceli yapmaya çalışsam da Bu bir istatistik değil.

Ve şimdi burada sahnede bunun zamanını tahmin etmeye çalışacağım-- Asya'nın ne zaman üstün konumunu yeniden kazanıp önceden binlerce yıl boyu olduğu gibi yeniden dünya liderlerinden birisi olacağını. Ve bunu da yaklaşık olarak Çin ve Hindistan'da kişi başına düşen gelirin, hangi yılda batı toplumlarındakiyle aynı düzeye ulaşacağını tahmin ederek yapmaya çalışacağım. Burada bütün ekonomiden bahsetmiyorum, çünkü Hindistan'ın, İngiltere'nin ekonomik seviyesine ulaşması sadece bir milyar kişi ile mümkün ve aslında çok basit kaçar. Ben aslında ortalama olarak kişi başına düşen paradan; Hindistan ve Çin'de her ay kişi başına düşen paranın Amerika ve İngiltere ile aynı düzeye ne zaman ulaşacağından bahsediyorum.

Önce tarihten, geçmişten başlayacağım. Buraya koyduğum haritayı görüyorsunuz, değil mi? 1858 yılından başlayacağım. 1858 Batı'da büyük bir teknolojik ilerlemenin yaşandığı seneydi. Bu Queen Victoria'nın tarihte ilk defa olarak Transatlantic Telgraf kablosu aracılığı ile, Başkan Buchanan ile görüştüğü senedir. İlk defa Atlantik ötesinden birbiriyle "Twitter"laşan onlardı. (kahkahalar) (alkışlar) Ve bende Google ve İnternet sayesinde President Buchanan'ın Queen Victoria'ya cevap olarak geri yolladığı bu ilk telgraf metnine ulaşabildim. Şu şekilde sona eriyor; "Bu telgraf dini, uygarlığı, özgürlüğü ve kanunları dünyaya yayabilmemiz için harika bir alet"

Bunlar güzel sözcükler. Ama bir çeşit meraka da kapıldım özgürlük derken neden bahsediyordu, kimin için özgürlük. Ve bu konuya da 1858 yılındaki dünyaya daha geniş bir pencereden bakarak yaklaşacağız. Çünkü 1858 senesi aynı zamanda Asya için de bir dönüm noktasıydı. 1858 yılı aynı zamanda Hindistan'ın yabancılar tarafından istilasına karşı verdiği cesur savaşın İngilizler tarafından alt edildiği yıldı. Ve Hindistan 89 yıl daha yabancıların egemenliği altında kaldı.

1858 Çin'de afyon savaşlarında İngiliz Güçlerinin zaferinin de senesiydi. Ve bu da anlaşmada yazdığı gibi, yabancıların özgürce Çin'de ticaret yapabileceği anlamına geliyordu. Çin eşyalarının karşılığında afyon vereceklerdi.

1858 Japonya'da Harris Anlaşmasının Japonya tarafından imzalandığı ve Amerika için uygun olan koşullarda ticareti kabul ettiği yıldı. Ve Tokyo limanı açıklarında durmakta olan şu siyah gemiler tarafından son bir yıldır tehdit ediliyorlardı. Ama, Japonya, Hindistan ve Çin'e nazaran ULUSAL EGEMENLİĞİNİ korumayı başarabildi.

Ve bunun ne derece bir fark oluşturduğunu görelim Bunu şu baloncukları Gapminder grafiğinde buraya getirerek yapacağım, gördüğünüz her baloncuk bir ülkeyi temsil ediyor. Baloncuğun büyüklüğü ülkenin nüfusunu gösteriyor. Bu eksen üzerinde, her zamanki gibi kişi başına dolar bazında düşen gelir var. Şu eksen üzerinde de, hayat (beklentisi) kalitesi, ve insanların sağlığı. Ve bir de yenilik yapıyorum. Lazer göstergemi yeşil Hindistan'da ekolojik ve geri-dönüşümü olan bir versiyonuyla değiştirdim.

(alkışlar)

Ve şimdi hep birlikte göreceğiz. Buraya bakın, 1858, Hindistan burada Çin orada, Japonya orada, ABD ve İngiltere yukarıdalar, daha zenginler. Bu şekliyle dünyayı başlatıyorum. Hindistan hep bu seviyesinde değildi. Aslında tarihi kayıtlara baktığımızda, yüzlerce yıl öncesinde Çin'de ve Hindistan'da kişi başına düşen ortalama gelirin bir Avrupalı'dan bile yüksek olduğunu görüyoruz. Ama 1850'de zaten yıllardır sömürge olarak yaşamaktaydılar, ve Hindistan endüstrisi bitirilmişti. Ve büyümekte olan ülkeleri burada görüyoruz. ABD ve İngiltere'nin ekonomisi giderek büyüyor. Ve ayrıca yüzyılın sonlarına doğru, sağlıkları da artıyor, ve Japonya onları yakalamaya başlıyor. Hindistan aşağıda deniyor. Buraya nasıl çıkamaya başladığını gördünüz mü? Ama gerçekten de MİLLİ EGEMENLİK Japonya'ya iyi geliyor. Ve Japonya buraya çıkmaya çalışıyor.

Şimdi yeni bir yüzyıl. Sağlık giderek artıyor, İngiltere, ABD. Şimdi DİKKAT-- I.Dünya Savaşına geliyoruz... Ve 1. Dünya savaşında da biliyorsunuz ki çok fazla ölüm ve ekonomik problem göreceğiz. İngiltere aşağıya doğru iniyor. Ve işte İspanya Grip Salgını geldi. 1. Dünya Savaşı bittikten sonra, yukarı çıkıyorlar. Hala sömürge halindeler, ve hala Ulusal Egemenlikleri yok, Hindistan ve Çin artık aşağıda köşedeler. Pek bir şey olmuyor yani. Nüfusları büyüyor ama başka bir şey yok. Şimdi 1930, görebiliyorsunuz, Japonya daha az hayat beklentisi ile bir savaş dönemine giriyor. Ve İkinci Dünya Savaşı özellikle Japonya için berbat bir olaydı, Ama sonrasında çok kısa sürede toparlandı. Şimdi yeni dünyaya doğru gidiyoruz. 1947 Hindistan nihayet özgürlüğüne kavuşuyor. Ve nihayet bayraklarını asıp ULUSAL EGEMENLİKLERİNİ güç koşullarda da olsa ilan ediyorlar.

(alkışlar)

1949, modern Çin'in çıkışını görüyorsunuz bu tüm dünyayı da şaşırtıyor. Ve sonra ne oluyor? Ulusal egemenlik sonrası ne oluştuyor? İşte sağlık koşulları iyiye gitmeye başlıyor. Çocuklar okula gitmeye başlıyor. Sağlık hizmetleri sunulmaya başlandı. Bu Çin düştüğündeki, İleriye Büyük Sıçrayış, Bu Mao Tse Tung tarafından merkezi planlamaydı. Çin toparlandı. Ve şöyle dediler; "Bir daha asla, aptal merkezi planlama" Ama şuraya çıktılar ve Hindistan onları takip etmeye çalışıyor. Ve hatta gerçekten yakalıyor da. Her iki ülkenin de sağlığı daha iyi ama yine de gelirleri çok düşük.

1978 yılına geldik, Mao Tse Tung artık öldü, ve soldan yeni birisi başa geçti. Bu başa geçen kişi Deng Xiaoping idi. Ve o şöyle dedi; "Bir Kedinin siyah veya beyaz olması, fare yakaladığı sürece, önemsizdir" Çünkü iki kedinin de istediği şey fare yakalamaktır. Ve işte buradaki iki kedinin durumunu görüyoruz, Çin ve Hindistan, şuradaki fareleri yakalamak istiyorlar, biliyorsunuz. Ve artık sadece sağlık veya eğitim ile devam etmek istemiyorlar, artık ekonomilerini geliştirmek istiyorlar. Ve piyasa reformcusu şurada başarılıydı. 1992'de Hindistan piyasa reformu ile takipte. Ve artık oldukça yakın ilerliyorlar, ve artık Hindistan ve Çin arasındaki benzerlikleri görüyoruz, aralarındanki farktan daha fazla benzerlikleri var.

Ve burada ilerlemeye başlıyorlar. Ve yakalayacaklar mı?

İşte bugünün sorusu da bu. Bugün işte buradalar.

Şimdi, bu bu ne demek-- (alkışlar) bu ortalamalar-- bu Çin'in ortalaması. Eğer Çin'i ikiye bölebilirsem, buraya bakın, Shangai aslında çoktan yakalamış durumda. Shangai zaten orada. Ve ABD'den daha sağlıklı. Ama diğer tarafta, Guizhou, Çin'in en fakir illerinden birisidir, o ise şurada. Ve eğer Guizhou'yu kentsel ve kırsal olarak bölersem, kırsal alan işte bu aşağıya kadar iniyor. Hızlı ekonomik büyümenin sonucu Çin'deki bu inanılmaz eşitsizliği görüyorsunuz.

Eğer Hindistan'a tekrar bakarsak Hindistan'da da aslında başka çeşit bir eşitsizlik var. Coğrafi, makro-coğrafi farklılıklar çok fazla değil aslında. Uttar Pradesh burada en büyük illerden birisi, tüm Hindistan'daki en fakir ve geliri en düşük şehir. Kerala burada yukarıda uçuyor, ABD ile aynı sağlık düzeyini yakalamış ama ekonomide değil. Ve burada Maharashtra, Mumbai ile birlikte ileriye doğru debeleniyor. Hindistanda'da adaletsizlik aslında bölgelerin içinde, bölgeler arasında değil. Ve aslında bu çok kötü de değil. Eğer çok eşitsizliğiniz olursa, makro-coğrafik eşitsizlikler gibi, uzun vadede bunlarla uğraşmak, aynı alanda içinde bir büyüme merkezi ve ona yakın bir yerde yaşayan fakir kişilerin bulunması durumu ile başa çıkmaktan çok daha zor.

Hayır, bir eşitsizik daha var. ABD'ye bakın. (kahkahalar) Ah, çerçevemi kırdılar. Washington, D.C. şuraya çıktı. Gapminder'daki arkadaşlarım bunu göstermemi istiyorlar çünkü şu an Washington'da yeni bir lider var ve bu kişi sağlık sistemi hakkında çok endişeli. Ve onu anlıyabiliyorum, çünkü Washington, D.C. şurada ve çok zengin ama sağlık durumları Kerala ile aynı halde. Çok ilginç, değil mi? (alkışlar) Burada Kerala için bir iş imkanı görüyorum sanki, ABD'deki sağlık sisteminin düzelmesine yardım etmeliler.

(kahkahalar)

(alkışlar)

İşte burada tüm dünyamız var. Aşağıda da tarihi yazdık. İşte buradaki ileriye iteklenen şu iki dev kediye baktığınızda, onların arasında ve tam önlerinde göreceğiniz şey, dünyanın yeni başlayan ekonomilerinin tamamı, Thomas Friedman buna "düz-dünya" derken tamamen haklıydı. Sağlık ve eğitimde dünya nüfusunun önemli bir kısmının öne çıktığını görebiliyoruz, ama Afrika ve diğer bölgelerde, Çin'deki kırsal Guizhou'da olduğu gibi hala ekonomi ve sağlık aşısından arkada kalanlar var. Dünyada inanılmaz büyüklükte bir eşitsizlik var. Ama orta kısımda kalan dünya ileriye doğru gitmek için zorluyor.

Şimdi, yansımalarıma geri dönelim. Ne zaman yakalayacak? Çok geleneksel bir grafiğe geri dönmeliyim. Kişi başına düşen geliri bu defa bu eksende göstereceğim, fakirler aşağıda burada, zenginler yukarıda. Ve zaman da burada, 1858'den dünyayı başlatıyorum. Ve bu ülkerle ilgili neler olacağına bir bakalım. Görüyorsunuz, Çin sömürge halinde ve gelir azaldı burada Hindistan'ın seviyesine indi. İngiltere ve ABD is zenginledikçe zenginledi. Ve ikinci dünya savaşı sonrası, ABD İngiltere;'den daha zengin. Ama Ulusal bağımsızlık geliyor. Büyüme başlıyor, ekonomi reformu. Büyüme arttı ve IMF'den aldığım tahmine göre 2014 yılında buralarda olmalarını bekliyoruz.

Şimdi, soru şu, "Ne zaman yetişecekler?" Bakın, ABD'ye bakın. Bu baloncuğu görüyor musunuz? Baloncular, benim baloncuklarım değil, ama ekonomik baloncuklar. İşte bu dot.com baloncuğu. Buradaki de Lehman Brothers doorstep. Buraya aşağıya indiğini görüyoruz. Bu da sanki aşağıya inen başka bir kaya var gibi duruyor, bilirsiniz. Yani sanki bu ülkeler bu yöne doğru gitmiyor gibiler. Daha mütevazi bir büyüme yolunda gibiler sanki. Ve büyüme ile ilgilenen kişiler de gözlerini Asya'ya çeviriyorlar.

Japonya ile kıyaslayabilirim. İşte Japonya tırmanıyor. Gördünüz, Japonya böylece başardı. Buna Japonya'yı da ekledik. Ve çok hızlı bir şekilde yakalayacağından şüphemiz yok. Burada Japonya'nın yaptığını gördünüz mü??? Japonya, tamamen yakalayana dek böyle yaptı ve daha sonra diğer yüksek ekonomilerle takibe geçti. Ama oradakiler için gerçek tahmini şu şekilde vermek istiyorum. Daha kötü veya daha iyi olabilir. Tahminde bulunmak her zaman zor, hele gelecek hakkında. Şimdi, bir tarihçi de geçmiş hakkında tahminde bulunmak daha zor diyor.

(kahkahalar)

Sanıyorum zor bir durumdayım. Çin ve Hindistandaki eşitsizliği en büyük engeller olarak görüyorum. Çünkü ancak yerel piyasayı yaratabilirsek bütün nüfusu da büyüme ve zenginliğe doğru götürebiliriz ki bu da sosyal eşitsizliğe engel olup nüfus kapasitesinin tamamının işe yarar hale getirilmesi demektir. Yani, Çin ve Hindistan'ın gerçekten ihtiyacı olan şey sağlığa, eğitime alt yapıya ve elektriğe yapılacak yeni sosyal yatırımlar.

İklimi biliyorsunuz. Hindistan'da bulunan büyük uzmanlarımız bizlere iklimin değiştiğini ve eğer gerekli önlemler alınmazsa Çin ve Hindistan'ın iklim değişikliği sebebi ile en çok acı çeken ülkeler olacağını söylüyorlar. Ve ben de Çin ve Hindistan'ın iyi bir global iklim politikası konusunda harika bir ortaklık kuracağını düşünüyorum. Ama onlar diğerleri için para vermeyecekler, parası olanların yerine yani, bu sorunu yaratanların yerine, bunda hemfikirim.

benim endişe ettiğim şey savaş. Daha önce zengin olan bu ülkeler tamamen değişen dünya ekonomisini kabul edecek mi, 50-100-150 yıldır onlarda bulunan gücün ellerinden kayıp Asya'ya doğru gitmesine göz yumacaklar mı? Ve Asya, yetki sahibi olacağı, en güçlü liderlerden bir olduğu bu yeni pozisyonunu elinde tutmayı idare etmeyi başarabilecek mi? Yani, savaştan kaçının, çünkü bu insanlığı hep gerileten şey olmuştur. Şimdi eğer bu eşitsizlikler, iklim ve savaştan kaçınılabilirse, dünya eşitliğine hazır olun. Çünkü oluşan şey sanki buna benziyor.

Ve 1972'de genç bir öğrenciyken sahip olduğum bu vizyon, yani Hintlilerin isveçlilerden daha başarılı olması galiba gerçek olmak üzere. Ve bu da tam olarak 2048 yılında olacak yazın ikinci yarısında, temmuz ayında, hatta tam olarak 27 Temmuzda. (Alkışlar) Çünkü 27 Temmuz 2048 benim 100. yaşgünüm. (kahkahalar) Ve 39.su yapılacak olan TED Hindistan'ın ilk oturumunda konuşacağım. Rezervasyonlarınızı yaptırın. Çok teşekkürler.

(Alkışlar)