George Ayittey - Çitalar Suaygırlarına Karşı

Öncelikle Emeka'ya, aslına bakarsanız TED Global'a, bu konferansı... ...düzenledikleri için teşekkür etmek istiyorum. Bu konferans, 21. yüzyılın başında en önemli... ...konferans olarak yerini alacaktır. Sizce Afrika hükümetleri böyle bir konferansı düzenleyebilir mi? Afrika Birliği'nin böyle bir konferans düzenleyebileceğini düşünüyor musunuz? Bunu bile yapmadan önce, yabancı yardım isteyeceklerdir. Ayrıca TED arkadaşlarıma da şükran ve saygılarımı sunmak istiyorum... ...June Arunga, James Shikwati, Andrew ve diğer TED arkadaşlarıma. Ben, onlara Çita Jenerasyonu diyorum. Çita Jenerasyonu, yozlaşma konusunda saçmalıklara... ...tahammül göstermeyen yeni bir Afrikalı nesli. Onlar, sorumluluğun ve demokrasinin ne olduğunu anlıyorlar. Onlar, devletin kendileri için bir şeyler yapmasını beklemeyecekler. İşte bu, Çita Jenerasyonu. Ve Afrika'nın kurtuluşu, bu Çitaların sırtında. Tabi ki de, buna karşın Suaygırı Jenerasyonumuz var.

(Gülüşmeler)

Suaygırı Jenerasyonu, elitleri yönetiyor. Kendi entellektüel yollarında sıkışıp kalmışlar. Sömürgecilik ve emperyalizmden şikayet ederken... ...bir adım dahi ilerleyemeyecekler. Onlardan ekonomileri düzeltmelerini isterseniz, düzeltmeyeceklerdir... ...çünkü onlar, kokuşmuş statükodan faydalanıyorlar. Şimdi, Arkika'nın durumuna çok kızgın olan... ...çok sayıda Afrikalı var. Şimdi, biz, yoksul olmayan bir kıtadan bahsediyoruz. Mineral kaynakları, doğal mineral kaynakları bakımından zengin bir kıta. Fakat Afrika'nın mineral zenginliği, insanlarının fakirlikten... ...kurtarılması için kullanılmıyor. Birçok Afrikalıyı oldukça kızdıran da bu. Ve bir bakıma, Afrika, genellikle bir trajediden daha fazlası. Sürekli devam eden başka bir trajedi daha var ve bu trajedide... ...Afrika'da hiç anlamadıkları insanlara yardım etmek isteyen... ...çok sayıda insan, çok sayıda hükümet, ... ...çok sayıda kuruluş var. Şimdi, biz demiyoruz ki, Afrika'ya yardım etmeyin. Afrika'ya yardım, soylu bir davranış. Fakat, Afrika'ya yardım, absürd bir tiyatroya dönüştü. Bu, körler sağırlar birbirini ağırlar gibi.

(Gülüşmeler)

Farkına varmamız gereken belirli şeyler var. Afrika'nın dilenci kutusu sızdırıyor. Afrika'da yaratılan sermayenin yüzde 40'nın, burada Afrika'da... ...yatırım yapılmadığını biliyor muydunuz? Afrika dışına götürülüyor. Bunu, Dünya Bankası söylüyor. Afrika'nın dilenci kutusuna bakın. Fena halde sızdırıyor. Sızdıran bu kutuya daha çok para, daha çok yardım yağdırmamız... ...gerektiğini düşünen kişiler var. Sızıntılar neler? Yolsuzluk, tek başına, Afrika'ya yılda 148 milyar dolara mal oluyor. Evet, bunu bir kenara koyun. Sermayenin Afrika dışına kaçışı, yılda 80 milyar. Bunu da bir kenara koyun. Yiyecek ithalatını ele alalım. Her yıl, Afrika, yiyecek ithalatına 20 milyar dolar harcıyor. Tüm bu sızıntıları toplayın. Bu, Tony Blair'ın Afrika için toplamak istediği 50 milyardan çok daha fazla. Şimdi 1960'lara geri dönelim, Afrika sadece kendini beslemiyor, ... ...ayrıca yiyecek ihraç ediyordu. Fakat artık değil.

Bazı şeylerin temelde yanlış gittiğini biliyoruz. Siz, bunu biliyorsunuz; ben, bunu biliyorum, fakat bu hatalar hakkında konuşarak... ...zamanı, bizim zamanımızı harcamayalım çünkü bütün gün buradayız. Devam edelim, ve bir sonraki bölüme geçelim, ... ...bir sonraki bölüm bu konferansın ana konusu. Bir sonraki bölüm, öncelikle, kendimize bu önemli soruyu... ...sorarak başlıyor; ''Afrika'da kime yardım etmek istiyoruz?'' İnsanlar var, ve daha sonra hükümet ya da liderler. Şimdi, benden önceki konuşmacı, benden bir önceki konuşmacı... ...Idris Mohammed, Afrika'da berbat... ...liderler olduğunu ifade etti. Bu niteleme, bence, oldukça sevecen.

(Gülüşmeler)

Bir İnternet tartışma forumuna, ... ...bir Afrika İnternet tartışma forumuna üyeyim, ... ve onlara sordum, dedim ki ''1960'tan bu yana tam olarak... ...204 Afrika devlet başkanı geldi, 1960'tan bu yana.'' Ve onlardan bana sadece 20 tane iyi lider, ... sadece 20 tane iyi lider söylemelerini istedim -- belki... ...siz de, kendinizi bu liderlik hususunda sorgulamak istersiniz. Onlardan sadece 20 isim söylemelerini istedim. Tabii ki de herkes Nelson Mandela'yı söyledi. Kwame Nkrumah, Nyerere, Kenyatta, bazıları da Idi Amin dedi.

(Gülüşmeler)

Bunun kusuruna bakmıyorum.

(Gülüşmeler)

Demek istediğim şu ki; 15'ten öteye gidemediler. Bana 20 isim söyleyebilselerdi bile... ...bu, size ne anlatacaktı? 204 kişiden 20 kişi demek, Afrikalı liderlerin çoğunluğu... ...büyük bir çoğunluğu halkını yüzüstü bıraktı. Ve eğer onlara bakarsanız, sömürge sonrası liderlerin listesi -- ...askeri fufu sınıfı öndedir. İsviçre-bankası sosyalistleri, timsah kurtarıcıları, vampir elitler, ... ...sahte devrimciler.

(Alkış)

Şimdi, bu liderlik, Afrikalıların yüzyıllardır bildiği... ...geleneksel liderlerden dağlar kadar farklı. Afrika'ya yardım etmeye çalışırken... ...yaptığımız ikinci yanlış öncül de; ... ...bazen, Afrika'da hükümet diye adlandırılan şeyin... ...kendi insanlarını umursadığını, insanların yararına hizmet ettiğini... ...ve insanları temsil ettiğini düşünmemizdir. Lesotho başkanının bir keresinde söylediği bir söz var. Der ki: ...''Burada Lesotho'da bizim iki tane sorunumuz var... ...fareler ve hükümet.''

(Gülüşmeler)

Sizin ve benim hükümet olarak anladığımız şey... ...Afrika ülkelerinde mevcut değil. Aslında, bizim hükümet olarak adlandırdığımız şey vampir devletleri. Vampirler, çünkü kendi halklarının... ...ekonomik gücünü emiyorlar. Afrika'daki sorun hükümettir. Hükümet olan bir vampir devletidir. (Alkış) Yani devlet kaynaklarını kendilerini, dostlarını ve kabile üyelerini zenginleştirmek... ...için kullanan ve diğer herkesi hariç tutan eşkiya ve dolandırıcı... ...bir topluluk tarafından gasp edilen bir hükümet. Afrika'daki en zengin kişiler; devlet başkanları ve bakanlar, ... ...ve sıklıkla baş eşkiya da devlet başkanının kendisi. Bunlar, paralarını nereden buluyor? Servet yaratarak mı? Hayır. Acı çeken insanlarının sırtından haksız kazanç elde ederek. Bu servet yaratmak değil, servetin yeniden dağıtılmasıdır.

Farkında olmamız gereken üçüncü temel nokta ise... ...eğer Afrikalı insanlara yardım etmek istiyorsak... ...Afrikalı insanların nerede olduğunu bilmemiz gerektiğidir. Herhangi bir Afrika ekonomisini ele alın. Afrika ekonomisi üç sektöre ayrılabilir. Modern sektör, enformel sektör... ...ve geleneksel sektör. Modern sektör, elitlerin kerpiç toprağıdır. Hükümetin koltuğudur. Birçok Afrika ülkesinde, modern sektör kayıptır. Bu, sifonksiyoneldir. Bu, elitlerin kendilerinin de anlamadığı... ...ithal sistemlerin ahlaksız dansıdır. Bu, masumların hayatlarını isteyen... ...politik güç mücadelesinin ortaya çıktığı... ...ve daha sonra enformel ve geleneksel sektöre yayıldığı... ...Afrika'nın birçok sorununun kaynağıdır.

Şimdi tabi ki de modern sektör... ...birçok kalkınma yardımı ve kaynağının gittiği yer. Fildişi Sahilleri'nin kalkınmasının yüzde 80'ninden fazlası... ...modern sektöre gitti. Diğer sektörler, enformel ve geleneksel sektörler... Afrikalı insanlarının çoğunluğunu bulacağınız yerlerdir. Afrika'daki gerçek insanları bulacağınız yer orasıdır. Şimdi, bu, açıkça, eğer insanlara yardım etmek... ...istiyorsanız, insanların olduğu yere gidin sağduyusunu oluşturuyor. Fakat biz bunu yapmadık. Aslında, ... ...biz, enformel ve geleneksel sektörleri görmezden geldik. Şimdi, geleneksel sektör, Afrika'nın kendi tarımını ürettiği yer, Afrika'nın kendini besleyememe nedenlerinden biri, ... ...ve bu sebeple yiyecek ihraç etmek zorunda.

Tamam, Afrika'yı enformel ve geleneksel sektörleri... ...görmezden gelerek kalkındıramazsınız. Ve enformel ve geleneksel sektörleri de, bu iki sektörün nasıl işlediğini... ...operasyonel bir anlayışla kavramadan kalkındıramazsınız. Size biraz açıklayayım, bu iki sektörün... ...kendi yerel kuruluşları vardır. Bunlardan birincisi, politik sistem. Geleneksel olarak, Afrikalılar hükümetlerden, tiranlıktan nefret eder. Eğer onların geleneksel sistemlerine bakarsanız, ... ...Afrikalılar, kendi devletlerini iki şekilde organize ediyorlar. Birincisi, devletin muhakkak acımasız olduğuna... ...ve böylece merkezi sistemle yapacakları hiçbir şey... ...olmadığına inanan... ...bu etnik topluluklara aittir. Bu topluluklar; İbo, Somali, Kikuyus'tur, ... ...örnegin; başkanları yoktur.

Başkanları olan diğer etnik gruplar, başkanlarla çevrili olmalarını... ...ve bu başkanların güçlerini kötüye kullanmalarını önlemek için... ...meclis üstüne meclis, meclis üstüne meclis olmasını... ...garanti altına almışlardır. Örneğin; Ashanti geleneğinde... ...başkan, ihtiyarlar meclisinin oybirliği olmadan... ...karar veremez. Meclis olmadan, başkan bir yasayı geçiremez, ... ...ve eğer başkan, insanların isteğine göre yönetmezse... ...görevden alınır. Bunu da yapmazlarsa, insanlar başkanı bırakırlar... ...başka bir yere giderler ve yeni bir yerleşim kurarlar. Eski Afrika imparatorluklarına baktığınızda, ... ...hepsi, tek bir prensip çevresinde düzen kurmuşlardır... ...büyük oranda yetki devri, ... ...gücün merkezden dağıtılması ile karakterize edilen... ...konfederasyon prensibi.

Bu, benim size tarif ettiğim şey; ... ...bu, Afrika'nın doğal politik mirasının bir parçası. Şimdi, bunu, Afrika üzerinde kurulan elit tabakayı yöneten... ...modern sistemlerle karşılaştırın. Aralarında dağlar kadar fark var. Geleneksel Afrika'daki ekonomik sistemde, ... ...üretim araçları, özel mülkiyete ait. Sahipleri geniş aileler. Gördüğünüz gibi, Batıda, temel ekonomik ve sosyal birim, ... ...bireydir. Amerikalı ''Ben, ben olduğum için benim ve her zaman... ...istediğim her şeyi yapabilirim'' diyecektir. Vurgu, ''Ben'' üzerindedir. Afrika'da Afrikalılar, ''Ben, biz olduğumuz için benim'' der. ''Biz'', toplumu ifade ediyor yani geniş aile sistemini. Geniş aile sistemi, kaynaklarını bir havuzda biraraya toplar.

Çiftlikleri vardır. Onlar, ne yapılacağına, ne üretileceğine karar verirler. Onlar, başkanlarından emir almaz... ...onlar, ne yapılacağına karar verir. Ve hasatlarını ürettiklerinde, üretim fazlasını... ...pazarlarda satarlar. Kar ettiklerinde, bu kar onlarındır, ... ...başkanları tarafından el konulmak için değildir. Bu nedenle, geleneksel Afrika'da sahip olduğumuz... ...fındıkkabuğu, yani serbest-pazar sistemiydi. Sömürgeciler ayak basmadan çok önce... ...Afrika'da pazarlar mevcuttu. Timbuktu, büyük bir pazar kasabasaydı. Kano, Salaga, hepsi oradaydı. Batı Afrika'ya gitseniz bile, Batı Afrika'daki pazar faaliyetlerinde... ...her zaman kadınlar tarafından domine edildiğini görürsünüz. Bu sebeple, bu bölümün pazar yeri olarak adlandırılması... ...oldukça uygun. Pazar, Afrika'ya yabancı değil.

Afrikalıların uyguladığı, kapitalizmin başka bir çeşidiydi, ... ...fakat daha sonra, bağımsızlıktan sonra, aniden, ... ...pazarlar, kapitalizm bir batı kurumu haline geldi, ... ...ve liderler, Afrika'nın sosyalizme hazır olduğunu söylediler. Saçma. Ve bundan sonra bile, hangi çeşit sosyalizmi uyguladılar? Uyguladıkları sosyalizm, devlet başkanları ve bakanların, ... ...Afrika'nın birikimlerini, hazinelerini gasp edip... ...yağmalamasına olanak sağlayan... ...İsviçre bankacılığı sosyalizminin... ...garip bir türüydü. Bu, Afrikalıların yüzyıllardır bildiği bir sistem şekli değil. Biz, ne biliyoruz? Afrika'nın yerel kurumlarına geri dönelim, ... ...ve bu, bizim enformel sektörlere, geleneksel sektörlere, Afrikalı insanları... ...bulabileceğiniz yere girmeleri için... ...Çitaları görevlendirdiğimiz yer.

Ve size, enformel sektör hakkında, tekne inşaası hakkında... ...Diyaspora'daki Afrikalıları yatırım yapmaları için... ...harekete geçirmek amacıyla uğraştığım çok kısa bir video göstermek... ...istiyorum. Gösterebilir misiniz lütfen? İnsanlar, bu küçük teknelerde balık tutacak. Evet, bu bir girişim. Bu, kendi öz sermayesini kullanan Ganalı bir yerel girişimcinin. Devletten hiçbir destek almıyor, ... ve daha büyük bir ikinci tekne inşaa ediyor. Daha büyük bir tekne demek, daha çok balık yakalanacak ve karaya çıkarılacak demek. Bunun anlamı; bu girişimci daha fazla sayıda Ganalı'yı istihdam edebilecek. Bu, ayrıca, o servet yapacak demek. Ve daha sonra, yerel ekonomi üzerinde, ekonomistlerin... ...dış etki dedikleri etki olacak. Yapmanız gereken tek şey, elit tabakanın yapması gereken tek şey, ... ...operasyonu kendi içinde kapalı başka birşeye yönlendirmektir... ...böylece bu operasyon daha etkili yapılabilir.

Şimdi, bunun içinde sadece enformel sektör değil... ayrıca geleneksel tıp da var. Afrikalıların yüzde 80'i hala geleneksel tıbba güveniyor. Modern sağlık sektörü, tamamen çöktü. Şimdi, bu öyle bir alan ki - yani, geleneksel tıp alanında... ...sahipsiz hazine var. Burası, bizim, özelliklede Diyaspora'daki Afrikalıları... ...buna yatırım yapmaya yönlendirmemiz gereken yer. Ayrıca Diyaspora'daki Afrikalıları sadece geleneksel... ...sektörlere değil ayrıca tarıma ve bu andan... ...itibaren değişimi başlatmaya yönlendirmeliyiz. Diyaspora'daki Ganalıları, Ganada değişimi... ...başlatmaya ve Gana'ya demokrasiyi getirmeye yönlendirebildik. Ve biliyorum ki Çitalarla, Afrika'yı bir gün... ...geri alabiliriz. Çok teşekkür ederim.

(Alkış)